GIÁO TRÌNH CHUẨN BỊ SẢN XUẤT VỀ NGUYÊN PHỤ LIỆU – CÔNG NGHỆ (CHUẨN BỊ SẢN XUẤT NGÀNH MAY – PHẦN 1)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Chuẩn bị sản xuất về Nguyên phụ liệu – Công nghệ (Chuẩn bị sản xuất ngành may – Phần 1) (Mã môn học: MH 17) do ThS. Đinh Thị Thu Thủy chủ biên và TS. Ngô Văn Cố hiệu đính, được biên soạn theo chương trình đào tạo ngành Công nghệ may trình độ Cao đẳng của Trường Cao đẳng Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (tiền thân là Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vinatex TP.HCM thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam). Tài liệu được nghiệm thu và lưu hành chính thức từ năm 2019.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN XUẤT BẢN VÀ ĐÀO TẠO                                                     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| • Tên môn học: Chuẩn bị sản xuất về Nguyên phụ liệu – Công nghệ (Mã MH: MH 17)    |
| • Trình độ đào tạo: Cao đẳng / Đại học ngành Công nghệ may                        |
| • Cơ quan chủ quản: Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex)                           |
| • Cơ sở đào tạo: Trường Cao đẳng Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh                  |
| • Ban biên soạn: ThS. Đinh Thị Thu Thủy (Chủ biên), TS. Ngô Văn Cố (Hiệu đính)   |
| • Năm ban hành: 2019                                                              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vị trí trong chương trình đào tạo

Môn học MH 17 được bố trí giảng dạy vào học kỳ I năm thứ hai, sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung và kiến thức cơ sở ngành. Đây là học phần chuyên môn bắt buộc, tích hợp đồng thời giữa lý thuyết quy trình công nghệ và các bài tập tính toán kỹ thuật thực hành.

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes)

  • Về kiến thức: Trang bị hệ thống khái niệm, mục đích, quy trình kiểm tra - đo đếm nguyên phụ liệu (NPL); phương pháp xác định tính chất cơ lý và độ co rút; nguyên lý tác nghiệp sơ đồ cắt; phương pháp tính định mức tiêu hao và quy chuẩn xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật cho mã hàng may công nghiệp.
  • Về kỹ năng: Thực hiện thành thạo phép tính độ co rút vải, phân loại phẩm cấp vải theo hệ thống điểm lỗi chuẩn quốc tế, xây dựng bảng kế hoạch sản xuất, giải bài toán tác nghiệp bàn cắt (ghép tỷ lệ cỡ vóc) và thiết lập hoàn chỉnh 13 biểu mẫu trong bộ tài liệu kỹ thuật.
  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành tư duy kỹ thuật độc lập, khả năng phối hợp làm việc nhóm, tính cẩn trọng và tính kỷ luật trong quản lý định mức vật tư công nghiệp.

Cấu trúc và cách tiếp cận

Tài liệu được kết cấu thành 6 chương chuyên đề, mô phỏng tuyến tính theo đúng chu trình chuẩn bị sản xuất thực tế tại doanh nghiệp may: từ tiếp nhận kho, kiểm tra chất lượng, xử lý kỹ thuật vật liệu, tính toán bàn cắt, lập định mức cho đến thiết lập hồ sơ công nghệ.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| TIẾN TRÌNH CẤU TRÚC 6 CHƯƠNG THEO CHU TRÌNH CHUẨN BỊ SẢN XUẤT                                      |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Chương I   : Tổng quan về ngành may (Bối cảnh, chuỗi giá trị, phương thức sản xuất CMT/FOB/ODM/OBM)  |
|     ↓                                                                                              |
| Chương II  : Kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu (Quy trình kho, kiểm tra 100%, hệ thống 4 điểm)       |
|     ↓                                                                                              |
| Chương III : Nghiên cứu tính chất và độ co cơ lý của NPL (Cơ lý sợi vải, tiêu chuẩn AATCC)         |
|     ↓                                                                                              |
| Chương IV  : Tác nghiệp sơ đồ cắt (Ghép tỷ lệ cỡ vóc, thuật toán trừ lùi và tính bình quân)       |
|     ↓                                                                                              |
| Chương V   : Định mức nguyên phụ liệu (Định mức chỉ đạo, kỹ thuật, cấp phát, phương pháp tính)      |
|     ↓                                                                                              |
| Chương VI  : Xây dựng tài liệu kỹ thuật (Thiết lập hệ thống 13 văn bản kỹ thuật mã hàng)          |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Điểm đặc sắc

