Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí Tập 1 Phần 1

Giáo trình nghiên cứu chế tạo thiết bị cơ khí tập 1 phần 1, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kỹ thuật.

• Tác giả: TS. Lê Văn Hiền
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Lilama 2
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí
• Đề tài: Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí Tập 1
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. MÔN HỌC: KỸ THUẬT AN TOÀN VÀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG
• 1.1. VỊ TRÍ VÀ TÍNH CHẤT MÔN HỌC
• 1.2. MỤC TIÊU MÔN HỌC
• 1.3. NỘI DUNG MÔN HỌC
• 1.4. NỘI DUNG BÀI GIẢNG
• 1.4.1. BÀI 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG
• 1.4.1.1. MỤC TIÊU BÀI HỌC
• 1.4.1.2. NỘI DUNG BÀI HỌC
• 1.4.1.2.1. MỤC ĐÍCH Ý NGHĨA CỦA CÔNG TÁC BẢO HỘ LAO ĐỘNG
• 1.4.1.2.2. CÔNG TÁC BẢO HỘ LAO ĐỘNG
• 1.4.2. BÀI 2: VỆ SINH LAO ĐỘNG
• 1.4.2.1. MỤC TIÊU BÀI HỌC
• 1.4.2.2. NỘI DUNG BÀI HỌC
• 1.4.2.2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ NHIỆM VỤ CỦA CÔNG TÁC VỆ SINH CÔNG NGHIỆP
• 1.4.2.2.2. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỨC KHỎE NGƯỜI LAO ĐỘNG
• 1.4.3. NHIỆM VỤ VÀ QUYỀN HẠN CỦA CÁN BỘ LÀM CÔNG TÁC BHLĐ

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí Tập 1

Giáo trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí Tập 1 là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo kỹ thuật viên cơ khí. Tài liệu này được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực chế tạo thiết bị cơ khí. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên chương trình khung quốc gia, đảm bảo tính đồng bộ và chất lượng đào tạo. Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho giảng viên và kỹ sư trong ngành.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về chế tạo thiết bị cơ khí. Sinh viên sẽ được học về các quy trình, công nghệ và kỹ thuật chế tạo, từ đó nâng cao khả năng làm việc trong môi trường thực tế.

1.2. Cấu trúc của Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của kỹ thuật chế tạo. Các chương bao gồm lý thuyết, thực hành và các bài tập ứng dụng, giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

II. Những Thách Thức Trong Giáo Dục Kỹ Thuật Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí

Trong quá trình đào tạo, nhiều thách thức xuất hiện, từ việc cập nhật công nghệ đến việc đảm bảo chất lượng giảng dạy. Các giảng viên cần phải liên tục nâng cao trình độ chuyên môn và cập nhật kiến thức mới để đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp. Bên cạnh đó, việc trang bị cơ sở vật chất và thiết bị học tập cũng là một vấn đề quan trọng.

2.1. Cập nhật Công Nghệ Mới Trong Giáo Dục

Công nghệ trong lĩnh vực chế tạo thiết bị cơ khí luôn thay đổi nhanh chóng. Việc cập nhật công nghệ mới giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận với các kỹ thuật hiện đại, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

2.2. Đảm Bảo Chất Lượng Giảng Dạy

Chất lượng giảng dạy là yếu tố quyết định đến hiệu quả đào tạo. Các giảng viên cần có phương pháp giảng dạy phù hợp, kết hợp lý thuyết và thực hành để sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế.

III. Phương Pháp Giảng Dạy Hiệu Quả Trong Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí

Để nâng cao hiệu quả giảng dạy, nhiều phương pháp được áp dụng trong giáo trình. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quy trình chế tạo. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng mang lại nhiều lợi ích.

3.1. Kết Hợp Lý Thuyết và Thực Hành

Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành trong giáo trình giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về thiết kế cơ khí. Sinh viên sẽ được thực hành trên các thiết bị thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và sự tự tin khi làm việc.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Giảng Dạy

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy. Việc sử dụng phần mềm mô phỏng và các công cụ trực tuyến giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận kiến thức và thực hành một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí

Giáo trình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp. Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể làm việc tại các nhà máy chế tạo, công ty thiết kế và các tổ chức nghiên cứu. Những kiến thức và kỹ năng từ giáo trình sẽ giúp họ đáp ứng tốt yêu cầu công việc.

