Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Nghề Công Nghệ Ô Tô

Giáo trình nghiên cứu bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh nghề công nghệ ô tô cđtc, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kỹ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Hà Nam
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Bảo Dưỡng Và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: HỆ THỐNG PHANH DẦU
• 1.1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh
• 1.2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh thủy lực
• 1.3. Quy trình tháo lắp, kiểm tra hệ thống phanh thủy lực
• 1.4. Quy trình bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống phanh thủy lực
• 1.5. Kiểm tra bên ngoài và sửa chữa hệ thống phanh dầu
• 1.6. Câu hỏi
• 2. BÀI 2: BẢO DƯỠNG DẪN ĐỘNG PHANH DẦU
• 2.1. Nhiệm vụ, yêu cầu của cơ cấu dẫn động phanh thủy lực
• 2.2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của dẫn động phanh dầu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh nghề công nghệ ô tô cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên trong việc hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động và các phương pháp bảo trì hệ thống phanh. Hệ thống phanh là một trong những bộ phận quan trọng nhất của ô tô, đảm bảo an toàn cho người lái và hành khách. Việc nắm vững kiến thức này không chỉ giúp sinh viên có khả năng sửa chữa mà còn nâng cao ý thức về an toàn giao thông.

1.1. Mục tiêu của giáo trình bảo dưỡng hệ thống phanh

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và các yêu cầu kỹ thuật của hệ thống phanh ô tô. Sinh viên sẽ học cách kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các bộ phận của hệ thống phanh, từ đó nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.

1.2. Nội dung chính của giáo trình

Nội dung giáo trình bao gồm các bài học về hệ thống phanh dầu, phanh hơi, và các phương pháp bảo dưỡng, sửa chữa. Mỗi bài học được thiết kế logic, từ nhiệm vụ, cấu tạo đến phương pháp kiểm tra và sửa chữa.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô

Bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô gặp nhiều thách thức do yêu cầu kỹ thuật cao và tính chất làm việc khắc nghiệt. Hệ thống phanh phải hoạt động hiệu quả trong mọi điều kiện thời tiết và tải trọng. Việc không bảo trì đúng cách có thể dẫn đến hư hỏng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn giao thông.

2.1. Các vấn đề thường gặp trong hệ thống phanh

Các vấn đề thường gặp bao gồm rò rỉ dầu phanh, mòn má phanh, và hỏng hóc các bộ phận dẫn động. Những vấn đề này cần được phát hiện và khắc phục kịp thời để đảm bảo an toàn khi vận hành.

2.2. Tác động của việc bảo trì không đúng cách

Việc bảo trì không đúng cách có thể dẫn đến tai nạn giao thông nghiêm trọng. Hệ thống phanh không hoạt động hiệu quả có thể gây ra tình huống nguy hiểm, đe dọa tính mạng của người lái và hành khách.

III. Phương pháp bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô hiệu quả

Để bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp kiểm tra và bảo trì định kỳ. Việc này không chỉ giúp phát hiện sớm các hư hỏng mà còn kéo dài tuổi thọ của hệ thống phanh.

3.1. Quy trình kiểm tra hệ thống phanh

Quy trình kiểm tra bao gồm kiểm tra tình trạng dầu phanh, kiểm tra các bộ phận dẫn động và cơ cấu phanh. Cần thực hiện kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề.

3.2. Các bước bảo dưỡng hệ thống phanh

Các bước bảo dưỡng bao gồm làm sạch các bộ phận, thay dầu phanh, và điều chỉnh các bộ phận dẫn động. Việc bảo dưỡng đúng cách sẽ giúp hệ thống phanh hoạt động hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình bảo dưỡng hệ thống phanh

Giáo trình không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn sinh viên áp dụng vào thực tiễn. Việc thực hành bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh giúp sinh viên nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và sẵn sàng cho công việc sau này.

