Giáo Trình Môn Học: An Toàn Lao Động và Vệ Sinh Công Nghiệp

Giáo trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp cung cấp kiến thức cần thiết để đảm bảo an toàn và sức khỏe trong môi trường làm việc.

• Tác giả: Phạm Như Cường
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Giới
• Chuyên ngành: An Toàn Lao Động Và Vệ Sinh Công Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình An Toàn Lao Động Và Vệ Sinh Công Nghiệp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC BẢO HỘ LAO ĐỘNG
• 1.1. Những khái niệm cơ bản
• 1.2. Mục đích, ý nghĩa, tính chất của công tác bảo hộ lao động
• 1.3. Những nội dung chủ yếu của khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động
• 1.4. Mối quan hệ giữa bảo hộ lao động và môi trường
• 1.5. Sự phát triển bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: VỆ SINH LAO ĐỘNG
• 2.1. Những vấn đề chung về vệ sinh lao động
• 2.2. Thu gom, phân loại và xử lý vật liệu thải
• 3. CHƯƠNG 3: KỸ THUẬT AN TOÀN
• 3.1. Những khái niệm cơ bản
• 3.2. Kỹ thuật an toàn điện
• 3.3. Kỹ thuật an toàn thiết bị nâng hạ
• 4. CHƯƠNG 4: KỸ THUẬT PHÒNG, CHỮA CHÁY
• 4.1. Kỹ thuật an toàn phòng cháy, cứu nạn
• 4.2. Sử dụng thiết bị, phương tiện PCCC
• 5. CHƯƠNG 5: SƠ CỨU NGƯỜI BỊ TAI NẠN LAO ĐỘNG
• 5.1. Phương pháp sơ cứu nạn nhân bị chấn thương
• 5.2. Các tai nạn và phương pháp sơ cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình An Toàn Lao Động và Vệ Sinh Công Nghiệp

Giáo trình An Toàn Lao Động và Vệ Sinh Công Nghiệp là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo và nâng cao nhận thức về an toàn lao động. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản mà còn giúp người học hiểu rõ hơn về các quy định và tiêu chuẩn liên quan đến an toàn lao động. Việc áp dụng các kiến thức này vào thực tiễn sẽ giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc.

1.1. Mục đích và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình nhằm trang bị cho người học những kiến thức cần thiết về an toàn lao động, từ đó nâng cao ý thức và trách nhiệm trong công việc. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe của người lao động mà còn đảm bảo an toàn cho môi trường làm việc.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho học sinh trình độ Trung cấp nghề Vận hành máy thi công mặt đường, giúp họ nắm vững các quy định và biện pháp an toàn trong quá trình làm việc.

II. Những thách thức trong công tác bảo hộ lao động

Công tác bảo hộ lao động gặp nhiều thách thức, từ việc nhận thức của người lao động đến việc thực hiện các quy định an toàn. Nhiều người lao động chưa hiểu rõ về tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định này, dẫn đến tình trạng vi phạm và gia tăng rủi ro trong lao động.

2.1. Nhận thức của người lao động về an toàn lao động

Nhiều người lao động vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của an toàn lao động, dẫn đến việc không tuân thủ các quy định và biện pháp an toàn cần thiết.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn lao động

Các yếu tố như điều kiện làm việc, trang thiết bị không đảm bảo an toàn, và thiếu sự giám sát có thể làm gia tăng nguy cơ tai nạn lao động.

III. Phương pháp nâng cao an toàn lao động hiệu quả

Để nâng cao an toàn lao động, cần áp dụng các phương pháp khoa học và kỹ thuật trong công tác bảo hộ lao động. Việc đào tạo thường xuyên và cập nhật kiến thức mới cho người lao động là rất cần thiết.

3.1. Đào tạo và huấn luyện an toàn lao động

Đào tạo thường xuyên giúp người lao động nắm vững các quy định và biện pháp an toàn, từ đó giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc.

3.2. Sử dụng thiết bị bảo hộ lao động

Việc sử dụng đúng và đầy đủ các thiết bị bảo hộ lao động là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và an toàn cho người lao động trong môi trường làm việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong công tác bảo hộ lao động

Giáo trình An Toàn Lao Động và Vệ Sinh Công Nghiệp không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong công tác bảo hộ lao động. Việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình vào thực tế sẽ giúp giảm thiểu tai nạn lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Kết quả nghiên cứu về an toàn lao động

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp an toàn lao động có thể giảm thiểu đáng kể số vụ tai nạn lao động trong các ngành công nghiệp.

4.2. Các mô hình thực hành an toàn lao động

Các mô hình thực hành an toàn lao động giúp người lao động có cơ hội trải nghiệm và thực hành các biện pháp an toàn trong môi trường làm việc thực tế.

