Giáo trình Tiện Lệch Tâm Nghề Cắt Gọt Kim Loại - CĐ Hàng Hải II

Giáo trình tiện lệch tâm: Nắm vững kỹ thuật cắt gọt kim loại chính xác. Hướng dẫn chi tiết từ cơ bản đến nâng cao, giúp bạn làm chủ kỹ năng tiện chuyên nghiệp.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Hàng Hải II
• Chuyên ngành: Cắt Gọt Kim Loại
• Đề tài: Tiện Lệch Tâm
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• Lời giới thiệu
• Mục lục
• 1. Bài 1: Tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu
• 1.1. Các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm
• 1.2. Yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm
• 1.3. Phương pháp gia công
• 1.4. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng
• 1.5. Kiểm tra sản phẩm
• 1.6. Vệ sinh công nghiệp
• 2. Bài 2: Tiện bạc lệch tâm bằng phương pháp rà gá
• 2.1. Các đặc điểm cơ bản của bạc lệch tâm
• 2.2. Yêu cầu kỹ thuật khi gia công bạc lệch tâm
• 2.3. Phương pháp gia công
• 2.4. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách phòng ngừa
• 2.5. Kiểm tra sản phẩm
• 2.6. Vệ sinh công nghiệp
• 3. Bài 3: Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp ba vấu tự định tâm
• 4. Bài 4: Tiện trục lệch tâm gá trên hai mũi tâm
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về giáo trình tiện lệch tâm kỹ thuật cắt gọt kim loại

Giáo trình Tiện Lệch Tâm: Kỹ thuật cắt gọt kim loại cung cấp kiến thức nền tảng về quy trình tiện lệch tâm - một trong những kỹ thuật gia công kim loại phức tạp nhưng rất cần thiết trong ngành cơ khí chế tạo. Mục tiêu chính của giáo trình là giúp người học hiểu rõ về đặc điểm, yêu cầu kỹ thuật, và vận hành máy tiện gia công các chi tiết lệch tâm như trục, bạc, cổ trục,… Giáo trình được thiết kế phù hợp cho học viên trường cao đẳng, trường nghề, và người làm việc trong phân xưởng gia công cơ khí để nâng cao kỹ năng vận hành máy tiện đạt chuẩn kỹ thuật, an toàn lao động và hiệu quả cao. Với bốn bài học chính về tiện trục lệch tâm trên mâm cặp 4 chấu, tiện bạc lệch tâm bằng phương pháp rà gá, tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm và tiện trục lệch tâm gá trên hai mũi tâm, giáo trình không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn nhấn mạnh thực hành qua phương pháp gá lắp, lấy dấu và chế độ cắt phù hợp. Đặc biệt, nội dung đề cập chi tiết về các dạng sai hỏng thường gặp cùng biện pháp phòng tránh, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất.

1.1. Đặc điểm cơ bản và vai trò của kỹ thuật tiện lệch tâm

Tiện lệch tâm là kỹ thuật gia công các chi tiết có đường tâm lệch nhau (hay lệch tâm) giữa trục chính và đường tâm chi tiết. Điển hình là các chi tiết trục lệch tâm, bạc lệch tâm với các khoảng cách lệch tâm e nhất định. Việc gia công chính xác đòi hỏi kỹ thuật cao trong gá lắp phôi, lấy dấu, điều chỉnh dao và chọn chế độ cắt hợp lý. Kỹ thuật này giúp tạo ra các chi tiết đặc thù dùng trong các lĩnh vực máy móc, động cơ, thiết bị kỹ thuật chế tạo. Bản chất của tiện lệch tâm là kết hợp sự vận hành máy tiện thông thường và thao tác điều chỉnh lệch tâm để tạo ra các chi tiết có hình dáng phức tạp nhưng vẫn đạt yêu cầu độ chính xác cao, độ nhám bề mặt tốt. Bên cạnh đó, tiện lệch tâm cũng là một bước quan trọng để phát triển kỹ năng vận hành máy cơ bản và nâng cao tay nghề trong gia công kim loại.

