Giáo Trình Mô Đun Tiện Ren Nghề Cắt Gọt Kim Loại Trình Độ Trung Cấp

Giáo trình tiện ren nghề cắt gọt kim loại trình độ trung cấp cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học viên trong ngành cơ khí.

• Tác giả: Nguyễn Thuận Hải Đăng
• Trường học: Trường Trung Cấp Tháp Mười
• Chuyên ngành: Cắt Gọt Kim Loại
• Đề tài: Giáo Trình Mô Đun: Tiện Ren
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1. TIỆN REN TAM GIÁC NGOÀI
• 1.1. Mài dao tiện ren tam giác
• 1.2. Cấu tạo của dao tiện ren tam giác
• 1.3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.4. Tiện ren tam giác ngoài
• 1.4.1. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren tam giác ngoài
• 1.4.2. Các thông số cơ bản của ren tam giác
• 1.4.3. Phương pháp gia công
• 1.4.4. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.4.5. Trình tự thực hiện
• 1.5. Tiện ren tam giác trong
• 1.5.1. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren tam giác trong
• 1.5.2. Phương pháp gia công
• 1.5.3. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.5.4. Trình tự thực hiện
• 1.5.5. Đọc bản vẽ
• 1.5.6. Chuẩn bị thiết bị dụng cụ
• 1.5.7. Vệ sinh, kết thúc
• 1.6. Tiện ren vuông ngoài
• 1.6.1. Mài dao tiện ren vuông
• 1.6.2. Cấu tạo của dao tiện ren vuông
• 1.6.3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.6.4. Tiện ren vuông ngoài
• 1.6.5. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren vuông ngoài
• 1.6.6. Phương pháp gia công
• 1.6.7. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.6.8. Trình tự thực hiện
• 1.7. Tiện ren vuông trong
• 1.7.1. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren vuông trong
• 1.7.2. Phương pháp gia công
• 1.7.3. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.7.4. Trình tự thực hiện
• 1.7.5. Đọc bản vẽ
• 1.7.6. Chuẩn bị thiết bị dụng cụ
• 1.7.7. Vệ sinh, kết thúc
• 1.8. Tiện ren thang ngoài
• 1.8.1. Mài dao tiện ren thang
• 1.8.2. Cấu tạo của dao tiện ren thang
• 1.8.3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.8.4. Tiện ren thang ngoài
• 1.8.5. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren thang ngoài
• 1.8.6. Phương pháp gia công
• 1.8.7. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.8.8. Trình tự thực hiện
• 1.9. Tiện ren thang trong
• 1.9.1. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren thang trong
• 1.9.2. Phương pháp gia công
• 1.9.3. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng
• 1.9.4. Trình tự thực hiện
• 1.9.5. Đọc bản vẽ
• 1.9.6. Chuẩn bị thiết bị dụng cụ
• 1.9.7. Vệ sinh, kết thúc

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Tiện Ren Kỹ Thuật Cắt Gọt Kim Loại

Giáo trình Tiện Ren là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nghề cắt gọt kim loại. Nội dung giáo trình cung cấp kiến thức cơ bản về tiện ren, các phương pháp gia công và yêu cầu kỹ thuật cần thiết. Mục tiêu chính là giúp học sinh nắm vững các kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc trong ngành cơ khí.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức về kỹ thuật tiện, từ đó nâng cao năng lực làm việc trong ngành cơ khí.

1.2. Cấu trúc và nội dung chính của giáo trình

Nội dung giáo trình bao gồm các phần như tiện ren tam giác, vuông, thang, và các phương pháp gia công cụ thể.

II. Những thách thức trong Kỹ Thuật Cắt Gọt Kim Loại

Trong quá trình học và thực hành, học sinh thường gặp phải nhiều thách thức liên quan đến cắt gọt kim loại. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và hiệu suất làm việc.