Giáo trình kết hợp số liệu thực tế, mẫu biểu quản lý và quy chuẩn kỹ thuật từ các đơn vị sản xuất lớn trực thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam như: Tổng Công ty Cổ phần May Việt Tiến, Tổng Công ty May Nhà Bè, Công ty Dệt may Thắng Lợi, May Bình Minh, Dệt may Việt Thắng, May Sài Gòn 3.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Chương I: Tổng quan về ngành may

Trình bày lịch sử phát triển ngành may từ các nguyên liệu dệt đầu tiên (sợi lanh, sợi len vùng Lưỡng Hà, sợi bông ven sông Indus, tơ tằm, sợi nhân tạo) đến phát minh máy khâu (Tomas Seynt - 1790, Bartelemi Timoner - 1830, Walter Hant, Elias Hoy - 1851); giới thiệu bà tổ nghề may Việt Nam Nguyễn Thị Sen; phân tích chuỗi giá trị dệt may 5 giai đoạn; phân loại phương thức sản xuất (CMT, OEM/FOB cấp I-II-III, ODM, OBM); phân biệt mô hình may đo đơn chiếc và sản xuất may công nghiệp theo dây chuyền.

+------------------------------------------------------------------------------------+
| CHUỖI GIÁ TRỊ DỆT MAY 5 GIAI ĐOẠN (VALUE CHAIN)                                    |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1: Cung cấp sản phẩm thô (Bông tự nhiên, xơ hóa học...)                  |
|     ↓                                                                              |
| Giai đoạn 2: Sản xuất sản phẩm đầu vào (Kéo sợi, dệt, nhuộm, hoàn tất vải, chỉ)    |
|     ↓                                                                              |
| Giai đoạn 3: Thiết kế mẫu và sản xuất thành phẩm (Cắt, may, hoàn thiện)           |
|     ↓                                                                              |
| Giai đoạn 4: Xuất khẩu (Trung gian thương mại, logistics)                          |
|     ↓                                                                              |
| Giai đoạn 5: Marketing và phân phối sản phẩm ra thị trường bán lẻ                 |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Chương II: Kiểm tra, đo đếm nguyên phụ liệu

Quy định sơ đồ lưu kho và nguyên tắc kiểm tra 100% số lượng, chất lượng NPL; quy trình lấy mẫu kiểm tra ngoại quan tối thiểu 10% số lượng mỗi mẻ nhuộm; phương pháp so màu trên hộp đèn chuẩn (nguồn sáng D65 và TL84); kiểm tra mật độ sợi bằng kính phóng đại; kiểm tra khổ vải; phân loại phẩm cấp vải theo hệ thống 4 điểm; nhận diện và phân tích nguyên nhân của 14 dạng lỗi ngoại quan; phương pháp kiểm tra 11 nhóm phụ liệu (chỉ may, nhãn mác, thun, keo ép nhiệt, đinh tán/mắt cáo, nút bấm/nút đính, dây kéo, móc khóa/khoen, dây luồn, nhám dính, phụ liệu đóng gói) và quy định rà kim loại.

