CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II GIÁO TRÌNH TIỆN CHI TIẾT CÓ GÁ LẮP PHỨC TẠP NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI (Ban hành theo quyết định số 59/QĐ-CĐHHII, ngày 25 tháng 1 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Hàng Hải II) ( Lưu hành nội bộ) TP. HCM, năm 2021 1 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu II. Mục lục 1 III.
Nội dung tài liệu Bài 1 Tiện trục dài kém cứng vững dùng giá đỡ di động 4 Bài 2 Tiện trục dài kém cứng vững dùng giá đỡ cố định 15 Bài 3 Tiện chi tiết gá trên ke 28 Bài 4 Tiện chi tiết gá trên bàn xe dao máy tiện 37 IV. Tài liệu tham khảo 42 2 TÊN MÔ ĐUN: TIỆN CHI TIẾT CÓ GÁ LẮP PHỨC TẠP Mã mô đun: MĐ 43 1.Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò mô đun: Vị trí: - Mô đun tiện có gá lắp phức tạp được bố trí sau khi sinh viên đã học xong tất cả các MH07, MH09, MH10, MH11, MH12, MH15, MĐ22; MĐ23. Tính chất: - Là mô-đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô-đun đào tạo nghề - Là mô-đun đào tạo kỹ năng nâng cao của nghề cắt gọt kim loại. Ý nghĩa và vai trò: - Mô đun Tiện có gá lắp phức tạp trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng.
Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để tiện chi tiết phức tạp đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật.Mục tiêu của mô đun: - Trình bày được các phương pháp tiện có gá lắp phức tạp; - Gá lắp được phôi trên giá đỡ đi động, cố định, trên ke có cân bằng máy, trên xe dao đạt yêu cầu; - Vận hành được máy tiện đúng quy trình, quy phạm để tiện trục dài kém cứng vững dùng giá đỡ di động, tiện trục dài kém cứng vững dùng giá đỡ cố định, tiện chi tiết gá trên ke, tiện chi tiết gá xa dao đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4 ÷ 5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và an toàn; - Xác định được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.Nội dung mô đun: 1. Nôi dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* 1 Tiện trụ dài kém cứng vững dùng giá 15 4 10 1 đỡ di động 3 2 Tiện trục dài kém cứng vững dùng giá 15 4 10 1 đỡ cố định 3 Tiện chi tiết gá trên ke 15 4 10 1 4 Tiện chi tiết gá trên bàn xe dao 15 4 10 1 Cộng 60 16 40 4 4 BÀI 1: TIỆN TRỤC DÀI KÉM CỨNG VỮNG DÙNG GIÁ ĐỠ DI ĐỘNG Mã bài: MĐ43.1 Giới thiệu: Trục được đặc trưng bởi độ cứng vững, nghĩa là khả năng chịu các lực gây biến dạng. Khi gia công trục trơn có chiều dài lớn hơn 12 lần đường kính của phôi mà chỉ gá trên mâm cặp và một đầu chống tâm thì gia công sẽ rất khó, khi cắt trục bị đẩy làm sai lệch hình dáng, mặt khác trục sẽ bị uốn do lực cắt và mô men quay của trục chính gây rung động và làm phôi có thể bị văng ra ngoài gây tai nạn lao động. Mục tiêu: + Trình bày được cấu tạo, công dụng và phương pháp điều chỉnh giá đỡ di động; + Gá lắp được phôi trên giá đỡ đi động đạt yêu cầu; + Vận hành thành thạo máy tiện để gia công trục dài kém cứng vững dùng giá đỡ di động đúng quy trình, quy phạm đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4- 5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và an toàn; + Phát hiện được các sai hỏng, nguyên nhân và có biện pháp đề phòng.
Yêu cầu kỹ thuật của trục dài. Mục tiêu: - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của trục dài; - Tuân thủ đúng các yêu cầu kỹ thuật; - Đảm bảo chính xác kích thước. - Có đường sinh thẳng. - Độ tròn: Mọi mặt cắt vuông góc với đường tâm đều có độ tròn (không bị ô van, không bị vát cạnh).
- Độ đồng tâm: Tâm của mọi mặt cắt vuông góc với đường tâm nằm trên một đường thẳng. - Độ nhám bề mặt. Công dụng và cách sử dụng giá đỡ di động. 5 Mục tiêu: - Trình bày được công dụng, cấu tạo của giá đỡ di động; - Gá lắp và điều chỉnh được gá đỡ đạt yêu cầu kỹ thuật; - Tuân thủ đúng các quy tắc an toàn trong quá trình làm việc.
Giá đỡ di động dùng khi tiện tinh và tiện ren trên phôi dạng trục kém cứng vững có tiết diện không đổi, có thể đạt cấp chính xác 8 ÷ 7, độ nhám Ra = 2,5 ÷ 1,25 µm. Nếu chiều dài phôi lớn hơn 12 lần đường kính của nó mà chỉ gá trên hai mũi tâm hoặc một đầu trên mâm cặp một đầu gia công rất khó khăn vì độ cứng vững chịu lực theo hướng ngang rất nhỏ, khi cắt gọt trục bị đẩy, kích thước phần giữa trục bị lớn (dạng tang trống), nếu sử dụng tốc độ quay của phôi lớn sẽ gây rung động (có tiếng kêu lách cách) thậm chí chi tiết có thể văng ra ngoài. Muốn khắc phục các hiện tượng trên ta phải dùng giá đỡ kèm theo nhằm bảo đảm trục không bị uốn trong quá trình gia công. Cách sử dụng.
Giá đỡ di động (hình 1.1) được lắp trên bàn xe dao và cùng dịch chuyển theo đường dẫn hướng của băng máy dọc chi tiết gia công.1: Giá đỡ di động. 1- Phôi; 2- Thân giá đỡ; 3- Vấu đỡ; 4- Vít điều chỉnh vấu đỡ; 5- Vít hãm vấu đỡ; 6- Bu lông bắt chặt giá đỡ với bàn xe dao; 7- Bàn xe dao. 6 Giá đỡ di động có: Thân giá đỡ 2 được bắt chặt trên bàn xe dao 7 bằng bulông 6, có hai hoặc ba vấu đỡ 3 để đỡ phôi 1. Vít 1’ và 4” dùng để điều chỉnh các vấu đỡ 3, vít hãm 5 dùng để cố định vị trí vấu đỡ 3.
Các vấu đỡ làm bằng vật liệu dễ mài mòn như đồng thau đảm bảo cho bề mặt gia công không bị hư hỏng. Mặt các vấu phải bôi dầu mỡ thường xuyên. Khi cắt gọt với tốc độ cao bề mặt các vấu nhanh mòn và bị nóng lên. Nhiều khi bị mặc kẹt vấu và phôi.
Để khắc phục tình trạng này người ta dùng giá đỡ có vấu là ổ lăn. Khi tiện trục dài kém cứng vững dùng giá đỡ phải có tay nghề vững. Mỗi lần điều chỉnh từng vấu không đều có thể làm uốn trục dẫn đến kích thước đường kính không đều trên suốt chiều dài. Phương pháp tiện trục dài dùng giá đỡ di động.
Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp tiện trục dài dùng giá đỡ di động; - Thực hiện đúng trình tự, tiện được trục dài đạt yêu cầu kỹ thuật; - Tuân thủ đúng các quy tắc an toàn trong quá trình làm việc. Khi tiện trục trơn kém cứng vững, giá đỡ di động được lắp lên mặt trên của bàn xe dao bằng bulông 6 (hình 1.1) hoặc ở một số máy lắp bên hông trái của bàn xe dao. Lùi các vấu đỡ ra khỏi tâm phôi bằng cách vặn các vít điều chỉnh 4. Phôi sau khi đã được tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm và tiện thô xong gá lên hai mũi chống tâm (hoặc gá một đầu trên mâm cặp một đầu trên mũi tâm sau).2: Gia công trục kém cứng vững dùng giá đỡ di động.
