phần mở đầu, phần kết luận, phần danh mục tài liệu tham khảo. Luận văn gồm 2 chương, 5 tiết. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG YÊU NƢỚC CHO HỌC SINH THPT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 1. Truyền thống yêu nƣớc và giáo dục truyền thống yêu nƣớc ở Việt Nam hiện nay 1.
Cơ sở hình thành truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam V.Lênin cho rằng: “Yêu nước là một trong những tình cảm sâu sắc nhất, đã được củng cố qua hàng trăm năm, hàng ngàn năm tồn tại của các quốc gia độc lập” [40, tr. Việt Nam có diện tích 329.297 km2, kéo dài hơn 2000 km suốt sườn Đông – Nam của bán đảo Đông Dương. Phía Bắc giáp Trung Quốc, phía Tây giáp Lào, Campuchia, phía Đông và phía Nam giáp biển Đông. Việt Nam cũng là nước tiếp giáp giữa đại lục lớn nhất với đại dương lớn nhất.
Nằm ở ngã tư của các vùng có tầm chiến lược quan trọng. Là nơi có nhiều đường giao thông quan trọng, nằm gần vành đai sinh khoáng nơi có nhiều tài nguyên thiên nhiên quý hiếm. Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiết đới gió mùa, nắng lắm mưa nhiều, cây cối xanh tươi quanh năm. Hiếm có một đất nước nào lại có điều kiện thuận lợi như ở Việt Nam trong nghề trồng lúa nước nhưng cũng chính từ thuận lợi này mà nó cũng nảy sinh những khó khăn.
Cái khó khăn mà chúng ta gặp phải đó là mỗi khi lúa đã đến thời kỳ thu hoạch thì lại xảy ra bão lũ gây thiệt hại lớn cho người nông dân. Chính từ thực tiễn lao động sản xuất và thực tiễn đấu tranh chống lại thiên tai khắc nghiệt đã khiến cho người Việt Nam càng đoàn kết lại với nhau hơn. Cùng nhau đoàn kết giải quyết những khó khăn đã tạo nên sự cố kết trong cộng đồng, phát triển ý thức dân tộc, lòng yêu nước của con người Việt Nam cũng từ đó dần hình thành và lớn dần lên. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những điều kiện tự nhiên như trên đã tạo nên một truyền thống lao động cần cù, tinh thần chiến đấu kiên cường và bất khuất chống lại với thiên nhiên khắc nghiệt để có thể tạo nên một hệ thống các giá trị đạo đức tốt đẹp cho dân tộc Việt Nam.
Vậy cơ sở của truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam là gì? Trước hết đó là quá trình đấu tranh gian khổ của dân tộc ta để bảo vệ đất nước Việt Nam khỏi kẻ thù xâm lược. Để bảo vệ quê hương đất nước, con người Việt Nam sẵn sàng ra đi chiến đấu. Khi có giặc ngoại xâm thế hệ này đánh chưa hết giặc thì thế hệ sau lại tiếp tục thế hệ cha ông để chiến đấu bảo vệ đất nước. Truyền thống yêu nước của con người Việt Nam không phải ngẫu nhiên mà có được.
Nó là sản phẩm của các điều kiện lịch sử cụ thể, là kết quả tích lũy lâu dài truyền từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Thực tế lịch sử cho thấy chúng ta trải qua các cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm kể từ cuộc kháng chiến quân Tần (thế kỷ II TCN) đến năm 1975 kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Với thời gian kéo dài như vậy cho thấy tinh thần chiến đấu của dân tộc ta trong việc quyết tâm đòi lại sự tự do cho dân tộc. Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam thể hiện lòng tự hào, tự tôn dân tộc.
Khi lòng yêu nước đã phát triển thành lẽ sống của mỗi người, thành đam mê, khát vọng thì khiến con người ta sẵn sàng lao động hết mình, cống hiến hết sức lực của mình cho quê hương đất nước. Đặc biệt là sẵn sàng hy sinh xương máu của mình để bảo vệ cho được nền độc lập tự do của dân tộc. Truyền thống yêu nước thể hiện qua suốt chiều dài lịch sử của dân tộc. Khi đất nước bị giặc ngoại xâm thì truyền thống yêu nước thể hiện ở trong tinh thần chiến đấu, sẵn sàng cống hiến, hy sinh cho nền độc lập tự do của dân tộc.
Trong thời bình thì đó là ý thức trách nhiệm, là tinh thần học tập, lao động sản xuất và phấn đấu hết mình để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ hai, đó là quá trình lao động sáng tạo của con người để xây dựng nên quê hương đất nước giàu đẹp, bồi đắp những giá trị vật chất và tinh thần cho đời sống con người. Yêu nước là một chuẩn mực chung của tất cả các dân tộc trên thế giới. Mỗi người trong một quốc gia dù giàu hay nghèo, lớn hay nhỏ thì họ đều yêu quê hương, đất nước mình.