Chương III: Nghiên cứu tính chất và độ co cơ lý của nguyên phụ liệu

Phân tích tính chất lý hóa của các loại sợi tự nhiên (Cotton, Wool, Tơ tằm), sợi nhân tạo/tổng hợp (Polyester - PES, Elastane/Spandex - EL, Polyamide/Nylon - PA, Polypropylen - PP, Cellulose Acetate - CA, Polyetylen - PE, Viscose - CV/Rayon) và sợi pha (CM, CD, TC/TCM/TCD, CVC, TR); đặc tính các nhóm vải dệt thoi/dệt kim thông dụng (Chiffon, Georgette, Jersey, Kaki, Kate); phân tích nguyên nhân tạo độ co rút (co tự nhiên do độ ẩm môi trường, co do nhiệt độ ép/ủi, co qua giặt/wash theo chuẩn AATCC 135/150, độ vặn xoắn AATCC 179, co do đường may); cung cấp bảng nhiệt độ sấy tối đa cho vải Cotton pha Spandex (1-3% Spandex) và các kiểu giặt chuyên dụng (Garment wash, Silicone wash, Softener wash, Enzyme wash, Bio wash).

Chương IV: Tác nghiệp sơ đồ cắt

Khái niệm, mục đích, nội dung bảng kế hoạch sản xuất (lệnh sản xuất); nguyên tắc ghép cỡ vóc (tỷ lệ 1:1:1:1, 1:2:2:1, 2:3...); kỹ thuật giới hạn chiều cao bàn trải vải không vượt quá 4 inch (~10 cm); hai phương pháp tác nghiệp chính gồm: phương pháp trừ lùi (tìm ước số chung nhỏ nhất) và phương pháp tính bình quân (ghép size lớn với size nhỏ để tối ưu định mức và hạn chế vải đầu khúc); kiểm soát sai số tác nghiệp không quá 1% tổng sản lượng mã hàng.

Chương V: Định mức nguyên phụ liệu

Khái niệm và mục đích xác định định mức tiêu hao cho một sản phẩm trung bình và cho toàn bộ mã hàng; phân loại 3 dạng định mức: Định mức chỉ đạo (dựa trên thống kê hoặc số liệu khách hàng/xí nghiệp), Định mức kỹ thuật (xác định sau khi giác sơ đồ), Định mức cấp phát (bằng định mức kỹ thuật cộng thêm hao phí phát sinh 1-3%); 3 phương pháp tính định mức nguyên liệu: phương pháp thống kê, phương pháp tính theo sơ đồ và phương pháp tính theo diện tích.

Chương VI: Xây dựng tài liệu kỹ thuật

Quy chuẩn nội dung và phương pháp lập 13 thành phần văn bản kỹ thuật của mã hàng:

  1. Bảng kế hoạch sản xuất
  2. Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt
  3. Bảng mô tả sản phẩm
  4. Bảng thông số kích thước thành phẩm
  5. Bảng hướng dẫn sử dụng nguyên phụ liệu
  6. Tiêu chuẩn cắt
  7. Tiêu chuẩn giác sơ đồ
  8. Bảng quy định đánh số
  9. Bảng quy cách may
  10. Bảng quy trình may
  11. Bảng định mức nguyên phụ liệu
  12. Bảng cân đối nguyên phụ liệu
  13. Bảng quy cách bao gói sản phẩm và tài liệu hướng dẫn kiểm tra mã hàng.
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| HỆ THỐNG 13 THÀNH PHẦN VĂN BẢN KỸ THUẬT MÃ HÀNG (TECH-PACK)                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Bảng kế hoạch sản xuất            | 8. Bảng quy định đánh số                   |
| 2. Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt         | 9. Bảng quy cách may                       |
| 3. Bảng mô tả sản phẩm               | 10. Bảng quy trình may                     |
| 4. Bảng thông số kích thước TP       | 11. Bảng định mức nguyên phụ liệu          |
| 5. Bảng HDSD nguyên phụ liệu         | 12. Bảng cân đối nguyên phụ liệu           |
| 6. Tiêu chuẩn cắt                    | 13. Bảng quy cách bao gói sản phẩm và      |
| 7. Tiêu chuẩn giác sơ đồ             |     hướng dẫn kiểm tra mã hàng             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC MÔ HÌNH VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC TRỌNG TÂM                                                            |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Phân loại phương thức sản xuất may xuất khẩu:                                                  |
|    • CMT (Cut - Make - Trim): Gia công đơn thuần.                                                  |
|    • FOB cấp I: Doanh nghiệp mua NPL từ nhà cung cấp do khách hàng chỉ định.                       |
|    • FOB cấp II: Doanh nghiệp tự tìm nguồn NPL theo thiết kế khách hàng cung cấp.                 |
|    • FOB cấp III: Doanh nghiệp tự thiết kế, tự thu mua NPL và vận chuyển.                         |
|    • ODM (Original Design Manufacturing): Thiết kế và sản xuất trọn gói theo yêu cầu.              |
|    • OBM (Original Brand Manufacturing): Tự thiết kế, sản xuất và phân phối thương hiệu riêng.    |
|                                                                                                    |
| 2. Hệ thống đánh giá lỗi 4 điểm (Four-Point System):                                              |
|    • Lỗi dài từ 0 - 8 cm (0,1 - 3 inch): 1 điểm                                                    |
|    • Lỗi dài từ >8 - 15 cm (3 - 6 inch): 2 điểm                                                    |
|    • Lỗi dài từ >15 - 25 cm (6 - 9 inch): 3 điểm                                                   |
|    • Lỗi dài > 25 cm (> 9 inch): 4 điểm                                                            |
|    • Lỗi thủng lỗ (mọi kích thước): 4 điểm                                                         |
|                                                                                                    |
| 3. Tiêu chuẩn kỹ thuật thử nghiệm và đo lường:                                                    |
|    • AATCC 135/150: Đo lường độ co rút kích thước sau giặt.                                       |
|    • AATCC 179: Đo lường độ vặn xoắn (skewness) của vải và sản phẩm.                               |
|    • Nguồn sáng so màu chuẩn: D65 (ánh sáng ban ngày) và TL84 (ánh sáng đèn huỳnh quang).          |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Kỹ năng phát triển

1. Kỹ năng tính toán định lượng kiểm tra chất lượng vải

Công thức tính điểm lỗi trên $100\text{ m}^2$:

$$Đ_m = \frac{T \times 100}{D \times K}$$

Trong đó:

  • $Đ_m$: Số điểm lỗi quy đổi trên $100\text{ m}^2$.
  • $T$: Tổng số điểm lỗi ghi nhận trên cây vải.
  • $D$: Chiều dài thực tế của cây vải (m).
  • $K$: Khổ rộng thực tế của cây vải (m).

Quy chuẩn phân cấp:

  • Loại A: $< 28\text{ điểm} / 100\text{ m}^2$
  • Loại B: Từ $28$ đến $< 38\text{ điểm} / 100\text{ m}^2$
  • Loại C: $> 38\text{ điểm} / 100\text{ m}^2$

Công thức tính điểm lỗi theo hệ Anh (trên $100\text{ yard}^2$):

$$Đ_y = \frac{T \times 100 \times 36}{D \times K}$$

Trong đó:

  • $D$: Chiều dài vải tính bằng yard ($1\text{ yard} = 0{,}914\text{ m}$).
  • $K$: Khổ vải tính bằng inch.
  • Đánh giá mẻ vải: Mẻ vải đạt chất lượng khi bình quân $< 20\text{ điểm} / 100\text{ yard}^2$; từng cây vải đạt khi $< 25\text{ điểm} / 100\text{ yard}^2$.

2. Kỹ năng xác định tỷ lệ co rút nhiệt và xử lý giặt

Công thức tính độ co rút $R(%)$:

$$R(%) = \frac{L_0 - L_1}{L_0} \times 100$$

Trong đó:

  • $L_0$: Kích thước mẫu ban đầu trước khi xử lý nhiệt/giặt.
  • $L_1$: Kích thước mẫu sau khi xử lý nhiệt/giặt.

