Giáo Trình Đào Tạo Chuyển Giao Tiến Bộ Khoa Học Kỹ Thuật Tại Cao Đẳng Cộng Đồng Lào Cai

Giáo trình đào tạo chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật tại Cao đẳng Cộng đồng Lào Cai giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển kỹ năng nghề.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Lào Cai
• Chuyên ngành: Đào Tạo Chuyển Giao Khoa Học Kỹ Thuật
• Đề tài: Giáo Trình Đào Tạo Chuyển Giao Khoa Học Kỹ Thuật Tại Cao Đẳng Cộng Đồng Lào Cai
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: Năm …
• Địa điểm: Lào Cai

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Đào Tạo Chuyển Giao Khoa Học Kỹ Thuật

Giáo trình đào tạo chuyển giao khoa học kỹ thuật tại Cao đẳng Cộng đồng Lào Cai là một tài liệu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Mô đun này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn chú trọng đến kỹ năng thực hành, giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Đặc biệt, giáo trình này được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của người học, từ đó nâng cao hiệu quả đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho địa phương.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Đào Tạo

Mục tiêu của giáo trình là giúp sinh viên nắm vững các kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực chuyển giao khoa học kỹ thuật. Sinh viên sẽ được trang bị kiến thức về các bước công việc đào tạo, từ việc nhận dạng bài dạy đến thiết kế và thực hiện khóa tập huấn.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình này được áp dụng cho sinh viên các ngành liên quan đến nông lâm nghiệp, những người có nhu cầu nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và các giảng viên trong lĩnh vực đào tạo nghề.

II. Thách thức trong Đào Tạo Chuyển Giao Khoa Học Kỹ Thuật

Đào tạo chuyển giao khoa học kỹ thuật tại Cao đẳng Cộng đồng Lào Cai đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về trang thiết bị và cơ sở vật chất. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hành của sinh viên, làm giảm hiệu quả của quá trình đào tạo. Ngoài ra, việc cập nhật kiến thức mới và phương pháp giảng dạy cũng là một thách thức không nhỏ.

2.1. Thiếu hụt trang thiết bị và cơ sở vật chất

Nhiều phòng học thực hành chưa được trang bị đầy đủ dụng cụ cần thiết, điều này gây khó khăn cho sinh viên trong việc thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tế.

2.2. Cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy

Giảng viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức mới và cải tiến phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Việc này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ cả giảng viên và cơ sở đào tạo.

III. Phương pháp Đào Tạo Chuyển Giao Khoa Học Kỹ Thuật Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả đào tạo chuyển giao khoa học kỹ thuật, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Các phương pháp này bao gồm học tập dựa trên dự án, thảo luận nhóm và thực hành thực tế. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

3.1. Học tập dựa trên dự án

Phương pháp học tập dựa trên dự án giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua các dự án cụ thể. Điều này không chỉ tăng cường khả năng tư duy phản biện mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

3.2. Thảo luận nhóm và thực hành

Thảo luận nhóm tạo cơ hội cho sinh viên chia sẻ ý kiến và học hỏi lẫn nhau. Thực hành là phần không thể thiếu trong quá trình đào tạo, giúp sinh viên củng cố kiến thức và kỹ năng đã học.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Giáo Trình Đào Tạo

Giáo trình đào tạo chuyển giao khoa học kỹ thuật không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể áp dụng kiến thức vào công việc thực tế, từ đó góp phần nâng cao năng suất lao động và phát triển kinh tế địa phương. Các khóa tập huấn cũng giúp nâng cao kỹ năng cho người lao động trong ngành nông lâm nghiệp.

4.1. Tăng cường năng lực cho người lao động

Các khóa tập huấn giúp người lao động nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, từ đó cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ trong ngành nông lâm nghiệp.

4.2. Góp phần phát triển kinh tế địa phương

Việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn không chỉ giúp cá nhân phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng và kinh tế địa phương.