4.1. Cơ Hội Nghề Nghiệp Sau Khi Tốt Nghiệp

Sinh viên tốt nghiệp từ chương trình giáo trình chế tạo thiết bị cơ khí có nhiều cơ hội việc làm tại các công ty sản xuất và chế tạo. Họ có thể đảm nhận các vị trí như kỹ sư thiết kế, kỹ sư sản xuất hoặc quản lý chất lượng.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trên Thị Trường Lao Động

Kiến thức và kỹ năng từ giáo trình giúp sinh viên nâng cao năng lực cạnh tranh. Họ sẽ có khả năng làm việc hiệu quả trong môi trường công nghiệp hiện đại, đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu của nhà tuyển dụng.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí Tập 1

Giáo trình Chế Tạo Thiết Bị Cơ Khí Tập 1 là một tài liệu quan trọng trong việc đào tạo kỹ thuật viên cơ khí. Nó không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn trang bị cho sinh viên những kỹ năng thực hành cần thiết. Việc áp dụng giáo trình này trong giảng dạy sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành chế tạo.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Giáo Trình Trong Đào Tạo

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức và kỹ năng cho sinh viên. Nó giúp sinh viên nắm vững các nguyên tắc cơ bản của kỹ thuật chế tạo và áp dụng vào thực tế.

5.2. Hướng Tới Tương Lai Của Ngành Chế Tạo

Ngành chế tạo đang phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao. Giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Chế tạo Thiết bị Cơ khí – Tập 1 (phần môn học: Kỹ thuật An toàn và Bảo hộ Lao động) do Trường Cao đẳng nghề LILAMA 2 trực thuộc Bộ Xây dựng tổ chức biên soạn, xuất bản tại Nhà xuất bản Xây dựng (Hà Nội, 2014). Ban biên soạn gồm TS. Lê Văn Hiền (chủ biên), TS./ThS. Nguyễn Anh Dũng, ThS. Nguyễn Hồng Tiến và KS. Lưu Quốc Tuấn. Giáo trình được xây dựng trên cơ sở chương trình khung quốc gia về đào tạo nghề kỹ thuật chế tạo thiết bị cơ khí, ban hành kèm theo Quyết định số 37/2008/QĐ-BLĐTBXH của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

Trong chương trình đào tạo, môn học Kỹ thuật An toàn và Bảo hộ lao động giữ vị trí là môn học kỹ thuật cơ sở bắt buộc, mang ba tính chất nền tảng: tính pháp luật, tính khoa học kỹ thuật và tính quần chúng. Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống kiến thức về các yếu tố độc hại, quy chuẩn an toàn khi tổ chức nơi làm việc, kỹ thuật an toàn điện, hàn, thi công trên cao và các biện pháp phòng chống cháy nổ; đồng thời hình thành các kỹ năng thao tác thực tế như vận hành bình chữa cháy cầm tay, phân biệt biển báo an toàn xây lắp và thực hiện quy trình sơ cấp cứu tai nạn lao động.

Cấu trúc giáo trình gồm 6 bài học được tổ chức tuần tự: đi từ cơ sở pháp lý và khái niệm chung, phân tích các yếu tố vệ sinh lao động, giải pháp kỹ thuật an toàn chuyên ngành, nguyên lý phòng cháy chữa cháy, đến các thao tác sơ cứu nạn nhân và nhận diện biển báo thi công. Điểm đặc sắc của giáo trình là việc kết hợp các tiêu chuẩn đào tạo quốc tế của Hiệp hội City & Guilds với thực tế thi công tại các dự án công nghiệp lớn tại Việt Nam như Nhà máy điện Phú Mỹ, Cà Mau, Nhơn Trạch và Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Môn học trong tập 1 của giáo trình được cấu trúc thành 6 bài học chính:

• Bài 1: Một số khái niệm về Bảo hộ lao động (BHLĐ): Trình bày mục đích, ý nghĩa nhân đạo, kinh tế và chính trị của công tác BHLĐ; phân tích 3 tính chất chủ yếu (Pháp lý, Khoa học kỹ thuật, Quần chúng); trình bày 4 nội dung công tác BHLĐ theo Bộ Luật Lao động ngày 26/3/1994 (Luật pháp BHLĐ, Vệ sinh lao động, Kỹ thuật an toàn lao động, Kỹ thuật phòng cháy chữa cháy); chuẩn hóa 14 định nghĩa thuật ngữ quốc tế như an toàn lao động, điều kiện lao động, yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại, chấn thương và bệnh nghề nghiệp.
• Bài 2: Vệ sinh lao động: Phân loại 3 nhóm tác hại nghề nghiệp (liên quan đến quá trình sản xuất, tổ chức lao động, điều kiện vệ sinh an toàn); phân tích các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sức khỏe: vi khí hậu, bụi công nghiệp (đặc biệt hạt bụi kích thước 0,5–5 µm có thể đi vào 70–80% trong phế nang), chất độc công nghiệp, độ rọi chiếu sáng, tiếng ồn, rung chấn (toàn thân và cục bộ) và làm việc quá sức; quy định 11 nhiệm vụ và 3 quyền hạn của cán bộ làm công tác BHLĐ.
• Bài 3: Kỹ thuật an toàn: Trình bày chuyên sâu 5 phân hệ kỹ thuật an toàn:
  • An toàn điện: Phân tích tác động dòng điện, điện trở cơ thể người (lớp sừng dày 0,05–0,2 mm; điện trở thay đổi từ 600 Ω đến vài chục kΩ), ngưỡng dòng điện an toàn (10 mA với xoay chiều 50–60 Hz, 50 mA với một chiều), thời gian tiếp xúc cho phép theo tiêu chuẩn IEC, đường đi dòng điện qua tim (tay trái qua chân chiếm 6,7%), điện áp cho phép theo TCVN 4086:85 (42V xoay chiều, 50V một chiều); phân loại chấn thương điện và điện giật; các giải pháp nối không, nối đất bảo vệ, cân bằng thế.
  • An toàn máy móc thiết bị: Xác định vùng nguy hiểm, cơ cấu che chắn (cố định, tạm thời), thiết bị phòng ngừa (ly hợp ma sát, van an toàn, then cắt), khóa liên động, thông số lực tác động trên cơ cấu điều khiển (núm quay $\le 1,5 \text{ N}\cdot\text{m}$, tay quay $\le 20 \text{ N}$, tay gạt $\le 120 \text{ N}$, quy cách nút bấm màu đỏ nhô ra 3–5 mm, nút mở thụt vào 3 mm).
  • An toàn trong lắp ghép: Quy tắc sức khỏe, dừng thi công trên cao khi gió từ cấp 6 trở lên, tải trọng tĩnh của dây an toàn (300 kG lực), quy chuẩn lan can cao 1 m.
  • An toàn trong công tác hàn: Tác hại của khí độc ($C_2H_2, CO, O_3$), bức xạ hồ quang (tia trắng, hồng ngoại, tử ngoại), thông gió buồng kín (tốc độ gió 0,3–1,5 m/s), khoảng cách an toàn chai khí oxy và acetylen tối thiểu 10 m, điện áp máy hàn $\le 70\text{V}$ AC / $\le 110\text{V}$ DC theo TCVN 5308:1991.
  • An toàn làm việc trên cao: Tiêu chuẩn nhân sự (từ 18 tuổi, khám định kỳ 6 tháng), quy chuẩn giàn giáo (khe hở ván sàn $\le 10 \text{ mm}$, sàn cao $\ge 1,5 \text{ m}$ phải có lan can, chiều cao giàn giáo $> 12 \text{ m}$ phải có lồng cầu thang riêng, dừng thi công khi gió cấp 5 đối với giáo cao).
• Bài 4: Kỹ thuật phòng cháy chữa cháy: Phân tích nguyên nhân cháy nổ (nhiệt độ tự bốc cháy của gỗ thông $250^\circ\text{C}$, giấy $184^\circ\text{C}$, vải sợi $180^\circ\text{C}$; ngọn lửa que diêm $750–800^\circ\text{C}$); phân biệt nổ lý học và nổ hóa học; nguyên lý dập cháy (cách ly, làm loãng, kìm hãm, làm lạnh); tính chất các chất chữa cháy: nước, bụi nước, hơi nước (yêu cầu nồng độ $\ge 35%$ thể tích), bọt hóa học qua phản ứng $Al_2(SO_4)_3$ và $NaHCO_3$, bột khô ($96% CaCO_3$), chất halogen; cấu tạo và hướng dẫn vận hành bình bột (ký hiệu ABC, BC loại 2, 4, 8 kg) và bình khí $CO_2$ lỏng nén áp suất cao (MT-3, MT-5 tạo tuyết lạnh $-78,9^\circ\text{C}$).
