MỞ ĐẦU: HƯỚNG DẪN AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG XƯỞNG. Trước lúc nhận máy cần phải kiểm tra: - Các bộ phận cuả máy, tay gạt điều khiển - Thiết bị điện - Vị trí bôi trơn trên máy - Nếu không an toàn phải kịp thời báo cáo với giáo viên sửa chữa - Điền thông tin theo dõi hàng ngày của máy. Phải chuẩn bị đồ gá, dụng cụ đầy đủ mới bắt đầu làm việc 3. Trong khi làm việc không được thay đổi tốc độ: - Dụng cụ phôi liệu phải để đúng nơi quy định, không được để trên băng máy, khi gá lắp những chi tiết nặng phải có phương tiện bảo hiểm hoặc có người giúp đỡ mới đảm bảo an toàn - Phải sử dụng chế độ cắt hợp lý cho từng nguyên công Trang 12 - Không cho máy chạy không tải hoặc quá tải, nếu có hư hỏng phải kịp thời báo cáo - Mỗi ngày cho dầu vào các chỗ qui định ít nhất ba lần - Phải thao tác hợp lý không làm tuỳ tiện khi giáo viên chưa hướng dẫn 4.
Sau khi làm việc xong: - Phải thu dụng cụ. - Phôi liệu trên máy về chỗ quy định - Đưa tay gạt về vị trí an toàn. - Lau chùi máy và dọn vệ sinh xung qanh máy. - Cho dầu mỡ vào băng máy.
- Cắt cầu dao điện. Trang 13 BÀI 1: TIỆN TRỤC LỆCH TÂM GÁ TRÊN HAI MŨI TÂM ❖ GIỚI THIỆU BÀI 1 Bài này sẽ làm quen với đồ gá để gia công các chi tiết có gá lắp phức tạp, tính chế độ cắt chính xác để gia công đảm bảo an toàn trong sản xuất. ❖ MỤC TIÊU BÀI 1 Sau khi học xong bài này, người học có khả năng: ➢ Về kiến thức: - Trình bày được nội quy an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp tại xưởng thực hành tiện vạn năng; - Trình bày đầy đủ đặc điểm của trục lệch tâm, bạc lệch tâm. ➢ Về kỹ năng: - Gá lắp phôi và điều chỉnh độ lệch tâm bằng đồng hồ so thành thạo.
- Tính chính xác chiều dày tấm đệm để dịch tâm của chi tiết theo khoảng lệch tâm e trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm - Tiện được trục, bạc lệch tâm ngắn bằng phương pháp rà gá đạt yêu cầu kỹ thuật, thời gian và an toàn. ➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập, làm việc độc lập. - Làm việc theo mức độ thành thạo, độc lập, và có thể hướng dẫn người khác. - Chủ động và sáng tạo trong công việc.
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 1 - Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập thực hành bài 1 (cá nhân hoặc nhóm). - Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (bài 1) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài 1 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định. ❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Xưởng gia công cắt gọt. - Trang thiết bị máy móc: Theo yêu cầu mô đun Trang 14 - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan.
- Các điều kiện khác: Không có ❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 1 - Nội dung: ✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức ✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. ✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập.
- Phương pháp: ✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: 0 điểm kiểm tra ✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: 00 điểm kiểm tra. ❖ NỘI DUNG BÀI 1 1. Khái niện các chi tiết lệch tâm là chi tiết có các đường tam của các mặt không trùng nhau đó là bánh lệch tâm. Trục lệch tâm và trục khuỷu Trục lệch tâm Trục khuỷu Bánh lệch tâm Hình 1.
Trục lệch tâm và bạc lệch tâm 2. Phương pháp gia công: 2. Phân tích các yêu cầu kỹ thuật của bản vẽ: - Dung sai các kích thước = 0,1. - Chất lượng bề mặt Trang 15 -Độ song song và vuông góc.
Bản vẽ chi tiết 2. Gá lắp chi tiết. Chuẩn bị phôi để gia công chi tiết lệch tâm: - Phôi thép C45, thép CT3. Gá lắp chi tiết trên mâm cặp 4 chấu đối với trường hợp này ta phải lấy dấu trước Hình 1.
chuẩn bị gá lắp chi tiết - Để tạo ra đường kính song song khi gia công chi tiết giữa các mũi tâm, tâm máy tiện phải được chỉnh thẳng hàng, tức là hai mũi tâm máy tiện phải trên một đường thẳng và trùng với đường tâm của máy tiện. Nếu các mũi tâm không thẳng hàng , chi tiết gia công sẽ bị côn. - Để đạt độ đồng tâm giữa hai mũi chống tâm cao ta có thể sử dụng trục kiểm kết hợp với đồng hồ so. - Trục kiểm được gá trên hai mũi chống tâm, đồng hồ so được gá trên ổ dao, nếu sử dụng đồng hồ so có nam châm ở đế thì được cố định trên bàn xe dao dọc, điều chỉnh cho đầu đo ngang tâm máy, dùng bàn dao ngang điều chỉnh cho đầu đo của đồng hồ so tiếp xúc với bề mặt trụ ở tại một đầu của trục kiểm, sau đó điều chỉnh mặt số của đồng hồ so để cho mặt kim của đồng hồ chỉ vào vạch số “0”.