V. Kết luận và Tương lai của Đào Tạo Chuyển Giao Khoa Học Kỹ Thuật

Đào tạo chuyển giao khoa học kỹ thuật tại Cao đẳng Cộng đồng Lào Cai đang trên đà phát triển. Tuy còn nhiều thách thức, nhưng với những phương pháp giảng dạy hiệu quả và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng, tương lai của chương trình đào tạo này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho sinh viên và cộng đồng. Cần tiếp tục cải tiến giáo trình và phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển chương trình đào tạo, từ việc cập nhật giáo trình đến việc nâng cao chất lượng giảng dạy.

5.2. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác với doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên có cơ hội thực tập và làm việc thực tế, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH ĐÀO TẠO CHUYỂN GIAO TIẾN BỘ KHOA HỌC KỸ THUẬT (MÃ SỐ MÔ ĐUN: MĐ 24)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Đào tạo chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật (Mã số mô đun: MĐ 24) do Trường Cao đẳng Lào Cai biên soạn theo khung chương trình đào tạo nghề nông lâm nghiệp dưới sự quản lý của Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai. Trong cấu trúc chương trình đào tạo, mô đun MĐ 24 thuộc khối kỹ năng nghề khuyến nông lâm chuyên sâu, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học thuộc khối kiến thức cơ sở chuyên ngành. Tổng thời lượng của mô đun là 60 giờ, bao gồm 20 giờ lý thuyết và 40 giờ thực hành (tỷ lệ thực hành chiếm 66,7% tổng thời lượng).

Mục tiêu học tập tổng quát của giáo trình nhằm trang bị cho người học:

• Kiến thức: Trình bày được quy trình các bước đào tạo chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật; nhận dạng các loại bài dạy lý thuyết và thực hành; viết mục tiêu bài học bảo đảm 3 cấu phần; chuẩn bị tài liệu học cụ; thiết kế bài dạy; thực hiện kỹ năng đứng lớp; lập hồ sơ khóa tập huấn chuyển giao.
• Kỹ năng: Trình diễn thành thạo một kỹ năng nghề nghiệp chuyên môn trong thời gian 20–25 phút theo đúng lịch phân công, bảo đảm chuẩn kỹ thuật và định mức quy định.
• Thái độ: Thực hành tiết kiệm vật tư, văn phòng phẩm và tuân thủ các quy định về an toàn lao động.

Cấu trúc giáo trình gồm 4 bài học chính, tiếp cận theo mô hình đào tạo dựa trên năng lực thực hiện (Competency-Based Training) kết hợp lý thuyết tâm lý học người lớn (Andragogy). Điểm đặc thù của tài liệu là thiết kế các nội dung phương pháp sư phạm gắn liền với môi trường khuyến nông vùng cao, tích hợp chỉ dẫn nghiệp vụ khi tương tác với đối tượng nông dân và đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 4 bài học được phân bổ theo tiến trình tuyến tính từ khâu chuẩn bị, rèn luyện kỹ năng tương tác, đến thiết kế và tổ chức thực hiện khóa tập huấn:

• Bài 1: Chuẩn bị tập huấn (15 giờ: 5 LT / 10 TH):
  • Nội dung trọng tâm: Phân tích nguyên tắc và điều kiện học tập của người lớn; phân định vai trò và trách nhiệm của giảng viên; phân loại các loại bài dạy (sự kiện thực tế, khái niệm, nguyên lý, quy trình, quá trình); kỹ thuật viết mục tiêu thực hiện theo thang phân loại B.Bloom; quy trình thiết kế và sử dụng phim trong (Overhead projector) và tài liệu phát tay (handouts).
• Bài 2: Các kỹ năng nhằm nâng cao hiệu quả tập huấn khuyến nông (15 giờ: 5 LT / 10 TH):
  • Nội dung trọng tâm: Rèn luyện 3 nhóm kỹ năng đứng lớp cơ bản (kiểm soát giọng nói, ngôn ngữ cơ thể, kiểm soát thần kinh); phương pháp vấn đáp (câu hỏi đóng, câu hỏi mở, câu hỏi dẫn dắt, câu hỏi tu từ qua các cấp độ nhận thức); phương pháp thuyết trình có minh họa; kỹ thuật công não (3 bước: phát sinh, phân loại, đánh giá); kỹ thuật quản lý hoạt động nhóm nhỏ (4–7 người); quy trình 6 bước dạy khái niệm/nguyên lý và quy trình dạy kỹ năng qua phương pháp làm mẫu; kỹ thuật trao đổi và tiếp nhận thông tin phản hồi 2 chiều.
• Bài 3: Thiết kế và đánh giá khóa tập huấn (12 giờ: 4 LT / 8 TH):
  • Nội dung trọng tâm: Phương pháp đánh giá nhu cầu đào tạo (TNA); thiết kế khung chương trình; lập kế hoạch bài dạy chi tiết cho bài lý thuyết và bài thực hành; xây dựng công cụ kiểm tra và tiêu chí đánh giá kết quả học tập.
• Bài 4: Tổ chức thực hiện khóa tập huấn (18 giờ: 6 LT / 12 TH):
  • Nội dung trọng tâm: Vận hành tiến trình khóa tập huấn tại hiện trường; điều phối các hoạt động học tập có sự tham gia; quản lý nguồn lực, trang thiết bị; giải quyết các tình huống phát sinh và đánh giá tổng kết khóa tập huấn.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng trên hệ thống cơ sở lý thuyết sư phạm nghề nghiệp:

1. Lý thuyết học tập của người lớn (Andragogy): Xác lập các nguyên lý về động cơ học tập dựa trên nhu cầu thực tế, học tập dựa trên vốn kinh nghiệm sẵn có và trách nhiệm tự định hướng. Giáo trình trích xuất mô hình ghi nhớ nhận thức: người học nhớ 20% những gì đọc được, 50% những gì nhìn và nghe, 80% những gì trực tiếp làm, và 90% những gì trực tiếp làm kết hợp giải thích, trao đổi.

2. Khung phân loại mục tiêu giáo dục của B.Bloom: Hệ thống hóa 6 mức độ nhận thức kiến thức gồm: Biết, Hiểu, Áp dụng, Phân tích, Tổng hợp, Đánh giá. Giáo trình đưa ra danh mục các ngoại động từ hành vi đo lường được để thiết lập mục tiêu bài dạy, loại trừ các động từ chung chung không thể định lượng (như "nắm vững", "hiểu rõ", "trang bị").

3. Khung phân loại cấp độ hình thành kỹ năng và thái độ:

   • 5 cấp độ kỹ năng tâm vận: Bắt chước có quan sát $\rightarrow$ Làm lại theo cấu trúc nội tâm $\rightarrow$ Làm chính xác $\rightarrow$ Biến hóa (hoàn thiện thứ tự) $\rightarrow$ Tự động hóa (sáng tạo kỹ năng mới).
   • 5 cấp độ thái độ: Tiếp nhận/Động lòng $\rightarrow$ Phản ứng $\rightarrow$ Tỏ thái độ $\rightarrow$ Hình thành quan điểm $\rightarrow$ Định hình thế giới quan.

4. Cấu trúc phân loại đơn vị tri thức chuyên môn: Phân tách hệ thống nội dung giảng dạy nông nghiệp thành 6 dạng cấu trúc: Sự kiện thực tế (ví dụ: các giai đoạn phát triển nông nghiệp Việt Nam); Khái niệm (ví dụ: phương pháp PRA); Nguyên lý (ví dụ: nguyên tắc lập kế hoạch có sự tham gia); Quy trình (ví dụ: kỹ thuật cấy lúa lai LC20); Quá trình (ví dụ: quá trình phân hủy chất hữu cơ, vòng đời sâu bệnh); Cấu trúc (ví dụ: hệ thống tổ chức khuyến nông Việt Nam).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật sư phạm: Phân tích mục tiêu và nội dung bài giảng; thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án) lý thuyết và thực hành; biên soạn tài liệu phát tay (handouts) theo 4 phân loại: thông tin tờ rơi, bài tập, mô tả công việc, phiếu hướng dẫn thực hành; thiết kế và vận hành máy chiếu phim trong.
• Kỹ năng tương tác và điều phối: Điều biến âm lượng, âm tiết và tốc độ nói; kiểm soát tư thế đứng và tiếp xúc mắt (50–60% khi nói, 75–85% khi nghe); điều khiển kỹ thuật công não; tổ chức và quản lý nhóm nhỏ từ 4 đến 7 học viên.
• Kỹ năng thực thi giảng dạy thực hành: Vận hành phương pháp làm mẫu qua 3 cấp độ: trình diễn theo tốc độ chuẩn $\rightarrow$ trình diễn chậm kết hợp giải thích từng thao tác $\rightarrow$ học viên mô tả và thực hành (trong đó thời lượng học viên tự thực hành chiếm tối thiểu 50% thời gian bài học).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định cụ thể phương pháp giảng dạy tích cực lấy người học làm trung tâm, kết hợp giữa thuyết trình có minh họa, phát vấn tương tác và thực hành vi giảng (micro-teaching).