1.2. Mục tiêu học tập và cấu trúc giáo trình tiện lệch tâm

Giáo trình được thiết kế nhằm trang bị cho người học khả năng phân tích đặc điểm chi tiết lệch tâm, hiểu và thực hiện đúng quy trình tiện lệch tâm với các bài tập thực hành trên các phương pháp gá phổ biến. Mục tiêu cụ thể gồm: phân tích đặc điểm trục lệch tâm, trình bày yêu cầu kỹ thuật, chọn chế độ cắt, tra bảng thông số dao, gá phôi hiệu quả trên mâm cặp 3 chấu, 4 chấu hay gá trên hai mũi tâm, vận hành máy tiện an toàn đạt độ chính xác 10-8 và độ nhám đạt cấp 4-5. Giáo trình có 4 bài học chính, bao gồm cả lý thuyết và thực hành, có hướng dẫn rõ ràng từng bước gá chi tiết, chỉ dẫn dụng cụ và chế độ cắt, cùng phần đánh giá kết quả học tập giúp định lượng chất lượng đào tạo.

II. Những thách thức và vấn đề thường gặp trong quy trình tiện lệch tâm hiệu quả

Trong quá trình thực hiện kỹ thuật tiện lệch tâm, nhiều thách thức xuất hiện do đặc tính vật liệu, yêu cầu kỹ thuật cao về độ chính xác và độ nhám, cũng như sự phức tạp trong gá lắp, điều chỉnh dao cắt và chế độ cắt gọt. Các sai hỏng dễ gặp nhất gồm lấy dấu sai vị trí, khoảng lệch tâm không đúng, sai kích thước đường kính hoặc chiều dài chi tiết, cùng độ nhám bề mặt không đảm bảo. Nguyên nhân chủ yếu là do kỹ thuật lấy dấu không chính xác, gá chặt phôi không đúng quy trình, chưa khử độ rơ các cơ cấu máy hoặc dùng chế độ cắt chưa phù hợp dẫn tới hiện tượng rung động gây hại. Việc xử lý kịp thời các sai sót này đòi hỏi người vận hành phải có kỹ năng cao, ý thức chặt chẽ về quy trình, kiểm tra định kỳ và sử dụng dụng cụ đo kiểm chuẩn xác như đồng hồ so, thước panme. Ngoài ra, làm quen với các phương pháp rà gá, sử dụng hệ thống mâm cặp khác nhau (3 vấu, 4 chấu, hai mũi tâm) cũng tạo ra nhiều thử thách trong kiểm soát khoảng lệch tâm đúng kỹ thuật và đảm bảo an toàn lao động.

2.1. Thách thức trong lấy dấu và gá lắp phôi chính xác khi tiện lệch tâm

Khâu lấy dấu chính xác và gá phôi đúng vị trí là bước quan trọng nhất ảnh hưởng tới hiệu quả, chất lượng tiện lệch tâm. Lỗi lấy dấu thường dẫn đến sai lệch lớn về khoảng cách lệch tâm e, gây ra sản phẩm bị lỗi về hình dáng và kích thước. Việc gá lắp trên mâm cặp 4 chấu hay 3 vấu tự định tâm đòi hỏi sự tinh chỉnh kỹ càng, rà gá thông qua việc quan sát vạch dấu hoặc sử dụng đồng hồ so để căn chỉnh chính xác. Sai sót trong bước này dẫn đến rung lắc, sai kích thước gia công, làm giảm tuổi thọ dao và máy, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Cần thực hiện rà gá kỹ thuật, điều chỉnh đối trọng phù hợp để cân bằng lực cắt, đồng thời nắm vững quy trình thao tác để tránh sai lệch vị trí gá phôi.