V. Kết luận và tương lai của công tác bảo hộ lao động

Công tác bảo hộ lao động là một phần không thể thiếu trong quá trình sản xuất. Việc nâng cao nhận thức và thực hiện nghiêm túc các quy định về an toàn lao động sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động.

5.1. Tương lai của giáo trình an toàn lao động

Giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về an toàn lao động trong các ngành nghề khác nhau.

5.2. Vai trò của công tác bảo hộ lao động trong phát triển bền vững

Công tác bảo hộ lao động không chỉ bảo vệ sức khỏe người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học An toàn lao động và Vệ sinh công nghiệp (mã số MH 12) do Trường Cao đẳng Cơ giới (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) biên soạn, với sự tham gia của tác giả Phạm Như Cường trong vai trò Chủ biên, được ban hành phục vụ công tác đào tạo nội bộ. Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề Vận hành máy thi công mặt đường trình độ Trung cấp, môn học có thời lượng 30 giờ (tương đương 02 tín chỉ), bao gồm 25 giờ lý thuyết, 03 giờ thực hành và 02 giờ kiểm tra. Môn học thuộc nhóm các môn học/mô-đun kỹ thuật cơ sở, được bố trí giảng dạy sau các môn học lý thuyết chuyên môn nghề hoặc tổ chức dạy song song với các mô-đun chuyên môn kỹ thuật.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình xác định chuẩn đầu ra theo ba tiêu chí:

• Kiến thức: Người học trình bày được mục đích, ý nghĩa, tính chất, nhiệm vụ và các quy định pháp luật về công tác bảo hộ lao động (chuẩn A1); liệt kê và phân loại đầy đủ các trang thiết bị bảo hộ cá nhân cũng như phương tiện kỹ thuật phòng cháy chữa cháy (chuẩn A2).
• Kỹ năng: Người học thực hiện đúng quy trình an toàn khi vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa máy thi công mặt đường (chuẩn B1); thành thạo phương pháp sơ cứu ban đầu người bị tai nạn lao động (chuẩn B2); thực hiện quy trình thu gom, phân loại và xử lý vật liệu thải rắn xây dựng tại công trường (chuẩn B3).
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tác phong kỷ luật, tính cẩn thận, tinh thần hợp tác nhóm và tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn an toàn, vệ sinh công nghiệp tại doanh nghiệp (chuẩn C1, C2).

Cấu trúc giáo trình gồm 5 chương kiến thức chuyên môn, thiết lập cách tiếp cận từ hệ thống lý luận, cơ sở pháp lý đến kỹ thuật an toàn chuyên ngành và thao tác cứu hộ khẩn cấp. Điểm đặc sắc của tài liệu là việc gắn kết trực tiếp nguyên lý bảo hộ lao động tổng quát với các điều kiện thi công thực tế của ngành cơ giới đường bộ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình phân bổ kiến thức qua 5 chương theo tiến trình logic từ tổng quát đến chi tiết:

• Chương 1: Những vấn đề chung về công tác bảo hộ lao động (02 giờ): Trình bày các khái niệm cơ bản về điều kiện lao động, yếu tố nguy hiểm và có hại (vật lý, hóa học, sinh học, vi khí hậu, tâm lý lao động); phân biệt chấn thương, bệnh nghề nghiệp và nhiễm độc nghề nghiệp. Phân tích 3 tính chất căn bản của công tác bảo hộ lao động (tính pháp lý, tính khoa học kỹ thuật, tính quần chúng); giới thiệu lịch sử phát triển chính sách bảo hộ lao động tại Việt Nam (Sắc lệnh 29/SL ngày 12/8/1947, Sắc lệnh 77/SL ngày 22/5/1950, Chỉ thị 132/CT ngày 13/3/1959); nghiên cứu mô hình hệ sinh thái và 4 trụ cột của phát triển bền vững (kinh tế, nhân văn, môi trường, kỹ thuật).
• Chương 2: Vệ sinh lao động (02 giờ): Xác định đối tượng, nhiệm vụ của vệ sinh lao động; phân tích các tác hại nghề nghiệp gắn với quá trình sản xuất, tổ chức lao động và môi trường vi khí hậu; trích xuất các điều khoản pháp lý quy định chế độ lao động đặc thù đối với lao động nữ (Điều 113 Bộ luật Lao động, Nghị định 23/CP, Thông tư liên tịch 03/TTLB-LĐTBXH-BYT), lao động chưa thành niên (Điều 121, 122 Bộ luật Lao động, Thông tư 09/TTLT-LĐTBXH-BYT) và lao động tàn tật (Điều 125, 126, 127 Bộ luật Lao động). Cung cấp quy trình phân loại và quản lý chất thải rắn xây dựng theo Nghị định 38/2015/NĐ-CP.
• Chương 3: Kỹ thuật an toàn (10 giờ): Phân tích cơ chế tác động của dòng điện lên cơ thể sống (tác dụng nhiệt, điện phân, sinh học theo TCVN 4756-89 với ngưỡng điện áp an toàn xoay chiều 42V, một chiều 110V); phân tích điện trở tiếp xúc của người qua các trạng thái khô và ẩm ướt; quy tắc an toàn đối với thiết bị nâng hạ (máy nâng đơn giản, máy trục dạng cầu) và máy móc cơ khí thi công mặt đường.
• Chương 4: Kỹ thuật phòng, chữa cháy (10 giờ): Phân tích các nguyên nhân gây cháy nổ trên công trường cơ giới, cấu tạo và nguyên lý vận hành của bình bọt, bình khí CO2, hệ thống lăng vòi, cát và các chất chữa cháy chuyên dụng; biện pháp an toàn thoát nạn.
• Chương 5: Sơ cứu người bị tai nạn lao động (06 giờ): Quy trình xử lý cấp cứu chấn thương cơ học, cầm máu, băng bó vết thương, cố định xương gãy, xử lý nạn nhân bị bỏng và quy trình hô hấp nhân tạo, ép tim ngoài lồng ngực đối với nạn nhân bị điện giật hoặc ngạt khí.

