Giáo Trình Thực Tập Điện Cơ Bản 1 Nghề Lắp Đặt Thiết Bị Điện Trung Cấp

Giáo trình nghiên cứu thực tập điện cơ bản 1 nghề lắp đặt thiết bị điện trung cấp trường cao đẳng dầu khí, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên

• Tác giả: Phạm Văn Cấp
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Nghề Lắp Đặt Thiết Bị Điện Trung Cấp
• Đề tài: Giáo Trình Thực Tập Điện Cơ Bản 1 - Nghề Lắp Đặt Thiết Bị Điện Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bà Rịa - Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 1: SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ ĐA NĂNG VOM VÀ LÀM QUEN VỚI HỆ THỐNG PHÂN PHỐI ĐIỆN HẠ ÁP
• 2. BÀI 2: KỸ THUẬT NỐI DÂY VÀ BẤM ĐẦU CỐT
• 3. BÀI 4: ĐẤU DÂY VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ 1 PHA & 3 PHA
• 4. BÀI 5: ĐẤU DÂY KHỞI ĐỘNG TỪ ĐƠN VÀ KHỞI ĐỘNG TỪ KÉP
• 5. BÀI 6: ĐẤU DÂY CÔNG TƠ ĐO ĐIỆN NĂNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Thực Tập Điện Cơ Bản 1

Giáo trình Thực tập Điện cơ bản 1 là tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo nghề lắp đặt thiết bị điện trung cấp. Tài liệu này cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học sinh, sinh viên trong lĩnh vực điện. Nội dung giáo trình được thiết kế để giúp người học nắm vững các khái niệm cơ bản về điện, từ đó áp dụng vào thực tiễn. Các bài thực hành trong giáo trình không chỉ giúp củng cố lý thuyết mà còn phát triển kỹ năng thực hành cho người học.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Thực Tập Điện Cơ Bản 1

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho học sinh kiến thức về an toàn điện, cách sử dụng các dụng cụ đo lường và kỹ thuật lắp đặt thiết bị điện. Học sinh sẽ được thực hành đấu nối các mạch điện và lắp đặt thiết bị điện trong các tình huống thực tế.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình này được áp dụng cho học sinh, sinh viên ngành điện trung cấp, cũng như các kỹ sư và công nhân trong lĩnh vực điện. Nó phù hợp với những ai muốn nâng cao kỹ năng và kiến thức trong nghề lắp đặt thiết bị điện.

II. Những thách thức trong việc học thực tập điện cơ bản

Việc học thực tập điện cơ bản không chỉ đơn thuần là lý thuyết mà còn đòi hỏi người học phải đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là việc áp dụng lý thuyết vào thực hành. Học sinh cần phải nắm vững các kiến thức cơ bản về điện để có thể thực hiện các bài thực hành một cách chính xác và an toàn.

2.1. Khó khăn trong việc sử dụng dụng cụ đo lường

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc sử dụng các dụng cụ đo lường như đồng hồ VOM. Việc không nắm rõ cách sử dụng có thể dẫn đến sai sót trong quá trình thực hành.

2.2. Thách thức trong việc lắp đặt thiết bị điện

Lắp đặt thiết bị điện yêu cầu sự chính xác và cẩn thận. Học sinh cần phải hiểu rõ các quy trình lắp đặt và an toàn điện để tránh xảy ra sự cố trong quá trình thực hành.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong thực tập điện cơ bản

Để đạt được hiệu quả cao trong việc giảng dạy thực tập điện cơ bản, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.1. Sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực

Giáo viên nên sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như thảo luận nhóm, thực hành trực tiếp và các bài tập tình huống để khuyến khích học sinh tham gia và tương tác.

3.2. Tích hợp công nghệ vào giảng dạy

Việc sử dụng công nghệ trong giảng dạy như video hướng dẫn, mô hình 3D sẽ giúp học sinh hình dung rõ hơn về các khái niệm và quy trình trong thực tập điện cơ bản.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành điện

Giáo trình Thực tập Điện cơ bản 1 không chỉ giúp học sinh nắm vững lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn trong ngành điện. Các kỹ năng được học sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi làm việc trong môi trường thực tế.

4.1. Lắp đặt thiết bị điện trong công nghiệp

Học sinh sẽ được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để lắp đặt thiết bị điện trong các nhà máy, xí nghiệp. Điều này giúp họ có thể đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

4.2. Thực hành đấu nối mạch điện

Các bài thực hành đấu nối mạch điện sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của các thiết bị điện, từ đó nâng cao khả năng làm việc trong thực tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giáo trình

Giáo trình Thực tập Điện cơ bản 1 là một tài liệu quý giá cho việc đào tạo nghề lắp đặt thiết bị điện trung cấp. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Cập nhật nội dung giáo trình

Cần thường xuyên cập nhật nội dung giáo trình để phù hợp với sự phát triển của ngành điện và công nghệ mới. Điều này sẽ giúp học sinh có được kiến thức và kỹ năng hiện đại.