• Bài 5: Cấp cứu nạn nhân bị tai nạn lao động: Quy trình sơ cứu điện giật trong "thời gian vàng" (1 phút đạt $90%$ khả năng cứu sống, 6 phút đạt $10%$); kỹ thuật tách nạn nhân khỏi mạng hạ áp và cao áp; hồi sinh tim phổi (thổi ngạt 10–12 lần/phút ở người lớn, ép tim ngoài lồng ngực sâu 4–6 cm tại 1/3 dưới xương ức); kỹ thuật đặt và nới garô cầm máu (nới 4–5 phút mỗi 30 phút một lần); quy trình nẹp cố định gãy xương đòn (nẹp chữ T hoặc băng số 8), xương cánh tay (nẹp Cramer), xương cẳng tay, xương đùi (3 nẹp gỗ) và xương cẳng chân.
• Bài 6: Một số biển báo trong thi công xây lắp: Hệ thống các nhóm biển báo an toàn trong sản xuất cơ khí xây dựng (biển báo nguy hiểm, biển cấm, biển hướng dẫn).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết tương tác vật lý – sinh học: Cơ chế tác động của dòng điện, điện áp bước, hiện tượng chọc thủng lớp sừng biểu bì da, phản xạ co cơ, rối loạn nhịp tim và ngừng hô hấp do điện trường; tác hại của phổ quang học hồ quang (tia tử ngoại gây viêm giác mạc, tia hồng ngoại gây đục thủy tinh thể).
• Nguyên lý kỹ thuật và cơ sở hóa học: Động học quá trình cháy và nổ; nguyên lý kìm hãm chuỗi phản ứng cháy bằng bột hóa học và khí trơ làm lạnh; cơ chế tự phục hồi và bảo vệ quá tải trong cơ cấu cơ khí (ly hợp ma sát, rơle nhiệt, van an toàn).
• Khung tiêu chuẩn và pháp lý: Hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 4086:85 về an toàn điện trong xây dựng, TCVN 5308:1991 về quy phạm an toàn xây dựng), tiêu chuẩn kỹ thuật điện quốc tế IEC và các quy định của Bộ luật Lao động 1994.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Đấu nối các hệ thống tiếp địa bảo vệ (nối đất an toàn, nối không); thao tác vận hành các thiết bị an toàn, phanh hãm, khóa liên động máy công cụ; sử dụng bình chữa cháy bột và bình $CO_2$ dập tắt đám cháy cục bộ; kiểm tra áp lực bình định kỳ 6 tháng.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Khảo sát và đánh giá các yếu tố vi khí hậu nơi làm việc; nhận diện ranh giới vùng nguy hiểm chuyển động và vùng gia công cắt gọt; phân tích nguy cơ chập cháy, nổ thiết bị áp lực và ngã cao trong thi công lắp ghép.
• Năng lực thực hành (Practical competencies): Thực hiện thành thục quy trình tách nạn nhân khỏi nguồn điện hạ/cao thế; thao tác hà hơi thổi ngạt kết hợp ép tim ngoài lồng ngực; kỹ thuật băng ép, đặt garô cầm máu động mạch và cố định các dạng gãy xương chi, xương đòn bằng nẹp chuyên dụng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Cách tiếp cận sư phạm: Giáo trình được thiết kế theo phương pháp đào tạo định hướng năng lực thực hành nghề nghiệp (competency-based training). Cấu trúc bài giảng kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết quy chuẩn an toàn với việc hình thành phản xạ thao tác trực tiếp tại xưởng cơ khí và công trường thi công.
• Hệ thống bài tập và thực hành: Các bài học tích hợp chuỗi bài tập tình huống mô phỏng sự cố thực tế: nhận diện nguy cơ rò rỉ điện trên máy công cụ; quy trình xử lý đám cháy hóa chất hoặc thiết bị điện; thực hành thao tác sơ cấp cứu trực tiếp trên mô hình (hồi sinh tim phổi, nẹp cố định xương bằng nẹp gỗ và nẹp Cramer).
• Phương pháp đánh giá: Cuối mỗi bài học đều có mục "Tiêu chí đánh giá" cụ thể hóa các chuẩn đầu ra cần kiểm tra:
  • Đánh giá kiến thức: Khả năng trình bày các tính chất BHLĐ, nguyên nhân gây chấn thương, các yếu tố tác hại nghề nghiệp và cơ chế dập tắt sự cháy.
  • Đánh giá kỹ năng: Kiểm tra độ chuẩn xác trong thao tác rút chốt, mở van, hướng vòi phun bình chữa cháy; quy trình tách nguồn điện và kỹ thuật hồi sức tim phổi, garô, nẹp cố định vết thương theo đúng thời gian và thông số kỹ thuật.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần đọc trước nội dung lý thuyết, học thuộc các bảng thông số kỹ thuật quy định (Bảng III.1 về tác động dòng điện, Bảng III.2 về thời gian tiếp xúc theo IEC, bảng thông số bình chữa cháy MT-3, MT-5); đối chiếu các biện pháp kỹ thuật nêu trong sách với thực tế thiết bị tại xưởng thực tập cơ khí.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp dữ liệu công trình thực tế: Giáo trình kế thừa và tích hợp các tài liệu, biện pháp an toàn thi công từ nhiều công trình công nghiệp lớn tại Việt Nam như Nhà máy điện Phú Mỹ, Cà Mau, Nhơn Trạch và Nhà máy lọc dầu Dung Quất.
• Tham chiếu chuẩn nghề quốc tế: Nội dung giảng dạy được đối sánh và tham khảo từ Hiệp hội Nghề Quốc tế City & Guilds (Vương quốc Anh) và các khuyến nghị kỹ thuật của Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế (IEC).
• Định lượng hóa các thông số an toàn: Thay vì mô tả định tính, giáo trình cung cấp bảng biểu chi tiết về các thông số cơ lý:
  • Bảng III.1: Tác động cụ thể của từng dải cường độ dòng điện AC (50–60 Hz) và DC lên phản xạ cơ thể.
  • Bảng III.2: Thời gian tiếp xúc cho phép ứng với từng cấp điện áp từ $<50\text{V}$ đến $280\text{V}$ AC và $<120\text{V}$ đến $310\text{V}$ DC.
  • Quy định kích thước công thái học: Moment núm quay $<20\text{ mm}$ ($\le 1,5 \text{ N}\cdot\text{m}$), lực tay gạt hộp tốc độ ($\le 120\text{ N}$), khoảng cách lồi/thụt của nút bấm điều khiển (mở máy thụt $3\text{ mm}$, tắt máy nhô $3–5\text{ mm}$).
• Tính pháp lý và tiêu chuẩn hóa: Giáo trình bám sát các quy định của Bộ luật Lao động ngày 26/3/1994, TCVN 4086:85 (An toàn điện trong xây dựng) và TCVN 5308:1991 (Quy phạm kỹ thuật an toàn trong xây dựng).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên: Dùng cho sinh viên hệ Cao đẳng nghề và Trung cấp nghề ngành Kỹ thuật Chế tạo Thiết bị Cơ khí, Cơ khí Chế tạo máy, Cơ khí Xây dựng và Lắp máy (học trong năm thứ nhất hoặc giai đoạn kỹ thuật cơ sở).
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần có kiến thức nền tảng về Vật lý đại cương (phần điện học, nhiệt học, cơ học vật rắn) và Hóa học cơ bản (các phản ứng oxy hóa, khí cháy) ở trình độ trung học phổ thông hoặc kỹ thuật cơ sở.
• Giảng viên: Làm tài liệu giảng dạy chính thức cho môn học Kỹ thuật An toàn và Bảo hộ Lao động, làm căn cứ biên soạn giáo án lý thuyết, bài giảng tích hợp và xây dựng bảng kiểm đánh giá kỹ năng thực hành xưởng.
• Kỹ sư và cán bộ kỹ thuật: Dùng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho kỹ sư cơ khí, giám sát an toàn lao động (HSE), cán bộ kiểm soát chất lượng (QC) và quản đốc phân xưởng tại các nhà máy cơ khí, công trường xây lắp công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên cao đẳng nghề ngành kỹ thuật chế tạo thiết bị cơ khí, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên dạy nghề, kỹ sư kỹ thuật, cán bộ an toàn và giám sát chất lượng tại các nhà máy cơ khí, công trình xây lắp.