Progression logic của giáo trình đi từ việc trang bị nhận thức pháp luật và lý thuyết hệ thống ở Chương 1, mở rộng sang kiểm soát môi trường làm việc ở Chương 2, đi sâu vào kỹ thuật an toàn máy móc cơ giới ở Chương 3, phòng ngừa sự cố cháy nổ ở Chương 4, và kết thúc bằng hành động ứng phó tai nạn tại chỗ ở Chương 5.

flowchart LR
    A["Chương 1: Cơ sở pháp lý & Khái niệm chung"] --> B["Chương 2: Vệ sinh lao động & Quản lý chất thải"]
    B --> C["Chương 3: Kỹ thuật an toàn điện & Thiết bị nâng"]
    C --> D["Chương 4: Kỹ thuật phòng cháy chữa cháy"]
    D --> E["Chương 5: Phương pháp sơ cứu tai nạn lao động"]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

1. Lý thuyết hệ thống "Người – Máy – Môi trường": Phân tích sự tương tác qua lại giữa 3 thành tố trong dây chuyền sản xuất; đánh giá quá trình lan truyền các yếu tố độc hại từ nguồn phát sinh qua khoảng cách không gian đến vị trí người thao tác.
2. Nguyên lý Ecgonomi (Ergonomics) và Nhân trắc học: Nghiên cứu tính thích ứng giữa phương tiện kỹ thuật và đặc điểm giải phẫu, tâm sinh lý con người; các nguyên tắc thiết kế không gian làm việc, bảng tín hiệu, cơ cấu điều khiển nhằm giảm thiểu căng thẳng thần kinh và đau mỏi cơ bắp.
3. Định nghĩa kỹ thuật an toàn theo TCVN 3153-79: Hệ thống các biện pháp tổ chức và kỹ thuật nhằm ngăn ngừa tác động của các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương trong sản xuất.
4. Hệ thống phân loại yếu tố môi trường (Bảng I-1): Phân tách các yếu tố vi khí hậu, tiếng ồn, rung động, chiếu sáng và bụi thành ba nhóm tác động: yếu tố nhiễu, yếu tố tổn thương và yếu tố sử dụng (như âm thanh báo hiệu, độ tương phản thị giác).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Tính toán và kiểm soát điều kiện cách điện, tăng điện trở tiếp xúc thông qua trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân; kiểm định tình trạng kỹ thuật của thiết bị nâng chuyển (palăng, tời, cần trục); kiểm tra các cơ cấu an toàn và che chắn truyền động máy thi công mặt đường.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích nguyên nhân sự cố thông qua phương pháp phân tích tác động và phân tích tình trạng; đánh giá các chỉ số vi khí hậu, độ ồn và nguy cơ phát sinh khí thải độc hại (CO2, hơi nhiên liệu) trên công trường.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Phân loại chất thải rắn xây dựng (tái chế, tái sử dụng, chôn lấp) và tách lọc chất thải nguy hại; thao tác bình chữa cháy xách tay; thực hiện kỹ thuật hồi sinh tim phổi và cố định tạm thời cho nạn nhân chấn thương.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình thiết kế định hướng sư phạm theo phương pháp dạy học tích cực, kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lý thuyết, thị phạm kỹ năng và làm việc nhóm tại xưởng thực hành.

flowchart TD
    subgraph GV["Hoạt động Giảng viên"]
        GV1["Thuyết trình ngắn & Nêu vấn đề"] --> GV2["Thao tác mẫu chuẩn xác"]
        GV2 --> GV3["Uốn nắn & Sửa sai tại chỗ"]
    end
    subgraph SV["Hoạt động Người học"]
        SV1["Đọc trước tài liệu giáo trình"] --> SV2["Thảo luận nhóm 2-3 người"]
        SV2 --> SV3["Thực hành trên mô hình / xưởng máy"]
    end
    GV --> SV