4.1. Thực hành bảo dưỡng hệ thống phanh

Sinh viên sẽ được thực hành bảo dưỡng hệ thống phanh trên các loại xe khác nhau. Việc này giúp sinh viên nắm vững quy trình và kỹ thuật bảo trì.

4.2. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy việc bảo dưỡng định kỳ giúp giảm thiểu hư hỏng và tăng cường độ an toàn cho xe. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ tai nạn giao thông giảm khi hệ thống phanh được bảo trì đúng cách.

V. Kết luận và tương lai của bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô

Bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô là một phần quan trọng trong ngành công nghệ ô tô. Với sự phát triển của công nghệ, các phương pháp bảo trì cũng sẽ ngày càng được cải tiến, giúp nâng cao hiệu quả và an toàn cho người sử dụng.

5.1. Tương lai của công nghệ bảo dưỡng phanh

Công nghệ mới sẽ giúp cải thiện quy trình bảo dưỡng, từ đó nâng cao hiệu quả và độ an toàn của hệ thống phanh. Các thiết bị tự động hóa sẽ được áp dụng nhiều hơn trong bảo trì.

5.2. Vai trò của người thợ sửa chữa ô tô

Người thợ sửa chữa ô tô cần không ngừng học hỏi và cập nhật kiến thức mới để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành công nghiệp ô tô. Sự chuyên nghiệp và trách nhiệm trong công việc sẽ góp phần nâng cao an toàn giao thông.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình (≈ 260 từ)

Môn học / vị trí trong chương trình
Giáo trình “Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh” (mô‑đun MĐ 25) thuộc chương trình đào tạo Cao đẳng Nghề – Công nghệ ô tô, được sắp xếp sau các môn chung/đại cương và các mô‑đun kỹ thuật cơ sở (MH15‑MH24). Đây là một mô‑đun chuyên môn bắt buộc, đào tạo sinh viên năm cuối trong chuyên ngành Sửa chữa ô tô.

Mục tiêu học tập (learning outcomes)

• Kiến thức: Nắm được yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại hệ thống phanh; giải thích cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và khí nén; mô tả cấu tạo, nguyên lý của các bộ phận (dẫn động, cơ cấu bánh xe).
• Kỹ năng: Nhận biết, tháo, lắp, bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận phanh; sử dụng đúng dụng cụ; thực hiện công việc độc lập hoặc theo nhóm; đánh giá chất lượng sản phẩm và tuân thủ an toàn lao động.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Chủ động giải quyết vấn đề chuyên môn, chịu trách nhiệm về kết quả công việc và bảo đảm an toàn.

Cấu trúc và cách tiếp cận
Giáo trình gồm bảy bài (Bài 1‑7) được trình bày theo trình tự logic: nhiệm vụ → cấu tạo → nguyên lý → phân tích hư hỏng → phương pháp kiểm tra → quy trình thực hành. Mỗi bài có phần “Mục tiêu” và “Nội dung chính” rõ ràng, kèm theo hình minh hoạ và bảng quy trình.

Điểm đặc sắc

• Nội dung dựa trên chương trình đã được phê duyệt (Quyết định 234/QĐ‑CĐN, 05‑08‑2020).
• Bao gồm cả hệ thống phanh dầu (thủy lực) và phanh hơi, đồng thời trình bày chi tiết quy trình tháo‑lắp, bảo dưỡng và sửa chữa cho từng bộ phận.
• Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế (đồ thị, sơ đồ, bảng kiểm tra) và các câu hỏi kiểm tra cuối mỗi bài, giúp sinh viên tự đánh giá mức độ hiểu biết.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (≈ 540 từ)