2. Cần kiến thức nền nào để học môn này?
Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về vật lý (dòng điện xoay chiều, điện trở, lực cơ học, nhiệt học) và hóa học phổ thông để hiểu rõ nguyên lý tác động của điện giật, bức xạ hồ quang, phản ứng cháy nổ và cơ chế hoạt động của hóa chất dập lửa.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu an toàn lao động chung?
Giáo trình gắn liền với đặc thù của nghề chế tạo và lắp đặt thiết bị cơ khí; tích hợp trực tiếp kinh nghiệm thi công từ các dự án lớn (Nhà máy lọc dầu Dung Quất, Nhà máy điện Phú Mỹ, Nhơn Trạch), bám sát chương trình khung của Bộ LĐ-TB&XH và tiêu chuẩn nghề City & Guilds.

4. Làm sao để tự học và tiếp thu tốt nội dung giáo trình?
Người học cần kết hợp việc ghi nhớ các quy định pháp luật với việc học thuộc các bảng tra định lượng (thời gian tiếp xúc điện áp, dải dòng điện nguy hiểm); luyện tập theo từng bước các quy trình sơ cấp cứu và thao tác thiết bị PCCC theo đúng hướng dẫn kỹ thuật trong sách.

5. Giáo trình có tài liệu bổ trợ nào kèm theo không?
Giáo trình là Tập 1 trong bộ sách gồm 2 tập (Tập 1: Môn học và mô đun cơ sở; Tập 2: Môn học và mô đun chuyên môn nghề). Ngoài ra, người học có thể kết hợp tra cứu các tiêu chuẩn TCVN 4086:85, TCVN 5308:1991 và văn bản quy phạm pháp luật về an toàn vệ sinh lao động hiện hành.

---

Kết luận

Giáo trình Chế tạo Thiết bị Cơ khí – Tập 1 (Môn học: Kỹ thuật An toàn và Bảo hộ Lao động) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện, có căn cứ khoa học và pháp lý vững chắc về an toàn vệ sinh lao động trong ngành cơ khí xây lắp. Tài liệu định hình lộ trình học tập chặt chẽ: bắt đầu từ việc nắm vững lý luận pháp luật và các yếu tố vệ sinh công nghiệp, tiến đến làm chủ các giải pháp kỹ thuật an toàn chuyên biệt (điện, máy móc, hàn, lắp ghép trên cao), và hoàn thiện bằng kỹ năng ứng phó sự cố khẩn cấp (phòng cháy chữa cháy, sơ cấp cứu chấn thương). Để hoàn thiện năng lực nghề nghiệp, người học được định hướng tiếp tục nghiên cứu Tập 2 của bộ giáo trình nhằm tiếp thu các mô đun kỹ thuật chuyên môn sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ X Â Y DỰNG GT.0000026025 TRƯỜNG C A O Đ Ẳ N G n g h ê ' LILAMA 2 CHỦ BIÊN : TS. Lê V ăn Hiên - ThS. N guyễn A nh D ũng ThS. N guyễn Hồng Tiên G IÁ O T R ÌN H CHE TAO THIẾT BỊ C ữ KHÍ T Ậ P 1 NHÀ XUẤT BẢN XÂY DựNG BỘ X Â Y DỰNG TRƯỜNG C A O Đ ẲNG NGHỀ LILAMA 2 Chủ biên : TS.

N g uyễn A n h D ũng ThS. Nguyễn Hồng Tiến GIÁO TRÌNH CHÊ TẠO THIẾT BỊ Cữ KHÍ T Ậ P 1 NHÀ XUẤT BẢN XÂY DỰNG HÀ N Ộ I- 2 0 1 4 LỜ I N Ó I Đ Ầ U N hẳm nâng cao chất lượng đào tạo từng bước hội nhập quốc tế, m ặt khác đê đảm bảo sự thống nhất nội dung đào tạo, năng cao kiến thức và kỹ năng nghề đáp ứng cung cấp cho người lao động kỹ thuật bậc cao theo yêu cầu của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đảm bảo người lao động sau khi đào tạo có kỹ năng nghề cao, Trường cao đắng nghề LILAM A2 tô chức biên soạn "Giáo trình Cao đắng nghề Kỹ thuật chê tạo thiết bị cơ kh i '. Giáo trinh là một trong những phương tiện chính đ ể cung cấp kiến thức và là cơ sở đ ể hình thành kỹ năng nghề cho sinh viên. Trường cao đảng nghề L IL A M A 2 giao cho TS.

Lê Văn H iền chủ biên phối hợp với các ông: ThS. N guyễn A n h Dũng, ThS. N guyễn H ồng Tiến, KS. Lưu Quốc Tuấn biên soạn bộ giáo trình "Giáo tr ì n h c h ế tạ o th iế t bị cơ khí".

Giáo trình ch ế tạo thiết bị cơ kh í được xây dựng và soạn thảo trên cơ sở chương trình khung quốc gia về đào tạo nghề kỹ thuật ch ế tạo thiết bị cơ khí (ban hành kèm theo Quyết định s ố 3 7 / 2008 / QĐ-BLĐTBXH của Bô trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội). Giáo trình được chia thành 2 tập. T áp 1: Gồm các môn học và mô đun nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản của nghề kỹ thuật ch ế tạo thiết bị cơ khí. Tập 2: Gồm các môn học và mô đun nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng chuyên môn nghề của nghề kỹ thuật chế tạo thiết bị cơ khí.

