bé lao ®éng - th−¬ng binh vµ x héi tæng côc d¹y nghÒ Chñ biªn: Hoµng Thanh TÞnh Biªn so¹n: nguyÔn v¨n quèc Gi¸o tr×nh phay n©ng cao NghÒ: c¾t gät kim lo¹i Tr×nh ®é: cao Dù ¸n gi¸o dôc kü thuËt vµ d¹y nghÒ (VTEP) Hµ néi – 2008 Tuyªn bè b¶n quyÒn : Tµi liÖu nµy thuéc lo¹i s¸ch gi¸o tr×nh, cho nªn c¸c nguån th«ng tin cã thÓ ®−îc phÐp dïng nguyªn b¶n hoÆc trÝch dïng cho c¸c môc ®Ých vÒ ®µo t¹o vµ tham kh¶o. Mäi môc ®Ých kh¸c cã ý ®å lÖch l¹c hoÆc sö dông víi môc ®Ých kinh doanh thiÕu lµnh m¹nh sÏ bÞ nghiªm cÊm. Tæng côc D¹y nghÒ sÏ lµm mäi c¸ch ®Ó b¶o vÖ b¶n quyÒn cña m×nh. Tæng côc D¹y nghÒ c¸m ¬n vµ hoan nghªnh c¸c th«ng tin gióp cho viÖc tu söa vµ hoµn thiÖn tèt h¬n tµi liÖu nµy.
§Þa chØ liªn hÖ: Tæng côc D¹y nghÒ 37B - NguyÔn BØnh Khiªm - Hµ Néi 03 − 12 114 - 2008/CXB/03 - 12/L§XH M· sè: 22 − 01 2 Lêi nãi ®Çu Gi¸o tr×nh m«®un Phay n©ng cao ®−îc x©y dùng vµ biªn so¹n trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung ®µo t¹o nghÒ C¾t gät kim lo¹i ®· ®−îc Gi¸m ®èc Dù ¸n Gi¸o dôc kü thuËt vµ D¹y nghÒ quèc gia phª duyÖt dùa vµo n¨ng lùc thùc hiÖn cña ng−êi kü thuËt viªn tr×nh ®é lµnh nghÒ. Trªn c¬ së ph©n tÝch nghÒ vµ ph©n tÝch c«ng viÖc (theo ph−¬ng ph¸p DACUM) cña c¸c c¸n bé, kü thuËt viªn cã nhiÒu kinh nghiÖm, ®ang trùc tiÕp s¶n xuÊt cïng víi c¸c chuyªn gia ®· tæ chøc nhiÒu ho¹t ®éng héi th¶o, lÊy ý kiÕn v., ®ång thêi c¨n cø vµo tiªu chuÈn kiÕn thøc, kü n¨ng cña nghÒ ®Ó biªn so¹n. Ban gi¸o tr×nh m« ®un Phay n©ng cao do tËp thÓ c¸n bé, gi¶ng viªn, kü s− cña Tr−êng Cao ®¼ng C«ng nghiÖp HuÕ vµ c¸c kü thuËt viªn giµu kinh nghiÖm biªn so¹n. Ngoµi ra cã sù ®ãng gãp tÝch cùc cña c¸c gi¶ng viªn Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi vµ c¸n bé kü thuËt thuéc C«ng ty C¬ khÝ Phó Xu©n, C«ng ty ¤t« Thèng nhÊt, C«ng ty S¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng Long Thä.
Ban biªn so¹n xin ch©n thµnh c¶m ¬n Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, C«ng ty C¬ khÝ Phó Xu©n, C«ng ty ¤t« Thèng NhÊt, C«ng ty S¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng Long Thä, Ban Qu¶n lý Dù ¸n GDKT&DN vµ c¸c chuyªn gia cña Dù ¸n ®· céng t¸c, t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì trong viÖc biªn so¹n gi¸o tr×nh. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, ban biªn so¹n ®· nhËn ®−îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp th¼ng th¾n, khoa häc vµ tr¸ch nhiÖm cña nhiÒu chuyªn gia, c«ng nh©n bËc cao trong lÜnh vùc nghÒ C¾t gät kim lo¹i. Song do ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian, MÆt kh¸c ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn biªn so¹n gi¸o tr×nh dùa trªn n¨ng lùc thùc hiÖn, nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh. RÊt mong nhËn ®−îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp ®Ó gi¸o tr×nh m«®un Phay n©ng cao ®−îc hoµn thiÖn h¬n, ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cña thùc tÕ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp hiÖn t¹i vµ trong t−¬ng lai.