• Quy trình giảng dạy kiến thức và kỹ năng:

  • Dạy khái niệm/nguyên lý: Triển khai chuẩn hóa theo 6 bước: (1) Lựa chọn khái niệm phù hợp; (2) Sắp xếp cuộc trình diễn trực quan; (3) Giới thiệu cuộc trình diễn; (4) Thực hiện theo đúng trình tự và kiểm tra sự lĩnh hội; (5) Tổng kết rút kinh nghiệm; (6) Tạo điều kiện cho học viên áp dụng.
  • Dạy kỹ năng: Thực hiện qua 3 bước trình diễn mẫu: Chuẩn bị thiết bị và bản quy trình $\rightarrow$ Trình diễn mẫu (kết hợp thao tác chuẩn với đặt câu hỏi xử lý lỗi) $\rightarrow$ Tổ chức luyện tập và phản hồi kết quả.

• Hình thức tổ chức thực hành và case studies: Môn học dành 40 giờ thực hành tập trung vào mô hình hóa bài giảng. Người học thực hiện bài tập vi giảng cá nhân trong thời gian 20–25 phút, thiết kế tài liệu phát tay, thiết kế phim trong và điều hành phiên thảo luận nhóm. Các nghiên cứu điển hình (case studies) tập trung giải quyết tình huống kỹ thuật nông nghiệp tại địa phương.

• Phương pháp kiểm tra, đánh giá:

  • Đánh giá quá trình: Đánh giá mức độ tham gia thảo luận, kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ thuật sử dụng bảng lật và máy chiếu.
  • Đánh giá kết thúc mô đun: Người học thực hiện một bài trình diễn kỹ năng nghề hoàn chỉnh (20–25 phút) kèm theo hồ sơ thiết kế bài giảng, được chấm điểm theo bảng kiểm định lượng về độ chuẩn xác của thao tác, tính logic của tiến trình và tiêu chuẩn an toàn lao động.

• Hướng dẫn tự học: Giáo trình yêu cầu người học tự nghiên cứu tài liệu kỹ thuật nông nghiệp chuyên ngành, soạn thảo bản hướng dẫn thực hành (phiếu hướng dẫn công việc), chuẩn bị trước mô hình hoặc mẫu vật thật (như cây trồng ép khô, mẫu bệnh hại) và tự luyện tập thao tác giảng dạy trước khi thực hiện bài kiểm tra vi giảng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Tích hợp phương pháp đào tạo thích ứng với đồng bào dân tộc thiểu số: Giáo trình đưa ra các nguyên tắc sư phạm ứng dụng riêng cho vùng miền núi: khuyến khích phụ nữ dân tộc thiểu số tham gia; sử dụng giảng viên hoặc cộng tác viên biết tiếng địa phương; điều chỉnh tốc độ bài giảng chậm hơn mức thông thường; trực quan hóa tối đa thông tin nhằm giảm tải rào cản đọc - viết tiếng phổ thông.

2. Hệ thống hóa toàn diện phương tiện và học cụ trực quan: Tài liệu phân loại và cung cấp hướng dẫn kỹ thuật chi tiết cho cả hai nhóm phương tiện:

   • Tài liệu in ấn: Tài liệu phát tay, bảng giao bài tập, phiếu hướng dẫn thực hành, sổ tay kỹ thuật.
   • Tài liệu và phương tiện nghe nhìn: Bảng lật (flipchart), bảng đen/bảng trắng, băng vải dán keo, con rối, thẻ bất chợt (flashcard), mô hình, mẫu vật thật ép khô, máy chiếu qua đầu (Overhead Projector - OHP), máy chiếu Slide Projector và video.

