mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm có 2 chương : Chƣơng 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc trong dạy học Lịch sử Việt Nam ở trường trung học phổ thông. Các biện pháp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề độc lập dân tộc trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975, lớp 12 trung học phổ thông (chương trình chuẩn). Thực nghiệm sư phạm.
12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC GIÁO DỤC TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Một số khái niệm: - Khái niệm tư tưởng. Tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người đối với thế giới xung quanh. Trong thuật ngữ “tư tưởng Hồ Chí Minh”, khái niệm “tư tưởng” có ý nghĩa ở tầm khái quát triết học.
“ “Tư tưởng” ở đây không phải dùng với nghĩa tinh thần - tư tưởng, ý thức tư tưởng của một cá nhân, một cộng đồng mà với nghĩa là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực.tr 9 ] - Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh. Khi nói tới tư tưởng Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khái quát: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là lý luận về con đường cách mạng Việt Nam. Đó là tư tưởng cách mạng mà cốt lõi là giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội (giai cấp), giải phóng con người. Nói tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội hay nói ngắn gọn hơn là độc lập, dân chủ và chủ nghĩa xã hội” [13, tr.78] Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (2001) và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng (2011) đã khẳng định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi” [43, tr88] Trong định nghĩa này, Đảng ta đã làm rõ các vấn đề: Một là, về bản chất cách mạng, khoa học và nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh.
Đó là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, phản ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam; tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và dân tộc Việt Nam. Hai là, nguồn gốc tư tưởng, lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Mác Lênin; giá trị văn hóa dân tộc; tinh hoa văn hóa nhân loại. Ba là, tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta giành thắng lợi vì vậy nó có giá trị to lớn, có ý nghĩa, sức hấp dẫn và sức sống lâu bền. Dù định nghĩa theo cách nào, tư tưởng Hồ Chí Minh đều được nhìn nhận với tư cách là một hệ thống lí luận, tư tưởng Hồ Chí Minh có cấu trúc logic chặt chẽ và có hạt nhân cốt lõi, đó là tư tưởng về độc lập dân tộc,dân chủ và chủ nghĩa xã hội; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.
Dựa trên định hướng cơ bản các văn kiện đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam, các nhà khoa học đã đưa ra định nghĩa: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc, và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người”[41.tr19] Trên cơ sở những định nghĩa, khái niệm của các nhà nghiên cứu và của Đảng, theo tôi tư tưởng Hồ Chí Minh nghĩa là Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những quan điểm toàn diện và sâu sắc về các vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp đến cách mạng xã hội chủ nghĩa đó chính là sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta, đồng thời là sự kết tinh của tinh hoa văn hóa dân tộc với văn hóa nhân loại và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người. - Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc. Từ khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta có thể hiểu rằng tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc là những quan điểm của Người về vấn đề độc lập dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận thức được xu hướng phát triển của thời đại, từ một người chiến sĩ yêu nước, Người đã bắt gặp chủ nghĩa Mác – Lênin và trở thành người cộng sản.
Từ đó, Người rút ra kết luận: Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản. Đó là con đường cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới do Đảng tiên phong của giai cấp công nhân lãnh đạo nhằm đánh đổ đế quốc và phong kiến tay sai, giành độc lập dân tộc, thực hiện người cày có ruộng, sau đó tiến lên làm cách mạng XHCN, thực hiện CNXH và chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam. Đó là đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH, kết hợp chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại nhằm đi tới mục tiêu cao cả là giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người. Từ việc tìm hiểu khái niệm, nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh chúng ta có thể khẳng định tư tưởng “Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH là nét nổi bật và xuyên suốt tư tưởng Hồ Chí Minh.
“Muốn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản đó là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp. Tr9] Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc được xem như là chìa khóa để mở cửa đi vào kho tàng tư tưởng Hồ Chí Minh và cũng là niềm 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khát khao cháy bỏng, là mục tiêu quan trọng nhất của cách mạng Việt Nam và là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của cả dân tộc. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc 1. Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành dưới tác động, ảnh hưởng của những điều kiện lịch sử - xã hội cụ thể của dân tộc và thời đại mà Người đã sống và hoạt động.
Cuối thế kỉ XIX, trước sự xâm lược của thực dân Pháp, vua quan nhà Nguyễn chống cự yếu ớt rồi phản bội lại dân tộc, từng bước kí những hiệp ước bất bình đẳng dâng đất nước ta cho Pháp, đưa đất nước ta từ một quốc gia phong kiến độc lập, tự do thành nước thuộc địa nửa phong kiến. Trong khi đó thì nhân dân ta kẻ trước ngã, người sau đứng dậy, mưu cầu giải phóng dân tộc tiêu biểu như phong trào Cần Vương. Sang đầu thế kỉ XX, bất chấp những thất bại của phong trào yêu nước trước đó, mặc kệ sự hèn nhát của triều đình phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ và chuyển dần theo khuynh hướng cứu nước mới -dân chủ tư sản- với sự của đóng góp của các sĩ phu yêu nước tiến bộ tiêu biểu như phong trào Đông Du (Phan Bội Châu), Đông Kinh Nghĩa Thục (Lương Văn Can), Duy Tân (Phan Chu Trinh), Việt Nam Quang phục hội. song chưa có đường lối đúng nên cách mạng chưa thành công.
Như vậy dù trong hoàn cảnh nào dân tộc Việt Nam cũng luôn phát huy cao độ truyền thống yêu nước, ý chí đấu tranh bảo vệ nền độc lập của dân tộc, đây chính là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm. Dù còn ít tuổi nhưng Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) đã có nhãn quan chính trị tuyệt vời, Người nhận thấy sự thất bại của các phong trào cứu nước cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX không phải do nhân dân ta thiếu anh hùng, các lãnh tụ phong trào kém nhiệt huyết mà vì họ thiếu đường lối đấu tranh cách mạng đúng đắn, phù hợp. Cho nên phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn giành được thắng lợi phải đi theo một con đường cách mạng mới. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nguyễn Tất Thành sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, lớn lên trên quê hương có bề dầy truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm, đã đóng góp bao người con ưu tú cho đất nước Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, các lãnh tụ yêu nước cận đại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu.
Tất cả những điều đó đã hun đúc trong Người tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh để bảo vệ nền độc lập của dân tộc và quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước. Xuất phát từ lòng yêu nước và trên cơ sở rút kinh nghiệm của các thế hệ cách mạng tiền bối ngày 5-6-1911 Nguyễn Tất Thành đã bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm đi tìm đường cứu nước.