Các chương / chủ đề chính

Chương	Tiêu đề (trong mục lục)	Nội dung chủ yếu
Bài 1	Hệ thống phanh dầu	Khái niệm, phân loại, yêu cầu kỹ thuật, cấu tạo (bàn đạp, xi lanh chính, ống dẫn, xi lanh bánh xe), nguyên lý hoạt động, quy trình tháo‑lắp và bảo dưỡng.
Bài 2	Bảo dưỡng dẫn động phanh dầu	Nhiệm vụ, cấu tạo chi tiết của dẫn động (bàn đạp, xi lanh chính, bộ điều hòa lực), nguyên lý hoạt động (đường một dòng vs hai dòng), quy trình bảo dưỡng, sửa chữa.
Bài 3	Bảo dưỡng cơ cấu phanh dầu	Cấu tạo cơ cấu (mâm, guốc, má, lò xo, cam điều chỉnh), nguyên lý hoạt động, kiểm tra, điều chỉnh khe hở, sửa chữa.
Bài 4	Hệ thống phanh hơi	Giới thiệu tổng quan, cấu tạo (bình áp suất, xi lanh hơi), nguyên lý hoạt động, quy trình bảo dưỡng.
Bài 5	Bảo dưỡng dẫn động phanh hơi	Tương tự Bài 2 nhưng áp dụng cho hệ thống khí nén; gồm các bước kiểm tra, sửa chữa, điều chỉnh.
Bài 6	Bảo dưỡng cơ cấu phanh hơi	Cấu tạo và nguyên lý của cơ cấu phanh khí nén, quy trình bảo dưỡng, kiểm tra các bộ phận.
Bài 7	Bảo dưỡng cơ cấu phanh tay	Mô tả phanh phụ (tay), cấu tạo, phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng.

Key concepts (được lặp lại trong các chương):

• Phân loại hệ thống phanh (theo công dụng, kết cấu, phương thức dẫn động, mức độ hoàn thiện).
• Nguyên lý truyền lực (áp suất chất lỏng trong phanh dầu; áp suất khí trong phanh hơi).
• Tiêu chuẩn kỹ thuật (độ tin cậy, hiệu quả phanh, mômen đồng đều, độ êm dịu, khả năng chịu nhiệt).
• Quy trình bảo dưỡng (kiểm tra bàn đạp, kiểm tra ống mềm, đo độ dày má, kiểm tra trùng xứ, xả không khí).

Progression logic
Các chương đầu tiên tập trung vào hệ thống phanh chung (Bài 1), sau đó chi tiết hoá vào điều khiển dẫn động (Bài 2) và cơ cấu bánh xe (Bài 3). Các bài 4‑7 lặp lại cấu trúc tương tự cho hệ thống phanh hơi và phanh tay, giúp sinh viên xây dựng kiến thức nền tảng trước khi học các biến thể kỹ thuật.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Fundamental theories: Động lực học (chuyển đổi động năng thành nhiệt năng), thủy lực (áp suất không nén, truyền lực qua dầu phanh), khí nén (độ nén thấp, tốc độ phản hồi nhanh).
• Core principles: Độ tin cậy cao, hiệu quả phanh tối đa, phân bố mômen trên các bánh xe, hoạt động êm dịu, khả năng điều khiển nhẹ nhàng, khả năng thoát nhiệt, dễ lắp ráp, bảo dưỡng và sửa chữa.
• Essential frameworks: Phân loại hệ thống (theo công dụng, kết cấu, phương thức, mức độ hoàn thiện); quy trình làm việc (tháo‑lắp → kiểm tra → bảo dưỡng → kiểm tra lại → lắp lại).

Kỹ năng phát triển

Loại kỹ năng	Nội dung cụ thể (theo giáo trình)
Technical skills	Nhận biết chi tiết (bàn đạp, xi lanh, má phanh, tang trống, đĩa phanh); vận hành dụng cụ (cờ lê, kìm, bơm nước áp suất, bơm hơi); thực hiện tháo‑lắp, điều chỉnh khe hở, xả không khí.
Analytical skills	Phân tích nguyên nhân hư hỏng (rò rỉ dầu, mòn má, nứt ống, hỏng piston); đánh giá hiệu quả phanh qua đo quãng đường, thời gian, gia tốc; lập đề xuất cải tiến quy trình bảo dưỡng.
Practical competencies	Thực hành quy trình bảo dưỡng trên xe thực (ví dụ Toyota Altis 2010, Toyota Innova); lập báo cáo kiểm tra, ghi chép chi tiết các bước; tuân thủ an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (≈ 330 từ)