2.1. Các dạng sai hỏng thường gặp

Sai hỏng có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân như mài dao không đúng cách, hoặc điều chỉnh máy không chính xác.

2.2. Nguyên nhân và cách khắc phục

Cần kiểm tra thường xuyên các thiết bị và quy trình làm việc để phát hiện và khắc phục kịp thời các sai sót.

III. Phương pháp gia công Tiện Ren hiệu quả nhất

Để đạt được kết quả tốt trong gia công tiện ren, cần áp dụng các phương pháp gia công phù hợp. Các phương pháp này giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.1. Phương pháp tiến dao ngang

Phương pháp này thích hợp cho các ren có bước nhỏ, giúp tạo ra các chi tiết chính xác và đồng đều.

3.2. Phương pháp tiến dao theo sườn ren

Đây là phương pháp hiệu quả cho các ren có bước lớn, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao năng suất.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Giáo Trình Tiện Ren

Giáo trình Tiện Ren không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành cơ khí. Học sinh có thể áp dụng kiến thức vào thực tế sản xuất.

4.1. Kết quả nghiên cứu và thực hành

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng giáo trình này giúp nâng cao tay nghề và khả năng làm việc của học sinh.

4.2. Tình hình thực tế tại các doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các kỹ thuật từ giáo trình vào quy trình sản xuất, mang lại hiệu quả cao.

V. Kết luận và Tương lai của Giáo Trình Tiện Ren

Giáo trình Tiện Ren đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành cơ khí. Tương lai của giáo trình này sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu thực tế.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Cần thường xuyên cập nhật nội dung giáo trình để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thị trường.

5.2. Vai trò của giáo trình trong công nghiệp hóa

Giáo trình sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ cho công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN REN – NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI (TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Tiện ren (Mã mô đun: MĐ) do Nguyễn Thuận Hải Đăng làm chủ biên, được ban hành theo quyết định của Trường Trung cấp Tháp Mười (thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Đồng Tháp). Tài liệu phục vụ giảng dạy cho học sinh ngành Cắt gọt kim loại ở trình độ Trung cấp, được bố trí giảng dạy tại học kỳ 3 của khóa học sau khi học sinh đã hoàn thành mô đun tiên quyết MĐ16.

                    SƠ ĐỒ VỊ TRÍ MÔ ĐUN TRONG CHƯƠNG TRÌNH
                    
[Ren tam giác (Bài 1, 2)]     [Ren vuông (Bài 3, 4)]       [Ren thang (Bài 5, 6)]

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định trên 3 phương diện chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức: Trình bày được thông số hình học của các loại dao tiện ren (tam giác, vuông, thang); phân tích các yêu cầu kỹ thuật gia công và nhận diện nguyên nhân, giải pháp phòng ngừa các dạng sai hỏng.
• Về kỹ năng: Tính toán chính xác các thông số ren; điều chỉnh và vận hành máy tiện vạn năng; mài dao và gia công ren đạt cấp chính xác 7-6, độ nhám bề mặt cấp 4-5 đúng quy trình kỹ thuật và thời gian quy định.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp, tuân thủ kỷ luật xưởng thực hành.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo mô hình mô đun kỹ năng thực hành kết hợp lý thuyết công nghệ. Nội dung phân định rõ ràng giữa kỹ thuật gia công mặt ngoài và mặt trong của từng biên dạng ren. Điểm đặc thù của tài liệu là việc chuẩn hóa các thông số kỹ thuật theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 2247-77, TCVN 468189-89, TCVN 46831-81), tích hợp các công thức tính toán xích truyền động bánh răng thay thế và quy trình thao tác máy chi tiết.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân chia thành hệ thống 6 bài học chuyên đề theo cấu trúc tịnh tiến từ biên dạng cơ bản đến phức tạp:

Tên bài học	Nội dung trọng tâm	Thông số kỹ thuật / Tiêu chuẩn áp dụng
Bài 1: Tiện ren tam giác ngoài	Mài dao tiện; cấu tạo dao thép gió/hợp kim cứng; các thông số ren hệ mét, hệ Anh, ren ống; phương pháp tiến dao; tính toán bánh răng thay thế; tiện ren chẵn/lẻ/trái.	Góc mũi dao $\varepsilon = 60^\circ$ (hệ Mét - TCVN 2247-77), $\varepsilon = 55^\circ$ (hệ Anh), ren ống trụ TCVN 468189-89, ren ống côn TCVN 46831-81.
Bài 2: Tiện ren tam giác trong	Cấu tạo dao tiện trong; tính toán đường kính lỗ trước khi tiện ren $D_1 = D - 2H$; chế độ cắt; phương pháp kiểm tra bằng dưỡng, trục ren chuẩn.	Chế độ cắt bằng 70% ren ngoài; công thức tính chiều cao ren $H = 0{,}6P$; kiểm tra độ sít êm.
Bài 3: Tiện ren vuông ngoài	Mài dao thanh thép gió; góc thoát $\gamma$, góc sát $\alpha$; bù góc nâng $\mu$; phương pháp tiện ren truyền động bước $P \le 4\text{ mm}$ và $P > 4\text{ mm}$.	Góc thoát thô $\gamma = 5^\circ$, tinh $\gamma = 0^\circ$; góc sát $\alpha = 10^\circ - 12^\circ$; góc sát phụ phía hướng xoắn $\alpha_1 = \alpha + \mu$.
Bài 4: Tiện ren vuông trong	Kỹ thuật sử dụng dao chắp; đọc bản vẽ; chuẩn bị thiết bị dụng cụ và quy trình gia công ren vuông trong lỗ.	Quy trình gá dao, rà gá lỗ, phòng ngừa kẹt phoi và gãy dao trong không gian hẹp.
Bài 5: Tiện ren thang ngoài	Mài dao tiện ren thang cân; thông số góc trắc diện; tính xích truyền động; phân chia chiều sâu cắt thô và tinh.	Góc trắc diện $\varepsilon = 30^\circ$ (ren thang hệ mét); phương pháp tiến dao phối hợp hoặc tiến dao theo sườn ren.
Bài 6: Tiện ren thang trong	Kỹ thuật gia công ren thang trong đai ốc truyền động; kiểm tra profin và độ đồng tâm với đường tâm chi tiết.	Điều chỉnh lực cắt, chọn dung dịch trơn nguội và đo kiểm bằng calip trục kiểm chuyên dụng.

Logic phát triển nội dung tuân thủ nguyên tắc sư phạm kỹ thuật: đi từ ren liên kết (ren tam giác) có độ sâu rãnh nhỏ đến ren truyền động (ren vuông, ren thang) có diện tích tiếp xúc phoi lớn; từ gia công mặt ngoài (dễ quan sát, gá đặt dao cứng vững) đến gia công mặt trong (không gian hạn chế, trục dao dài yếu, chế độ cắt giảm 30%).

                       TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN NỘI DUNG
                       

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết hình học dao cắt và thông số tĩnh/động: Thiết lập thông số góc mũi dao ($\varepsilon$), góc trước/thoát ($\gamma$), góc sau/sát chính ($\alpha$), góc sát phụ ($\alpha_1, \alpha_2$). Xác định sự thay đổi góc cắt khi gá dao cao hoặc thấp hơn tâm máy, hiện tượng biến dạng đàn hồi của phôi và lực cắt nén dao (cho phép gá dao ngoài cao hơn tâm một khoảng $h = 0{,}02D$).
• Nguyên lý động học máy tiện ren vít vạn năng: Mối liên hệ giữa chuyển động quay của trục chính và chuyển động tịnh tiến của trục vít me thông qua đai ốc hai nửa:

$$\text{Bước xoắn tạo thành: } P_n = P_m \cdot \left(\frac{n_{\text{vít me}}}{n_{\text{trục chính}}}\right)$$

