ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI LÊ VĂN LƯƠNG (Chủ biên) BÙI KIM DƯƠNG – NGUYỄN QUANG HUY GIÁO TRÌNH BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ Nghề: Công nghệ Ô tô Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Ngành công nghiệp ô tô là một ngành công nghiệp nặng với công nghệ cao. Đòi hỏi các nhà nghiên cứu, thiết kế cũng như vận hành, sửa chữa có sự tích luỹ và không ngừng tìm hiểu, trau rồi kiến thức.
Để trang bị những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành về ô tô nói chung và hệ thống phân phối khí nói riêng, chúng tôi biên soạn giáo trình “Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phân phối khí”. Giáo trình nhằm phục vụ: - Học sinh học nghề Công nghệ ô tô trong trường cũng như các bạn yêu thích nghề cần có tài liệu tham khảo - Các thầy giáo, cô giáo dạy nghề Công nghệ ô tô làm tài liệu chính để biên soạn giáo án, tài liệu hỗ trợ giảng dạy. Nội dung giáo trình bao gồm sáu bài: Bài 1. Nhận dạng, tháo lắp hệ thống phân phối khí Bài 2.
Bảo dưỡng hệ thống phân phố i khí Bài 3. Sửa chữa nhóm xu páp Bài 4. Sửa chữa cơ cấu dẫn động xu páp Bài 5. Sửa chữa con đội và trục cam Bài 6.
Sửa chữa bộ truyền động trục cam Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo nội dung trong chương trình dạy nghề được Tổng cục Dạy nghề phê duyệt, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống phân phối khí đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn cho lần xuất bản sau. Xin trân trọng cảm ơn. Hà Nội, ngày….
năm 2018 2 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. 1 LỜI GIỚI THIỆU. 3 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN. NHẬN DẠNG, THÁO LẮP HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ.1 Nhiệm vụ, yêu cầu.
Nhận dạng hệ thống phân phối khí. 9 BÀI 2: BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ .2 Nội dung của bảo dưỡng. 24 BÀI 3: SỬA CHỮA NHÓM XU PÁP. Đặc điểm cấu tạo nhóm xu páp.
Sửa chữa nhóm xu páp .3 Sửa chữa các chi tiết. 67 BÀI 4: SỬA CHỮA CƠ CẤU DẪN ĐỘNG XU PÁP. Đặc điểm cấu tạo cơ cấu dẫn động xu páp .2 Đòn gánh và trục đòn gánh. Sửa chữa cơ cấu dẫn động xu páp .3 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, sửa chữa .4 Thực hành kiểm tra, sửa chữa.
78 BÀI 5: SỬA CHỮA TRỤC CAM VÀ CON ĐỘI. Đặc điểm cấu tạo của trục cam, con đội. Đặc điểm cấu tạo bộ truyền động trục cam .1 Nhiệm vụ, phân loại .2 Đặc điểm cấu tạo .4 Thực hành sửa chữa. 107 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ Mã số mô đun: MĐ 21 Thời gian mô đun: 60 giờ; (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 42 giờ; Kiểm tra: 3 giờ) I.
VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: - Vị trí: mô đun có thể được bố trí dạy sau các môn học/mô đun: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MH13, MH 14, MH 15, MH 16, MH 17, MĐ 18, MĐ 19, MĐ 20. - Tính chất: là mô đun chuyên môn nghề. MỤC TIÊU MÔ ĐUN: - Kiến thức: + Trình bày đúng nhiê ̣m vu ̣, yêu cầu, phân loa ̣i hệ thống phân phố i khí + Mô tả đúng cấu ta ̣o và nguyên lý làm việc của hệ thống phân phố i khí dùng trên đô ̣ng cơ + Phân tích đúng hiê ̣n tượng, nguyên nhân sai hỏng, phương pháp kiể m tra, sửa chữa sai hỏng của hệ thống phân phối khí - Kỹ năng: + Tháo lắ p, kiể m tra, bảo dưỡng và sửa chữa được hệ thống phân phố i khí đúng quy trình, quy pha ̣m và đúng tiêu chuẩ n kỹ thuâ ̣t trong bảo dưỡng, sửa chữa + Sử du ̣ng đúng các dụng cu ̣ tháo lắ p, kiể m tra, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống phân phố i khí bảo đảm chính xác và an toàn - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. NỘI DUNG MÔ ĐUN: 1.
Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành, tra* Số thí Tên các bài trong mô đun TT nghiệm, thảo luận, bài tập 1 Nhận dạng, tháo lắp hệ thống phân 11 5 6 0 phố i khí 2 Bảo dưỡng hệ thống phân phố i khí 9 3 6 0 3 Sửa chữa nhóm xu páp 9 2 6 1 4 Sửa chữa cơ cấu dẫn động xu páp 7 1 6 0 5 Sửa chữa con đội và trục cam 12 3 9 0 6 Sửa chữa bộ truyền động trục cam 12 1 9 2 Cộng: 60 15 42 3 6 Bài 1. Nhận dạng, tháo lắp hệ thống phân phối khí Giới thiệu chung Bài học sẽ cung cấp cho học sinh những khái niệm, nguyên lý hoạt động của hệ thống phân phối khí. Ngoài ra, còn cung cấp kiến thức, hình ảnh để học sinh nhận dạng cũng như trình tự tháo, lắp hệ thống phân phối khí Mục tiêu - Phát biể u đúng nhiêṃ vu ̣, yêu cầu, phân loại và nguyên lý làm việc của các loại hệ thống phân phố i khí - Tháo, lắ p hệ thống phân phối khí đúng quy trình và đúng yêu cầ u kỹ thuâ ̣t - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính 1.1 Nhiệm vụ, yêu cầu Mục tiêu - Phát biể u đúng nhiêm ̣ vụ, yêu cầu của các loa ̣i hệ thống phân phố i khí 1.1 Nhiệm vụ Hệ thống phân phối khí (cơ cấu phân phối khí) có nhiệm vụ đóng, mở các cửa hút (nạp), cửa xả (thải) để nạp đầy hỗn hợp (xăng + không khí) hoặc không khí vào trong xy lanh và xả sạch khí đã cháy ra ngoài theo trình tự làm việc của động cơ.2 Yêu cầu - Đảm bảo chất lượng của quá trình trao đổi khí.
- Đóng, mở các xu páp đúng thời điểm. - Đảm bảo đóng kín buồng cháy. - Độ mòn của chi tiết ít nhất và tiếng kêu nhỏ nhất. - Dễ điều chỉnh, sửa chữa và thay thế khi hư hỏng.2 Phân loại Mục tiêu - Phân loa ̣i được các hệ thống phân phố i khí 7 1.1 Hệ thống phân phối khí dùng xu páp - Hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên - Hệ thống phân phối khí loại xu páp treo - Hệ thống phân phối khí loại trục cam trên nắp máy 1.2 Hệ thống phân phối khí loại ngăn kéo phân phối (van trượt) 1.3 Hệ thống phân phối khí loại kết hợp (vừa ngăn kéo vừa có xu páp) a b Hình 1.1: Hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên (a) và xu páp treo (b) Hình 1.2: Hệ thống phân phối khí loại trục cam đặt trên nắp máy (a) và loại ngăn kéo phân phối (b) 8 1.
Nhận dạng hệ thống phân phối khí - Trình bày được nguyên lý làm việc của các loa ̣i hệ thống phân phố i khí - Nhận dạng được hệ thống phân phối khí 1.1 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động các loại hệ thống phân phối khí 1.1 Hệ thống phân phối khí dùng xu páp 1.1 Hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên a. Cấu tạo 8 7 6 9 5 4 3 2 1 Hình 1.3: Sơ đồ cấu tạo hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên 1- Trục cam; 4- Móng hãm 7- Xu páp 2- Con đội; 5- Lò xo xu páp; 8- Ổ đặt xu páp 3- Bu lông chỉnh khe hở nhiệt; 6- Bạc dẫn hướng; 9- Khe hở nhiệt Thông thường, hệ thống phân phối khí loại xu páp đặt bên thường chia ra các bộ phận sau: - Bộ phận đóng kín: để đóng kín cửa hút và cửa xả, đóng kín gồm: ổ đặt xu páp, lò xo, đĩa tựa, móng hãm và bạc hướng dẫn. - Bộ phận truyền lực: Truyền lực từ trục phân phối đến các xu páp: con đội. - Bộ phận trục phân phối: Điều khiển sự đóng mở của các xu páp.
- Bộ phận truyền động cho trục phân phối: truyền chuyển động quay từ trục cơ đến trục phân phối, bộ phận truyền động thường dùng bánh răng đai, xích. Nguyên lý hoạt động Khi động cơ hoạt động, trục khuỷu quay thông qua cặp bánh răng phân phối (hình 1.3) làm quay trục cam 1. Tới lúc đỉnh vấu cam tì và đẩy con đội đi lên, qua con đội đẩy xu páp 7 đi lên mở đưa hỗn hợp vào trong buồng đốt, lúc đó đĩa lò xo 4 cũng ép lò xo 5 ngắn lại. Khi vấu cam trượt qua đáy con đội thì lực đàn hồi của lò xo 5, thông qua đĩa 4, đẩy xu páp đi xuống đóng cửa nạp, đồng thời cũng đẩy con đội đi xuống tiếp xúc với mặt cam.
Bu lông con đội dùng để điều chỉnh khe hở nhiệt giữa con đội và đuôi xu páp tránh làm kênh khi đóng kín xu páp. Hệ thống điều khiển mở xu páp là do vấu cam 1 thực hiện, điều khiển đóng xu páp là lực đàn hồi của lò xo xu páp 5 thông qua đĩa lò xo 4 thực hiện. Hiện nay, chỉ dùng hệ thống phân phối khí dùng xu páp đặt bên trên các động cơ xăng 4 kì kiểu cũ, có tỉ số nén thấp hoặc trên động cơ 4 kì chạy bằng dầu hoả.2 Hệ thống phân phối khí loại xu páp treo a. Cấu tạo Hình 1.