5.2. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác với các doanh nghiệp trong ngành điện sẽ giúp giáo trình có thêm thông tin thực tiễn và tạo cơ hội cho học sinh thực tập và làm việc sau khi tốt nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Thực tập Điện cơ bản 1 (Mã mô đun: ELEI53150) được ban hành theo Quyết định số 205/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Giáo trình do tập thể giảng viên chuyên ngành Kỹ thuật điện biên soạn, bao gồm ThS. Phạm Văn Cấp (Chủ biên), cùng các tác giả Nguyễn Lê Cương và Nguyễn Xuân Thịnh.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề Lắp đặt thiết bị điện và ngành Bảo trì thiết bị cơ điện, Điện công nghiệp trình độ Trung cấp và Cao đẳng, Thực tập Điện cơ bản 1 là mô đun đào tạo nghề bắt buộc thuộc khối kiến thức chuyên môn nghề. Mô đun có thời lượng 75 giờ (gồm 14 giờ lý thuyết, 58 giờ thực hành và 3 giờ kiểm tra), tương đương 3 tín chỉ. Môn học đóng vai trò chuyển tiếp từ các học phần kỹ thuật cơ sở sang các mô đun chuyên môn nâng cao như Lắp đặt dây điện trong nhà (ELEC54125), Lắp đặt thiết bị điện chiếu sáng (ELEC55128) và Trang bị điện 1 (ELET55157).

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào ba chuẩn đầu ra chính:

• Kiến thức: Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc của dụng cụ đo đa năng (VOM), nguyên lý vận hành của mạng điện hạ áp, các mạch chiếu sáng dân dụng - công nghiệp, động cơ điện không đồng bộ và công tơ điện.
• Kỹ năng: Thực hiện thành thạo các thao tác đo đại lượng điện (U, I, R), kỹ thuật bóc tách vỏ cáp, nối dây, hàn nối, si chì, bấm đầu cốt (terminal); đấu nối hoàn chỉnh các mạch đèn chiếu sáng, mạch điều khiển khởi động từ đơn/kép và công tơ đo đếm điện năng 1 pha, 3 pha.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn điện, an toàn lao động và bảo vệ thiết bị trong môi trường xưởng thực hành.

Giáo trình được cấu trúc thành 6 bài học theo mô hình tích hợp kỹ năng, trong đó thời lượng thực hành chiếm 77,3% (58/75 giờ). Nội dung tiếp cận theo trình tự logic kỹ thuật: từ thao tác đo kiểm cơ bản, gia công nối dây dẫn, thi công mạch điều khiển chiếu sáng, đến vận hành động cơ xoay chiều và đo đếm điện năng. Điểm đặc thù của tài liệu là cung cấp các phiếu phân tích công việc chi tiết, bảng danh mục thiết bị, bản vẽ sơ đồ nguyên lý kèm sơ đồ đi dây thực tế và tiêu chí kiểm thử an toàn điện trở cách điện, dây tiếp đất PE và thiết bị chống dòng rò RCD.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 6 bài học chuyên đề với tiến trình phát triển kiến thức và kỹ năng thực hành chặt chẽ:

• Bài 1: Sử dụng đồng hồ đa năng VOM và làm quen với hệ thống phân phối điện hạ áp (6 giờ: 2 LT, 4 TH): Giới thiệu cấu tạo, cơ cấu đo từ điện và cách đọc các cung chia độ (A, B, C, D, E, F, G) của VOM chỉ thị kim cùng cấu trúc VOM điện tử. Hướng dẫn đo điện áp (DCV, ACV), dòng điện (DCA, ACA), điện trở (Ω), kiểm tra thông mạch, ngắn mạch, tụ điện, diode và transistor. Phân tích mạng điện hạ áp tiêu chuẩn 220/380V - 3 pha - 50Hz và so sánh hai phương thức cấp điện: phân tải rẽ nhánh từ đường dây chính và phân tải tập trung từ tủ điện chính.
• Bài 2: Kỹ thuật nối dây và bấm đầu cốt (7 giờ: 2 LT, 5 TH): Hướng dẫn quy trình bóc vỏ cách điện, cạo sạch lớp oxit, uốn gập và vặn xoắn nối tiếp/phân nhánh cho dây đơn lõi 1 sợi và dây nhiều sợi. Quy trình hàn mối nối và si chì bằng mỏ hàn 40W/60W kết hợp nhựa thông và thiếc hàn nóng chảy ở 200°C. Kỹ thuật bọc cách điện bằng băng dính, ống gen và bấm đầu cốt (terminal tròn, chỉa, nối cáp bằng chất liệu đồng, nhôm, đồng pha nhôm) sử dụng kìm bấm cơ khí hoặc kìm ép thủy lực. Cung cấp bài tập đấu nối cáp nguồn theo tiêu chuẩn công nghiệp CEE.
• Bài 3: Lắp các mạch đèn chiếu sáng (16 giờ: 3 LT, 12 TH, 1 KT): Hướng dẫn sơ đồ và kỹ thuật thi công mạch đèn sợi đốt đơn/nhiều bóng, mạch mắc nối tiếp/song song, mạch đèn cầu thang 2 vị trí (cách 1 dùng công tắc 3 chấu thông thường và cách 2 tiết kiệm dây), mạch thay đổi độ sáng, mạch đèn huỳnh quang 1,2m ballast điện cảm (220V và 110V 3 dây), mạch đèn cao áp thủy ngân 2 điện cực/4 điện cực (sử dụng biến áp xung kích 400-800V, khe phóng điện Spark Gap SG, tụ nạp C2 và tụ bù cosφ C3), mạch đèn hầm lò (S1-S4), mạch đèn giao thông và kỹ thuật lắp bảng điện hoàn chỉnh.
• Bài 4: Đấu dây vận hành động cơ không đồng bộ 1 pha & 3 pha (16 giờ: 3 LT, 12 TH, 1 KT): Cung cấp phương pháp xác định cực tính cuộn dây stator động cơ 3 pha bằng nguồn một chiều accu và miliampe kế (mA); kỹ thuật đấu nối động cơ 1 pha ở cấp điện áp 110V/220V; quy trình đấu dây động cơ 3 pha theo cấu hình hình sao (Y) và tam giác (Δ).
• Bài 5: Đấu dây khởi động từ đơn và khởi động từ kép (22 giờ: 3 LT, 18 TH, 1 KT): Phân tích sơ đồ nguyên lý và thực hành lắp ráp mạch động lực, mạch điều khiển khởi động từ đơn (contactor); mạch đảo chiều quay động cơ 3 pha dùng khởi động từ kép có liên động cơ - điện qua bộ nút nhấn kép nhằm chống ngắn mạch giữa các pha.
• Bài 6: Đấu dây công tơ đo điện năng (8 giờ: 1 LT, 7 TH): Trình bày cấu tạo, nguyên lý và sơ đồ đấu nối công tơ điện 1 pha 2 dây; công tơ điện 3 pha 3 phần tử (1-2-3 cuộn áp, 4-5-6 cuộn dòng) và công tơ 3 pha 2 phần tử (1-2 cuộn áp, 3-4 cuộn dòng).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Mạng điện xoay chiều 3 pha 4 dây 220/380V; nguyên lý chuyển động từ điện trong cơ cấu đo thị kim; lý thuyết phóng điện hồ quang và bức xạ tia cực tím làm ion hóa hơi thủy ngân trong ống thạch anh của đèn cao áp; nguyên lý cảm ứng điện từ trên cuộn dây stator động cơ không đồng bộ.
• Nguyên lý cốt lõi (Core principles): Nguyên lý bảo vệ quá tải và ngắn mạch bằng Aptomat (CB) kết hợp cầu chì; nguyên tắc phân phối phụ tải cân bằng giữa các pha; nguyên tắc liên động khóa chéo trong mạch đảo chiều quay máy điện xoay chiều; nguyên lý đo đếm công suất và điện năng tác dụng trong hệ thống điện 1 pha và 3 pha.
• Khung kỹ thuật chuẩn mực (Essential frameworks): Hệ thống thông số và ký hiệu quy chuẩn ngành Điện (U, I, P, Q, S, A, $K_{sd}$, $K_{cn}$, $\cos\varphi$); tiêu chuẩn mã màu dây dẫn và tiếp đất an toàn (dây pha L1, L2, L3, trung tính N, tiếp địa bảo vệ PE); cấu trúc phân tầng sơ đồ điện từ sơ đồ nguyên lý đến sơ đồ đi dây lắp ráp thực tế.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Sử dụng thành thạo đồng hồ VOM để kiểm tra thông mạch, ngắn mạch linh kiện và đo lường tham số điện; kỹ năng gia công đầu dây, bóc vỏ cáp, uốn xoắn, hàn thiếc và bấm đầu cosse bằng kìm chuyên dụng; kỹ năng khoan, khoét lỗ (mũi 2mm, 5mm), gá lắp thiết bị đóng cắt trên bảng điện thực hành.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích bản vẽ sơ đồ nguyên lý, chuyển đổi sang sơ đồ nối dây; phân tích ưu khuyết điểm của các phương thức cấp điện; khả năng chẩn đoán lỗi tiếp xúc, lệch pha, mất pha hoặc sự cố ngắn mạch trong mạch động lực và điều khiển.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Độc lập lắp đặt hoàn chỉnh các bảng điện chiếu sáng công nghiệp và dân dụng; đấu nối, vận hành chính xác các động cơ không đồng bộ 1 pha và 3 pha theo sơ đồ Y/Δ; thực hiện đúng quy trình kiểm thử đo thông mạch PE, đo điện trở cách điện ($L_1-N$, $L_1-PE$, $N-PE$) và kiểm tra bảo vệ dòng rò RCD.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm tích hợp lý thuyết và thực hành, lấy người học làm trung tâm và kỹ năng thao tác nghề nghiệp làm thước đo đánh giá:

• Phương pháp giảng dạy (Pedagogical approach): Giảng viên sử dụng phối hợp các phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng kết hợp làm mẫu thao tác (demonstration), phương pháp vấn đáp kỹ thuật và dạy học giải quyết vấn đề (problem-based learning). Các bài học được tổ chức tại xưởng thực hành điện chuyên dụng có trang bị đầy đủ mô hình panel lắp đặt, máy chiếu, nguồn điện 1 pha, 3 pha và máy điện. Giảng viên chịu trách nhiệm biên soạn giáo án tích hợp, phân chia ca nhóm thực hành và thiết kế phiếu phân tích công việc theo quy trình công nghệ.
• Bài tập thực hành và tình huống kỹ thuật (Practical exercises): Hệ thống bài tập được thiết kế chi tiết theo từng bước (Job Steps) gắn với danh mục vật tư định mức. Điển hình gồm:
  • Bài tập đấu nối cáp nguồn phích cắm công nghiệp CEE (cáp $3\times2{,}5,\text{mm}^2$, phích cắm 1 pha có ngạnh tiếp đất CE, phích cắm 3 pha 5 chấu, giắc kim $2{,}5,\text{mm}^2$).
  • Bài tập thi công bảng điện chiếu sáng kết hợp ổ cắm (Aptomat B16A/230V, công tắc 250V/5A, ổ cắm 250V/16A, đèn sợi đốt 230V/25W).
  • Bài tập lắp mạch đèn cầu thang điều khiển 2 vị trí và mạch sử dụng công tắc 4 cực.
  • Bài tập xác định cực tính cuộn dây stator động cơ 3 pha bằng xung một chiều.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Hệ thống kiểm tra đánh giá kết hợp định kỳ và kết thúc mô đun theo tiêu chí định lượng:
  • Kiểm tra thường xuyên: Vấn đáp trực tiếp tại xưởng thực hành (1 cột điểm).
  • Kiểm tra định kỳ: Bài kiểm tra số 1 (nội dung Bài 1 + 2, trắc nghiệm/vấn đáp); Bài kiểm tra số 2 (nội dung Bài 3 + 4, trắc nghiệm lý thuyết 1 giờ); Bài kiểm tra số 3 (nội dung Bài 5 + 6, thực hành tay nghề 2 giờ).
  • Thi kết thúc mô đun: Thi thực hành trực tiếp trên bảng điện. Đánh giá dựa trên phiếu chấm điểm kỹ năng bao gồm các tiêu chí: quy trình thao tác, độ an toàn, tính thẩm mỹ của đường dây, độ tin cậy của mối nối cơ khí, giá trị đo điện trở cách điện và tính chính xác khi vận hành mạch.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học bắt buộc phải đọc trước nội dung lý thuyết trong giáo trình trước mỗi buổi học, hoàn thành các câu hỏi củng cố cuối bài, tự vẽ lại sơ đồ nguyên lý và lập bảng bóc tách vật tư trước khi tiến hành lắp ráp tại xưởng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính pháp lý và chuẩn hóa học thuật: Giáo trình được ban hành chính thức theo Quyết định số 205/QĐ-CĐDK năm 2022 của Trường Cao đẳng Dầu khí, đảm bảo khung kiến thức tuân thủ đúng chuẩn đầu ra của Tổng cục Giáo dục Nghề nghiệp cho trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Lắp đặt thiết bị điện.