Thành phần	Mô tả theo tài liệu
Pedagogical approach	Các bài giảng kết hợp lý thuyết (chương trình, bảng chuẩn) và thực hành (tháo‑lắp, bảo dưỡng). Mô‑đun được thiết kế theo “học qua thực hành” – sinh viên thực hiện quy trình ngay sau khi nắm vững khái niệm.
Bài tập và case studies	Mỗi bài có câu hỏi kiểm tra (ví dụ: “Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh thủy lực?”) và bài tập thực hành (ví dụ: “Lập quy trình tháo lắp bàn đạp phanh trên Toyota Altis 2010”).
Practical exercises	Thực hành trên xe mẫu, sử dụng dụng cụ chuyên dụng (bơm nước áp suất, bơm hơi, cờ lê, kìm, kính phóng đại). Học viên phải hoàn thành các bảng kiểm tra (độ dày má, hàm lượng dầu, độ chặt vít) và ghi lại số liệu.
Assessment methods	- Kiểm tra lý thuyết (trắc nghiệm, tự luận). - Đánh giá thực hành (đánh giá quy trình, độ chính xác, an toàn). - Báo cáo nhóm về quy trình bảo dưỡng và đánh giá chất lượng sau khi lắp lại.
Self‑study guidelines	Giáo trình cung cấp tài liệu tham khảo (trang 97) và đề xuất các nguồn bổ trợ (sổ tay kỹ thuật OEM, tiêu chuẩn ISO‑26262). Học viên được khuyến khích đọc lại các hình minh hoạ và bảng tiêu chuẩn trước khi vào phòng thực hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (≈ 270 từ)

• Cập nhật so với các ấn bản cũ: Thêm chương phanh hơi (Bài 4‑6) và phanh tay (Bài 7), phản ánh xu hướng tích hợp hệ thống phanh ABS/BA/EBD trong các mẫu xe hiện đại.
• Current trends được integrate: Đề cập đến hệ thống trợ lực chân không và khí nén, cũng như công nghệ cảm biến mức dầu và hệ thống điều hòa lực phanh – các công nghệ đang được áp dụng trong các dòng xe mới.
• Real‑world applications: Các quy trình thao tác được mô tả dựa trên xe Toyota Altis 2010 và Toyota Innova, cho phép sinh viên so sánh thực tế các mẫu xe du lịch và tải nhẹ.
• Industry connections: Giáo trình khuyến khích sinh viên thực tập tại các xưởng sửa chữa ô tô và theo dõi các tiêu chuẩn của nhà sản xuất (OEM), tạo cầu nối giữa kiến thức lớp học và yêu cầu công việc thực tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (≈ 220 từ)

Nhóm	Yêu cầu / Prerequisites
Sinh viên năm cuối / Cao đẳng Nghề Hà Nam	Đã hoàn thành các mô‑đun MH15‑MH24 (cơ bản về cơ khí, thủy lực, điện tử ô tô).
Giảng viên	Cần hiểu rõ cấu trúc mô‑đun để thiết kế bài giảng thực hành, có thể dùng bảng nội dung và câu hỏi kiểm tra làm tài liệu hỗ trợ.
Tự học / người làm nghề	Cần có kiến thức nền về cơ bản cơ khí ô tô và đọc hiểu bản vẽ kỹ thuật; giáo trình cung cấp hướng dẫn chi tiết và bảng kiểm tra cho việc tự kiểm tra kỹ năng.
Người tham khảo	Kỹ sư thiết kế, nhân viên bảo trì, hoặc bất kỳ ai cần tài liệu chuẩn về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh.