• Nguyên lý tính toán bộ bánh răng thay thế: Thiết lập công thức tính tỉ số truyền bộ bánh răng thay thế khi gia công các bước ren không có sẵn trên hộp cấp bước tiến:

$$i_{tt} = \frac{P_n}{i_p \cdot P_m}$$

Trong đó $i_p$ là tỉ số truyền cơ cấu đảo chiều, $P_n$ là bước ren cần cắt, $P_m$ là bước ren trục vít me. Giáo trình cung cấp các điều kiện ăn khớp chống chạm trục cho hệ 2 cặp và 3 cặp bánh răng:

$$\begin{cases} Z_{C1} + Z_{B1} \ge Z_{C2} + (15 \div 20\text{ răng}) \ Z_{C2} + Z_{B2} \ge Z_{B1} + (15 \div 20\text{ răng}) \end{cases}$$

• Hệ thống phân loại và quy chuẩn ren: Phân biệt ren phải, ren trái (ký hiệu "LH"), ren một đầu mối và nhiều đầu mối ($P_n = n \cdot P$), ren hệ Mét theo TCVN 2247-77, ren hệ Anh ($P = 25{,}4 / n$), ren ống trụ (TCVN 468189-89) và ren ống côn (TCVN 46831-81, góc dốc $1^\circ 47'24''$).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng công nghệ và thao tác:
  • Mài dao thép gió và dao hàn hợp kim cứng đúng góc độ danh nghĩa (mài góc mũi dao nhỏ hơn lý thuyết $20' - 30'$ để tránh biến dạng rãnh ren).
  • Gá đặt dao đúng tâm, sử dụng dưỡng so dao vuông góc với đường tâm phôi.
  • Vận hành máy tiện ở các chế độ tiện ren chẵn (tháo đai ốc hai nửa), ren lẻ (phản hồi hoặc sử dụng đồng hồ chỉ đầu ren với các vạch $1, 3, 5, 7, 9, 11$ hoặc $2, 4, 6, 8, 10, 12$), và đảo chiều trục vít me để tiện ren trái.
• Kỹ năng tính toán kỹ thuật: Chuyển đổi đơn vị bước ren hệ Anh sang hệ Mét (sử dụng bánh răng $Z = 127$ hoặc phân số tương đương $127/120$, $55/65 \times 50/80$); tính toán đường kính lỗ khoan trước khi tiện ren trong $D_1 = D - 2 \times 0{,}6P$.
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán sai hỏng: Xác định nguyên nhân và đưa ra biện pháp khắc phục đối với các hiện tượng sai bước ren, sai góc độ profin, ren bị đổ, chiều cao ren không đồng đều, ren bị lùa sứt mẻ và độ nhám không đạt chuẩn.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp (kết hợp lý thuyết chuyên môn với hướng dẫn thao tác từng bước tại xưởng máy). Mỗi bài học đều được cấu trúc hóa theo quy trình 4 bước chuẩn mực: Đọc bản vẽ $\rightarrow$ Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ $\rightarrow$ Trình tự thực hiện $\rightarrow$ Vệ sinh, kết thúc.

                    QUY TRÌNH THỰC HIỆN GIA CÔNG TIỆN REN
                    

Trong phần thực hành, giáo trình cung cấp các bài toán tính toán cụ thể:

• Tính bánh răng thay thế 2 bánh ($P_n = 4\text{ mm}, P_m = 6\text{ mm} \rightarrow Z_C/Z_B = 20/30$ hoặc $30/45$, bánh trung gian $Z_{TG} = 25$).
• Tính bánh răng thay thế 4 bánh ($P_n = 3{,}25\text{ mm}, P_m = 12\text{ mm} \rightarrow Z_{C1}=30, Z_{B1}=90, Z_{C2}=65, Z_{B2}=80$).
• Tính bánh răng thay thế 6 bánh khi thiếu số răng tiêu chuẩn ($P_n = 0{,}35\text{ mm}, P_m = 6\text{ mm}$, phân tích thành 3 cặp: $20/100 \times 70/80 \times 25/75$).
• Tính xích truyền cắt ren hệ Anh (8 ren/inch, $P_m = 6\text{ mm}$) trong cả hai trường hợp máy có hoặc không có bánh răng $Z = 127$.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được chia thành 3 phần rõ ràng:

• Kiến thức: Đánh giá thông qua bài kiểm tra viết hoặc trắc nghiệm (tra cứu bảng chế độ cắt, công thức tính toán bước ren, thông số dao).
• Kỹ năng: Kiểm tra định kỳ 1 giờ bằng hình thức chấm điểm bài tập thực hành gia công chi tiết trực tiếp trên máy kết hợp vấn đáp kỹ thuật; yêu cầu sản phẩm đạt cấp chính xác 7-6 và độ nhám bề mặt cấp 4-5.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Đánh giá qua tác phong công nghiệp, mức độ chấp hành an toàn lao động và bảo quản thiết bị máy tiện.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính quy chuẩn hóa theo Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN): Nội dung giảng dạy bám sát các hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành: TCVN 2247-77 (kích thước ren hệ mét), TCVN 468189-89 (ren ống hình trụ), TCVN 46831-81 (ren ống hình côn).
• Kỹ thuật xử lý biến dạng và tối ưu góc cắt thực tế:
  • Quy định góc thoát khi tiện thô $\gamma = 5^\circ - 10^\circ$, tiện tinh $\gamma = 0^\circ$ để tránh thay đổi profin ren.
  • Bù trừ góc sát phụ $\alpha_1$ theo góc nâng của ren $\mu$ ($\alpha_{1\text{ hướng tiến}} = \alpha + \mu$) nhằm chống hiện tượng dao cọ sát vào sườn ren.
  • Xử lý góc thoát âm ở sườn phải khi tiện ren vuông bằng phương pháp mài vát mặt thoát hoặc gá nghiêng dao.
  • Tính toán độ co giãn kim loại khi tiện tinh ren ngoài bằng cách mài lưỡi cắt lớn hơn rãnh ren $0{,}04\text{ mm}$.

                 BẢNG THÔNG SỐ CHẾ ĐỘ CẮT VẬN TỐC (v) VÀ CHIỀU SÂU (t)
                 

• Tính linh hoạt trong liên kết đào tạo với sản xuất: Các bài tập ứng dụng cuối mỗi bài học cho phép giảng viên linh hoạt sử dụng bản vẽ chi tiết từ các doanh nghiệp cơ khí bên ngoài, giúp nội dung thực tập tương thích với điều kiện máy móc và đơn hàng gia công thực tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

                      ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG VÀ YÊU CẦU TIÊN QUYẾT
                      

• Học sinh Trung cấp nghề Cắt gọt kim loại: Tài liệu học tập bắt buộc trong học kỳ 3. Cung cấp quy trình từng bước để hoàn thành các bài thực hành mài dao và tiện các mối ghép ren.
• Yêu cầu điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Học sinh phải hoàn thành mô đun MĐ16 (tiện trụ trơn, tiện mặt đầu, khoan lỗ cơ bản); nắm vững kỹ năng sử dụng các dụng cụ đo kiểm cơ khí (thước cặp, panme, thước đo góc vạn năng) và quy tắc an toàn xưởng gia công cắt gọt.
• Giảng viên chuyên ngành Cơ khí chế tạo: Sử dụng làm căn cứ thiết lập giáo án lý thuyết, bài giảng tích hợp, thiết kế hệ thống bài tập thực hành theo giờ định mức và tiêu chí đánh giá kiểm tra tay nghề định kỳ 1 giờ.
• Cán bộ kỹ thuật và thợ tiện tại các xưởng gia công: Tài liệu tham khảo kỹ thuật để tra cứu nhanh các thông số hình học ren hệ mét, hệ Anh, công thức tính toán xích truyền bánh răng thay thế khi gia công trên các đời máy tiện ren vít vạn năng khác nhau.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho học sinh hệ Trung cấp nghề Cắt gọt kim loại (học kỳ 3), đồng thời dùng làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên dạy nghề và tài liệu kỹ thuật tham khảo cho thợ tiện cơ khí.