• Tích hợp tiêu chuẩn an toàn và công nghệ công nghiệp: Giáo trình cập nhật kỹ thuật đấu nối sử dụng các thiết bị hiện đại như phích cắm và ổ cắm công nghiệp tiêu chuẩn CEE có tiếp địa bảo vệ, sử dụng kìm ép cốt thủy lực cho cáp tiết diện lớn, và trang bị thiết bị đóng cắt bảo vệ dòng rò RCD (Residual Current Device).
• Quy trình kiểm thử nghiêm ngặt: Khác với các tài liệu thuần lý thuyết, giáo trình đưa vào bảng quy trình đo kiểm an toàn điện trước khi đóng điện vận hành:
  • Đo thông mạch hệ thống nối đất an toàn PE từ ổ cắm CEE đến vỏ tủ điện, khung lắp đặt và bản lề cánh cửa.
  • Đo điện trở cách điện giữa các pha ($L_1-N$, $L_1-PE$, $N-PE$).
  • Thử nghiệm chức năng tự động cắt của RCD khi có sự cố chạm tay trực tiếp.
• Gắn kết thực tiễn doanh nghiệp Dầu khí và Công nghiệp: Nội dung bài học phản ánh trung thực các cấu trúc mạch điện được ứng dụng tại các cơ sở công nghiệp và công trình phụ trợ ngành Dầu khí: mạch đèn hầm lò đa tầng, mạch khởi động đèn cao áp thủy ngân dùng máy biến áp xung và mạch khởi động từ kép có khóa chéo liên động an toàn tuyệt đối.
• Hệ thống tư liệu hình ảnh minh họa chi tiết: Tài liệu tích hợp 59 hình vẽ kỹ thuật, bao gồm mặt chia độ chi tiết của VOM kim, sơ đồ phân tải tủ điện tập trung, các bước xoắn vặn dây cáp và sơ đồ đi dây bảng điện thực hành.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và người học chính quy:
  • Sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai hệ Trung cấp và Cao đẳng thuộc các chuyên ngành: Lắp đặt thiết bị điện, Điện công nghiệp, Bảo trì thiết bị cơ điện, Vận hành nhà máy điện.
  • Học viên khối ngành kỹ thuật liên quan có học phần điện đại cương hoặc thực tập cơ sở: Điện tử, Tự động hóa, Cơ khí chế tạo, Kỹ thuật xây dựng.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành hoặc tích lũy đồng thời các môn học thuộc khối kỹ thuật cơ sở trong chương trình đào tạo, bao gồm:
  • An toàn vệ sinh lao động (Mã học phần: SAEN52001)
  • An toàn điện (Mã học phần: ELET5201)
  • Mạch điện cơ bản (Mã học phần: ELEI52033)
  • Mạch điện (Mã học phần: ELEI53132)
  • Vẽ điện chuyên ngành (Mã học phần: ELEC52166)
  • Khí cụ điện (Mã học phần: ELEI53117)
• Giảng viên và cán bộ hướng dẫn thực hành: Tài liệu đóng vai trò là khung chuẩn để giảng viên biên soạn giáo án bài giảng tích hợp, thiết kế hệ thống câu hỏi trắc nghiệm/vấn đáp, xây dựng phiếu phân tích công việc (Job breakdown sheets) và phiếu đánh giá kỹ năng tay nghề tại xưởng thực tập điện.
• Kỹ thuật viên và công nhân tự học: Dành cho công nhân, kỹ thuật viên bảo trì tại các xí nghiệp, nhà máy công nghiệp cần củng cố kỹ năng đo lường, đấu nối cáp điện theo tiêu chuẩn công nghiệp CEE và lắp ráp các mạch điều khiển động cơ cơ bản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học ở trình độ nào?