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng viên áp dụng phương pháp trình chiếu, thuyết trình ngắn, nêu vấn đề, hướng dẫn học viên nghiên cứu tài liệu quy chuẩn kỹ thuật; trực tiếp thực hiện thao tác mẫu và uốn nắn, sửa sai tại chỗ cho người học trong các bài thực hành.
• Tổ chức thảo luận và Case studies: Học viên được chia thành các nhóm nhỏ từ 2-3 người. Mỗi nhóm được giao chủ đề thảo luận cụ thể trước buổi học (phân tích nguy cơ tai nạn điện giật, nhận diện điểm mù trên máy thi công, biện pháp xử lý phế thải bê tông nhựa). Nhóm trưởng phân công thành viên thu thập tài liệu, tổng hợp nội dung và lập báo cáo nhóm.
• Bài tập thực hành (Practical exercises): Thực hiện tại Xưởng chuyên môn máy thi công với hệ thống máy móc, mô hình thực hành, bảng phân tích chỉ số, biển báo an toàn và các mẫu sản phẩm từ dầu mỏ (nhiên liệu, chất bôi trơn, dung dịch làm mát).
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Căn cứ Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, quy chế đánh giá kết quả học tập được xác định cụ thể:
  • Điểm kiểm tra thường xuyên (hệ số 1): Chiếm 40% trọng số, tổ chức sau 10 giờ học bằng hình thức kiểm tra viết, trắc nghiệm, vấn đáp hoặc đánh giá báo cáo thảo luận (đánh giá chuẩn A1, A2, C1, C2).
  • Điểm kiểm tra định kỳ (hệ số 2): Nằm trong trọng số quá trình 40%, thực hiện sau 20 giờ học bằng hình thức viết lý thuyết kết hợp thao tác thực hành (đánh giá chuẩn A3, B1, B2, C1, C2).
  • Điểm thi kết thúc môn học: Chiếm 60% tổng điểm môn học, thực hiện sau 30 giờ bằng hình thức vấn đáp kết hợp kiểm tra kỹ năng thực hành trên mô hình (đánh giá toàn diện chuẩn A1, A2, B1, B2, B3, C1, C2). Điểm chấm theo thang điểm 10, làm tròn đến một chữ số thập phân và quy đổi sang thang điểm chữ (thang điểm 4).
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học bắt buộc phải đọc trước bài học tại nhà, chuẩn bị tài liệu tham khảo từ thư viện hoặc website chuyên ngành; tham dự tối thiểu 70% tổng thời lượng giờ giảng tích hợp. Học viên vắng quá 30% thời lượng phải học lại môn học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Chuẩn hóa khung quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật: Giáo trình trích dẫn và cập nhật hệ thống văn bản pháp luật về lao động và môi trường của Việt Nam, bao gồm Bộ luật Lao động, các Nghị định chuyên ngành (Nghị định 23/CP, Nghị định 38/2015/NĐ-CP về quản lý chất thải và phế liệu), Thông tư hướng dẫn (Thông tư 03/TTLB-LĐTBXH-BYT, Thông tư 09/TTLT-LĐTBXH-BYT, Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH), cùng các tiêu chuẩn quốc gia như TCVN 3153-79 (về thuật ngữ kỹ thuật an toàn) và TCVN 4756-89 (về quy chuẩn điện áp an toàn).

2. Tích hợp góc nhìn môi trường và biến đổi khí hậu toàn cầu: Khác với các tài liệu an toàn truyền thống thuần túy về kỹ thuật cơ khí, giáo trình mở rộng sang lĩnh vực sinh thái học lao động. Tài liệu đưa ra các dẫn chứng khoa học về hiện tượng hiệu ứng nhà kính (sự gia tăng nồng độ khí CO2 trong khí quyển cao hơn 30% so với năm 1860, lượng phát thải hàng năm đạt ít nhất 7 tỷ tấn carbon, tác động của hiện tượng El Nino năm 1997 làm tăng nhiệt độ trung bình khí quyển thêm 0,43°C), qua đó xây dựng 4 nhóm giải pháp phát triển bền vững trong hoạt động công nghiệp và xây dựng.

