BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƢỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 22: BẢO DƢỠNG VÀ SỬA CHỮA TRANG BỊ ĐIỆN Ô TÔ NGHỀ CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-. của ……………… Tam điệp, năm 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta khá nhanh.
Nhiều kết cấu hiện đại đã trang bị cho ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều nhu cầu của giao thông vận tải. Trong đó sự cải tiến đáng chú ý nhất trong hệ thống trang bị điện của ô tô đời mới là người ta đã vận dụng những thành quả mới của ngành điện tử đặc biệt là các linh kiện bán dẫn vào hệ thống trang bị điện để thay thế cho các thiết bị cơ khí. Để phục vụ cho sinh viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa trang bị điện. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bẩy bài: Bài 1.
Tổng quan về trang bị điện trên ô tô Bài 2. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống cung cấp điện Bài 3. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống khởi động Bài 4. Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống đánh lửa Bài 5.
Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng Bài 6. Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống tín hiệu và đồng hồ báo Bài 7. Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống khóa của xe, nâng hạ và làm sạch kính Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình nội bộ của trường cao đẳng cơ điện xây dựng việt xô, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các bộ phận điên trên ô tô đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng.
Xin chân trọng cảm ơn Trường Cao đẳng cơ điện xây dựng việt xô, khoa Động lực trường Cao đẳng cơ điện xây dựng việt xô cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Tam Điệp, ngày…. năm 2019 Tham gia biên soạn 1.
Đặng Việt Dũng - Chủ biên 3 MỤC LỤC TRANG 1 Lời giới thiệu 3 2 Bài 1. Tổng quan về trang bị điện trên ô tô 7 3 Bài 2. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống cung cấp điện 15 4 Bài 3. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống khởi động 43 5 Bài 4.
Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống đánh lửa 65 6 Bài 5. Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng 105 7 Bài 6. Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống tín hiệu và đồng hồ báo 124 8 Bài 7. Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống khóa của xe, nâng hạ và làm sạch 145 kính 4 CHƢƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa trang bị điện ô tô Mã mô đun: MĐ 22 Thời gian thực hiện mô đun: 90 giờ; (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 57 giờ; Kiểm tra:3 giờ) I.
Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở và các mô đun nghề như: MĐ 16, MĐ 17… MĐ 21. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề Công nghệ ô tô trình độ trung cấp II. Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày đầy đủ các nhi ệm vụ, yêu cầu và phân loại các trang bi ̣đi ện trên ô tô + Giải thích được sơ đồ , cấu tạo và nguyên lý làm vi ệc chung của m ạch điện trên ô tô + Trình bày hiện tượng , nguyên nhân những hư hỏng của các bộ phận cơ bản trong hệ thống điện trên ô tô - Về kỹ năng: + Tháo lắp, kiể m tra và bảo dưỡng , sửa chữa các chi tiế t , bô ̣ phâ ̣n đúng quy trình, quy pha ̣m và đúng các tiêu chuẩ n kỹ thuâ ̣t trong sửa chữa + Sử du ̣ng đúng, hơ ̣p lý các du ̣ng cu ̣ đo , kiể m tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chiń h xác và an toàn - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong thực hành kiểm tra và khắc phục trang bi ̣điện trên ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của Sinh viên. Nội dung mô đun: 1.
Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Thực hành, Tổng Lý Số Tên các bài trong mô đun thực tập, thí Kiểm số thuyết TT nghiệm,Thảo tra luận, bài tập 1 Bài 1: Tổng quan về trang bị điện 4 3 1 0 trên ô tô 2 Bài 2: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ 16 6 10 thống cung cấp điện 3 Bài 3: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ 12 3 8 1 thống khởi động 4 Bài 4: Sửa chữa bảo dưỡng hệ 24 7 16 1 thống đánh lửa 5 Bài 5: Sửa chữa bảo dưỡng hệ 12 5 6 1 thống chiếu sáng 6 Bài 6: Sửa chữa bảo dưỡng hệ 24 8 15 1 thống tín hiệu 7 Bài 7: Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống khóa của xe, nâng hạ và 20 7 13 làm sạch kính 8 Bài 8: Kiểm tra kết thúc mô đun 8 1 7 Cộng: 120 40 76 4 2. Nội dung chi tiết: 6 Bài 1: TỔNG QUAN VỀ TRANG BỊ ĐIỆN TRÊN Ô TÔ Mã bài: MĐ 22 - 01 Giới thiệu chung Ô tô hiện nay được trang bị nhiều chủng loại thiết bị điện và điện tử khác nhau. Từng nhóm các thiết bị điện có cấu tạo và tính năng riêng, phục vụ một số mục đích nhất định, tạo thành những hệ thống điện riêng biệt trong mạch điện của ô tô. Nội dung phần này sẽ trình bày các kiến thức tổng quan về hệ thống điện trên ô tô.