Giáo trình được biên soạn chính thức cho học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Lắp đặt thiết bị điện, Điện công nghiệp và Bảo trì thiết bị cơ điện. Nội dung cũng phù hợp làm tài liệu cơ sở cho sinh viên các ngành kỹ thuật cơ khí, xây dựng, tự động hóa cần trang bị kỹ năng điện thực hành.

2. Cần hoàn thành những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần nắm vững kiến thức về An toàn điện (ELET5201), các định luật cơ bản trong Mạch điện (ELEI52033, ELEI53132) và nhận biết cấu tạo, ký hiệu của các Khí cụ điện (ELEI53117) cùng kỹ năng đọc bản vẽ từ môn Vẽ điện chuyên ngành (ELEC52166).

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các sách lý thuyết điện thông thường?

Tài liệu tập trung chủ yếu vào thực hành tay nghề (58/75 giờ). Mọi bài học đều được cụ thể hóa thành quy trình công nghệ từng bước rõ ràng, cung cấp danh mục kích thước, thông số vật tư cụ thể và yêu cầu thực hiện đo kiểm an toàn điện (đo thông mạch PE, điện trở cách điện, thử ngắt RCD) trước khi đóng điện vận hành.

4. Người học cần chuẩn bị gì để thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần nghiên cứu trước sơ đồ nguyên lý trong giáo trình; chuẩn bị đầy đủ trang bị bảo hộ lao động; mang theo sổ tay kỹ thuật, dụng cụ cơ bản (kìm điện, tuốc nơ vít, kìm tuốt dây); thực hiện nghiêm túc quy tắc an toàn và kiểm tra cách điện mạch điện bằng đồng hồ VOM trước khi yêu cầu giáo viên kiểm tra để cấp nguồn.

5. Giáo trình có tham khảo những tài liệu chuyên ngành nào?

Giáo trình được biên soạn dựa trên nguồn tài liệu tham khảo chính thống, bao gồm:

• Giáo trình hướng dẫn thực hành Điện công nghiệp – Bùi Hồng Quế, Lê Nho Khanh (NXB Xây Dựng).
• Hướng dẫn thực hành lắp đặt Điện công nghiệp – Trần Duy Phụng (NXB Đà Nẵng).
• Giáo trình Thực tập điện cơ bản ngành điện công nghiệp – ThS. Võ Châu Tuấn (Trường Cao đẳng Dầu khí).

---

Kết luận

Giáo trình Thực tập Điện cơ bản 1 (Mã mô đun: ELEI53150) của Trường Cao đẳng Dầu khí là tài liệu đào tạo thực hành chuẩn hóa, cung cấp hệ thống kỹ năng nền tảng về đo lường điện hạ áp, gia công mối nối dây dẫn, thi công mạch chiếu sáng, vận hành động cơ xoay chiều và lắp đặt thiết bị đo đếm điện năng.

Lộ trình đào tạo đề xuất cho người học sau khi hoàn thành mô đun này bao gồm việc tiếp cận các mô đun chuyên môn nâng cao trong chương trình đào tạo:

1. Lắp đặt dây điện trong nhà (ELEC54125 - 90 giờ)
2. Lắp đặt thiết bị đo lường điện (ELEC55130 - 120 giờ)
3. Lắp đặt thiết bị điện chiếu sáng (ELEC55128 - 120 giờ)
4. Trang bị điện 1 (ELET55157 - 120 giờ)
5. Thực tập sản xuất (ELEC54255 - 180 giờ)

Người học có thể tham khảo thêm hệ thống giáo trình chuyên ngành do Nhà xuất bản Xây dựng, Nhà xuất bản Đà Nẵng phát hành và các tài liệu hướng dẫn vận hành thiết bị của Trường Cao đẳng Dầu khí để hoàn thiện năng lực thực hành nghề điện công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: THỰC TẬP ĐIỆN CƠ BẢN 1 NGHỀ: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐIỆN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số:205/QĐ-CĐDK ngày 1 tháng 3 năm 2022 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2022 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Thực tập Điện cơ bản 1 là một trong những môn học chính trong chương trình đào tạo các ngành thuộc khối kỹ thuật nói chung và chuyên ngành Điện nói riêng ở mọi bậc học. Các kiến thức và kỹ năng của môn học này rất cần thiết cho các Công nhân, Kỹ sư đang làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật, và là nền tảng cơ bản giúp cho các bạn học sinh - sinh viên học tốt các môn học khác của chuyên ngành.

Thông qua các bài thực hành, chúng tôi muốn giới thiệu đến các bạn đọc những kiến thức, kỹ năng cơ bản trong lĩnh vực điện như: - Hướng dẫn sử dụng các dụng cụ của người thợ điện. - Lắp đặt điện trong sinh hoạt và trong công nghiệp. - Các cách đấu dây các thiết bị điện. Các nội dung trên được trình bày cụ thể, quy trình rõ ràng, gắn liền với thực tế rất phù hợp với các bạn học sinh - sinh viên mới học điện thuộc khối ngành kỹ thuật như: Điện, Vận hành nhà máy điện, Điện tử, Tự động hóa, Cơ khí, Xây dựng,… và các bạn đọc có quan tâm.

Với sự cộng tác của các giáo viên giảng dạy môn Kỹ thuật điện thuộc trường Cao Đẳng Dầu Khí, ban biên soạn đã cố gắng nhiều trong việc trình bày nội dung tuy nhiên giáo trình chắc rằng sẽ khó tránh khỏi thiếu sót vậy nên chúng tôi rất mong những ý kiến đóng góp của quý đồng nghiệp, các em học viên để lần tái bản sau càng hoàn thiện hơn. Chúng tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ của các bạn đồng nghiệp, các tác giả những tài liệu mà chúng tôi đã tham khảo cũng như những điều kiện thuận lợi mà trường Cao Đẳng Dầu Khí đã dành cho chúng tôi để giáo trình này sớm ra mắt cùng bạn đọc. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Phạm Văn Cấp 2.