3. Gắn liền giải pháp an toàn với công nghệ thi công mặt đường: Nội dung giáo trình phản ánh trực tiếp các công đoạn của nghề Vận hành máy thi công mặt đường:

   • Xử lý và tái chế chất thải rắn xây dựng: Hướng dẫn tái chế bê tông, gạch vỡ làm vật liệu áo đường hoặc cốt liệu thô sản xuất gạch không nung; tái chế nhựa đường phế thải thành bê tông nhựa tái sinh.
   • An toàn hóa chất ngành xe máy: Đánh giá đặc tính bắt cháy, độc hại của nhiên liệu xăng, diesel, khí nén CNG, nhiên liệu sinh học và vật liệu bôi trơn chuyên dụng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên/Học sinh đào tạo nghề: Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh hệ Trung cấp nghề Vận hành máy thi công mặt đường. Ngoài ra, tài liệu phù hợp làm tài liệu học tập cho học viên các nghề cơ giới hóa xây dựng, vận hành máy công trình (máy san, máy lu, máy xúc, máy ủi, máy xúc lật) tại các trường cao đẳng, trung cấp kỹ thuật.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu tốt môn học MH 12, người học cần hoàn thành hoặc học song song các môn học cơ sở trong khung chương trình:
  • Vẽ kỹ thuật (MH 07)
  • Dung sai và kỹ thuật đo lường trong cơ khí (MH 08)
  • Cơ kỹ thuật (MH 09)
  • Điện kỹ thuật (MH 10)
  • Nhiên liệu và vật liệu bôi trơn (MH 11)
• Giảng viên và cán bộ giảng dạy: Tài liệu cung cấp đề cương bài giảng chi tiết, bảng trọng số kiểm tra, ngân hàng câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương và hướng dẫn tổ chức dạy học tích hợp (lý thuyết kết hợp thực hành tại xưởng).
• Tài liệu tham khảo chuyên ngành: Là tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho cán bộ quản lý an toàn lao động, kỹ sư công trường, kỹ thuật viên bảo dưỡng thiết bị cơ giới tại các doanh nghiệp thi công cầu đường và hạ tầng kỹ thuật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được thiết kế theo chuẩn chương trình đào tạo trình độ Trung cấp nghề cho học sinh ngành Vận hành máy thi công mặt đường tại Trường Cao đẳng Cơ giới, đồng thời có thể áp dụng cho các ngành cơ khí xây dựng, cơ giới hóa thi công công trình giao thông.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi học môn này?

Người học cần có kiến thức cơ sở về vật lý, hóa học phổ thông và các môn học kỹ thuật cơ sở bao gồm Cơ kỹ thuật (MH 09), Điện kỹ thuật (MH 10) và Nhiên liệu - vật liệu bôi trơn (MH 11) để nắm bắt các quy chuẩn về truyền dẫn dòng điện, tải trọng nâng hạ và an toàn phòng chống cháy nổ nhiên liệu.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu an toàn lao động chung là gì?

Tài liệu tích hợp đồng thời ba cấu phần: cơ sở pháp lý và lý thuyết Ecgonomi hệ thống; kỹ thuật an toàn máy móc thi công chuyên dụng (thiết bị nâng, động cơ cơ giới, hệ thống thủy lực); và giải pháp quản lý, tái chế phế thải rắn công trường (bê tông, nhựa đường) theo các quy định môi trường hiện hành.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Học viên cần nghiên cứu nội dung lý thuyết trước mỗi bài học, tra cứu các văn bản pháp luật và tiêu chuẩn viện dẫn (TCVN 3153-79, TCVN 4756-89, Nghị định 38/2015/NĐ-CP), tích cực tham gia thảo luận nhóm 2-3 người và trực tiếp rèn luyện kỹ năng thao tác trên các mô hình tại xưởng máy thi công.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ và viện dẫn tham khảo nào?

Giáo trình viện dẫn các tài liệu chuyên khảo chính thức gồm:

• Sách Hỏi đáp về BHLĐ của tác giả Nguyễn Bá Dũng (Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 1999).
• Sách Bảo hộ lao động trong công nghiệp xây dựng của tác giả Nguyễn Văn Phiêu (Nhà xuất bản Xây dựng, Hà Nội, 2002).
• Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH).

---

Kết luận

Giáo trình môn học An toàn lao động và Vệ sinh công nghiệp (MH 12) của Trường Cao đẳng Cơ giới hệ thống hóa toàn diện các nguyên lý bảo hộ lao động, quy chuẩn vệ sinh công nghiệp, kỹ thuật an toàn điện, an toàn thiết bị nâng hạ và quy trình phòng cháy chữa cháy, sơ cứu tai nạn trong lĩnh vực thi công cơ giới mặt đường. Lộ trình đào tạo dẫn dắt người học từ việc thấu hiểu khung pháp lý, nhận diện các tác hại nghề nghiệp đến việc làm chủ các biện pháp kỹ thuật an toàn và thao tác cứu hộ khẩn cấp tại công trường.

Để củng cố và mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu các tài liệu tham khảo chuyên khảo của tác giả Nguyễn Bá Dũng (1999), Nguyễn Văn Phiêu (2002), hệ thống tiêu chuẩn quốc gia TCVN và quy chế đào tạo ban hành theo Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu - Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề, thao tác mẫu, uốn nắn và sửa sai tại chỗ cho người học); yêu cầu người học nhớ các giá trị đại lượng, đơn vị của các đại lượng. Các bước quy trình thực hiện. - Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình trước buổi học, thực hiện thao tác theo hướng dẫn. Điều kiện thực hiện bài học - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Xưởng chuyên môn máy thi công - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác, mô hình thực hành và các bảng mẫu, BHLĐ các loại.