   Nhóm phương tiện	Danh mục phương tiện được chuẩn hóa
   Tài liệu in ấn	Tài liệu phát tay, bảng giao nhiệm vụ, phiếu hướng dẫn thực hành, sách hướng dẫn kỹ thuật
   Phương tiện tĩnh/thực vật	Bảng đen, bảng lật (flipchart), băng vải nỉ, thẻ bất chợt, mô hình giải phẫu, mẫu cây sấy khô/ép bìa
   Phương tiện động/nghe nhìn	Phim trong (OHP), máy chiếu slide, video/băng hình kỹ thuật, con rối đóng kịch tình huống

3. Chuẩn hóa 6 nguyên tắc tập huấn khuyến nông: Tài liệu quy chuẩn hóa 6 nguyên tắc then chốt: Sự quan tâm, Sự tham gia, Sự hiểu biết (dựa trên đánh giá nhu cầu đào tạo TNA), Sự đánh giá, Sự nhấn mạnh, Sự thành công.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Sinh viên hệ cao đẳng hoặc trung cấp các ngành Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Khuyến nông thuộc Trường Cao đẳng Lào Cai và các trường đào tạo kỹ thuật nông nghiệp.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học phải có sức khỏe tốt, đã tốt nghiệp Trung học phổ thông hoặc tương đương, và đã hoàn thành khối kiến thức cơ sở về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp.
• Giảng viên và cán bộ quản lý đào tạo: Dùng làm tài liệu giảng dạy chuẩn mực để hướng dẫn phương pháp sư phạm dạy nghề, thiết kế bài giảng vi giảng và xây dựng thang đo đánh giá kỹ năng giảng dạy thực hành.
• Cán bộ khuyến nông và nhân viên dự án: Dùng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ trong việc xây dựng kế hoạch tập huấn kỹ thuật tại thôn bản, điều hành các cuộc họp có sự tham gia của người dân (PRA) và truyền đạt kiến thức khoa học kỹ thuật cho nông dân.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên các chuyên ngành Nông lâm nghiệp, Khuyến nông tại các trường cao đẳng nghề, cũng như cán bộ khuyến nông cơ sở, khuyến nông thôn bản và cán bộ kỹ thuật tham gia các dự án phát triển nông thôn.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?

Người học cần có trình độ tốt nghiệp THPT hoặc tương đương và phải hoàn thành khối kiến thức cơ sở chuyên môn về nông nghiệp, lâm nghiệp nhằm có sẵn dữ liệu nội dung kỹ thuật để thực hành thiết kế bài giảng và trình diễn kỹ năng.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu sư phạm thông thường là gì?

Giáo trình tập trung chuyên sâu vào phương pháp sư phạm người lớn (Andragogy) và nghiệp vụ khuyến nông vùng cao. Các phương pháp đặt câu hỏi, công não, làm mẫu, và sử dụng học cụ (con rối, bảng lật, mẫu vật thật) đều gắn liền với bối cảnh đào tạo kỹ thuật cho nông dân và người dân tộc thiểu số.

4. Làm sao để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần phân bổ 66,7% thời gian cho việc luyện tập thực hành; chủ động thiết kế tài liệu phát tay, chuẩn bị giáo cụ trực quan; rèn luyện kỹ năng đứng lớp theo nhóm nhỏ (4–7 người) và thực hiện các bài vi giảng cá nhân từ 20–25 phút có ghi nhận phản hồi.

5. Có những trang thiết bị và tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Hệ thống học liệu bổ trợ gồm: tài liệu phát tay, phiếu hướng dẫn thực hành, các biểu mẫu kế hoạch bài dạy lý thuyết/thực hành, cùng các trang thiết bị thực hành tại lớp như bảng đen, bảng lật (flipchart), thước chỉ, máy chiếu qua đầu (OHP) và máy chiếu đa phương tiện.

---

Kết luận

Giáo trình Đào tạo chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật (MĐ 24) cung cấp hệ thống hóa quy trình sư phạm nghề nghiệp từ khâu lập kế hoạch, chuẩn bị học cụ, ứng dụng phương pháp dạy học tích cực đến tổ chức thực hiện và đánh giá khóa tập huấn.