2.2. Vấn đề chọn chế độ cắt phù hợp trong gia công chi tiết lệch tâm

Chế độ cắt khi tiện lệch tâm cần được điều chỉnh nhỏ hơn so với tiện bình thường do lực cắt không cân bằng khiến xảy ra rung động. Đặc biệt, lát cắt đầu tiên với lượng dư không đều thường gây lực cắt lớn, dễ làm hỏng bề mặt và giảm độ chính xác. Việc lựa chọn thông số về chiều sâu cắt, tốc độ dao, và lượng tiến dao phụ thuộc vật liệu gia công và phương pháp gá lắp. Nếu không thích nghi đúng, quá trình gia công dễ dẫn đến dao bị mòn nhanh, bề mặt gia công không đạt yêu cầu về độ nhám (cấp 4-5), hoặc sai kích thước kỹ thuật. Đây là vấn đề thường gặp và cần được tính toán, thử nghiệm kỹ lưỡng trong từng trường hợp cụ thể.

III. Các phương pháp kỹ thuật tối ưu gia công tiện lệch tâm hiệu quả nhất hiện nay

Giáo trình trình bày một số phương pháp gai công tiện lệch tâm phổ biến và tối ưu hiện nay bao gồm tiện lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu, phương pháp rà gá, tiện lệch tâm gá trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm và tiện lệch tâm gá trên hai mũi tâm. Mỗi phương pháp mang đặc điểm kỹ thuật và quy trình vận hành khác nhau nhưng đều lấy mục tiêu chính là gia công các chi tiết có độ lệch tâm e theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo an toàn và nâng cao năng suất. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp dựa vào hình dạng chi tiết, kích thước, yêu cầu độ chính xác cũng như trang bị máy móc hiện có tại xưởng. Việc hiểu rõ quy trình gá lắp, lấy dấu, và điều chỉnh chế độ cắt cho từng phương pháp là nền tảng để thực hiện thành công gia công tiện lệch tâm.

3.1. Hướng dẫn chi tiết phương pháp tiện lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu

Tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu là phương pháp truyền thống, phổ biến trong gia công các chi tiết lệch tâm ngắn. Quy trình bắt đầu bằng việc lấy dấu xác định khoảng lệch tâm e trên phôi, sau đó gá phôi trên mâm 4 chấu, tiến hành rà gá bằng cách điều chỉnh các chấu sao cho tâm phôi trùng với tâm trục chính máy tiện. Việc gá lắp cần thực hiện theo đúng quy phạm kỹ thuật và chú ý khử hết độ rơ của cơ cấu để tránh rung động khi gia công. Chế độ cắt đặc biệt cần giảm 20-30% so với tiện ngoài trong những lần cắt đầu để hạn chế lực cắt không cân bằng. Đây là phương thức hiệu quả khi gia công hàng đơn chiếc, chi tiết không quá dài. Đồng thời cần kiểm tra thường xuyên bằng đồng hồ so hoặc dụng cụ đo độ lệch tâm để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

3.2. Phương pháp tiện bạc lệch tâm bằng cách rà gá và ứng dụng trong thực tế

Phương pháp tiện bạc lệch tâm bằng rà gá được áp dụng khi gia công các bạc có lỗ lệch tâm. Quy trình gồm việc gá phôi trên mâm cặp 4 chấu, rà vòng tròn theo dấu vạch đã vẽ để điều chỉnh tâm lệch e phù hợp với yêu cầu kỹ thuật. Sau đó tiến hành gá lắp dao và chọn chế độ cắt thử, đo đạc kiểm tra, từ đó hiệu chỉnh để đảm bảo kích thước và độ lệch tâm chính xác. Phương pháp này thường áp dụng trong gia công linh kiện cơ khí chế tạo cần độ chính xác cao, tránh sai số lớn. Ưu điểm của kỹ thuật rà gá cho phép dễ dàng điều chỉnh lệch tâm ngay trên máy, tiết kiệm thời gian so với việc chế tạo phụ kiện gá lắp phức tạp.

3.3. Bí quyết tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm chính xác

Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm là kỹ thuật nâng cao hơn so với mâm 4 chấu, áp dụng cho các chi tiết lệch tâm với khoảng e < 5. Quy trình yêu cầu tính toán miếng căn đệm có chiều dày t phù hợp để dịch chuyển tâm phôi chính xác bằng e, rồi gá lắp trên mâm 3 vấu với miếng căn này. Khi đó, phôi được giữ chắc chắn, dễ thao tác và gia công với độ chính xác cao hơn. Cách tính chiều dày miếng căn dựa theo công thức t = K.D, trong đó K và D được xác định theo bảng hệ số trong giáo trình. Kỹ thuật này đặc biệt thích hợp với việc gia công chi tiết có kích thước nhỏ, tiết kiệm thời gian chuẩn bị nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.

IV. Ứng dụng thực tế và kết quả nghiên cứu trong giáo trình tiện lệch tâm chuẩn kỹ thuật

Giáo trình tiện lệch tâm không chỉ tập trung vào lý thuyết, mà còn nhấn mạnh các ứng dụng thực tế qua các bài hướng dẫn cụ thể, bao gồm tiện trục lệch tâm trên nhiều loại mâm cặp khác nhau và trên hai mũi tâm để đáp ứng nhiều yêu cầu gia công khác nhau. Việc vận dụng các phương pháp này đã giúp người học cải thiện kỹ năng gá lắp, điều chỉnh dao và chọn chế độ cắt hợp lý, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm với sai số nhỏ, độ nhám đạt cấp cao, đồng thời tăng hiệu quả và an toàn lao động. Kết quả đánh giá học tập cũng cho thấy người học có thể vận hành thành thạo máy tiện, thực hiện đúng quy trình kỹ thuật và kiểm soát tốt chất lượng chi tiết gia công. Các dạng sai hỏng phổ biến được chỉ rõ cùng các biện pháp phòng ngừa, đảm bảo tính bền vững trong quá trình sản xuất công nghiệp.

4.3. Kết quả nghiên cứu và kiểm tra sản phẩm tiện lệch tâm gá trên hai mũi tâm

Việc gia công các trục lệch tâm dài sử dụng gá trên hai mũi tâm được áp dụng khi chi tiết có kích thước lớn và yêu cầu độ chính xác cao về độ thẳng và tương quan các bề mặt. Sử dụng thước góc phối hợp gá mâm hoa mai giúp định vị chính xác phôi và lấy dấu đúng vị trí lỗ tâm. Kiểm tra sau gia công cho thấy các chi tiết tiện lệch tâm theo phương pháp này đạt yêu cầu từ kích thước đến độ nhám, đồng thời giảm thiểu hiện tượng rung động, sai lệch trong gia công. Nghiên cứu cũng chỉ rõ tầm quan trọng của việc kiểm tra độ rơ, vệ sinh dụng cụ và tuân thủ quy trình an toàn lao động khi gia công dạng này.

V. Hướng dẫn tổng kết và xu hướng phát triển tương lai của công nghệ tiện lệch tâm

Tiện lệch tâm là kỹ thuật cơ bản nhưng luôn cần được hoàn thiện và phát triển trong ngành gia công kim loại hiện đại. Tương lai của kỹ thuật này hướng về tự động hóa cao, kết hợp với công nghệ cảm biến cho việc đo lường độ lệch tâm trực tiếp trên máy, ứng dụng robot gia công và trí tuệ nhân tạo để tối ưu quá trình tiện lệch tâm. Đồng thời, ứng dụng vật liệu mới, công nghệ dao cắt thông minh cũng góp phần nâng cao hiệu suất và chất lượng sản phẩm. Việc đào tạo nghề theo giáo trình chuẩn với các tài liệu cập nhật chính là chìa khóa giúp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành, nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường toàn cầu.

5.2. Xu hướng ứng dụng công nghệ hiện đại trong kỹ thuật tiện lệch tâm

Phát triển công nghệ tiện lệch tâm trong tương lai hướng tới ứng dụng tự động hóa, tích hợp cảm biến chính xác cao đo khoảng lệch tâm, sử dụng phần mềm mô phỏng kỹ thuật gia công số để tối ưu quy trình. Sự phối hợp giữa công nghệ CNC, robotic và hệ thống cảnh báo giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu lỗi do con người. Đồng thời, việc nghiên cứu áp dụng vật liệu dao cắt mới và kỹ thuật làm nguội tiên tiến tăng tuổi thọ dụng cụ và hiệu suất gia công. Việc đổi mới giáo trình đào tạo với nội dung cập nhật công nghệ sẽ hỗ trợ quá trình chuyển giao, phát triển kỹ thuật tiện lệch tâm trong sản xuất hiện đại.