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có -11- Kiểm tra và đánh giá bài học - Nội dung:  Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức  Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng.  Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học.

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập. - Phương pháp:  Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)  Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có Kiểm tra định kỳ thực hành: không có Nội dung chính: 1. Nh÷ng kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ BHL§ 1. §iÒu kiÖn lao ®éng: §iÒu kiÖn lao ®éng lµ tæng thÓ c¸c yÕu tè vÒ tù nhiªn, x· héi, kü thuËt, kinh tÕ , tæ chøc thÓ hiÖn qua quy tr×nh c«ng nghÖ, c«ng cô lao ®éng, ®èi t−îng lao ®éng, m«i tr−êng lao ®éng, con ng−êi lao ®éng vµ sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a chóng t¹o ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña con ng−êi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

§iÒu kiÖn lao ®éng cã ¶nh h−ëng ®Õn søc khoÎ vµ tÝnh m¹ng con ng−êi. Nh÷ng c«ng cô vµ ph−¬ng tiÖn cã tiÖn nghi, thuËn lîi hay ng−îc l¹i g©y khã kh¨n nguy hiÓm cho ng−êi lao ®éng, ®èi t−îng lao ®éng. §èi víi qu¸ tr×nh c«ng nghÖ, tr×nh ®é cao hay thÊp, th« s¬, l¹c hËu hay hiÖn ®¹i ®Òu cã t¸c ®éng rÊt lín ®Õn ng−êi lao ®éng. M«i tr−êng lao ®éng ®a d¹ng, cã nhiÒu yÕu tè tiÖn nghi, thuËn lîi hay ng−îc l¹i rÊt kh¾c nghiÖt, ®éc h¹i, ®Òu t¸c ®éng rÊt lín ®Õn søc kháe ng−êi lao ®éng.

C¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i: Yªó tè nguy hiÓm cã h¹i lµ trong mét ®iÒu kiÖn lao ®éng cô thÓ, bao giê còng xuÊt hiÖn c¸c yÕu tè vËt chÊt cã ¶nh h−ëng xÊu, nguy hiÓm, cã -12- nguy c¬ g©y tai n¹n hoÆc bÖnh nghÒ nghiÖp cho ng−êi lao ®éng. Cô thÓ lµ: - C¸c yÕu tè vËt lý nh− nhiÖt ®é, ®é Èm, tiÕng ån, rung ®éng, c¸c bøc x¹ cã h¹i, bôi… - C¸c yÕu tè ho¸ häc nh− ho¸ chÊt ®éc, c¸c lo¹i h¬i, khÝ, bôi ®éc, c¸c chÊt phãng x¹… - C¸c yÕu tè sinh vËt, vi sinh vËt nh− c¸c lo¹i vi khuÈn, siªu vi khuÈn, ký sinh trïng, c«n trïng, r¾n… - C¸c yÕu tè bÊt lîi vÒ t− thÕ lao ®éng, kh«ng tiÖn nghi do kh«ng gian chæ lµm viÖc, nhµ x−ëng chËt hÑp, mÊt vÖ sinh… - C¸c yÕu tè t©m lý kh«ng thuËn lîi. Tai n¹n lao ®éng: Tai n¹n lao ®éng lµ tai n¹n g©y tæn th−¬ng cho bÊt kú bé phËn, chøc n¨ng nµo cña c¬ thÓ ng−êi lao ®éng hoÆc g©y tö vong, x¶y ra trong qóa tr×nh lao ®éng, g¾n liÒn víi viÖc thùc hiÖn c«ng viÖc hoÆc nhiÖm vô lao ®éng. NhiÔm ®éc ®ét ngét còng lµ tai n¹n lao ®éng.

Tai n¹n lao ®éng ®−îc ph©n ra: ChÊn th−¬ng, nhiÔm ®éc nghÒ nghiÖp vµ bÖnh nghÒ nghiÖp * ChÊn th−¬ng: Lµ tai n¹n mµ kÕt qu¶ g©y nªn nh÷ng vÕt th−¬ng hay huû ho¹i mét phÇn c¬ thÓ ng−êi lao ®éng, lµm tæn th−¬ng t¹m thêi hay mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng vÜnh viÔn hay thËm chÝ g©y tö vong. ChÊn th−¬ng cã t¸c dông ®ét ngét. * BÖnh nghÒ nghiÖp: Lµ bÖnh ph¸t sinh do t¸c ®éng cña ®iÒu kiÖn lao ®éng cã h¹i, bÊt lîi (tiÕng ån, rung.) ®èi víi ng−êi lao ®éng. Bªnh nghÒ nghiÖp lµm suy yÕu dÇn dÇn søc khoÎ hay lµm ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng lµm viÖc vµ sinh ho¹t cña ng−êi lao ®éng.