• Lộ trình học tập đề xuất: $$\text{Nghiên cứu lý thuyết tâm lý người lớn & Bloom (Bài 1)} \longrightarrow \text{Rèn luyện kỹ năng đứng lớp, làm mẫu, công não (Bài 2)} \longrightarrow \text{Thiết kế giáo án & công cụ đánh giá (Bài 3)} \longrightarrow \text{Thực hành vi giảng 20--25 phút & vận hành tập huấn (Bài 4)}$$
• Học liệu bổ sung: Cần kết hợp sử dụng tài liệu quy trình kỹ thuật chuyên ngành tại địa phương (như quy trình cấy lúa lai LC20, kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh) và các công cụ đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) để hoàn thiện hồ sơ bài giảng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu - Nêu vấn đề - Giai đoạn 2: Trình bày nội dung - Giải quyết vấn đề - Giai đoạn 3: Kết luận vấn đề 2. Khái niệm về kĩ thuật công não Kỹ thuật công não là việc đưa một chủ đề được nêu ra cho người học suy nghĩ và tham gia giải quyết. Tất cả người học được “kích” đưa ra các ý kiến một cách tự nhiên. Mọi ý kiến đều được ghi nhận và chú ý một cách có phê phán.

Ưu điểm, nhược điểm của kĩ thuật công não trong dạy học a. Ưu điểm - Tạo cơ hội cho học viên đưa ra các ý kiến mà không e ngại - Huy động tối đa trí tuệ tập thể, kể cả những học viên thường ít phát biểu. - Cho phép đưa cả những ý tưởng mới lạ hoặc không bình thường nhưng có thể đưa tới quyết định sáng tạo. 14 - Khuyến khích học viên tham gia vào quá trình giải quyết vấn đề và tự tìm ra kiến thức cho mình.

- Có thể mang lại giải pháp cho vấn đề. Nhược điểm - Có thể mất nhiều thời gian - Các ý kiến có thể tản mạn, đối nghịch, khó sắp xếp, phân loại để đi đến kết quả cuối cùng. - Có thể trở thành trạng thái hỗn loạn trong lớp học. - Có thể có tình trạng thái một số học viên lấn át, số khác không tham gia ý kiến.

- Đòi hỏi người điều hành nắm vững phương pháp và có năng lực. Phạm vi sử dụng kĩ thuật công não trong dạy học - Trong các bài dạy hình thành khái niệm, phân loại, giải quyết vấn đề. - Trong các vấn đề mà học sinh có chút kiến thức, kinh nghiệm hoặc có thể dẫn dắt từ kiến thức và kinh nghiệm sẵn có. Qui trình kĩ thuật công não trong dạy học - Lựa chọn vấn đề học tập để sử dụng kỹ thuật công não - Nêu vấn đề và gợi ý - Người học nêu ý kiến ( Dùng thẻ bìa ghi) - Giáo viên và người học cùng phân tích loại bỏ những ý kiến trùng nhau - Bổ sung, sắp xếp, phân loại các ý kiến theo các chủ đề (nhóm) - Rút ra kết luận 2.

Những điều giáo viên cần chú ý khi sử dụng kĩ thuật công não - Giáo viên cần gợi ý, gợi mở những khuynh hướng tư tưởng mới. - Đề nghị người học trình bày thêm, nói rõ hơn các ý tưởng. - Gợi ý các câu chữ phát biểu để ghi vào thẻ bìa cho chính xác hơn. - Cắt bỏ các nhận xét, chỉ trích tiêu cực.

- Ghi nhanh và rõ các ý kiến của người học. - Giữ cho các ý kiến được đưa ra liên tục không hạn chế theo nguyên tắc “ Chỉ sợ thiếu chứ không thừa” - Không sa vào thảo luận ngay về ý nghĩa của các ý kiến - Cần biết giới hạn thời gian - Giáo viên cần có kinh nghiệm và nghệ thuật kích thích, dẫn dắt học sinh tham gia xây dựng bài. TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NHÓM NHỎ 2. Mục đích - Làm việc nhóm cho cơ hội tiếp xúc xã hội giữa những người cùng đẳng cấp.