5.3. Các khuyến nghị trong giảng dạy và đào tạo tiện lệch tâm kỹ thuật cắt gọt kim loại

Để nâng cao hiệu quả đào tạo kỹ thuật tiện lệch tâm, cần áp dụng phương pháp giảng dạy kết hợp lý thuyết và thực hành song song, sử dụng tài liệu chuẩn, chuẩn bị dụng cụ chính xác và máy móc hiện đại. Người dạy nên hướng dẫn cẩn thận các quy trình gá lắp, điều chỉnh chế độ cắt, kiểm tra chất lượng chi tiết để rèn luyện tư duy kỹ thuật cho học viên. Ngoài ra, việc tổ chức đánh giá kết quả học tập chặt chẽ theo tiêu chí kỹ thuật (độ chính xác, độ nhám, an toàn lao động) giúp nâng cao ý thức và tay nghề học viên đáp ứng yêu cầu công nghiệp chế tạo hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II GIÁO TRÌNH TIỆN LỆCH TÂM NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI (Ban hành theo quyết định số 59/QĐ-CĐHHII, ngày 25 tháng 1 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Hàng Hải II) (Lưu hành nội bộ) TP. HCM, năm 2021 1 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu 1 II. Mục lục 1 III.

Nội dung tài liệu 3 Bài 1 Tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu 3 Bài 2 Tiện bạc lệch tâm bằng phương pháp rà gá 14 Bài 3 Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp ba vấu tự định tâm 22 Bài 4 Tiện trục lệch tâm gá trên hai mũi tâm 31 IV. Tài liệu tham khảo 40 2 TÊN MÔ ĐUN : TIỆN LỆCH TÂM Mã mô đun: MĐ Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò mô đun: Vị trí: - Mô-đun tiện lệch tâm được bố trí sau khi sinh vên đã học xong MH07, MH09, MH10, MH11, MH12, MH15, MĐ22, MĐ23. Tính chất: - Là mô-đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề. Ý nghĩa và vai trò: - Là mô đun có ý nghĩa và vai trò quan trọng, người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị và thực hiện tiện lệch tâm được các chi tiết trên máy tiện đúng quy trình, đạt yêu cầu kỹ thuật.

Mục tiêu của mô đun: - Phân tích được các đặc điểm cơ bản của chi tiết lệch tâm, mặt định hình; - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện lệch tâm - Lập được tiến trình công nghệ khi tiện lệch tâm - Chọn, tra bảng được chế độ cắt khi tiện lệch tâm - Chọn được thông số hình học của dao phù hợp với điều kiện cụ thể của vật gia công; - Trình bày được các phương pháp tiện lệch tâm (trên mâm cặp 3 chấu, trên mâm cặp 4 chấu, trên mâm hoa.); - Giải thích được phương pháp lấy dấu và tạo khoảng cách lệch tâm đơn giản; - Lắp được đối trọng khi tiện lệch tâm; - Vận hành thành thạo máy tiện để gia công chi tiết lệch tâm đúng quy trình, quy phạm đạt cấp chính xác 10-8, độ nhám cấp4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và an toàn tuyệt đối cho người và máy; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập. Nội dung của mô đun Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Lý Thực TT Tổng số Kiểm tra thuyết hành Tiện trục lệch tâm gá trên mâm 1 15 4 10 1 cặp 4 chấu Tiện bạc lệch tâm bằng phương 2 10 4 6 0 pháp rà gá Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm 3 10 3 6 1 cặp ba vấu tự định tâm Tiện trục lệch tâm gá trên hai mũi 4 10 1 8 1 tâm Cộng 45 12 30 3 3 BÀI 1. TIỆN TRỤC LỆCH TÂM GÁ TRÊN MÂM CẶP 4 VẤU Mã bài: MĐ .1 Giới thiệu: Nội dung chính của bài này là trình bày được các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm, biết cách lấy dấu và tạo được khoảng lệch tâm đơn giản, tiện được trục lệch tâm trên mâm cặp bốn vấu đúng quy trình và đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu: + Phân tích được các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm; + Giải thích được phương pháp lấy dấu để tạo khoảng cách lệch tâm đơn giản; + Gá lắp được phôi đúng quy trình, quy phạm, đúng yêu cầu kỹ thuật (điều chỉnh độ lệch tâm theo dấu vạch); + Lắp được đối trọng khi tiện lệch tâm; + Vận hành thành thạo máy tiện để tiện trục lệch tâm ngắn gá trên mâm cặp bốn vấu đúng quy trình quy phạm, đạt cấp chính xác 10-8, độ nhám cấp 4-5, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và đảm bảo an toàn cho người và máy; + Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân, và biện pháp khắc phục khi tiện lệch tâm, tiện mặt định hình; + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập.