Nguyễn Lê Cương 3. Nguyễn Xuân Thịnh 4. MỤC LỤC TRANG BÀI 1: SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ ĐA NĂNG VOM VÀ LÀM QUEN VỚI HỆ THỐNG PHÂN PHỐI ĐIỆN HẠ ÁP. 1 BÀI 2: KỸ THUẬT NỐI DÂY VÀ BẤM ĐẦU CỐT.

9 BÀI 4: ĐẤU DÂY VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ 1 PHA & 3 PHA 42 BÀI 5: ĐẤU DÂY KHỞI ĐỘNG TỪ ĐƠN VÀ KHỞI ĐỘNG TỪ KÉP. 51 BÀI 6: ĐẤU DÂY CÔNG TƠ ĐO ĐIỆN NĂNG. 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 59 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT VOM Đồng hồ đo đa năng ĐCKĐB Động cơ không đồng bộ CTT Công tắc tơ U Hiệu điện thế I Cường độ dòng điện S Công suất biểu kiến Q Công suất phản kháng P Công suất tác dụng Pđ Công suất đặt Pmax Công suất cực đại A Điện năng Ktb Hệ số trung bình Kđn Hệ số đồng thời Ktbbp Hệ số trung bình bình phương Ksd Hệ số sử dụng Kcn Hệ số nhu cầu Kđ Hệ số đóng điện Kđk Hệ số điền kín Khd Hệ số hình dáng B Dung dẫn G Điện dẫn R Điện trở DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.

VOM chỉ thị kim. Mặt chia độ của V. VOM điện tử. Hệ thống mạng điện 3 pha.

Mạch phân phối tải từ đường dây chính. Mạch phân phối tải tập trung từ tủ điện chính. Vặn xoắn và siết chặt. Nối phân nhánh dây lõi một sợi.

Nối nối tiếp dây lõi nhiều sợi. Dùng hai kìm vặn xoắn ngược chiều. Nối phân nhánh dây lõi nhiều sợi. Hàn mối nối.

Cách điện bằng băng dính cách điện. Mạch điện một công tắc điều khiển một đèn 21 Hình 3. Mạch điện một công tắc điều khiển nhiều đèn. Sơ đồ mạch hai đèn mắc song song.

Sơ đồ mạch hai đèn mắc nối tiếp. Mạch đèn cầu thang dùng hai công tắc ba chấu. Mạch đèn cầu thang tiết kiệm dây dẫn điện đến đèn. Sơ đồ mạch đèn thay đổi độ sáng.

Sơ đồ mạch đèn huỳnh quang loại 1,2m - 220V. Sơ đồ mạch đèn huỳnh quang với Ballast 3 dây 1,2m - 110V. Đèn cao áp thủy ngân và ballast của nó. Sơ đồ mắc mạch đèn cao áp thủy ngân với loại đèn có bốn điện cực.

Sơ đồ mắc mạch đèn cao áp thủy ngân với loại đèn có hai điện cực. Sơ đồ mạch đèn hầm lò. Sơ đồ mạch đèn giao thông. Bảng điện mẫu.

Vạch dấu bảng điện. Nối dây vào cầu chì, công tắc. Nối dây vào ổ điện. Đấu dây ĐCKĐB 1 pha khi U = 110V.

Đấu dây ĐCKĐB 1 pha khi U = 220V. Thử nghiệm lần 1(AX, BY). Thử nghiệm lần 2 (CZ). Thử nghiệm với nguồn 1 chiều accu.

Thử nghiệm với mA kế. Đấu dây tam giác và hình sao. Mạch điều khiển khởi động từ đơn. Mạch động lực khởi động từ đơn.

Mạch điều khiển đảo chiều quay động cơ ba pha dùng khởi động từ kép và sử dụng bộ nút nhấn kép để khóa lẫn nhau. Mạch động lực đảo chiều quay động cơ ba pha dùng khởi động từ kép và sử dụng bộ nút nhấn kép để khóa lẫn nhau. Cấu tạo của điện năng kế một pha. Sơ đồ mắc dây công tơ điện 1 pha.

Công tơ điện 3 pha 3 phần tử( 1-2-3: cuộn áp; 4-5-6: cuộn dòng). Công tơ điện 3 pha 2 phần tử( 1-2: cuộn áp; 3-4 :cuộn dòng). 59 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: THỰC TẬP ĐIỆN CƠ BẢN 1 1. Tên mô đun: Thực tập điện cơ bản 1 2.

Mã mô đun: ELEI53150 Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ; (Lý thuyết: 14 giờ; Thực hành: 58 giờ; Kiểm tra: 03 giờ). Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun Thực tập Điện cơ bản là mô đun đào tạo nghề trong danh mục các môn học/mô đun cơ sở thuộc chương trình cao đẳng nghề Bảo trì thiết bị cơ điện. - Tính chất: Mô đun giúp học sinh vận dụng những kiến thức cơ bản về Điện đã được học vào thực hành tay nghề. Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: Có kiến thức về an toàn điện, cách sử dụng các dụng cụ kiểm tra hệ thống điện, phương pháp sử dụng các dụng cụ đồ nghề, các thiết bị kiểm tra đo lường về điện.