Gi¸o tr×nh m« ®un Phay n©ng cao ®−îc biªn so¹n theo c¸c nguyªn t¾c: TÝnh ®Þnh h−íng thÞ tr−êng lao ®éng; TÝnh hÖ thèng vµ khoa häc; TÝnh æn ®Þnh vµ linh ho¹t; H−íng tíi liªn th«ng, chuÈn ®µo t¹o nghÒ khu vùc vµ thÕ giíi; TÝnh hiÖn ®¹i vµ s¸t thùc víi s¶n xuÊt. Gi¸o tr×nh m«®un Phay n©ng cao nghÒ C¾t gät kim lo¹i cÊp tr×nh ®é Cao ®· ®−îc Héi ®ång thÈm ®Þnh Quèc gia nghiÖm thu vµ nhÊt trÝ ®−a vµo sö dông vµ ®−îc dïng lµm gi¸o tr×nh cho häc viªn trong c¸c kho¸ ®µo t¹o ng¾n h¹n hoÆc cho c«ng nh©n kü thuËt, c¸c nhµ qu¶n lý vµ ng−êi sö dông nh©n lùc tham kh¶o. §©y lµ tµi liÖu thö nghiÖm sÏ ®−îc hoµn chØnh ®Ó trë thµnh gi¸o tr×nh chÝnh thøc trong hÖ thèng d¹y nghÒ. HiÖu tr−ëng Bïi Quang ChuyÖn 3 4 Giíi thiÖu vÒ m«®un VÞ trÝ, ý nghÜa, vai trß m«®un: M«®un phay n©ng cao bao gåm c¸c bµi häc vÒ cÊu t¹o, c«ng dông vµ c¸c yªu cÇu kü thuËt truyÒn ®éng cña c¸c lo¹i b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh r¨ng c«n r¨ng th¼ng, r·nh xo¾n, c¸c d¹ng cam, mÆt, r·nh ®Þnh h×nh ®−îc sö dông réng r·i trong m¸y c¾t kim lo¹i, trong c¸c c¬ cÊu truyÒn ®éng kh¸c.
Tõ c¬ së ®ã gióp cho häc sinh h×nh thµnh c¸c kü n¨ng c¬ b¶n vÒ tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p gia c«ng thÝch hîp, trªn m¸y phay v¹n n¨ng, chuyªn dïng. Môc tiªu cña m« ®un: M«®un nµy nh»m gióp cho häc sinh: Cã ®Çy ®ñ kiÕn thøc ®Ó x¸c ®Þnh, ph©n lo¹i, lùa chän ph−¬ng ph¸p gia c«ng c¸c lo¹i r·nh xo¾n, b¸nh r¨ng c«n r¨ng th¼ng, b¸nh vÝt, phay chÐp h×nh, bao h×nh vµ phay cam trªn m¸y phay. Cã ®ñ kü n¨ng tÝnh to¸n, lùa chän dao, dông cô g¸, g¸ l¾p dao, ph«i vµ phay ®−îc c¸c lo¹i r·nh xo¾n, b¸nh r¨ng c«n th¼ng, c«n xo¾n, b¸nh vÝt, trôc vÝt, phay chÐp h×nh, bao h×nh, phay cam ®¹t yªu cÇu kü thuËt, thêi gian vµ an toµn. Môc tiªu thùc hiÖn cña m« ®un: Häc xong m«®un nµy häc sinh sÏ cã kh¶ n¨ng: - Chän chuÈn vµ g¸ l¾p ph«i chÝnh x¸c.
- Chän vµ sö dông dao hîp lý, cã hiÖu qu¶ cao. - Ph−¬ng ph¸p phay c¸c lo¹i r·nh xo¾n, b¸nh r¨ng c«n th¼ng, b¸nh vÝt, trôc vÝt, mÆt, r·nh ®Þnh h×nh, b»ng ph−¬ng ph¸p phay chÐp h×nh, bao h×nh, phay cam. - Phay c¸c lo¹i r·nh xo¾n, b¸nh r¨ng c«n th¼ng, c«n xo¾n, b¸nh vÝt, phay chÐp h×nh, bao h×nh, phay cam trªn m¸y phay ®¹t yªu cÇu kü thuËt, thêi gian vµ an toµn. - Sö dông thµnh th¹o c¸c dông cô ®o kiÓm.