4- Vít điều chỉnh Điều chỉnh các vít 4 sao cho các vấu đỡ được lắp trong thân giá đỡ 3 đỡ phôi đảm bảo quay nhẹ mà không bị đẩy cong do tác động của lực cắt gọt. Sau đó hãm các vấu đỡ bằng các vít hãm (giá đỡ di động có thể có hai hoặc ba vấu đỡ) Để giảm lực hướng kính (lực này luôn có hướng đẩy cong phôi) dùng dao tiện ngoài có góc nghiêng chính lớn φ1 = 600 ÷ 700, tốt nhất là dùng góc φ1 = 900 như vậy lực hướng kính gần như bằng không. Khi tiện tinh nên gá dao phía sau giá đỡ (theo hướng đi tới của giá đỡ), khi tiện thô gá dao trước giá đỡ để tránh các vấu đỡ cọ xát hoặc va vấp trên mặt thô của phôi. Xác định các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
Mục tiêu: - Trình bày được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục; - Thực hiện các biện pháp khắc phục được các dạng sai hỏng. Các dạng sai Nguyên nhân Cách khắc phục hỏng Kích thước - Đo sai. - Đo chính xác khi cắt thử. - Sử dụng mặt số không chính - Khử hết độ dơ khi sử dụng xác khi điều chỉnh kích thước.
- Gá cữ chặn không chắc - Gá cữ chặn chắc chắn. - Dùng cữ chặn lắp trong lỗ - Phôi bị xê dịch. côn trục chính. - Kiểm tra phôi.
Bề mặt chi - Lượng dư thiếu. - Khoan lỗ tâm chính xác. tiết có phần - Khoan lỗ tâm lệch. - Rà gá đảm bảo độ đảo nhỏ không cắt gọt.
- Gá phôi bị đảo. - Phôi bị uốn do lực hướng - Dùng dao cóc góc nghiêng kính đẩy dao. chính 900, giảm chiều sâu cắt Bị tang trống. - Phần giữa băng máy bị mòn và bước tiến.
làm dao thấp hơn tâm vật gia - Cạo sửa lại băng máy. - Dùng giá đỡ hỗ trợ. - Mũi tâm sau bị lệch theo - Hai mũi tâm bị lệch. hướng ngang, các mặt côn lắp - Dao bị mòn.
ghép bị bẩn hoặc bị vết va - Bàn trượt ngang bị rơ. - Dao gá không chắc. - Điều chỉnh độ rơ của bàn - Gá dao thấp hơn tâm vật gia trượt ngang. - Gá dao chắc chắn và ngang tâm.
- Mũi tâm trước bị lệch do lau không sạch. - Lau sạch mũi tâm và lỗ côn - Trục chính bị đảo do ổ đỡ bị trục chính. Đường sinh mòn hoặc đai ốc điều chỉnh bị - Điều chỉnh ổ đỡ trục chính. không thẳng lỏng.
- Mài sửa lại dao, xiết vít bắt - Dao bị hút vào vật gia công dao chắc chắn. do góc thoát quá lớn. - Gá dao không chắc. 9 - Mài sửa lại dao.
- Giảm bước tiến dao và chiều - Bước tiến dao và chiều sâu Độ nhám sâu cắt. không đạt - Điều chỉnh giá đỡ chắc chắn, - Điều chỉnh giá đỡ không các vấu đỡ ôm phôi không quá đúng. chặt hoặc quá lỏng. Các bước tiến hành.
Mục tiêu: - Trình bày được trình tự các bước gia công; - Thực hiện đúng các bước công nghệ, gia công chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật; - Tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh công nghiệp.