---

Câu hỏi thường gặp (≈ 280 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

   • Sinh viên Cao đẳng Nghề chuyên ngành Ô tô đã hoàn thành các môn cơ bản, giảng viên hướng dẫn thực hành, và người làm nghề muốn hệ thống hoá quy trình bảo dưỡng.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

   • Kiến thức về cơ học, thủy lực, khí nén, và hiểu biết sơ bộ về các bộ phận ô tô (bàn đạp, xi lanh, đĩa/phanh tang).

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

   • Bao gồm hai hệ thống phanh (dầu & hơi), cung cấp quy trình chi tiết cho cả tháo‑lắp, bảo dưỡng và sửa chữa, và dựa trên đối tượng thực tế (Toyota Altis, Innova).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

   • Đọc phần “Mục tiêu”, nắm sơ đồ cấu tạo, thực hành theo bảng quy trình trên xe mẫu hoặc mô hình; sử dụng câu hỏi kiểm tra để tự đánh giá.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

   • Tài liệu tham khảo (trang 97) gồm các tiêu chuẩn OEM, sổ tay kỹ thuật và các tiêu chuẩn an toàn lao động. Ngoài ra, hướng dẫn sử dụng đồ họa, sơ đồ và bản vẽ kỹ thuật được cung cấp trong các bài.

---

Kết luận (≈ 150 từ)

Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh cung cấp một khung kiến thức toàn diện từ nền tảng lý thuyết đến quy trình thực hành chi tiết, đáp ứng yêu cầu đào tạo cho sinh viên Cao đẳng Nghề ô tô. Các learning outcomes được liên kết chặt chẽ với kỹ năng thực tế và đánh giá năng lực thông qua các bài tập, câu hỏi và báo cáo nhóm. Đối với người học muốn nắm vững toàn bộ vòng đời bảo dưỡng phanh – từ phân tích hư hỏng, kiểm tra, bảo dưỡng đến lắp lại – giáo trình này cung cấp cơ sở dữ liệu chuẩn và hướng dẫn thực hành khả thi, đồng thời cập nhật các xu hướng công nghệ mới (hệ thống trợ lực, cảm biến mức dầu) để duy trì tính hiện đại và ứng dụng thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH & XÃ HỘI TỈNH HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM __________________ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG & SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG - TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số:234 /QĐ-CĐN ngày 05 tháng 8 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Nghề Hà Nam Hà Nam, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Để giảm tốc độ của một xe đang chạy và dừng xe, cần thiết phải tạo ra một lực làm cho các bánh xe quay chậm lại. Phanh là hệ thống an toàn chủ động hết sức quan trọng nên luôn được các nhà thiết kế ô tô quan tâm, không ngừng nghiên cứu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả.

Bên cạnh đó sửa chữa vàbảo dưỡng hệ thống phanh cũng là một công việc hết sức quan trọng. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bảy bài: Bài 1. Hệ thống phanh ô tô Bài 2. Bảo dưỡng dẫn động phanh dầu Bài 3.

Bảo dưỡng cơ cấu phanh dầu Bài 4. Hệ thống phanh hơi Bài 5. Bảo dưỡng dẫn động phanh hơi Bài 6. Bảo dưỡng cơ cấu phanh hơi Bài 7: Bảo dưỡng cơ cấu phanh tay Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình đã được phê duyệt, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa.

Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản saugiáo trình được hoàn thiện hơn. Hà Nam, ngày…. năm 2020 Tham gia biên soạn Chủ biên: Nguyễn Thanh Tùng MỤC LỤC TT TÊN DANH MỤC CÁC BÀI TRANG 1 Lời giới thiệu 2 2 MỤC LỤC 3 3 Bài 1: Hệ thống phanh dầu 7 4 Bài 2: Bảo dưỡng dẫn động phanh dầu 18 5 Bài 3: Bảo dưỡng cơ cấu phanh dầu 35 6 Bài 4: Hệ thống phanh hơi 51 7 Bài 5: Bảo dưỡng dẫn động phanh hơi 56 8 Bài 6: Bảo dưỡng cơ cấu phanh hơi 73 9 Bài 7: Bảo dưỡng cơ cấu phanh tay 87 10 Tài liệu tham khảo 97 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh Mã mô đun MĐ 25 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí của mô đun : Mô đun được bố trí dạy sau các môn học chung/ đại cương, các môn học/ mô đun kỹ thuật cơ sở; học sau các mô đun MH15, MĐ 16, MĐ 17, MĐ 18, MĐ 19, MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24.