Con người không có tình yêu đối với quê hương đất nước của mình thì sẽ không thể có được những tình yêu thương, tình cảm tốt đẹp khác được. Tuy nhiên mỗi quốc gia do có điều kiện lịch sử khác nhau, nền văn hóa và văn hiến khác nhau nên cũng có sự biểu hiện tinh thần yêu nước khác nhau và được thể hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau như trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục. Trong lĩnh vực kinh tế, truyền thống yêu nước phải thể hiện ở ý thức lao động của mỗi người để tạo ra năng suất lao động cao, chất lượng tốt, để hàng hóa Việt Nam có sức cạnh tranh mạnh trên thị trường trong và ngoài nước. Muốn làm được điều này chúng ta cần phải phát huy mọi tiềm năng, nguồn lực của đất nước.
Cần phải tranh thủ mọi thời cơ để thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tạo ra năng suất lao động cao góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh. Trong lĩnh vực chính trị, xã hội thể hiện ở việc xây dựng một xã hội dân chủ, một nhà nước của dân – do dân và vì dân. Nhân dân là chủ của các mối quan hệ xã hội, tham gia vào công tác xây dựng Đảng và Nhà nước ngày càng vững mạnh.
Cùng với việc xây dựng một xã hội dân chủ tiến bộ, chúng ta phải xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, đoàn kết các dân tộc, các tôn giáo, các lực lượng trên cơ sở lợi ích chung của toàn dân tộc. Huy động toàn dân tham gia vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng để làm lành mạnh các quan hệ xã hội, xây dựng quan hệ xã hội mới trên tất cả các lĩnh vực, dựa trên tinh thần bình đẳng tôn trọng, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong lĩnh vực văn hóa, thể hiện ở việc xây dựng một nền văn hóa XHCN đậm đà bản sắc dân tộc. Nền văn hóa phải thể hiện ở trình độ học vấn của nhân dân, thể hiện trong quan hệ giao tiếp có tình người, tôn trọng lẫn nhau, thường xuyên quan tâm đến nhau.
Văn hóa đó phải thể hiện trong quá trình lao động có kỷ luật, trong cuộc sống phải có kỷ cương, tuân theo pháp luật. Mọi người đồng lòng cùng nhau đóng góp một phần sức lực và trí tuệ nhỏ bé của mình vào công tác xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc đó. Trong lĩnh vực giáo dục thể hiện ở việc ngày càng có những biện pháp đổi mới nội dung, phương pháp và mục tiêu giáo dục sao cho chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc nói riêng đạt kết quả cao. Như vậy, tựu trung lại thì cơ sở của truyền thống yêu nước Việt Nam chính là ý thức tự tôn dân tộc, là sự kiên cường bất khuất, đoàn kết đấu tranh chống thiên tai và dịch họa, chống lại các thế lực thù địch để bảo vệ những lợi ích của dân tộc Việt Nam.
Khái niệm truyền thống yêu nước và giáo dục truyền thống yêu nước ở Việt Nam Khái niệm truyền thống yêu nước Truyền thống được hình thành trong quá trình lịch sử nhưng không phải là lịch sử. Thông thường khi nói đến truyền thống, nhiều người thường nghĩ rằng chỉ có truyền thống tốt đẹp mà không có truyền thống xấu nhưng thực ra không phải như vậy. Giữa truyền thống và giá trị truyền thống là hoàn toàn khác nhau. Truyền thống vốn là sản phẩm của cuộc sống, sản phẩm của lịch sử, bản thân nó luôn luôn biến đổi và tùy theo quan điểm của các giai cấp, các thời đại khác nhau.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khái niệm “Truyền thống” theo Từ điển Bách khoa triết học Liên Xô có nguồn gốc từ tiếng Latin là Tradition – Sự truyền đạt, chuyển giao, lưu truyền lại và đó là các giá trị tinh hoa văn hóa nhân loại được lưu truyền từ những thế hệ trước, được gìn giữ ở các xã hội, giai cấp hay nhóm xã hội nhất định. Theo từ điển Tiếng việt thì: “Truyền thống” có nghĩa là “nề nếp, thói quen tốt đẹp được lưu giữ từ đời này qua đời khác” [74, tr. Như vậy thì Truyền thống là tập hợp những tư tưởng, tình cảm, thói quen trong tư duy, lối sống và ứng xử của một cộng đồng người nhất định được hình thành trong lịch sử và đã trở nên ổn định, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Theo Từ điển triết học: “Yêu nước là nguyên tắc đạo đức và chính trị, một tình cảm xã hội mà nội dung là tình yêu và lòng trung thành đối với Tổ quốc, là lòng tự hào về quá khứ và hiện tại của Tổ quốc, ý chí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc” [75, tr.
Yêu nước là tình yêu và sự tận tâm với đất nước và lý tưởng của đất nước. Một niềm tin vững chắc vào sự hưng thịnh của đất nước, vào một tương lai tươi đẹp của đất nước. Ở Việt Nam, yêu nước trở thành “Động lực tình cảm lớn nhất của đời sống dân tộc, đồng thời là bậc thang cao nhất trong hệ thống giá trị đạo đức của dân tộc ta” [33, tr. “Là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại” [18, tr.
Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam là nét nổi bật trong đời sống văn hóa tinh thần của Việt Nam, là di sản quý báu của dân tộc được củng cố và phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử. Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam gắn liền với công cuộc chống giặc ngoại xâm và bảo vệ độc lập dân tộc cho nên truyền thống yêu nước luôn được giữ gìn và phát huy trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.