Nó giúp cho việc phát triển các kỹ năng tương tác giữa các cá nhân như nghe, nói, tranh luận và quan hệ lãnh đạo. - Về mặt giáo dục: làm việc nhóm để phát triển trình độ cao đối với các kỹ năng làm việc trí óc như việc lý giải và giải quyết vấn đề. - Làm việc nhóm là thích hợp để khuyến khích sự độc lập trong học tập của người học. Yêu cầu của bài tập nhóm - Bài tập đưa ra phải phù hợp với trình độ của người học - Bài tập mang tính khích lệ và thách đố - Nhiều ý kiến và kinh nghiệm có thể đóng góp cho kết quả chung - Mục đích được xác định rõ ràng.

Quản lý hoạt động nhóm a. Quy trình quản lí hoạt động nhóm nhỏ * Giao bài tập - Nêu mục đích hoạt động nhóm 15 - Nêu câu hỏi, vấn đề sẽ đề cập. Mỗi nhóm giáo chung 1 (nhiều) câu hỏi hay các vấn đề (nhiều vấn đề khác nhau) - Giải thích công việc và kết quả công việc - Tóm tắt khái quát toàn bộ hoạt động. * Hình thành nhóm - Chia nhóm - Cung cấp thông tin về nguồn lực, địa điểm, thời gian, người chỉ đạo, vật tư, thiết bị.

- Phương thức hoạt động nhóm - Ý kiến đề xuất của học viên - Thông báo với nhóm bắt đầu làm việc * Các nhóm làm việc - Giám sát tiến độ công việc - Giải quyết những điểm mâu thuẫn - Thông báo thời gian còn lại * Trình bày kết quả - Hướng dẫn các nhóm trình bày - Các nhóm trình bày - Rút kinh nghiệm b. Quản lý * Xác định số lượng nhóm, số lượng thành viên nhóm: Số lượng thành viên nhóm vừa đủ thường có từ 5 - 7 thành viên, từ đó số lượng thành viên của nhóm sẽ xác định được số lượng nhóm. * Hình thành các nhóm: Các tiêu chuẩn thành lập nhóm: - Ngẫu nhiên: Đếm các dãy bàn, gọi số từng người, - Theo nguyện vọng: Đưa ra các công việc khác nhau cho học viên lựa chọn - Theo quan hệ bạn bè:Học viên được phép tự hình thành nhóm trước khi giao bài tập - Theo một cách logic: Chia theo 1 cách logic như nhóm nghề nghiệp, nhóm nam, nữ. Vai trò của giáo viên - Người tổ chức hướng dẫn, động viên, khích lệ học viên tham gia vào hoạt động thảo luận đồng thời giáo viên là người cố vấn, trọng tài, đảm bảo hoạt động của nhóm đi đúng hướng, đạt được mục đích đề ra.

- Tạo được không khí thoải mái, quan hệ bình đẳng, dân chủ, mối quan hệ hòa đồng trong lớp học, đặc biệt không lấn át, không áp đặt. - Cần thay đổi linh hoạt các hoạt động nhóm, lắng nghe ý kiến của học viên. Khi gặp vấn đề phức tạp, khó khăn giáo viên cần gợi ý những giải pháp để học viên lựa chọn. - Giáo viên phải là trọng tài khi có sự trao đổi tranh luận của học viên và định hướng đưa tới kết luận.

- Theo dõi tiến độ hoạt động của nhóm, điều chỉnh thời gian nếu cần thiết. Lập kế hoạch hoạt động nhóm - Xác định rõ ràng bài tập - Xác định thời gian hoạt động - Xác định số nhóm - Xác định số lượng thành viên trong nhóm ( từ 4 - 7 người) - Phương thức thành lập nhóm - Xác định vị trí hoạt động và thiết bị nguyên vật liệu của các nhóm - Xác định hình thức báo cáo kết quả của các nhóm - Quan sát hỗ trợ các nhóm làm việc - Xác định mức độ can thiệp của giáo viên - Tổng kết rút kinh nghiệm 2. Kết luận 16 Hoạt động nhóm là một phương pháp cho phép học viên tham gia mạnh mẽ vào quá trình dạy học. Nó khuyến khích các hành vi xã hội và tư duy ở mức độ cao.