2. Cần kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học bắt buộc phải hoàn thành mô đun MĐ16, có kỹ năng cơ bản về vận hành máy tiện, kỹ thuật gá đặt phôi trên mâm cặp và mũi tâm, đọc hiểu bản vẽ chi tiết cơ khí và sử dụng thành thạo thước cặp, panme.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này về mặt phương pháp tính toán?

Giáo trình hướng dẫn chi tiết các bước tính toán và kiểm tra điều kiện ăn khớp chống chạm trục của bộ bánh răng thay thế (cho cả hệ 2 cặp và 3 cặp bánh răng), bao gồm cả giải pháp công nghệ gia công ren hệ Anh trên máy có hoặc không có bánh răng đặc chủng $Z = 127$.

4. Làm sao để gia công ren không bị sai lệch profin và đổ bước ren?

Cần mài dao đúng góc trắc diện theo dưỡng mẫu, giảm góc mũi dao $20' - 30'$ so với lý thuyết; gá dao chính xác ngang tâm máy và đường phân giác mũi dao phải vuông góc tuyệt đối với đường tâm chi tiết gia công; điều chỉnh góc sát phụ theo góc nâng của ren $\mu$.

5. Có tài liệu và thiết bị bổ trợ nào kèm theo quá trình học?

Tài liệu đi kèm bao gồm các bảng tiêu chuẩn TCVN 2247-77, TCVN 468189-89, TCVN 46831-81, hệ thống câu hỏi ôn tập trắc nghiệm, bài tập ứng dụng thực tế theo bản vẽ sản xuất và bộ dưỡng đo góc, calip trục/bạc cữ ren chuẩn.

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Tiện ren của Trường Trung cấp Tháp Mười là tài liệu giảng dạy chuyên môn mang tính chuẩn hóa cao về công nghệ tiện ren trong nghề Cắt gọt kim loại. Tài liệu tích hợp hoàn chỉnh từ lý thuyết động học máy cắt kim loại, hình học dao tiện, tiêu chuẩn ren kỹ thuật đến các quy trình gia công thực tế trên máy tiện vạn năng.

                      LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO KỸ NĂNG TIỆN REN
                      
  [Lý thuyết & Tính toán]      [Kỹ năng thao tác xưởng]       [Kiểm chuẩn & Ứng dụng]

Lộ trình đào tạo được thiết kế rõ ràng theo quy trình: Hoàn thành MĐ16 $\rightarrow$ Học lý thuyết tính toán xích truyền $\rightarrow$ Thực hành mài dao và gá đặt $\rightarrow$ Tiện ren tam giác ngoài/trong $\rightarrow$ Tiện ren truyền động vuông/thang $\rightarrow$ Đánh giá sản phẩm đạt cấp chính xác 7-6, độ nhám cấp 4-5 và chuyển tiếp sang giai đoạn thực tập sản xuất tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN REN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. Tháp Mười TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các tiêu đề đích về đào tạo và tham khảo. Mọi tiêu đề đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với tiêu đề đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy móc đòi hỏi các học sinh cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Để thực hiện được mục tiêu trên, chúng tôi đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Tiện ren. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức học sinh thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại.

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những sai sót. Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các bạn và đồng nghiệp để cuốn giáo trình hoàn thiện hơn. Chủ biên: Nguyễn Thuận Hải Đăng MỤC LỤC BÀI 1. TIỆN REN TAM GIÁC NGOÀI.

