CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II GIÁO TRÌNH GIA CÔNG EDM NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI (Ban hành theo quyết định số 59/QĐ-CĐHHII, ngày 25 tháng 1 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Hàng Hải II) (Lưu hành nội bộ) TP.HCM, năm 2021 LỜI GIỚI THIỆU Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo nghề nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động kỹ thuật và hội nhập. Khoa cơ khí Chế tạo – Trường Cao đẳng Hàng Hải II được giao nhiệm vụ đào tạo nguồn lao động có tay nghề cao trong lĩnh vực gia công cơ khí, với quy mô trang thiết bị luôn được đầu tư mới, năng lực đội ngũ giáo viên ngày càng được tăng cường. Việc biên soạn giáo trình phục vụ công tác đào tạo của nhà Trường đáp ứng yêu cầu người học, nhu cầu về chất lượng nguồn nhân lực và cung cấp lao động kỹ thuật cho Doanh nghiệp và xuất khẩu lao động. Nội dung giáo trình gia công EDM có thể đáp ứng để đào tạo cho từng cấp trình độ và có tính liên thông cho 3 cấp trình độ (Sơ cấp, Trung cấp, Cao đẳng) nhằm trang bị cho người học kiến thức, kỹ năng gia công cắt gọt kim loại trên máy EDM đúng quy trình, đạt yêu cầu kỹ thuật, thời gian và an toàn.
Để giúp người học nắm vững những kiến thức cơ bản cần thiết và sau mỗi bài cần giao bài tập đến từng học sinh. Các bài tập chỉ ở mức độ đơn giản, trung bình phù hợp với phần lý thuyết đã học. Trong quá trình biên soạn giáo trình, Khoa đã tham khảo ý kiến từ các Doanh nghệp trong nước, giáo trình của các trường Đại học, học viện,. Việc biên soạn đã hết sức cố gắng để giáo trình đạt được chất lượng tốt nhất.
Trong quá trình biên soạn không thể tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các đồng nghiệp, các bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn, địa chỉ phản hồi: Khoa Cơ khí– Trường Cao đẳng Hàng Hải II (Số 232, đường Nguyễn Văn Hưởng, phường Thảo Điền, TP THủ Đức, TP HCM). Xin chân thành cám ơn. 1 MỤC LỤC Trang Lời giới thiệu 1 Mục lục 2 Bài 1: Nội qui thực tập tại phòng máy EDM 6 Bài 2: Một số hiểu biết ban đầu về máy gia công tia lửa điện 8 Bài 3: Máy gia công tia lửa điện dùng điện cực thỏi 22 Bài 4: Máy gia công tia lửa điện dùng điện cực dây 30 Bài 5: Vận hành máy gia công tia lửa điện dùng điện cực thỏi 61 Tài liệu tham khảo 66 2 TÊN MÔ ĐUN: GIA CÔNG EDM Mã số mô đun: MĐ 46 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun - Vị trí: Trước khi học mô đun này sinh viên phải hoàn thành: MH 05; MH 06; MH 07; MH 08; MH 09, MĐ 13, MĐ 14; MĐ 15; MĐ 16; MĐ 17; MĐ 18; - Tính chất: Đây là mô đun đầu tiên sinh viên nâng cao kỹ năng nghề. Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: + Lập được chương trình EDM trên phần mềm điều khiển.
+ So sánh điểm giống nhau và khác nhau giữa CNC và máy EDM + Cài đặt được chính xác thông số phôi, dao - Về kỹ năng: + Vận hành thành thạo máy EDM đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. + Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục khi phay trên máy EDM + Sửa và bổ sung các lệnh cho phù hợp với phần mềm điều khiển từ chương NC xuất bằng CAD/CAM. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. Nội dung môn học: 1.
Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian (giờ) Số Tên các bài trong mô đun Lý Thực hành Kiểm tra TT Tổng số thuyết Bài tập NỘI QUI THỰC TẬP TẠI PHÒNG MÁY EDM & NHỮNG QUI ĐỊNH VỀ ATL Đ – VSCN 1 1. Nội dung thưc thực tập và làm việc 2 2 tại phòng máy EDM 2. Những quy định về ATLĐ & VSCN MỘT SỐ HIỂU BIẾT BAN ĐẦU 2 2 2 VỀ MÁY GIA CÔNG TIA LỬA 3 ĐIỆN 1. Sơ lược về lịch sử phát triển 2.
Các đặc điểm và nguyên lý hoạt động của máy gia công tia lửa điện. Độ chính xác và khả năng công nghệ 4. Yêu cầu của vật liệu điện cực 5. Các loại vật liệu diện cực dùng cho EDM 3 MÁY GIA CÔNG TIA LỬA ĐIỆN DÙNG ĐIỆN CỰC THỎI 1.
Cấu tạo, chức năng các bộ phận chính của máy EDM dùng điện cực thỏi. Phương pháp vận hành máy EDM 3 2 1 dùng điện cực thỏi. Những sai hỏng thường gặp khi vận hành máy EDM dùng điện cực thỏi nguyên nhân & biện pháp khắc phục. 4 MÁY GIA CÔNG TIA LỬA ĐIỆN DÙNG ĐIỆN CỰC DÂY 1.
Cấu tạo, chức năng các bộ phận chính của máy EDM dùng điện cực dây. Phương pháp vận hành máy EDM 7 2 4 1 dùng điện cực dây. Lập trình gia công tia lửa điện dùng điện cực dây CNC. Phương pháp căn chỉnh máy 5.
Xử lý sự cố khi vận hành máy 5 VẬN HÀNH MÁY GIA CÔNG TIA LỬA ĐIỆN DÙNG ĐIỆN CỰC THỎI 10 4 4 2 1. Các vấn đề cơ bản khi vận hành máy 4 2. Điều chỉnh và cài đặt các thông số cho máy trước khi gia công 3. Vận hành máy 6 VẬN HÀNH MÁY GIA CÔNG TIA LỬA ĐIỆN DÙNG ĐIỆN CỰC DÂY 1.
Các vấn đề cơ bản khi vận hành 6 3 3 máy 2. Điều chỉnh và cài đặt các thông số cho máy trước khi gia công 3. Vận hành máy Tổng cộng 30 15 12 3 5 BÀI 1: NỘI QUI THỰC TẬP TẠI PHÒNG MÁY EDM NHỮNG QUI ĐỊNH VỀ ATLĐ- VSCN 1. Nội dung thực tập và làm việc tại phòng máy EDM: - Lập trình thủ công các chi tiết đơn giản trên máy EDM & WIRECUT CNC.
- Thao tác, vận hành máy EDM & WIRECUT CNC. - Ứng dụng phần mềm Mastercam để lập trình tự động WIRECUT CNC. - Được học về phong cách làm việc chuyên nghiệp trong môi trường công nghiệp 1. Những quy định về ATLĐ & VSCN - Khi có tia lửa điện phát sinh thì khí sinh ra và với nhiệt độ khi phóng điện thì chúng có thể bốc cháy khi tiếp xúc với không khí.
Trong quá trình gia công phải đảm bảo khoảng cácg độ sâu cần thiết trong dung dịch, để cho khí thoát lên đến bề mặt dung dịch thì đã nguội. Phải bảo đảm chất khí được hút đi. - Những chất khí này phần nhiều có tính độc, trong đó có oxy-cacbon (CO). Vì vậy nơi gia công phải thông thoáng.
Ngoài ra còn có chất ăn da trong dung dịch, do đó phải bôi da để bảo vệ gia khi làm việc. - Điện áp làm việc của thiết bị lớn hơn 42V, do vậy cũng rất nguy hiểm. Do vậy vị trí gia công phải được bao che cẩn thận và chỉ khi nào đóng bộ phận bao che mới được khởi động máy gia công. Những quy định - Trước khi vào thực tập sinh viên phải học nội quy ATLĐ - Đi học đúng giờ.
