BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI VÀ THỦY LỢI GIÁO TRÌNH ĐO LƯỜNG ĐIỆN NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo quyết định số 546 ngày 11 tháng 8 năm 2020) Năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Để thực hiện biên soạn giáo trình đào tạo nghề Điện công nghiệp ở trình độ Cao Đẳng Nghề, giáo trình Đo lường điện là một trong những giáo trình môn học đào tạo chuyên ngành được biên soạn theo nội dung chương trình khung được Bộ Lao động Thương binh Xã hội và Tổng cục Dạy Nghề phê duyệt. Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ năng chặt chẽ với nhau, logíc.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế trong sản xuất đồng thời có tính thực tiển cao. Nội dung giáo trình được biên soạn với dung lượng thời gian đào tạo 90 giờ: Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học và công nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiên thức mới cho phù hợp. Trong giáo trình, chúng tôi có đề ra nội dung thực tập của từng bài để người học cũng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, các trường có thề sử dụng cho phù hợp.
Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn. Các ý kiến đóng góp xin gửi về Trường Cao đẳng cơ giới và thủy lợi. MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.
0 LỜI GIỚI THIỆU. 3 MÔ đun : ĐO LƯỜNG ĐIỆN. VỊ TRÍ TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN:. MỤC TIÊU MÔ ĐUN:.
NỘI DUNG MÔ ĐUN:. 5 Bài 1: Đại cương về đo lường điện. 6 Mục tiêu thực hiện:. 6 Nội dung chính:.
6 Các hình thức học tập:. 7 Hoạt động 1: Nghe thuyết trình trên lớp, có thảo luận .1 Khái niệm về đo lường điện:. Khái niệm sao sô:. Phương pháp tính sai số 1.
Phương pháp hạn chế sai số:. 12 Câu hỏi và bài tập. 13 Hoạt động II: Tự học và thảo luận nhóm. 15 Bài 2: Các loại cơ cấu đo thông dụng.
16 Mục tiêu thực hiện:. 16 Nội dung chính:. 16 Các hình thức học tập:. 16 Hoạt động 1: Nghe thuyết trình trên lớp, có thảo luận các loại cơ cấu đo thông dụng.
Khái niệm về cơ cấu đo:. Error! Bookmark not defined. Cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng của các cơ cấu đo:. Error! Bookmark not defined.
Câu hỏi và bài tập. 24 Hoạt động II: Tự học và thảo luận nhóm. 27 Hoạt động III: Thực hành quan sát, nhận biết về Cấu tạo và đặc điểm của các cơ cấu đo. 27 Bài 3: Đo các đại lượng điện cơ bản.
29 Mục tiêu thực hiện:. 29 Nội dung chính:. 29 Các hình thức học tập:. 29 Hoạt động 1: Nghe thuyết trình trên lớp, có thảo luận.
44 Bài 4; Đo các đại lượng tần số, công suất và điện năng:. 58 Câu hỏi và bài tập. 71 Hoạt động II: Tự học và thảo luận nhóm. 80 Hoạt động III: Thực hành đo các đại lượng điện cơ bản.
81 Bài 5: Sử dụng các loại máy đo thông dụng. 86 Mục tiêu thực hiện:. 86 Nội dung chính:. 86 Hoạt động 1: Nghe giảng trên lớp, có thảo luận.
VOM, Mêgômét, Tera:. 104 Hoạt động II: Tự học và thảo luận nhóm. 106 Hoạt động III: Thực hành sử dụng các dụng cụ đo thông thường. 106 Câu hỏi ôn tập.
129 Tài liệu tham khảo. 179 MÔ đun : ĐO LƯỜNG ĐIỆN Mã số mô đun: MĐ18 Thời gian mô đun: 60 giờ; (Lý thuyết: 15giờ; Thực hành: 43 giờ;Kiểm tra 2giờ) I. VỊ TRÍ TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: - Vị trí: Mô đun này học sau các môn học An toàn lao động; Mạch điện. - Tính chất: Là mô đun kĩ thuật chuyên môn, thuộc mô đun đào tạo nghề bắt buộc II.
MỤC TIÊU MÔ ĐUN: - Đo được các thông số và các đại lượng cơ bản của mạch điện. - Sử dụng được các loại máy đo để kiểm tra, phát hiện hư hỏng của thiết bị/hệ thống điện. - Gia công kết quả đo nhanh chóng, chính xác. - Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.
- Phát huy tính chủ động, sáng tạo và tập trung trong công việc III. NỘI DUNG MÔ ĐUN: 1. Nội dung tổng quát và phân bố thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô Tổng Lý Thực hành Kiểm tra* TT đun số thuyết 1 Đại cương về đo lường 02 02 điện 2 Các loại cơ cấu đo thông 08 05 03 dụng 3 Đo các đại lượng điện cơ 20 4 15 1 bản 4 Đo hệ số công suất-điện 10 2 8 năng 5 Sử dụng các loại máy đo 20 2 17 1 thông dụng Cộng: 60 15 43 2 Bài 1: Đại cương về đo lường điện Giới thiệu: Đo lường là sự so sánh đại lượng chưa biết (đại lượng đo) với đại lượng đã được chuẩn hóa (đại lượng mẫu hoặc đại lượng chuẩn). Như vậy công việc đo lường là nối thiết bị đo vào hệ thống được khảo sát và quan sát kết quả đo được các đại lượng cần thiết trên thiết bị đo.