BÖnh nghÒ nghiÖp lµm suy yÕu søc khoÎ ng−êi lao ®éng mét c¸ch dÇn dÇn vµ l©u dµi. *NhiÓm ®éc nghÒ nghiÖp: lµ sù huû ho¹i søc khoÎ do t¸c dông cña c¸c chÊt ®éc x©m nhËp vµo c¬ thÓ ng−êi lao ®éng trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt 2. Môc ®Ých, ý nghÜa, tÝnh chÊt cña c«ng t¸c B¶o Hé lao ®éng -13- 2.1 Môc ®Ých cña c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng ( BHL§): Môc tiªu cña c«ng t¸c BHL§ lµ th«ng qua c¸c biÖn ph¸p vÒ khoa häc kü thuËt, tæ chøc, kinh tÕ, x· héi ®Ó lo¹i trõ c¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i ®−îc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, t¹o nªn mét ®iÒu kiÖn lao ®éng thuËn lîi, vµ ngµy cµng ®−îc c¶i thiÖn tèt h¬n ®Ó ng¨n ngõa tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, h¹n chÕ èm ®au lµm gi¶m sót søc khoÎ còng nh− nh÷ng thiÖt h¹i kh¸c ®èi víi ng−êi lao ®éng, nh»m b¶o vÖ søc khoÎ, ®¶m b¶o an toµn vÒ tÝnh m¹ng ng−êi lao ®éng vµ c¬ së vËt chÊt, trùc tiÕp gãp phÇn b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn lùc l−îng s¶n xuÊt, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. Ý nghÜa cña c«ng t¸c BHL§: B¶o hé lao ®éng tr−íc hÕt lµ ph¹m trï cña lao ®éng s¶n xuÊt, do yªu cÇu cña s¶n xuÊt vµ g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

B¶o hé lao ®éng mang l¹i niÒm vui, h¹nh phóc cho mäi ng−êi nªn nã mang ý nghÜa nh©n ®¹o s©u s¾c. MÆt kh¸c, nhê ch¨m lo søc khoÎ cña ng−êi lao ®éng mµ c«ng t¸c BHL§ mang l¹i hiÖu qu¶ x· héi vµ nh©n ®¹o rÊt cao. BHL§ lµ mét chÝnh s¸ch lín cña §¶ng vµ Nhµ n−íc, lµ nhiÖm vô quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc trong c¸c dù ¸n, thiÕt kÕ, ®iÒu hµnh vµ triÓn khai s¶n xuÊt. BHL§ mang l¹i nh÷ng lîi Ých vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ x· héi.

Lao ®éng t¹o ra cña c¶i vËt chÊt, lµm cho x· héi tån t¹i vµ ph¸t triÓn. BÊt cø d−íi chÕ ®é x· héi nµo, lao ®éng cña con ng−êi còng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt. X©y dùng quèc gia giµu cã, tù do, d©n chñ còng nhê ng−êi lao ®éng. TrÝ thøc më mang còng nhê lao ®éng (lao ®éng trÝ ãc) v× vËy lao ®éng lµ ®éng lùc chÝnh cña sù tiÕn bé loµi ng−êi.

TÝnh chÊt cña c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng: BHL§ Cã 3 tÝnh chÊt chñ yÕu lµ: Ph¸p lý, Khoa häc kü thuËt vµ tÝnh quÇn chóng. Chóng cã liªn quan mËt thiÕt vµ hç trî lÉn nhau. a/ BHL§ mang tÝnh chÊt ph¸p lý: Nh÷ng quy ®Þnh vµ néi dung vÒ BHL§ ®−îc thÓ chÕ ho¸ chóng thµnh nh÷ng luËt lÖ, chÕ ®é chÝnh s¸ch, tiªu chuÈn vµ ®−îc h−íng dÉn cho mäi cÊp mäi ngµnh mäi tæ chøc vµ c¸ nh©n nghiªm chØnh thùc hiÖn. Nh÷ng chÝnh s¸ch, chÕ ®é, quy ph¹m, tiªu chuÈn, ®−îc ban hµnh trong c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng lµ luËt ph¸p cña Nhµ n−íc.

XuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm: Con ng−êi lµ vèn quý nhÊt, nªn -14- luËt ph¸p vÒ b¶o hé lao ®éng ®−îc nghiªn cøu, x©y dùng nh»m b¶o vÖ con ng−êi trong s¶n xuÊt, mäi c¬ së kinh tÕ vµ mäi ng−êi tham gia lao ®éng ph¶i cã tr¸ch nhiÖm tham gia nghiªn cøu, vµ thùc hiÖn. §ã lµ tÝnh ph¸p lý cña c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng. b/ BHL§ mang tÝnh KHKT: Mäi ho¹t ®éng cña BHL§ nh»m lo¹i trõ c¸c yÕu tè nguy hiÓm, cã h¹i, phßng vµ chèng tai n¹n, c¸c bÖnh nghÒ nghiÖp. ®Òu xuÊt ph¸t tõ nh÷ng c¬ së cña KHKT.