3. Kỹ năng tác nghiệp sơ đồ cắt và tối ưu hóa bàn trải

Tính toán số lượng sơ đồ cần giác, số lớp vải trải cho từng bàn cắt dựa trên sản lượng đơn hàng, bảng phân bổ cỡ vóc, màu sắc và chiều dài bàn cắt; áp dụng thuật toán trừ lùi và tính bình quân nhằm triệt tiêu vải đầu khúc, khống chế tỷ lệ sai lệch sản lượng trong ngưỡng $\le 1%$.

4. Kỹ năng thiết lập bộ tài liệu kỹ thuật

Xây dựng và số hóa hoàn chỉnh hệ thống văn bản quản lý chất lượng (Fabric Inspection Report, biên bản độ co rút, bảng tác nghiệp cắt, bảng định mức, bảng cân đối NPL).

Phương pháp giảng dạy và học tập

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| PHƯƠNG PHÁP SƯ PHẠM VÀ ĐÁNH GIÁ KỸ THUẬT                                                           |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| • Pedagogical Approach: Giảng dạy tích hợp (Lý thuyết quy chuẩn + Bài toán kỹ thuật thực tế).     |
| • Case Studies thực tế: Xử lý dữ liệu sản xuất từ đơn hàng thật (Áo sơ mi TLS508#1, E16477...).   |
| • Practical Exercises: Tính toán điểm lỗi, lập tác nghiệp bàn cắt, hoàn thiện 13 biểu mẫu.       |
| • Assessment Methods: Đánh giá qua bài tập tính toán, kiểm tra hồ sơ kỹ thuật, câu hỏi ôn tập.     |
| • Self-study Guidelines: Rèn luyện kỹ năng giải toán phân bổ cỡ vóc và tra cứu tính chất cơ lý.   |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình triển khai theo mô hình dạy học tích hợp (lý thuyết công nghệ gắn liền với bài tập mô phỏng xưởng). Mỗi nội dung lý thuyết đều được đối chiếu trực tiếp với các biểu mẫu hành chính - kỹ thuật đang áp dụng trong dây chuyền may xuất khẩu.

Bài tập và Case Studies thực tế

Tài liệu cung cấp các bài toán kỹ thuật từ các đơn hàng công nghiệp:

  • Mã hàng E16477 (Công ty An Nhiên): Quy mô $1.501\text{ sản phẩm}$, phân bổ trên 7 cỡ vóc (S, M, ML, L, LL, 3L, 4L) để học viên thực hành lập lệnh sản xuất.
  • Mã hàng TLS508#1 (Công ty Việt Phát): Đơn hàng $5.544\text{ áo sơ mi}$, trải trên 13 nhóm màu (Bark, Burgundy, Strong Blue, Ultramarine Blue...) với 5 size (LT, XLT, 2XLT, 3XLT, 4XLT), khống chế bàn cắt tối đa 70 lớp và sơ đồ tối đa 5 sản phẩm.
  • Các bài toán tác nghiệp bàn cắt: Phân bổ cho mã hàng S480 ($8.000\text{ SP}$), mã hàng T150 ($581\text{ SP}$), mã hàng SW564 ($1.389\text{ SP}$), WE214 ($1.400\text{ SP}$), S408 ($2.560\text{ SP}$).

Hình thức bài tập thực hành

  1. Tính toán tổng điểm lỗi trên $100\text{ m}^2$ và $100\text{ yard}^2$ cho các cây vải có thông số chiều dài, khổ rộng và số lỗi cụ thể, từ đó kết luận phẩm cấp (Loại A, B, C hoặc Đạt/Không đạt).
  2. Lập bảng tác nghiệp sơ đồ cắt hoàn chỉnh cho đơn vị sản xuất (phân tách theo sơ đồ, màu sắc, số lớp, số bàn cắt và số lượng thành phẩm).
  3. Lập phiếu kiểm tra xổ vải, biên bản kiểm tra độ co rút theo các tác nhân (tự nhiên, nhiệt độ, giặt, đường may).