Mài dao tiện ren tam giác. Cấu tạo của dao tiện ren tam giác. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Mài dao tiện ren tam giác.

Tiện ren tam giác ngoài. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren tam giác ngoài. Các thông số cơ bản của ren tam giác. Phương pháp gia công.

Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. TIỆN REN TAM GIÁC TRONG. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren tam giác trong.

Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. Đọc bản vẽ.

Chuẩn bị thiết bị dụng cụ. Vệ sinh, kết thúc. TIỆN REN VUÔNG NGOÀI. Mài dao tiện ren vuông.

Cấu tạo của dao tiện ren vuông. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Mài dao tiện ren vuông. Tiện ren vuông ngoài.

Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren vuông ngoài. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện.

TIỆN REN VUÔNG TRONG. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren vuông trong. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng.

Trình tự thực hiện. Đọc bản vẽ. Chuẩn bị thiết bị dụng cụ. Vệ sinh, kết thúc.

TIỆN REN THANG NGOÀI. Mài dao tiện ren thang. Cấu tạo của dao tiện ren thang. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng.

Mài dao tiện ren thang. Tiện ren thang ngoài. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren thang ngoài. Phương pháp gia công.

Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. TIỆN REN THANG TRONG. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết ren thang trong.

Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. Đọc bản vẽ.

Chuẩn bị thiết bị dụng cụ. Vệ sinh, kết thúc.79 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Tiện ren Mã mô đun: MĐ Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: + Mô đun được bố trí ở học kỳ 3 của khóa học. + Trước khi học mô đun này học sinh phải hoàn thành MĐ16. - Tính chất: + Là mô đun chuyên môn.

+ Mô đun này trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng để có thể gia công được ren tam giác, ren vuông, ren thang một cách thành thạo. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun:Tiện ren là mảng kiến thức và kỹ năng quan trọng cần có thương thực hiện trong các công việc của thợ tiện. Để thực hiện việc tiện ren trên máy tiện đòi hỏi người thợ phải có hiểu biết về ren, nhanh nhạy và khéo léo trong thao tác mới có thể đạt chất lượng của chi tiết gia công và năng suất mà vẫn an toàn. Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày được các các thông số hình học của dao tiện ren tam giác, ren vuông, ren thang.

+ Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện ren tam giác, ren vuông, ren thang. + Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. - Về kỹ năng: + Tính toán được các thông số cơ bản của các loại ren. + Điều chỉnh và vận hành được máy tiện để gia công các loại ren.

+ Mài được các loại dao tiện ren đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định. + Tiện được các chi tiết ren đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc,có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. + Chủ động và tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.

+ Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung của môđun: BÀI 1. TIỆN REN TAM GIÁC NGOÀI Giới thiệu: Mục tiêu: - Trình bày được cấu tạo của dao tiện ren tam giác. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện ren tam giác ngoài.

- Trình bày được các thông số cơ bản của ren tam giác. - Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng khi mài dao và tiện ren tam giác. - Mài được dao tiện ren tam giác đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian quy định. - Tiện được ren tam giác ngoài đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian quy định.

- Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và có trách nhiệm trong học tập. Mài dao tiện ren tam giác. Cấu tạo của dao tiện ren tam giác. Dao tiện ren tam giác ngoài: - Trong sản xuất đơn chiếc hoặc loạt nhỏ người ta cần đảm bảo độ đồng tâm giữa mặt ren với các bề mặt khác của chi tiết người ta thường tiện ren tam giác bằng dao thép gió hoặc dao hợp kim cứng trên máy tiện.1: Dao tiện ren a - Sơ đồ tiện ren ngoài.