Mục tiêu của bài: - Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các hệ thống điện cơ bản trên ô tô - Giải thích được sơ đồ và nguyên lý làm việc của mạch điện cơ bản trên ô tô - Nhận dạng được các cụm chi tiết cơ bản trong các hệ thống điện trên ô tô - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung bài: 1. Nhiêm ̣ vu, ̣ yêu cầ u và phân loại các hệ thống điện cơ bản trên ô tô Mục tiêu: Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các hệ thống điện cơ bản trên ô tô 1. Nhiêm ̣ vu các ̣ hệ thống điện cơ bản trên ô tô * Hệ thống khởi động: Bao gồm accu, máy khởi động điện (starting motor), các relay điều khiển và relay bảo vệ khởi động.
Đối với động cơ diesel có trang bị thêm hệ thống xông máy (glow system). Có nhiệm vụ cung cấp cho trục khuỷu động cơ một số vòng quay tối thiểu nào đó để động cơ tự nổ được. * Hệ thống nguồn cung cấp gồm: Ắc quy, máy phát điện, bộ tiết chế, các rơle và đèn báo nạp… có nhiệm vụ cung cấp cho các phụ tải trên ô tô một giá trị điện áp ổn định theo mọi chế độ hoạt động của tải. * Hệ thống đánh lửa bao gồm: Ắc quy, công tắc máy, bôbin (biến áp đánh lửa), bộ chia điện, hộp đánh lửa và bugi.
có nhiệm vụ tạo ra xung điện áp cao để thực hiện đánh lửa ở hai đầu điện cực bugi đốt cháy hòa khí theo đúng thứ tự công tác của động cơ. * Hệ thống chiếu sáng-tín hiệu gồm: 7 Các đèn chiếu sáng, các đèn tín hiệu, còi, các công tắc điều khiển và các rơle… có nhiệm vụ cung cấp đầy đủ ánh sáng cần thiết để xe hoạt động tốt vào ban đêm và đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông hay cho biết tình trạng của động cơ, xe. * Hệ thống điều khiển động cơ: Gồm hệ thống điều khiển phun xăng, lửa, góc phối cam, ga tự động… * Hệ thống điều khiển ô tô gồm: Hệ thống điều khiển phanh tự động ABS, hộp số tự động, tay lái, gối hơi, lực kéo. * Hệ thống điều hòa nhiệt độ: Gồm máy nén ga lạnh, giàn nóng, giàn lạnh, phin lọc, van tiết lưu, các đường ống…có nhiệm vụ lọc sạch tinh khiết không khí đưa vào cabin xe và duy trì nó ở một nhiệt độ thích hợp nhất.
* Các hệ thống phụ gồm: Hệ thống mạch báo áp suất dầu Hệ thống mạch báo mức nhiên liệu Hệ thống mạch báo nhiệt độ nước làm mát Hệ thống mạch báo tốc độ Hệ thống khóa cửa Hệ thống xông kính, … 1. Phân loại các hệ thống điện cơ bản trên ô tô - Hệ thống điện động cơ - Hệ thống điện thân xe 1. Các thành phần chính và các ký hiệu cơ bản của mạch điện Mục tiêu: Trình bày được các thành phần chính và các ký hiệu cơ bản của mạch điện 1.Thành phần chính trong mạch điện 1. Dây điện và cáp a.
Dây điện áp thấp. Được sử dụng rộng rãi trên ô tô gồm lõi dây và bọc cách điện. Được sử dụng ở dây cáp ăng ten radio, đường tín hiệu đánh lửa, đường tín hiệu cảm biến oxi… c. Được sử dụng làm dây dẫn điện cao áp trên HTĐL động cơ xăng.
Các chi tiết cách điện. Bọc, phủ dây điện hoặc gắn chắc chúng với chi tiết khác. Các chi tiết nối. Các giắc nối được nhóm lại với nhau gồm: Bảng mạch in, cầu chì, rơ le, ngắt mạch và các chi tiết khác.
Giống như hộp nối nhưng không có chức năng trung tâm kết nối. Được sử dụng nối giữa dây điện với dây điện và nối giữa dây điện với bộ phận điện. Giắc nối dây. Nối các cực của cùng một nhóm.
Bu lông nối mát. Nối mát dây điện và các bộ phận điện với thân xe. Các chi tiết bảo vệ mạch điện. Được lắp giữa cầu chì dòng cao với thiết bị điện b.
Cầu chì dòng cao (thanh cầu chì). Được lắp giữa nguồn điện và thiết bị điện, có 2 loại: loại hộp và loại thanh nối. Bộ ngắt mach.