Phương pháp đánh giá (Assessment Methods)

  • Đánh giá quá trình: Kiểm tra năng lực xử lý các bài tập tình huống tác nghiệp bàn cắt và tính toán định mức tiêu hao nguyên liệu.
  • Đánh giá định kỳ/kết thúc: Hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương tập trung vào: phân biệt các phương thức sản xuất (CMT, FOB, ODM, OBM); giải thích nguyên tắc kiểm tra NPL; trình bày nguyên nhân gây ra 14 dạng lỗi vải; phân tích cơ chế co rút vật liệu và hoàn thiện bộ tài liệu kỹ thuật mã hàng.

Hướng dẫn tự học

Người học sử dụng hệ thống bảng số liệu cơ lý sợi vải, bảng quy cách kiểm tra phụ liệu và các công thức toán học trong giáo trình để tự giải các bài toán tác nghiệp bàn cắt; rèn luyện kỹ năng phát hiện lỗi ngoại quan và điền biểu mẫu báo cáo kỹ thuật.

Điểm nổi bật và cập nhật

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC YẾU TỐ CẬP NHẬT TRONG GIÁO TRÌNH                                                               |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Cập nhật hội nhập kinh tế:                                                                      |
|    • Tích hợp bối cảnh Hiệp định CPTPP, EVFTA, WTO và các hiệp định thương mại song phương.        |
|    • Định hướng chuyển dịch mô hình sản xuất từ may gia công CMT lên FOB, ODM và OBM.              |
|                                                                                                    |
| 2. Chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu công nghiệp:                                                        |
|    • Biểu mẫu 2.1: Phiếu xuất kho                                                                  |
|    • Biểu mẫu 2.2: Bảng tính điểm lỗi 4 điểm                                                       |
|    • Biểu mẫu 2.3: Báo cáo đánh giá chất lượng nguyên liệu                                         |
|    • Biểu mẫu 2.4: Báo cáo các dạng lỗi vải                                                        |
|    • Biểu mẫu 2.5: Phiếu kiểm tra xổ vải                                                           |
|    • Biểu mẫu 2.6: Biên bản kiểm tra phụ liệu                                                      |
|    • Biểu mẫu 3.1: Biên bản kiểm tra độ co rút nguyên liệu                                         |
|    • Biểu mẫu 4.1: Kế hoạch sản xuất mặt hàng                                                      |
|    • Biểu mẫu 4.2: Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt                                                       |
|    • Biểu mẫu 4.3: Bảng tác nghiệp cắt                                                             |
|                                                                                                    |
| 3. Tích hợp tiêu chuẩn quốc tế và công nghệ vật liệu:                                              |
|    • Tiêu chuẩn kiểm nghiệm vải sợi Hoa Kỳ AATCC 135/150 và AATCC 179.                              |
|    • Quy trình xử lý các hiệu ứng giặt hiện đại: Silicone wash, Enzyme wash, Bio wash.             |
|    • Bảng tra cứu thông số nhiệt độ sấy an toàn cho vải Spandex pha Cotton.                        |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
  • Phân tích bối cảnh hội nhập quốc tế: Giáo trình cập nhật tình hình xuất khẩu dệt may Việt Nam sau khi gia nhập WTO và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, các hiệp định khung ASEAN (ACFTA, AKFTA, AANZFTA); chỉ rõ thực trạng ngành may với tỷ lệ CMT chiếm khoảng 85%, FOB khoảng 13%, ODM khoảng 2%, từ đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch chiến lược sang FOB cấp III và OBM theo định hướng của Tập đoàn Dệt may Việt Nam.
  • Hệ thống hóa biểu mẫu kỹ thuật doanh nghiệp: Giáo trình cung cấp đầy đủ hệ thống biểu mẫu chuẩn hóa đang sử dụng tại các doanh nghiệp dệt may xuất khẩu: Phiếu xuất kho, Báo cáo kiểm tra vải (Fabric Inspection Report), Báo cáo dạng lỗi vải, Phiếu kiểm tra xổ vải, Biên bản kiểm tra phụ liệu, Biên bản kiểm tra độ co rút, Kế hoạch sản xuất, Bảng tác nghiệp sơ đồ cắt, Bảng tác nghiệp cắt.
  • Tích hợp tiêu chuẩn kiểm nghiệm quốc tế: Đưa các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế vào giảng dạy chính quy: tiêu chuẩn AATCC 135/150 (kiểm tra độ co rút sau giặt), AATCC 179 (kiểm tra độ vặn xoắn), hệ thống hộp đèn so màu D65/TL84, quy chuẩn phân loại lỗi 4 điểm (Four-Point System), quy trình kiểm tra kim loại tự động cho phụ liệu kim loại.
  • Cập nhật công nghệ xử lý hoàn tất: Phân loại chi tiết các phương pháp xử lý giặt công nghiệp (Garment wash, Silicone wash, Softener wash, Enzyme wash, Bio wash) và kiểm soát nhiệt độ sấy chống đứt sợi thun cho nhóm vải pha Spandex.