C¸c ho¹t ®éng ®iÒu tra kh¶o s¸t ph©n tÝch ®iÒu kiÖn lao ®éng, ®¸nh gi¸ ¶nh h−ëng cña c¸c yÕu tè ®éc h¹i ®Õn con ng−êi ®Ó ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p chèng « nhiÔm, gi¶i ph¸p ®¶m b¶o an toµn ®Òu lµ nh÷ng ho¹t ®éng khoa häc kü thuËt. HiÖn nay, viÖc vËn dông c¸c thµnh tùu khoa häc kü thuËt míi vµo c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng ngµy cµng phæ biÕn. Trong qu¸ tr×nh kiÓm tra mèi hµn b»ng tia gamma (), nÕu kh«ng hiÓu biÕt vÒ tÝnh chÊt vµ t¸c dông cña c¸c tia phãng x¹ th× kh«ng thÓ cã biÖn ph¸p phßng tr¸nh cã hiÖu qu¶. Nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p an toµn khi sö dông cÇn trôc, kh«ng thÓ chØ cã hiÓu biÕt vÒ c¬ häc, søc bÒn vËt liÖu mµ cßn nhiÒu vÊn ®Ò kh¸c nh− sù c©n b»ng cña cÇn cÈu, tÇm víi, ®iÒu khiÓn ®iÖn, tèc ®é n©ng chuyªn.

Muèn biÕn ®iÒu kiÖn lao ®éng cùc nhäc thµnh ®iÒu kiÖn lµm viÖc tho¶i m¸i, muèn lo¹i trõ vÜnh viÔn tai n¹n lao ®éng trong s¶n xuÊt, ph¶i gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò tæng hîp phøc t¹p kh«ng nh÷ng ph¶i hiÓu biÕt vÒ kü thuËt chiÕu s¸ng, kü thuËt th«ng giã, c¬ khÝ ho¸, tù ®éng ho¸. mµ cßn cÇn ph¶i cã c¸c kiÕn thøc vÒ t©m lý lao ®éng, thÈm mü c«ng nghiÖp, x· héi häc lao ®éng.V× vËy c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng mang tÝnh chÊt khoa häc kü thuËt tæng hîp. c/ BHL§ mang tÝnh quÇn chóng TÊt c¶ mäi ng−êi tõ ng−êi sö dông lao ®éng ®Õn ng−êi lao ®éng ®Òu lµ ®èi t−îng cÇn ®−îc b¶o vÖ. §ång thêi hä còng lµ chñ thÓ ph¶i tham gia vµo c«ng t¸c BHL§ ®Ó b¶o vÖ m×nh vµ b¶o vÖ ng−êi kh¸c.

BHL§ cã liªn quan ®Õn tÊt c¶ mäi ng−êi tham gia s¶n xuÊt. C«ng nh©n lµ nh÷ng ng−êi th−êng xuyªn tiÕp xóc víi m¸y mãc, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c qui tr×nh c«ng nghÖ. do ®ã hä cã nhiÒu kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn -15- nh÷ng s¬ hë trong c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng, ®ãng gãp x©y dùng c¸c biÖn ph¸p vÒ kü thuËt an toµn, tham gia gãp ý kiÕn vÒ mÉu m·, quy c¸ch dông cô phßng hé, quÇn ¸o lµm viÖc… MÆt kh¸c dï c¸c qui tr×nh, quy ph¹m an toµn ®−îc ®Ò ra tØ mØ ®Õn ®©u, nh−ng c«ng nh©n ch−a ®−îc häc tËp, ch−a ®−îc thÊm nhuÇn, ch−a thÊy râ ý nghÜa vµ tÇm quan träng cña nã th× rÊt dÔ vi ph¹m. Muèn lµm tèt c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng, ph¶i vËn ®éng ®−îc ®«ng ®¶o mäi ng−êi tham gia.

Cho nªn BHL§ chØ cã kÕt qu¶ khi ®−îc mäi cÊp, mäi ngµnh quan t©m, ®−îc mäi ng−êi lao ®éng tÝch cùc tham gia vµ tù gi¸c thùc hiÖn c¸c luËt lÖ, chÕ ®é tiªu chuÈn, biÖn ph¸p ®Ó c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lµm viÖc, phßng chèng tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp. BHL§ lµ ho¹t ®éng h−íng vÒ c¬ së s¶n xuÊt vµ tr−íc hÕt lµ ng−êi trùc tiÕp lao ®éng. Nã liªn quan víi quÇn chóng lao ®éng.