Dao tiện ren ngoài có hàn hợp kim cứng Hình 1.2: Dao tiện ren có cơ cấu kẹp và dao thanh đàn hồi 1- Thân dao. 3- Mẫu hợp kim cứng. 5 - Vít kẹp - Dao tiện ren là một dạng của dao tiện định hình. Thường dùng dao tiện ren là dao thanh, đầu dao và thân dao làm một loại vật liệu làm dao - thép gió, dao có hàn gắn hợp kim cứng, dao có gắn hợp kim cứng bằng bích - bu lông, thỉnh thoảng khi gia công ren cần độ chính xác cao hoặc tiện tinh sử dụng dao thanh đàn hồi.

- Khi cắt ren hàng loạt có thể sử dụng dao lăng trụ hoặc dao đĩa tròn, các loại dao này có thể mài lại nhiều lần không làm thay đổi trắc diện của dao.3: Dao tiện ren a - Dao lăng trụ. Dao tiện ren tam giác trong: - Dao tiện ren trong có hình dáng đầu dao như dao tiện ren ngoài nhưng đường phân giác góc mũi dao tiện ren trong vuông góc với đường tâm của thân dao. - Dao tiện ren trong yếu hơn dao tiện ren ngoài. Các thông số hình học của dao tiện ở trạng thái tĩnh: - Tuỳ theo hình dáng và góc trắc diện của ren mà đầu dao có trắc diện tương ứng.

Góc mũi dao ε = 600 khi tiện ren tam giác hệ mét, khi tiện ren tam giác hệ Anhgóc ε =550. Trong thực tế để tránh rãnh ren bị biến dạng người ta mài dao có góc mũi dao nhỏ hơn so với lý thuyết 20 ÷ 30'. Khi tiện thô góc thoát thường mài khoảng 5 ÷100, khi tiện tinh góc γ = 00. - Để tránh làm thay đổi trắc diện của ren, góc thoát của dao tiện ren khi tiện tinh mài γ = 00, khi tiện thô γ = 5 ÷ 100, góc sát α = 12 ÷ 15 0, còn khi cắt ren trong α =180.

- Góc sát phụ hai bên α1 = α2 = 3 ÷ 50. Sự thay đổi thông số hình học của dao tiện khi gá dao: - Muốn biên dạng của ren đúng, ngoài việc mài góc mũi dao bằng biên dạng của ren thì mũi dao phải gá đúng tâm máy. - Gá dao cao hơn tâm thì góc α,α1,α2 thay đổi nên dao sẽ cọ sát vào sườn ren. - Gá dao thấp hơn tâm thì góc ε thay đổi nên trắc diện của ren sẽ sai.

Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Dạng sai hỏng Nguyên nhân Cách đề phòng - Các mặt phẳng mài - Mặt đá mài không - Sửa mặt phẳng đá mài của dao không phẳng phẳng có chổ lồi lõm. phẳng trước khi mài. - Di chuyển dao qua lại - Di chuyển dao đều tay trong quá trình mài trong quá trình mài không đều tay - Các góc độ của dao - Kiểm tra góc độ của - Kiểm tra chính xác góc không đúng dao không đúng của dao khi mài - Lưỡi cắt không sắc - Đá mài không đúng - Mài lại dao trên đá mài chủng loại.

mịn - Di chuyển dao trong - Di chuyển dao đều tay quá trình mài không đề trong quá trình mài tay 1. Mài dao tiện ren tam giác. Bước, hình vẽ Chỉ dẫn 1. Đọc bản vẽ dao cần mài - Góc mũi dao ε = 600.

- Góc sát phụ hai bên α1 = α2 = 3 ÷ 50. Mài mặt sau chính của dao - Khởi động cho chạy máy mài cho đến khi đạt đến tốc độ tối đa của đá mài, tay phải cầm thân dao 1 và tựa vào bệ tỳ 3 sao cho dao hơi nghiêng về phía dưới, đường tâm thân dao hợp với trục quay của đá mài 450 (tương ứng với góc nghiêng chính của dao). Ngón cái của tay trái ấn vào dao ở chỗ bệ tỳ, các ngón tay còn lại ôm lấy phần dưới của thân dao, góc sau chính của dao là  = 150.