Đối tượng sử dụng giáo trình

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| ĐỐI TƯỢNG VÀ YÊU CẦU ĐẦU VÀO CỦA TÀI LIỆU                                                          |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| • Đối tượng chính     : Sinh viên ngành Công nghệ may bậc Cao đẳng / Đại học (học kỳ I năm thứ 2).|
| • Điều kiện tiên quyết: Hoàn thành các môn học chung, Vật liệu dệt may, Thiết bị may công nghiệp.  |
| • Cán bộ giảng dạy    : Giảng viên chuyên ngành Công nghệ may sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính.|
| • Doanh nghiệp        : Nhân viên KCS kho NPL, kỹ thuật viên phòng công nghệ, nhân viên tác nghiệp |
|                         bàn cắt và định mức vật tư tại các nhà máy may.                            |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
  • Sinh viên chuyên ngành Công nghệ may: Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên hệ Cao đẳng và Đại học ngành Công nghệ may, được giảng dạy tại học kỳ I năm thứ hai.
  • Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức giáo dục đại cương, nắm được các nguyên lý cơ bản về xơ sợi dệt may, cấu tạo thiết bị may công nghiệp và kỹ thuật may cơ bản.
  • Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm giáo trình khung để thiết kế bài giảng lý thuyết, biên soạn bài tập tính toán định mức, ra đề thi kết thúc học phần và xây dựng các bài thực hành mô phỏng hoạt động phân xưởng cắt - may.
  • Cán bộ kỹ thuật và quản trị sản xuất: Là tài liệu tham khảo cho nhân viên kiểm tra chất lượng (KCS) kho nguyên phụ liệu, cán bộ phòng kỹ thuật - công nghệ, nhân viên giác sơ đồ, nhân viên tác nghiệp bàn cắt và cán bộ thống kê định mức tại các nhà máy may công nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| GIẢI ĐÁP CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ GIÁO TRÌNH                                                      |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Phù hợp với ai?     → Sinh viên Công nghệ may, kỹ thuật viên KCS, nhân viên tác nghiệp bàn cắt. |
| 2. Kiến thức nền?      → Vật liệu may, thiết bị may công nghiệp, kỹ thuật may cơ bản.             |
| 3. Điểm khác biệt?     → Tập trung định lượng chuẩn bị sản xuất công nghiệp, chuẩn hóa 13 biểu mẫu.|
| 4. Cách tự học?        → Giải toán phân bổ cỡ vóc, tính điểm lỗi 4 điểm và thực hành lập biểu mẫu. |
| 5. Tài liệu bổ trợ?    → Bảng tra tính chất xơ sợi, bảng nhiệt độ sấy, phụ lục mã vải Việt Nam.   |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ đào tạo sinh viên ngành Công nghệ may trình độ Cao đẳng và Đại học; đồng thời làm tài liệu nghiệp vụ cho cán bộ kỹ thuật, nhân viên KCS, nhân viên kế hoạch - điều độ sản xuất và kỹ thuật viên quản lý nguyên phụ liệu tại các doanh nghiệp may mặc.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức cơ sở về vật liệu dệt (xơ, sợi, cấu trúc dệt thoi, dệt kim), nhận biết được nguyên lý vận hành của các thiết bị may cơ bản và nắm được các bước lắp ráp sản phẩm may mặc thông dụng.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu may đo thông thường?