Giáo trình được soạn thảo đ ể làm tài liệu học tập cho sinh viên cao đắng nghề kỹ thuật chế tạo thiết bị cơ khí, tài liệu tham khảo cho các giảng viên dạy nghề kỹ thuật ch ế tạo thiết bị cơ khí, các kỹ sư đang làm công tác kỹ thuật và giám sát chất lượng cho các nhà máy cơ khí. Trong quá trtnh btén soạn, chung tót đa tham kháo nhìẻu tai liệu co liên quan của các trường đại học khối kỹ thuật, các trường nghề trong nước, hiệp hội nghề quốc tẽ City & Guilds và tài liệu thi công của các dự án lớn như N hà máy điện Phú Mỹ, Cà Mau, Nhơn Trạch, Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý cơ quan, đơn vị và các cá nhăn đã giúp chúng tôi hoàn thành bộ giáo trinh này. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót.

Nhóm tác giả rất mong nhận được sự góp ý của các đồng nghiệp và các bạn đọc đ ể giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. X in trân trọng cảm ơn! Ngày 02 tháng 02 năm 2012 N hóm tá c giả 3 MÔN HỌC : KỸ THUẬT AN TOÀN VÀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG I. VỊ TRÍ VÀ TÍNH CHẤT MÔN HỌC Kỹ thuật An toàn và Bảo hộ lao động (BHLĐ) là mỏn học kỹ thuật cơ sờ trong chương trình các mỏn học, mò đun đào tạo bắt buộc nghề Chế tạo thiết bị cơ khí nhằm trang bị cho người học kiến thức an toàn và vệ sinh trong lao động sản xuất. Môn học Kỹ thuật an toàn và BHLĐ mang tính pháp luật, tính khoa học và tính quần chúng.

MỤC TIÊU MÔN HỌC Học xong môn học này, người học có các kiến thức và kỹ năng như sau: 1. Về kiến thức 1. Trình bày được mục đích, nội dung, ý nghĩa, tính chất của công tác BHLĐ. Trình bày được ảnh hưởng của các yếu tô' độc hại đến sức khoè người lao động và các biện pháp phòng chống.

Trình bày được kỹ thuật an toàn khi tổ chức và bô' trí nơi làm việc. Trình bày được các biện pháp phòng cháy chữa cháy. Về kỹ năng 2. Sử dụng đúng kỹ thuật các bình chữa cháy.

Thao tác được cấp cứu dược nạn nhân bị tai nạn lao động. Phân biệt được các biến báo an toàn trong thi công xây lăp. NỘI DUNG MÔN HỌC SỐTT Tên các bài trong môn học 1 Môt số khái niêm về BHLĐ 2 Vê sinh lao dông 3 Kỹ thuât an toàn 4 Kỹ thuât phòng cháy chữa cháy 5 Cấp cứu nan nhân bi tai nan lao đỏng 6 Một số biển báo trong thi công xây lắp 4 IV. NỘI DUNG BÀI GIẢNG BÀI 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỂ BẢO HỘ LAO ĐỘNG A.

MỤC TIÊU BÀI HỌC - Nêu được mục đích, ý nghĩa, tính chất của công tác bảo hộ lao động. - Trình bày được những nội dung chính của công tác bảo hộ lao động trong Bộ Luật Lao động ngày 26/3/1994. NỘI DUNG BÀI HỌC I. MỤC ĐÍCH Ý NGHĨA CỦA CÔNG TÁC BẢO HỘ LAO ĐỘNG 1.

Mục đích Mục tiêu của công tác BHLĐ là thông qua các biện pháp vể khoa học kỹ thuật, tổ chức, kinh tế, xã hội để loại trừ các yếu tố nguy hiểm và có hại dược phát sinh trong quá trình sản xuất, tạo nên một điều kiện lao động thuận lợi, và ngày càng được cải thiện tốt hơn để ngăn ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, hạn chế ốm đau làm giảm sút sức khoè cũng như những thiệt hại khác dối với người lao động, nhằm bảo vệ sức khoẻ, đảm bảo an toàn vể tính mạng người lao động và cơ sờ vật chất, trực tiếp góp phần bảo vệ và phát triển lực lượng sản xuất, tăng năng suất lao động. Ý nghĩa Bảo hộ lao động trước hết là phạm trù cùa lao động sản xuất, do yêu cẩu của sản xuất và gắn liẻn với quá trình sản xuất. Bảo hộ lao dộng mang lại niểm vui, hạnh phúc cho m ọ i ngưòri n é n n ó m a n g ý n g h ĩa n h ã n đ ạ o sAu sắc. M ặ t k h á c , nhíV c h ă m lo sứ c k h o ẻ củ a người lao động mà công tác BHLĐ mang lại hiộu quả xã hội và nhân dạo rất cao.