- Về kỹ năng: Đấu nối các mạch điện chiếu sáng và mạch đo đếm điện năng, đấu nối các động cơ điện xoay chiều 1 pha và 3 pha đơn giản. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Thực hiện được nội dung các bước công nghệ của từng bài tập thực hành qua đó rèn luyện tính tự lập, tự chủ, phát huy tính sáng tạo trong mỗi bài thực hành 5. Nội dung mô đun: 5. Chương trình khung: Thời gian đào tạo (giờ) Thực Kiểm tra Tín hành, TT Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun chỉ Tổng Lý thí nghiệ số thuyết m, thảo luận, bài LT TH tập Các môn học I 14 285 120 150 10 5 chung/đại cương 1 COMP52001 Giáo dục chính trị 2 30 15 13 2 0 2 COMP51003 Pháp luật 1 15 9 5 1 0 3 COMP51007 Giáo dục thể chất 1 30 4 24 0 2 Giáo dục quốc phòng 4 COMP52009 2 45 21 21 1 2 và An ninh 5 COMP52005 Tin học 2 45 15 29 0 1 6 FORL54002 Tiếng Anh 4 90 30 56 4 0 An toàn vệ sinh lao 7 SAEN52001 2 30 26 2 2 0 động Các môn học, mô đun II 51 1260 323 880 22 35 đào tạo nghề bắt buộc Các môn học, mô đun II.1 12 240 112 116 8 4 kỹ thuật cơ sở 8 ELET5201 An toàn điện 2 30 28 0 2 0 9 ELEI52033 Mạch điện cơ bản 2 30 28 0 2 0 10 ELEI53132 Mạch điện 3 60 28 29 2 1 11 ELEC52166 Vẽ điện chuyên ngành 2 45 14 29 1 1 12 ELEI53117 Khí cụ điện 3 75 14 58 1 2 Các môn học, mô đun II.2 39 1020 211 764 14 31 chuyên môn nghề 13 ELEI53115 Đo lường điện 3 75 14 58 1 2 14 ELET55157 Trang bị điện 1 5 120 28 87 2 3 15 ELEI53150 Thực tập điện cơ bản 1 3 75 14 58 1 2 Lắp đặt dây điện trong 16 ELEC54125 4 90 28 58 2 2 nhà Lắp đặt thiết bị đo 17 ELEC55130 5 120 28 87 2 3 lường điện Lắp đặt thiết bị điện 18 ELEC55128 5 120 28 87 2 3 chiếu sáng Lắp đặt thiết bị điện 19 ELEC55129 5 120 28 87 2 3 dân dụng Lắp đặt hệ thống điều 20 ELEC55126 5 120 28 87 2 3 hòa không khí 21 ELEC54255 Thực tập sản xuất 4 180 15 155 0 10 Tổng cộng: 65 1545 443 1030 32 40 5.

Chương trình khung chi tiết Mô đun: Thời gian (giờ) Số Thực hành, Kiểm Nội dung tổng quát Tổng Lý thí nghiệm, tra TT số thuyết thảo luận, bài tập LT TH Bài 1: Sử dụng đồng hồ đa năng VOM 1 và làm quen với hệ thống phân phối 6 2 4 0 0 điện hạ áp Bài 2: Kỹ thuật nối dây và bấm đầu 7 2 5 0 0 2 code. 3 Bài 3: Lắp các mạch đèn chiếu sáng 16 3 12 0 1 Bài 4: Đấu dây vận hành động cơ 16 3 12 1 0 4 không đồng bộ 1 pha & 3 pha Bài 5: Đấu dây khởi động từ đơn và 22 3 18 0 1 5 khởi động từ kép 6 Bài 6: Đấu dây công tơ đo điện năng 8 1 7 0 0 Cộng 75 14 58 1 2 6. Điều kiện thực hiện mô đun: 6. Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: - Phòng học lý thuyết/tích hợp - Phòng thực hành/nhà xưởng/mô hình: Xưởng thực tập điện 6.

Trang thiết bị máy móc: - Máy tính, máy chiếu - Các thiết bị, máy móc: Nguồn điện 1 pha và 3 pha, động cơ điện và các loại đèn chiếu sáng. - Bảng phấn, mô hình thực hành, kìm điện, tuốc nơ vít, băng keo điện, dây điện , contactor, CB, cầu chì, Motor điện, Công tơ điện… - Mô hình mô phỏng: Panel lắp đặt 6.