Tiếp theo quay vô lăng của bàn xe dao dọc để cho đầu đo của đồng hồ so tịnh tiến dọc trục kiểm, nếu kim Trang 16 đồng hồ so luôn luôn chỉ ở số “0” thì hai mũi chống tâm nằm trên cùng một đường thẳng. Kiểm tra độ đồng tâm của hai mũi chống tâm 2. Gá lắp điều chỉnh dao: * Dao tiện vai: Hình 1. Dao vai - Góc trước : là góc hợp bởi mặt trước và mặt phảng đi qua mũi dao ( = 100).
- Góc sau chính : là góc hợp bởi giữa mặt sau chính và mặt cắt gọt ( = 80). - Góc nghiêng chính : là góc hợp bởi hình chiếu của lưỡi cắt chính và hướng tiến của dao ( = 900). - Góc nghiêng phụ 1: là góc hợp bởi hình chiếu của lưỡi cắt phụ và hướng lùi của dao (1 = 100). - Góc mũi dao : là góc hợp bởi hình chiếu của lưỡi cắt và lưỡi cắt phụ trên mặt phẳng đáy ( = 1800 - - 1= 800).
* Cách mài dao tiện vai: - Mài mặt sau chính. - Mài mặt sau phụ. - Mài mặt trước. - Các góc độ được kiểm tra bằng dưỡng và thước đo góc.
Trang 17 * Dao cắt rãnh: Hình 1. Dao cắt rãnh - Góc trước : là góc hợp bởi mặt trước và mặt phảng đi qua mũi dao ( = 50). - Góc sau chính : là góc hợp bởi giữa mặt sau chính và mặt cắt gọt ( = 100). - Góc nghiêng chính : là góc hợp bởi hình chiếu của lưỡi cắt chính và hướng tiến của dao ( = 30).
- Góc nghiêng phụ 1: là góc hợp bởi hình chiếu của lưỡi cắt phụ và hướng lùi của dao (1 = 30). * Cách mài dao cắt rãnh: - Mài mặt sau chính. - Mài mặt sau phụ bên trái. - Mài mặt sau phụ bên phải.
- Mài mặt trước của dao. - Kiểm tra các góc độ của dao bằng dưỡng hoặc bằng thước đo góc. Chú ý: Gá lắp dao đảm bảo yêu cầu sau: - Dao trung tâm máy - Dao vuông góc với tâm máy - Chiều dài của lưỡi dao ≤ 1,5 H - Kẹp chặt 2 vít trở lên - Gá dao có ảnh hưởng rất lớn đến chi tiết gia công do đó chúng ta phải điều chỉnh sao cho mũi dao trùng với tâm trục chính. Điều chỉnh máy: - Vận tốc cắt: chọn tốc độ cắt dựa vào vật liệu làm dao và vật liệu gia công.
Tính theo công thức: V = π.n/1000, từ đó suy ra tần số quay n. Trang 18 - Lượng chạy dao S: Khi phôi quay giáp một vòng, bàn máy mang dao tịnh tiến một bước Smm. Ta chọn S=0,03÷5mm/vg tuỳ theo độ nhám bề mặt gia công, vật liệu gia công, vật liệu dao, bán kính mũi dao, công suất máy. Thường chọn : * Tiện thô S=0,1÷1,3mm/vg * Tiện tinh S=0,03÷0,1mm/vg tuỳ theo từng loại máy.
- Chiều sâu cắt t: chiều sâu cắt của mỗi lát cắt, chọn theo tính chất tiện thô, bán tinh hoặc tinh; theo công suất máy và độ cứng vững của hệ thống công nghệ gồm: Máy gá dao. Tiện thô t= 4÷6, bán tinh t=2÷4, tinh t=0,1÷1mm. Cắt thử và đo: Sau khi điều chỉnh máy ta tiến hành cắt thử và đo như sau: Trước lúc bắt đầu gia công tiện cơ sở, nghiên cứu bản vẽ và kiểm tra phôi, ta phải xác định chiều dày cuả lớp kim loại cần tiện đi trong quá trình gia công và số lát cắt. Điều chỉnh dao để thực hiện chiều sâu cắt gọt bằng bảng chia độ bàn trượt ngang cuả xe dao, trên vòng chia độ có ghi giá trị cuả vạch chia, giá trị chia này là khoảng dịch chuyển ngắn cuả dao sau khi quay vòng chia độ một vạch.
Để nhận được đường kính cần thiết người ta dùng phương pháp cắt thử, cho phôi quay cho dao tiếp xúc với mặt gia công bằng bàn trượt ngang. Khi doa vạch trên mặt phôi một đường mờ ta quay vôlăng xe dao dọc để cho mũi dao tiến về phiá mặt đầu cuả phôi khi đó điều khiển chiều sâu cắt bằng vôlăng bàn xe dao ngang sao cho cắt vào phôi với chiều sâu, chiều dài từ 3 ÷ 5mm. Dừng máy kiểm tra đường kính vừa tiện. Nếu đạt ta tiện tiếp còn không đạt ta cắt thử lại.
Tiến hành gia công: Bước 1: Điều chỉnh máy: - Để gia công chi tiết lệch tâm (trục khuỷu) chúng ta cần phải chọn tốc độ quay của trục chính nhỏ, vì lớp kim loại bị cắt đi không đều. - Chọn lượng chạy dao: tuỳ thuộc vào chất lượng bề mặt mà chúng ta chọn bước tiến cho phù hợp. Căn cứ vào bảng được cho sẵn gắn trên các ụ trục chính của máy, để từ đó chọn được vị trí của các tay gạt. Điều chỉnh vị trí của các tay gạt ở hộp chạy dao tương ứng với các vị trí đã chọn.