- Tính chất của mô đun: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò: Hệ thống phanh ô tô là hệ thống quan trọng của gầm xe, bao gồm: cơ cấu phanh và dẫn động phanh, dùng để điều khiển giảm tốc độ, dừng xe theo yêu cầu của người lái và đảm bảo an toàn giao thông khi vận hành trên đường. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh là một công việc có tính thường xuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm đảm bảo năng suất vận tải và tuyệt đối an toàn cho người và xe. Nếu hệ thống phanh không đảm bảo an toàn sẽ trực tiếp gây ra tai nạn giao thông và đe doạ đến tính mạng của con người.

Do đó công việc sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh không chỉ cần những kiến thức về cơ học ứng dụng, về thuỷ lực, khí nén, điện tử và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm đạo đức cao và sự yêu nghề của người thợ sửa chữa ôtô. Vì vậy công việc sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh đã trở thành một nghiệp vụ rất cao của người thợ sửa chữa ôtô. Mục tiêu của mô đun - Kiến thức:  Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh trên ô tô  Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô  Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận (dẫn động phanh và cơ cấu phanh bánh xe) của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh hơi  Phân tích được những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô  Trình bày được phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh - Kỹ năng: + Nhận biết được các chi tiết, bộ phận của hệ thống phanh. + Sử dụng đúng các dụng cụ tháo, lắp, kiểm tra, bảo dưỡng đảm bảo chính xác và an toàn.

+ Tháo, lắp, bảo dưỡng, kiểm tra, sửa chữa được các bộ phận của hệ thống phanh. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm + Có khả năng thực hiện độc lập hoặc làm việc theo nhóm để hoàn thành công việc bảo dưỡng các chi tiết, bộ phận của hệ thống phanh đạt yêu cầu kỹ thuật. + Tiếp nhận và xử lý các vấn đề chuyên môn trong phạm vi của môn học; chịu trách nhiệm đối với kết quả công việc, sản phẩm của mình. Đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp.

+ Đánh giá được chất lượng sản phẩm sau khi hoàn thành và kết quả thực hiện của các thành viên trong nhóm. Nội dung của mô đun: BÀI 1: HỆ THỐNG PHANH DẦU MĐ 25 - 01 Giới thiệu: Hệ thống phanh thuỷ lực (phanh dầu) là một loại hệ thống phanh ôtô, bao gồm: cơ cấu phanh và dẫn động phanh hoạt động nhờ áp lực của chất lỏng (dầu phanh chuyên dùng) để điều khiển hệ thống phanh ôtô theo yêu cầu của người lái và đảm bảo an toàn giao thông khi vận hành trên đường. - Cơ cấu phanh bao gồm các bộ phận: mâm phanh, tang trống, guốc phanh, má phanh, lò xo. - Dẫn động phanh gồm có: bàn đạp, xilanh chính, xilanh bánh xe, bộ điều hoà lực phanh, đường ống dẫn dầu phanh và bộ trợ lực phanh.

Do yêu cầu làm việc của hệ thống phanh liên tục, chịu lực lớn và chịu nhiệt độ cao của các bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị hư hỏng cần được tiến hành kiểm tra, điều chỉnh thường xuyên và bảo dưỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và an toàn tính mạng con người nhằm nâng cao tuổi thọ của hệ thống phanh. Mục tiêu: Học xong bài này người học có khả năng: - Nắm được yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh các chỉ tiêu đánh giá hệ thống phanh - Nắm được phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng bên ngoài các bộ phận của hệ thống phanh đúng yêu cầu kỹ thuật - Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp Nội dung chính: 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh 1. - Dùng để giảm tốc độ chuyển động của ô tô cho đến khi dừng hẳn hoặc đến một tốc độ nào đó theo yêu cầu của người lái.