- Khi vào thực tập phải mặc trang phục bảo hộ lao động, phải đi giầy hoặc dép có quai hậu, với sinh viên nữ tóc dài phải đội mũ hoặc cài tóc gọn gàng. - Trước khi vào thực tập trên máy phải chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ trang thiết bị cần thiết cho mỗi buổi thực tập, chỗ thự tập phải sạch sẽ gọn gàng. - Trong khi thực tập phải thực hiện đúng các công việc đã được giáo viên hướng dẫn và giao phó, 6 phải đứng ở vị trí quy định, không được tự ý đi sang máy khác không thuộc phạm vi làm việc của mình và sang các ban thực tập khác. - Không đợc tự ý thực hiện các thao tác máy ngoài phạm vi thực tập, không được thay đổi các thông số hoạt động của máy khi chưa có sự đồng ý của giáo viên hướng dẫn.
- Không nô đùa trong quá trình thực tập. - Không tự tiện sang lấy trang thiết bị đồ nghề ở máy khác cũng như ở các ban khác. - Sau khi thực hiện xong công việc của mình sinh viên có thể nghỉ ngơi tại chỗ theo quy định. - Sau khi kết thúc buổi thực tập phải quét dọn, làm vệ sinh máy và khu vực xung quanh máy mình thực tập sạch sẽ.
- Khi có hiệu lệnh kết thúc buổi thực tập sinh viên mới được rửa tay ra về. Trên đây là nội quy an toàn lao động mọi người phải có ý thức chấp hành, ai không chấp hành sẽ bị sử lý tuỳ theo hình thức vi phạm. 7 Baøi 2: MỘT SỐ HIỂU BIẾT BAN ĐẦU VỀ MÁY GIA COÂNG TIA LÖÛA ÑIEÄN (Electric Discharge Machining - EDM) 2. Sơ lược về lịch sử phát triển: Cách đây gần 200 năm, nhà nghiên cứu tự nhiên người Anh, Joseph Priestlay (1722 - 1809), trong các thí nghiệm của mình đã nhận thấy có một hiệu ứng ăn mòn vật liệu gây ra bởi sự phóng điện.
Tuy nhiên đến năm 1942, hai vợ chồng Lazarenko người Nga mới sử dụng tia lửa điện để cắt kim loại mà không phụ thuộc vào độ cứng của kim loại. Khái niệm chung phóng điện ăn mòn: Khái niệm: - Hiện tượng ăn mòn được hiểu như sau: Sự ăn mòn của từng chỗ trên bề mặt chi tiết. Sự phá hủy này lan rộng và ăn sâu theo thời gian. - Phóng điện ăn mòn: Chi tiết chịu sự tác dụng của hiện tượng phóng điện xảy ra trong quá trình ăn mòn.
- Có 2 loại phóng điện: + Tia lửa điện. + Hồ quang điện. Dùng trong gia công cơ khí. + Phóng điện lạnh Dùng trong kỹ thuật chiếu sáng.
Cơ sở của phương pháp phóng điện ăn mòn: Năng lượng điện chuyển sang nhiệt làm nóng chảy và bốc hơi phần kim loại bị bóc đi. Do đó, điện cực đóng vai trò dụng cụ cắt có độ cứng thấp hơn rất nhiều lần so với độ cứng của phôi, thường là đồng, graphit, còn phôi là thép đã tôi hoặc hợp kim cứng. Điều kiện ở đây là vật liệu của phôi và dụng cụ cắt đều phải dẫn điện. Để đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, khi gia công phải sử dụng một dung dịch không dẫn điện ở điều kiện bình thường.
Ưu và khuyết điểm của phương pháp phóng điện ăn mòn: Ưu điểm: - Phương pháp phóng điện ăn mòn gia công được kim loại sau nhiệt luyện và hợp kim vì khả năng gia công không phụ thuộc vào tính chất cơ lý của vật liệu gia công.