BHLĐ là một chính sách lớn cùa Đảng và Nhà nưóc, là nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu được trong các dự án, thiết kế, điều hành và triển khai sản xuất. BHLĐ mang lại những lợi ích vẻ kinh tế, chính trị và xã hội. Lao dộng tạo ra cùa cải vật chất, làm cho xã hội tồn tại và phát triển. Bất cứ dưới chế độ xã hội nào, lao dộng của con người cũng là yếu tố quyết định nhất.

Xây dựng quốc gia giàu có, tự do, dân chủ cũng nhờ người lao động. Trí thức mở mang cũng nhờ lao động (lao động trí óc) vì vậy lao động là động lực chính của sự tiến bộ loài người. CÔNG TÁC BẢO HỘ LAO ĐỘNG 2. Tính chất của công tác bảo hộ lao động BHLĐ có 3 tính chất chủ yếu là: Pháp lý, Khoa học kỹ thuật và tính quần chúng.

Chúng có liên quan mật thiết và hỗ trợ lẫn nhau. Tính pháp luật Những quy định và nội dung về BHLĐ được thể chế hoá chúng thành những luật lệ, chế độ chính sách, tiêu chuẩn và được hướng dẫn cho mọi cấp mọi ngành mọi tổ chức và cá nhân nghiêm chỉnh thực hiện. Những chính sách, chế độ, quy phạm, tiêu chuẩn, được ban hành trong công tác bảo hộ lao động là luật pháp của Nhà nước. Xuất phát từ quan điểm: Con người là vốn quý nhất, nên luật pháp về bảo hộ lao động được nghiên cứu, xây dựng nhằm bảo vệ con người trong sản xuất, mọi cơ sở kinh tế và mọi người tham gia lao dộng phải có trách nhiệm tham gia nghiên cứu, và thực hiện.

Đó là tính pháp lý của công tác bào hộ lao động. Tính khoa học Mọi hoạt động cùa BHLĐ nhằm loại trừ các yếu tố nguy hiểm, có hại, phòng và chống tai nạn, các bệnh nghề nghiệp. đều xuất phát từ những cơ sờ cùa KHKT. Các hoạt dộng điểu tra khảo sát phân tích điểu kiện lao động, đánh giá ảnh hường của các yếu tố độc hại đến con người để để ra các giải pháp chống ô nhiễm, giải pháp đám báo an toàn đều là những hoạt động khoa học kỹ thuật.

Hiện nay, việc vận dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật mới vào công tác bảo hộ lao động ngày càng phổ biến. Trong quá trình kiểm tra mối hàn bằng tia gamma (y), nếu không hiểu biết vể tính chất và tác dụng cùa các tia phóng xạ thì không thể có biện pháp phòng tránh có hiệu quả. Nghiên cứu các biện pháp an toàn khi sừ dụng cẩn trục, không thể chỉ có hiểu biết vể cơ học, sức bền vật liệu mà còn nhiều vấn đề khác như sự cân bằng của cẩn cẩu, tẩm với, điều khiển điện, tốc dô nâng chuyển. Muốn biến điều kiện lao động cực nhọc thành điều kiện làm việc thoải mái, muốn loại trừ vĩnh viễn tai nạn lao động trong sản xuất, phải giải quyết nhiều vấn để tổng hợp phức tạp không những phải hiểu biết về kỹ thuật chiếu sáng, kỹ thuật thông gió, cơ khí hoá, tự động hoá.

mà còn cần phải có các kiến thức về tâm lý lao động, thẩm mỹ công n g h iệ p , x ã h ộ i h ọ c la o đ ộ n g. V ì v ậ y , r ô n g tác h ả o h ộ la o đ ộ n g m a n g tín h c h ấ t k h o a h ọ c kỹ thuật tổng hợp. Tính quấn chúng Tất cả mọi người từ người sử dụng lao động đến người lao động đều là đối tượng cẩn được bảo vệ. Đồng thời họ cũng là chủ thể phải tham gia vào cóng tác BHLĐ để bảo vệ mình và bảo vệ người khác.

BHLĐ có liên quan đến tất cà mọi người tham gia sản xuất. Công nhân là những người thường xuyên tiếp xúc với máy móc, trực tiếp thực hiện các qui trình công nghệ.