Trong thực tế rất khó xác định ‘’ trị số thực’’ của đại lượng đo. Vì vậy, trị số đo được cho bởi thiết bị đo gọi là trị số tin cây được (expected value). Bất kỳ đại lượng đo nào cũng bị ảnh hưởng bởi nhiều thông số. Do đó, kết quả đo ít khi phản ánh đúng trị số tin cậy được.
Cho nên có nhiều hệ số ảnh hưởng trong đo lường liên quan đến thiết bị đo. Ngoài ra, có những hệ số khác liên quan đến con người sử dụng thiết bị đo. Như vậy, độ chính xác của thiết bị đo được diễn tả dưới hinh thức sai số. Mục tiêu thực hiện: Học xong bài học này, học viên có năng lực: Tính toán sai số của phép đo, chính xác 90% theo các tiêu chuẩn do giáo viên đưa ra.
Hạn chế sai số của phép đo đến nhỏ hơn 5%. Đo các đại lượng điện bằng phương pháp đo trực tiếp hoặc gián tiếp, chính xác 100% theo các tiêu chuẩn do giáo viên đưa ra. Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị, chính xác 90% theo các qui trình do giáo viên đưa ra. Nội dung chính: - Các định nghĩa về đo lường.
- Các phương pháp đo. - Sai số và phương pháp hạn chế sai số Các hình thức học tập: Học trên lớp bài đại cương về đo lường điện, Học viên tự đọc tài liệu liên quan đến bài giảng, Học viên trả lời các câu hỏi và làm các bài tập. Hoạt động 1: Nghe thuyết trình trên lớp, có thảo luận 1. Khái niệm về đo lường điện: Trong thực tế cuộc sống quá trình cân đo đong đếm diễn ra liên tục với mọi đối tượng, việc cân đo đong đếm này vô cùng cần thiết và quan trọng.
Với một đối tượng cụ thể nào đó quá trình này diễn ra theo từng đặc trưng của chủng loại đó, và với một đơn vị đã được định trước. Trong lĩnh vực kỹ thuật đo lường không chỉ thông báo trị số của đại lượng cần đo mà còn làm nhiệm vụ kiểm tra, điều khiển và xử lý thông tin. Đối với ngành điện việc đo lường các thông số của mạch điện là vô cùng quan trọng. Nó cần thiết cho quá trình thiết kế lắp đặt, kiểm tra vận hành cũng như dò tìm hư hỏng trong mạch điện.
Khái niệm về đo lường: Đo lường là quá trình so sánh đại lượng chưa biết (đại lượng đo) với đại lượng đã biết cùng loại được chọn làm mẫu (mẫu này được gọi là đơn vị). Như vậy công việc đo lường là nối thiết bị đo vào hệ thống được khảo sát và quan sát kết quả đo được các đại lượng cần thiết trên thiết bị đo hoặc dụng cụ đo. + Số đo: là kết quả của quá trình đo, kết quả này được thể hiện bằng một con số cụ thể. + Dụng cụ đo và mẫu đo: - Dụng cụ đo: Các dụng cụ thực hiện việc đo được gọi là dụng cụ đo như: dụng cụ đo dòng điện (Ampemét), dụng cụ đo điện áp (Vônmét) dụng cụ đo công suất (Oátmét) v.
- Mẫu đo: là dụng cụ dùng để khôi phục một đại lượng vật lý nhất định có trị số cho trước, mẫu đo được chia làm 2 loại sau: - Loại làm mẫu: dùng để kiểm tra các mẫu đo và dụng cụ đo khác, loại này được chế tạo và sử dụng theo tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo làm việc chính xác cao. - Loại công tác: được sử dụng đo lường trong thực tế, loại này gồm 2 nhóm sau: Mẫu đo và dụng cụ đo thí nghiệm. Mẫu đo và dụng cụ đo dùng trong sản xuất. Khái niệm về đo lường điện: Đo lường điện là quá trình đo lường các đại lượng điện của mạch điện.
Các đại lượng điện được chia ra làm hai loại: - Đại lượng điện tác động (active). - Đại lượng điện thụ động (passive). + Đại lượng điện tác động: các đại lượng như điện áp, dòng điện, công suất, điện năng. là những đại lượng mang năng lượng điện.
Khi đo các đại lượng này, bản thân năng lượng này sẽ cung cấp cho mạch đo. Trong trường hợp năng lượng quá lớn thì được giảm bớt cho phù hợp với mạch đo, ví dụ như phân áp, phân dòng. Nếu trong trường hợp quá nhỏ thì sẽ được khuyếch đại đủ lớn cho mạch đo có thể hoạt động được. + Đại lượng điện thụ động: các đại lượng như điện trở, điện cảm, điện dung, hỗ cảm v.các đại lượng này không mang năng lượng cho nên phải cung cấp điện áp hoặc dòng điện cho các đại lượng này khi đưa vào mạch đo.