- X¸c ®Þnh ®óng c¸c d¹ng sai háng nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc. - Tæ chøc n¬i lµm viÖc hîp lý vµ an toµn lao ®éng Néi dung chÝnh cña m«®un: • Phay b¸nh vÝt, trôc vÝt. • Phay b¸nh r¨ng trô r¨ng c«n th¼ng. • Phay r·nh xo¾n.
• Phay ®Þnh h×nh. 5 M bµi Tªn bµi Thêi l−îng (giê) M· bµi: M§ CG2 11 01 Phay b¸nh vÝt, trôc vÝt 6 25 M· bµi: M§ CG2 11 02 Phay b¸nh r¨ng trô r¨ng c«n th¼ng. 5 30 M· bµi: M§ CG2 11 03 Phay r·nh xo¾n. 5 20 M· bµi: M§ CG2 11 04 Phay ®Þnh h×nh 9 20 Tæng céng 25 95 6 TN THCS 7 Ghi chó: Phay n©ng cao lµ m«®un mµ häc viªn cÇn cã nã nh− ®Ó t¹o dùng uy tÝn ®Ó cã thÓ tæ chøc ho¹t ®éng ®éc lËp, lµm c¸c «ng chñ doanh nghiÖp vµ kh«ng b¾t buéc.
Nh−ng mäi häc viªn muèn häc m«®un nµy th× ph¶i hoµn thµnh c¸c ch−¬ng tr×nh phæ th«ng trung häc, ®ång thêi häc viªn ph¶i hoµn thµnh c¸c ch−¬ng tr×nh cña c¸c m«®un Phay b¸nh r¨ng. KÕt qu¶ chÊp nhËn ®−îc ®èi víi c¸c bµi kiÓm tra ®¸nh gi¸ vµ thi kÕt thóc nh− ®· ®Æt ra trong ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o. Ngoµi ra c¸c häc viªn ph¶i tù x©y dùng ch−¬ng tr×nh tù häc, tù n©ng cao kiÕn thøc, kü n¨ng nghÒ, c¶i tiÕn ph−¬ng ph¸p gia c«ng nÕu cã thÓ. Nh÷ng häc viªn qua kiÓm tra vµ thi mµ kh«ng ®¹t ph¶i thu xÕp cho häc l¹i nh÷ng phÇn ch−a ®¹t.
8 C¸c h×nh thøc häc tËp chÝnh trong m«®un Häc trªn líp − Cñng cè c¸c ph−¬ng ph¸p chia vµ thùc hµnh chia c¸c phÇn ®Òu nhau vµ kh«ng ®Òu nhau, c¸c phÇn cã gãc t−¬ng øng trªn ®Çu ph©n ®é v¹n n¨ng. − C¸c ®iÒu kiÖn kü thuËt vµ yªu cÇu kü thuËt cña chi tiÕt cÇn gia c«ng − X¸c ®Þnh ®Çy ®ñ c¸c thµnh phÇn, c¸c th«ng sè h×nh häc cña c¸c b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh trô r¨ng c«n, r·nh xo¾n, cam vµ c¸c mÆt ®Þnh h×nh b»ng ph−¬ng ph¸p chÐp h×nh. − TÝnh to¸n chÝnh x¸c vµ tiÕn tr×nh l¾p c¸c b¸nh r¨ng thay thÕ ®óng vÞ trÝ, ®óng kü thuËt khi phay b¸nh vÝt, trôc vÝt, r·nh xo¾n. − Ph−¬ng ph¸p g¸ l¾p, rµ ph«i trªn m©m cÆp, trªn hai mòi chèng t©m, ph−¬ng ph¸p chÐp h×nh, ®Þnh h×nh ®óng yªu cÇu kü thuËt − Chän chÕ ®é c¾t cho c¸c b−íc nguyªn c«ng, c«ng ®o¹n tõng chi tiÕt cô thÓ.
− Ph−¬ng ph¸p gia c«ng c¸c lo¹i b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh trô r¨ng c«n, r·nh xo¾n, cam vµ c¸c mÆt ®Þnh h×nh. − C¸c d¹ng sai háng nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc. Th¶o luËn nhãm − øng dông c¸c c«ng viÖc cô thÓ dùa vµo cÊu t¹o vµ nguyªn lý lµm viÖc cña ®Çu ph©n ®é v¹n n¨ng. − Tù nghiªn cøu c¸c tµi liÖu liªn quan ®Õn ph−¬ng ph¸p gia c«ng c¸c lo¹i b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh trô r¨ng c«n, r·nh xo¾n, cam vµ ph−¬ng ph¸p phay chÐp h×nh.
− C¸ch lËp c¸c b−íc tiÕn hµnh, ph−¬ng ph¸p kiÓm tra cho tõng bµi tËp cô thÓ − C¸ch phßng ngõa nh÷ng sai háng cã thÓ x¶y ra trong khi phay − C¸c biÖn ph¸p an toµn khi lµm viÖc Thùc hµnh − NhËn biÕt c¸c lo¹i b¸nh vÝt, b¸nh trô r¨ng c«n, r·nh xo¾n, cam vµ c¸c mÆt ®Þnh h×nh th−êng gÆp 9 − Tù h×nh thµnh c¸c ph−¬ng ph¸p gia c«ng cã thÓ c¶i tiÕn, rót gän c¸c b−íc cho hîp lý ,., hoÆc tù tr×nh bµy theo nhãm, mang tÝnh häc hái. NÕu cÇn gi¸o viªn cã thÓ gîi ý hoÆc tr×nh diÔn mÉu mét phÇn c«ng viÖc nµo ®ã. − øng ®Çu ph©n ®é v¹n n¨ng vµo viÖc chia c¸c phÇn ®Òu nhau b»ng ph−¬ng ph¸p chia th«ng th−êng, chia phøc t¹p, chia vi sai. − TÝnh to¸n c¸c th«ng sè, c¸c thµnh phÇn khi tiÕn hµnh phay c¸c lo¹i b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh trô r¨ng c«n, r·nh xo¾n, cam vµ c¸c mÆt ®Þnh h×nh.
− G¸ vµ hiÖu chØnh dao trªn trôc n»m, trôc ®øng, hÖ thèng b¸nh r¨ng l¾p ngoµi − Phay c¸c lo¹i b¸nh vÝt, trôc vÝt − B¸nh trô r¨ng c«n − R·nh xo¾n − Cam vµ c¸c mÆt ®Þnh h×nh. Tù nghiªn cøu c¸c tµi liÖu vµ bµi tËp vÒ nhµ C¸c kiÕn thøc liªn quan ®Õn c¸c ph−¬ng ph¸p phay c¸c lo¹i b¸nh vÝt, b¸nh trô r¨ng c«n, r·nh xo¾n, cam vµ c¸c mÆt ®Þnh h×nh th−êng gÆp. Tham kh¶o, nhËn d¹ng mét sè mÉu, tù lËp c¸c b−íc tiÕn hµnh cho c¸c bµi tËp n©ng cao. 10 Yªu cÇu vÒ ®¸nh gi¸ hoµn thµnh m«®un Yªu cÇu ®¸nh gi¸: 1- KiÕn thøc: - Tr×nh bµy ®−îc c¸c th«ng sè h×nh häc vµ sù h×nh thµnh: R·nh xo¾n, b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh r¨ng c«n vµ c¸c ®Æc ®iÓm cña cam, mÆt ®Þnh h×nh.
- Ph©n tÝch c¸c yÕu tè h×nh häc, yÕu tè cña qu¸ tr×nh c¾t. - Tr×nh bµy ®−îc ph−¬ng ¸n c«ng nghÖ hîp lý. - X¸c ®Þnh ®−îc nh÷ng sai háng vµ c¸ch kh¾c phôc. Qua bµi kiÓm tra viÕt víi c©u tù luËn, tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu.
2- Kü n¨ng: - NhËn d¹ng, lùa chän ®−îc c¸c dông cô ®å g¸ thÝch hîp, mµi söa dao phï hîp vµ ®óng yªu cÇu. - Phay ®−îc c¸c lo¹i: R·nh xo¾n, b¸nh vÝt, trôc vÝt, b¸nh r¨ng c«n, mÆt ®Þnh h×nh, cam ®¹t yªu cÇu kü thuËt. §−îc ®¸nh gi¸ qua qu¸ tr×nh, s¶n phÈm b»ng quan s¸t vµ b¶ng kiÓm ®¹t yªu cÇu.