Nội dung chính: 1. Các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm. Mục tiêu: - Trình bày được đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm; - Nhận dạng được trục lệch tâm; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập. Những chi tiết có bề mặt trụ ngoài hoặc trong những đường tâm song song nhưng lệch nhau một khoảng(khoảng lệch tâm) gọi là chi tiết lệch tâm.

Trục lệch tâm là trục có tâm của cổ trục O’ lệch so với tâm của trục chính O 4 2x45° 2 dâu R1 Rz20 12-0,3 28-0,03 5 A 0,05 A 25±0,1 55±0,1 2. Yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm. Mục tiêu: - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập; - Đảm bảo độ lệch tâm; - Đảm bảo kích thước; - Đảm bảo độ tương quan bề mặt; - Đảm bảo độ trơn láng bề mặt. Phương pháp gia công.

Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp gia công trục lệch tâm; - Tiện được trục lệch tâm đạt yêu cầu kỹ thuật; - Tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh công nghiệp. Gá lắp, điều chỉnh phôi trên mâm cặp 4 chấu: Trong điều kiện sản xuất đơn chiếc, các phôi ngắn lệch tâm có thể được gia công trên các mâm cặp 4 chấu (hình 1. Trên mâm cặp 4 chấu, chi tiết lệch tâm được gia công theo phương pháp rà gá. Quá trình rà gá và gia công được thực hiện như sau: - Trước hết, phải xác định tâm của d và tâm của D, khoảng cách lệch tâm OO 1 = e bằng cách lấy dấu trước.

5 - Gá chi tiết lên mâm cặp và tiến hành rà theo đấu vạch. Cách rà như sau: Hình 1.1 Gá chi tiết trên mâm cặp bốn chấu - Lùi các chấu A, B, C, D cách đều so với tâm (bằng cách nhìn sơ bộ theo các vòng tròn trên thân mâm cặp). Sau đó kẹp bề mặt có đường kính D rà tròn tâm đã vạch sẵn rồi tiến hành gia công đạt đường kính D. - Rà cho chấu C và D sao cho tâm O 1 trùng với tâm trục chính bằng cách nới lỏng chấu D và dịch chuyển chấu C để chi tiết dịch chuyển một lượng bằng e.

- Khi O1 trùng với tâm trục chính thì tiến hành kẹp chặt 2 chấu A, B trước rồi mới đồng thời kẹp chặt 2 chấu C, D. Gá lắp điều chỉnh dao. Gá dao vai ngang tâm máy. Chế độ cắt khi tiện lệch tâm.

Khi tiện lệch tâm do không cân bằng về lực nên thường gây rung động cho quá trình cắt, vì thế chế độ cắt nhọn nhỏ hơn so với tiện ngoài và tiện lỗ. Đặc biệt khi cắt những lần cắt đầu tiên, do sự phân bố lượng dư không đều nên lực cắt lớn. Khi chọn chế độ cắt để gia công các chi tiết lệch tâm thì tuỳ thuộc vào vật liệu gia công, cách gá kẹp mà chọn cho phù hợp. Thông thường với những lát cắt đầu tiên, chế độ cắt giảm 20-30% so với tiện ngoài còn những lát cắt sau, do rung động về lực không cân bằng nên được chọn nhỏ hơn từ 10-15% so với tiện ngoài.

Cắt thử và đo. Tương tự như tiện trụ trơn. Cho dao cắt thử với chiều dài khoảng 5mm, dừng máy đưa dao ra ngoài và tiến hành kiểm tra độ lệch tâm e. Tiến hành gia công.

6 Nội dung Hướng dẫn 1.Đọc bản vẽ - Gá phôi trên mâm cặp ba vấu tự định tâm, phần nhô ra khỏi vấu mâm cặp bằng chiều dài phần đường kính lớn 2. Gá phôi và gá dao tiện ngoài nhất của trục cộng với lương dư mặt đầu và phần cách vấu mâm cặp. - Gá dao vai đúng tâm. -Điều chỉnh Vòng quay và lượng tiến dao 3.Tiện mặt đầu và tiện trụ ngoài đầu thứ -Tiện mặt đầu để lượng dư 1 mm nhất - Tiện mặt trụ ngoài D một khoảng L= LD +10mm - Vát cạnh.

- Gá phôi trở đầu trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm. Tiện mặt đầu và tiện trụ ngoài đầu thứ - Tiện mặt đầu để đúng chiều dài trục. hai - Tiện trụ ngoài D nối suốt hai đầu.Vạch dấu và chấm dấu đường tâm OO - Chà phấn lên mặt ngoài và hai mặt và đường tâm lệch O’O’ trên khối V đầu của phôi, đặt phôi lên khối V. Đặt đài vạch lên bàn vạch dấu và chỉnh sao cho mặt đo tiếp xúc với mặt ngoài của phôi, hạ mặt đo xuống một khoảng bằng 0,5D và vạch đường bao bổ đôi ngang trên 2 mặt đầu phôi.

- Đặt ke vuông và vạch đường thẳng đứng vuông góc với đường ngang đi qua tâm O trên cả hai đầu. Đưa mặt đo của thước lên 1 khoảng e, vạch trên hai mặt đầu một đường bao ngang, giao điểm của đường vạch dấu theo e và đưởng thẳng đứng trên mặt đầu là tâm của đường O’O’ -Dùng mũi chấm dấu chấm các tâm O 7 và O’ và các đường thẳng trên mặt đầu. Rà gá, chỉnh dịch tâm phôi trên mâm Gá phôi đã tiện mặt đầu và tiện ngoài cặp bốn vấu. lên mâm cặp bốn vấu.

Điều chỉnh phôi theo tâm O bằng bàn rà. Quay mâm cặp cho hai vấu nằm ngang đưa thanh thép làm cữ chạm vào mặt ngoài của phôi và đánh dấu mặt du xích bàn trượt ngang .Khử hết độ rơ của trục vít- đai ốc bàn trượt ngang .Quay tay quay bàn trượt ngang lùi cữ ra khỏi mặt phôi một khoảng lệch tâm e 7. Điều chỉnh dịch tâm trục một khoảng - Điều chỉnh các vấu đưa vật tiếp xúc bằng e với cữ. Kiểm tra độ tiếp xúc giữa cữ và phôi bằng cách kéo niếng giấy mỏng sít không bị rách hoặc không bị rơi là được.

- Có thể dùng đồng hồ so để xác định khoảng dịch tâm e và rà điều chỉnh phôi. Chú ý: Sau khi điều chỉnh dịch tâm trục phải đưa cữ, dao ra xa khỏi mặt phôi. Dùng tay quay mâm cặp kiểm tra phôi không va đập lên các vật khác mới được khởi động trục chính để đề phòng va đập gây mất an toàn. Tiện cổ trục lệch tâm Chế độ cắt thực hiện như tiện ngoài.

Tiện đường kính ngoài của cổ trục theo chiều dài yêu cầu và tiện mặt vai trụ phẳng đảm bảo vuông góc với đường tâm trục. - Kiểm tra kích thước bằng thước cặp hoặc panme, kiểm tra độ lệch tâm gián 9. Kiểm tra tổng thể tiếp thông qua đường kính ngoài của trục và cổ trục kết hợp độ cao của vai trục. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.

Mục tiêu: - Trình bày được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục; - Thực hiện các biện pháp khắc phục được các dạng sai hỏng.