Tài liệu không tiếp cận theo phương pháp may đo đơn chiếc cho từng cá nhân mà tập trung hoàn toàn vào quy trình sản xuất hàng loạt công nghiệp: kiểm soát chất lượng mẻ vải theo xác suất thống kê (hệ thống 4 điểm, tiêu chuẩn AATCC), thuật toán ghép cỡ vóc tối ưu hóa sơ đồ cắt, tính toán định mức tiêu hao và thiết lập hệ thống 13 văn bản kỹ thuật mã hàng.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với giáo trình này?

Học viên cần kết hợp đọc hiểu lý thuyết với việc thực hành tính toán lại toàn bộ các bài tập mẫu trong sách: tính điểm lỗi mẻ vải ($Đ_m, Đ_y$), tính tỷ lệ co rút $R(%)$, giải bài toán tác nghiệp bàn cắt theo phương pháp trừ lùi và tính bình quân; sau đó tự điền số liệu vào hệ thống biểu mẫu kỹ thuật mẫu.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Giáo trình tích hợp sẵn hệ thống bảng nhận dạng 14 dạng lỗi ngoại quan của vải, bảng nhiệt độ sấy cho vải Spandex pha Cotton, các bảng kế hoạch sản xuất mẫu của doanh nghiệp (Công ty An Nhiên, Công ty Việt Phát), hệ thống biểu mẫu nghiệp vụ hoàn chỉnh và phụ lục giới thiệu các mã vải cotton, kate, polyester, rayon sản xuất tại Việt Nam.

Kết luận

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| TỔNG KẾT VÀ LỘ TRÌNH TIẾP CẬN MÔN HỌC                                                             |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Giá trị cốt lõi: Cung cấp phương pháp luận và công cụ định lượng chuẩn hóa khâu chuẩn bị sản xuất.  |
|                                                                                                    |
| Lộ trình học tập đề xuất:                                                                          |
| Kiểm tra, đo đếm NPL → Nghiên cứu cơ lý & co rút → Tác nghiệp sơ đồ cắt → Tính định mức →          |
| Hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật (Tech-pack).                                                             |
|                                                                                                    |
| Nguồn lực bổ trợ: Hệ thống biểu mẫu xí nghiệp, tiêu chuẩn quốc tế AATCC, phụ lục mã vải dệt may.  |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Giáo trình Chuẩn bị sản xuất về Nguyên phụ liệu – Công nghệ (Phần 1) cung cấp hệ thống phương pháp luận kỹ thuật và công cụ định lượng phục vụ công đoạn chuẩn bị sản xuất trong ngành may công nghiệp. Nội dung tài liệu chuẩn hóa toàn bộ các bước nghiệp vụ từ kiểm tra nguyên phụ liệu đầu vào, đo lường độ co rút lý hóa, giải thuật tác nghiệp bàn cắt tối ưu, tính toán định mức tiêu hao đến thiết lập bộ hồ sơ kỹ thuật hoàn chỉnh cho mã hàng xuất khẩu.

Lộ trình học tập được thiết lập tuần tự: tiếp thu nguyên tắc kiểm tra kho $\rightarrow$ thực hành tính điểm lỗi và phân cấp vải $\rightarrow$ xác định tỷ lệ co rút theo tiêu chuẩn AATCC $\rightarrow$ giải bài toán ghép cỡ vóc bàn cắt $\rightarrow$ lập định mức cấp phát $\rightarrow$ hoàn thiện 13 biểu mẫu công nghệ. Người học kết hợp nội dung giáo trình với việc tra cứu các tiêu chuẩn kỹ thuật dệt may quốc tế và các biểu mẫu quản lý thực tế tại doanh nghiệp may để hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp.