SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TRANG BỊ ĐIỆN MÁY CẮT GỌT KIM LOẠI NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 91/QĐ-TTCTM, ngày 10 tháng 07 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Tháp Mười. Tháp Mười, năm 2024 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các tiêu đề đích về đào tạo và tham khảo. Mọi tiêu đề đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với tiêu đề đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Tiện trụ ngoài được xây dựng và biên soạn trên cơ sở chương trình khung đào tạo nghề Cắt gọt kim loại của Trường TC Tháp Mười.
Giáo trình được biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hướng thị trường lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn định và khoa học; Hướng tới liên thông; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất. Tài liệu này cung cấp những phần lý thuyết về tiện cơ bản cũng như các kiến thức cần thiết cho thực hành, khuyến khích người học tự học tập, thực tập để hình thành các kỹ năng cơ bản trong gia công trụ ngoài trên các máy tiện vạn năng. Cuối mỗi bài học có các câu hỏi kiến thức và bài tập thực hành kỹ năng nhằm đánh giá kết quả học tập rèn luyện của người học. Ban biên soạn xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Sở LĐ-TB&XH Đồng Tháp, Trường TC Tháp Mười đã tạo điều kiện giúp đỡ trong việc biên soạn giáo trình.
Trong quá trình thực hiện, ban biên soạn đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của nhiều chuyên gia, mặt khác đây là lần đầu tiên biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp để giáo trình được hoàn thiện hơn, đáp ứng được yêu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tương lai. Tháp Mười, ngày …. năm 2024 Giáo viên cập nhật 3 MỤC LỤC 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Trang bị điện máy cắt gọt kim loại.
Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí vào học kỳ 1 của khóa học, trước các mô đun chuyên môn. - Tính chất: + Là môn đun cơ sở. + Môn học này trang bị cho người học kiến thức và kỹ năng sửa chữa hệ thống mạch điện máy công cụ như: máy khoan, tiện, phay, bào, mài. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được các nguyên tắc đảm bảo an toàn điện.
+ Trình bày được các phương pháp đo các thông số điện bằng đồng hồ VOM và Ampe kìm. + Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của các khí cụ điện dùng trong máy công cụ. - Kỹ năng: + Vẽ và trình bày được nguyên lý làm việc của mạch điện máy công cụ làm cơ sở cho việc phát hiện hư hỏng và chọn phương án sửa chữa. + Thực hiện các biện pháp an toàn khi thao tác với hệ thống điện.
+ Sử dụng thành thạo các đồng hồ đo, thao tác đo và đọc chính xác các thông số trên đồng hồ. + Sử dụng thành thạo các khí cụ điện trong máy công cụ, lắp được các mạch điện điều khiển máy công cụ như: mạch điện máy khoan, máy tiện, phay, bào, mài đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. + Phán đoán và khắc phục chính xác các hư hỏng thông thường trên máy công cụ. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện tính kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập.
+ Chủ động và tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học tập. + Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung mô đun: 5 Bài 1: THỰC HIỆN AN TOÀN ĐIỆN Mã bài: B01 Giới thiệu: 1. Mục tiêu của bài: - Giải thích được các tác hại của dòng điện đối với cơ thể người.
- Trình bày được chính xác các thông số an toàn điện theo tiêu chuẩn cho phép và các biện pháp đảm bảo an toàn điện cho người. - Phân tích được chính xác các trường hợp gây nên tai nạn điện. - Thực hiện đúng nội quy và tiêu lệnh chữa cháy - Lắp đặt được thiết bị/ hệ thống để bảo vệ an toàn điện trong công nghiệp và dân dụng. - Cấp cứu nạn nhân bị tai nạn điện đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn.
- Sử dụng thành thạo thiết bị chữa cháy. - Phát huy tính tích cực, chủ động và nhanh nhạy trong công việc. Nội dung bài: 1. TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƯỜI 1.
Tác dụng nguy hiểm do dòng điện gây ra đối với con người Khi người tiếp xúc với các phần tử có điện áp sẽ có dòng điện chạy qua cơ thể, các bộ phận của cơ thể phải chịu tác dụng nhiệt, điện phân và tác dụng sinh học của dòng điện làm rối loạn, phá hủy các bộ phận này, có thể dẫn đến tử vong. Tác dụng nhiệt của dòng điện đối với cơ thể người thể hiện qua hiện tượng gây bỏng, đốt nóng dẫn đến hiện tượng các mạch máu, dây thần kinh, tim, não và các bộ phận khác trên cơ thể bị phá hủy hoặc làm rối loạn hoạt động của chúng khi có dòng điện đi qua. Tác dụng điện phân của dòng điện thể hiện ở sự phân hủy các chất lỏng trong cơ thể, đặc biệt là máu, dẫn đến phá vỡ các thành phần của máu và các mô trong cơ thể. Tác dụng sinh học của dòng điện biểu hiện chủ yếu qua sự phá vỡ cân bằng sinh học, dẫn đến phá hủy chức năng sống.
Do tác động của dòng điện, cơ tim bị kích thích làm việc khác thường có thể dẫn đến tim ngừng đập và tử vong. Mức độ nguy hiểm của dòng điện đối với cơ thể người tùy thuộc vào trị số của dòng điện, loại dòng điện và thời gian duy trì dòng điện chạy qua cơ thể. 6 Trong các tai nạn về điện thì tai nạn gây ra do "điện giật" là nguy hiểm nhất, mặc dù không gây thương tích bên ngoài cho bệnh nhân, nhưng ảnh hưởng ngay tới trung ương thần kinh làm tê liệt hệ thần kinh, tác dụng mạnh tới hệ thống tuần hoàn và hệ hô hấp, nếu không có biện pháp tách nạn nhân ra khỏi mạng điện và cấp cứu ngay thì dễ nguy hại tới tính mạng. Đối với điện cao thế thì nguy hiểm hơn, trong thời gian rất ngắn nạn nhân bị đốt cháy do hồ quang và dẫn tới tử vong do bỏng nặng.
Hồ quang điện phát sinh do sự cố, hoặc do đóng cắt mạch điện cũng có thể gây bổng nguy hiểm đến tính mạng con người Ngoài ra khi làm việc ở trên cao do không có dây an toàn nên khi bị điện giật có thể bị ngã rơi xuống đất và gây thương tích, có nhiều trường hợp gây chết người, mặc dù dòng điện giật rất nhỏ không nguy hiểm đến các cơ quan nội tạng của cơ thể. Các nhân tố ảnh hưởng mức độ tác hại của dòng điện đối với cơ thể con người 1. Điện trở của người Điện trở của người phụ thuộc vào lớp da của từng cơ thể. Cơ thể là một khối tế bào phong phú, có nước và muối, nên là vật dẫn điện.
Khối tế bào đó có cấu tạo khác nhau về cơ cấu và thành phần lý hóa, do đó, có trị số điện trở khác nhau. Lớp da ngoài cùng không có mạch máu và tế bào thần kinh nên có điện trở lớn hơn cả. Lớp sừng trên da dày từ 0,05 - 0,2mm, nên điện trở lớn nhất. Nếu lớp da ngoài cùng còn nguyên vẹn và khô ráo, sạch sẽ, thì điện trở của da lúc cao nhất là 40.000 ôm (Ù) và chỉ còn 1000 ôm khi da người ẩm ướt có mồ hôi.
Trong tính toán về an toàn điện, thường lấy điện trở của người khi bị điện giật là 1000 ôm. Khi bị điện giật trong thời gian dài thì cơ thể con người sẽ bị nóng bỏng và điện trở giảm rất nhanh. Điện trở của lớp da ngoài cùng không phải là trị số nhất định mà thay đổi phụ thuộc vào nhiệt độ, độ ẩm và tình trạng lớp da, vào điện áp tiếp xúc, vào thời gian dòng điện đi qua.1: Điện trở của cơ thể người phụ thuộc vào điện áp tiếp xúc và dòng điện tác dụng Da ẩm Da khô 7 ĐIện áp tiếp Dòng điện Điện trở Dòng điện Điện trở xúc (mA) người (Ω) (mA) người (Ω) (V) 10 1 10.000 90 -- -- Không chịu -- -- được Từ bảng 1.1 ta thấy khi điện áp tăng thì điện trở của người giảm xuống. Khi điện áp là 250V – 300 V thì điện trở của cơ thể người gần bằng điện trở khi bị mất lớp da ngoài cùng, điện trở bằng1000 ôm.
Trị số dòng điện Tác dụng nguy hiểm của dòng điện phụ thuộc trị số dòng điện. Khi dòng điện đi qua cơ thể là 20 - 25mA, điện áp tiếp xúc khoảng 40 vôn đã gây tê liệt và tác động mạnh đến hệ hô hấp và tuần hoàn. Khi dòng điện từ 50 mA trở lên, dòng điện tác động càng mạnh và dễ đi đến tử vong nếu không kịp thời tách người bị nạn ra khỏi mạng điện. Kết quả thực nghiệm đã chứng minh rằng dòng điện từ 50mA - 100 mA gây tác hại cho cơ thể (người bị điện giật sẽ bàng hoàng, mặt bị táI, bị đau cơ hoặc khớp xương sau khi đã tách khỏi mạng điện).
Khi dòng điện từ 100 mA trở lên có thể gây chết người. Trong kỹ thuật an toàn điện, qui định dòng điện từ 20 mA trở lên ở tần số 50 - 60 Hz là dòng điện nguy hiểm. Trường hợp người đứng dưới đất chạm tay vào một trong các dây pha của mạng điện có trung tính nối đất, nếu không được tách nhanh ra khỏi lưới điện, sẽ gây nguy hiểm chết người.2: Độ nhạy cảm của cơ thể con người đối với từng giá trị của dòng điện Dòng điện Điện một Điện xoay chiều tần số 50 - 60 Hz mA chiều Bắt đầu có cảm giác tê ngón tay, các ngón tay Không có cảm 0,6 đến 1,5 run nhè nhẹ giác Không có cảm 2–3 Các ngón tay tê rất nhanh và bị giật mạnh giác Ngứa, cảm Bắp thịt co lại và run thấy nóng, 5-7 đau như kim đâm Cả bàn tay giật mạnh, khó rời vật dẫn điện, 8 -10 Như trên ngón tay, khớp tay, bàn tay cảm thấy đau Khó rút tay ra khỏi vật dẫn điện, ngón tay, xương bàn tay và cánh tay đau nhiều.