Tuy nhiên để có hiệu quả, các yêu cầu của hoạt động nhóm cần được cân nhắc trước một cách sâu sắc, chọn các bì tập có ý nghĩa cũng như lập kế hoạch chu đáo và có kỹ thuật quản lý thích hợp. Hoạt động theo nhóm nhỏ tại lớp là một phương pháp dạy học kết hợp tính tập thể và tính cá nhân dưới sự chỉ đạo của giáo viên, học viên trao đổi với nhau những quan điểm, ý tưởng và hợp tác giúp đỡ nhau để lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo. Trong môi trường nhóm, học viên có cơ hội để thể hiện bản thân, tạo thói quen trao đổi kinh nghiệm phát triển khả năng lập luận. DẠY KHÁI NIỆM, NGUYÊN LÝ, KỸ NĂNG 2.

Dạy một khái niệm, nguyên lý a. Khái niệm: Dạy một khái niệm là phải trực quan hóa khái niệm đó - Khái niệm là các lớp đối tượng hay sự kiện mà nó chứa đựng một số đặc điểm chung và đặc điểm thông qua tên gọi. Ví dụ: Bút mực, bút chì - Nguyên lý: Một nguyên lý là một quy luật tồn tại ở quanh ta, độc lập với ý kiến của con người. Một quy luật là một phán đoán về mối quan hệ giứa hai hoặc nhiều khái niệm.

Ví dụ: Nguyên lý đòn bẩy. Trình tự thực hiện Bước 1: Lựa chọn khái niệm phù hợp Bước 2: Sắp xếp cuộc trình diễn - Tất cả học sinh đều nhìn thấy - Mọi người đều quan sát được các quá trình hoặc kết quả chính - Các dữ liệu được ghi chép đúng (giáo viên hoặc học sinh làm) Bước 3: Giới thiệu cuộc trình diễn - Gắn cuộc trình diễn với kinh nghiệm và kiến thức sẵn có của học sinh - Kích thích tính tò mò - Định nghĩa các thuật ngữ - Đưa ra nhưng thông tin cơ sở Bước 4: Thực hiện theo đúng trình tự - Sử dụng phương tiện trực quan để minh họa - Ghi chép các dữ liệu hoặc giám sát những gì học sinh ghi chép - Kiểm tra sự lĩnh hội của học sinh - Tóm tắt những điểm chính Bước 5: Tổng kết rút kinh nghiệm về cuộc trình diễn - Xem xét lại cuộc trình diễn - Lý giải các dữ liệu - Đưa ra các kết luận - Lập công thức cho thấy mối quan hệ giữa các khái niệm - Bàn về các ứng dụng có thể Bước 6: Tạo điều kiện cho học sinh áp dụng - Giao bài tập cho người học để họ có điều kiện vận dụng hoặc áp dụng khái niệm hay nguyên lý. Dạy một kĩ năng - Kỹ năng là các hoạt động quan sát được, đo đếm và định lượng được. Kỹ năng được hình thành thông qua quá trình rèn luyện, thực hành của con người Học viên phải học một cách cơ bản và chính xác các thao tác các động tác.

trình diễn mẫu tạo điều kiện thuận lợi để học viên quan sát, hiểu, và hình thành biểu tượng về các thao động tác từ đó bắt chước làm theo một cách có cơ sở. Việc trình diễn một kỹ năng cần thực hiện qua các bước sau: Bước 1: Chuẩn bị cho trình diễn 17 - Soạn bản hướng dẫn quy trình thực hiện kỹ năng và treo ở vị trí để mọi học viên đều quan sát tốt, nếu có thể nên photo thành những bản phát tay cho người học. - Chuẩn bị các phương tiện, thiết bị, vật tư đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn. - Sắp xếp theo thứ tự trình diễn.

nắm chính xác khi nào cần sử dụng và cách sử dụng như thế nào. - Bố trí nơi trình diễn mẫu để mọi học viên đều quan sát và theo dõi được. - Trình diễn thử trước khi trình diễn trên lớp. Bước 2: Trình diễn mẫu - Nêu toàn bộ cuộc trình diễn ngay từ đầu và cho học viên xem trước sản phẩm cần phải đạt được dưới dạng hình ảnh, mô hình hay vật thật.