- An toàn cho ô tô dừng hoặc đỗ trên các đường dốc hoặc đường bằng. - Đảm bảo cho xe chạy an toàn ở tốc độ cao nhờ đó nâng cao năng suất vận chuyển. Để nâng cao hiệu quả phanh trong quá trình làm việc của hệ thống phanh thì nó phải đảm bảo các yêu cầu sau: - Có độ tin cậy cao để thích ứng nhanh với các trường hợp nguy hiểm. - Có hiệu quả phanh cao nhất ở tất cả các bánh xe trong mọi trường hợp nghĩa là phải tạo ra được lực phanh lớn nhất, đồng thời cho tất cả các bánh xe.

- Hoạt động êm dịu, đảm bảo sự hoạt động của ô tô khi phanh, khi phanh hệ thống phanh không gây tiếng ồn, tiếng gõ và phải có mômen phanh như nhau ở các bánh xe cùng trục của ô tô để tránh hiện tượng lệnh lực phanh. - Điều khiển nhẹ nhàng để giảm bớt cường độ lao động của người lái: cấu tạo hệ thống sao cho lực đạp phanh của người lái là nhỏ nhất, trong khi vẫn tạo được lực phanh tới các bánh xe là lớn nhất. Để đảm bảo yêu cầu này hệ thống phanh có lắp thêm bộ trợ lực (trợ lực chân không, trợ lực khí nén hoặc trợ lực thuỷ lực). - Dẫn động phanh có độ nhạy cao để thích ứng nhanh với các trường hợp nguy hiểm.

- Đảm bảo việc phân bố mômen phanh trên các bánh xe phải theo nguyên tắc sử dụng hoàn toàn trọng lượng bám khi phanh với mọi cường độ. - Không có hiện thượng tự xiết khi phanh và nhả phanh tức thời khi người lái thôi đạp phanh. Nếu không sẽ rất nguy hiểm trong qua trình ô tô chuyển động. - Cơ cấu phanh phải thoát nhiệt tốt: thực chất của quá trình phanh là sử dụng lực ma sát sinh ra ở cơ cấu phanh để tạo mômen cản chuyển động quay của bánh xe, xét về mặt năng lượng thì hệ thống phanh là biến đổi động năng của ô tô thành nhiệt năng của cơ cấu phanh.

Khi phanh nhiệt độ sinh ra ở cơ cấu phanh rất cao. Do đó cơ cấu phanh phải có khả năng truyền nhiệt tốt. - Giữ được tỉ lệ thuận giữa lực trên bàn đạp hoặc đòn điều khiển với lực phanh trên bánh xe: tức là hệ dẫn động phanh phải có tỷ số truyền ổn định. Tạo cảm giác yên tâm cho lái xe khi đạp phanh.

Có hệ số ma sát giữa phần quay và má phanh cao và ổn định trong điều kiện sử dụng. - Có khả năng phanh ô tô khi đứng trong thời gian dài. - Dễ lắp ráp, điều chỉnh, bảo dưỡng và sửa chữa. Phân loại hệ thống phanh.

Hệ thống phanh được phân loại theo các cách sau: a. Theo công dụng: - Hệ thống phanh chính (phanh chân). - Hệ thống phanh dừng (phanh tay). - Hệ thống phanh phụ.

- Hệ thống phanh dự phòng. Theo kết cấu của hệ thống phanh: - Cơ cấu phanh guốc. - Cơ cấu phanh đai. Theo phương thức dẫn động phanh - Dẫn động cơ khí.

- Dẫn động thủy lực. - Dẫn động khí nén. - Dẫn động hỗn hợp. - Dẫn động có trợ lực.

Theo mức độ hoàn thiện hệ thống phanh - Phanh có hệ thống điều hoà lực phanh. - Phanh có hệ thống ABS, BA, EBD.