Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA GIAO DỤC PHÁP LUẬT VE GIAO THONG DUONG BO CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHO THONG 1. Pháp luật về giao thông đường bộ và giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ cho học sinh trung học phố thông 1. Pháp luật về giao thông đường bộ Hoạt động giao thông vận tải và việc bảo đảm an toàn giao thông, trong đó có giao thông đường bộ giữ vị trí vô cùng quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh; mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế của đất nước. Chính vì vậy, ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thàng công, tại quyết định thành lập Bộ Giao thông Công chính của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Giao thông là mạch máu của tô chức.
Giao thông tốt thì các việc déu dé dàng. Giao thông xdu thì các việc đình tré”. Tùy thuộc vào tính chất phương tiện sử dụng mà hoạt động giao thông vận tải Việt Nam được chia làm bốn loại hình là đường thủy, đường bộ, đường sắt và đường hàng không. Trong bốn loại hình giao thông nói trên, có thể nói giao thông đường bộ là lọai hình rất quan trọng với những ưu điểm vượt trội hơn so với các loại hình khác như tính cơ động cao; việc xây dựng đường bộ đòi hỏi đầu tư ít vốn; tới được những vùng sâu vùng xa, địa hình hiểm trở; vận chuyển trực tiếp không cần qua các phương tiện chuyền tải trung gian; tốc độ vận tải khá lớn, hiệu quả cao ở cự li ngắn và trung bình với cước phí vận chuyên rẻ.
Với vai trò đó, giao thông đường bộ luôn là trọng tâm phát triển của nước ta trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay. Theo từ điển Tiếng Việt năm 2012: “Giao thông là việc di lại từ nơi này đến nơi khác của người và phương tiện chuyên chở”. Trong đó, đường bộ được hiệu “là đường di trên đất liên ”. Như vay, có thé hiểu một cách ngắn gon: giao thông đường bộ là hoạt động đi lại, vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng các phương tiện vận tải cơ giới và thô sơ như ô tô, xe máy, xe đạp.
trên hệ thống đường bộ. Do nhu cầu của đời sống, các thành viên của xã hội phải tham gia vào rất nhiều các mối quan hệ xã hội khác nhau, phải di chuyển từ nơi này đến nơi khác bang nhiều cách thức khác nhau; trong đó phô biến là giao thông trên đường bộ. Đề đảm trật tự an toàn giao thông, Nhà nước đã ban hành nhiều quy tắc xử sự để điều chỉnh các quan hệ xã hội trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Trên cơ sở khái niệm pháp luật, có thé hiểu: pháp luật giao thông đường bộ là tổng thể các các quy phạm hay quy định có tính bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành và dam bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
Pháp luật về giao thông đường bộ của nước ta, đề cập đến các nội dung như: quy tac giao thông đường bộ; kết cấu ha tầng giao thông đường bộ; phương tiện tham gia giao thông đường bộ; người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ; vận tải đường bộ và quản lý nhà nước về giao thông đường bộ. Hiện nay, nước ta đã có hệ thông văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ khá hoàn chỉnh, bao gồm Luật Giao thông đường bộ năm 2008 và các nghị định hướng dẫn thi hành. Luật được áp dụng đối với tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động giao thông đường bộ trong phạm vi lãnh thô Việt Nam. Cùng với việc ban hành Luật Giao thông đường bộ năm 2008, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định, các cơ quan có thâm quyền đã ban hành nhiều văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật giao thông đường bộ trên phạm vi cả nước nhăm đảm bảo tính thống nhất trong việc tuân thủ pháp luật về giao thông đường bộ như Nghị định 27/2010/NĐ-CP ngày 24/03/2010 của Chính phủ Quy định việc huy động các lực lượng cảnh sát khác và công an xã phối hợp với cảnh sát giao thông tham gia tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Nghị định 34/2010/NĐ-CP ngày 02/04/2010 của Chính phủ Quy định việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ; Nghị quyết 88/NQ-CP ngày 24/08/2011 của Chính phủ Quy định việc tăng cường thực hiện giải pháp trọng tâm bảo đảm trật tự an toàn giao thông; Nghị định 33/2011/NĐ-CP ngày 16/5/2011 của Chính phủ sửa đổi, bố sung Nghị định 34/2010/NĐ-CP; Thông tư liên tịch 02/2011/TTLT-BCA-BGTVT ngày 15/04/2011 của Bộ Công an và Bộ Giao thông vận tải quy định việc tô chức học và kiểm tra lại Luật giao thông đường bộ đối với người bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật; Thông tư 15/2011/TT-BGTVT ngày 31/03/2011 của Bộ giao thông vận tải sửa đổi Thông tư 07/2009/TT-BGTVT quy định về đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe cơ giới; Thông tư 06/2011/TT-BGTVT ngày 07/03/2011 của Bộ giao thông vận tải quy định về bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ cho người điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ; Thông tư 03/2011/TT-BGTVT ngày 22/02/2011 của Bộ giao thông vận tải sửa đôi Thông tư 07/2010/TT-BGTVT quy định về tải trọng, khổ giới hạn của đường bộ, lưu hành xe quá tải trọng, xe quá khổ giới hạn, xe bánh xích trên đường bộ, vận chuyền hàng siêu trường, siêu trọng, giới hạn xếp hàng hoá khi tham gia giao thông.
10 Có thể nói, với sự ra đời của Luật Giao thông đường bộ năm 2008 và các văn bản hướng dẫn thi hành luật, hệ thống pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ của Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ké, tao cơ sở pháp ly cho công tác xây dựng, triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch phát triển giao thông đường bộ quốc gia, tạo hành lang pháp lý quan trọng để thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, nhăm hình thành nếp sống văn minh, ý thức chấp hành pháp luật, tạo thói quen cho người tham gia giao thông đường bộ chấp hành đúng quy định của pháp luật, góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội bảo đảm quốc phòng - an ninh của đất nước. Giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ cho học sinh trung học phổ thông ở thành phố Vinh 1. Khái niệm giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ cho học sinh trung học pho thông Trong đời sống xã hội, pháp luật giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, là phương tiện không thê thiếu dé bảo đảm cho sự tôn tại, phát triển của xã hội. Cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước thì đời sống của các tầng lớp nhân dân đang được nâng cao, đi cùng với nó là sự nâng lên của trình độ tri thức, nhận thức nói chung và nhận thức pháp luật nói riêng.
Nhân dân ngày càng quan tâm hơn đến pháp luật vì thế mà ý thức chấp hành, thực hiện pháp luật có những tiến bộ rõ rệt. Việc giáo dục, trong đó có giáo dục ý thức trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, xã hội, thế giới tự nhiên hay ý thức pháp luật là điều vô cùng quan trọng, mang tinh chất sống còn đến sự tôn tai và phát triển của xã hội. Con người từ khi sinh ra cho đến lúc trưởng thành đều chịu sự tác động của giáo dục, đó chính là giáo dục từ gia đình, nhà trường và xã hội. Bằng những nhận thức ban đâu do quan sat, tiép xúc cùng với sự giáo dục, dân dân ý thức lãi mới hình thành trong con người.
Ý thức pháp luật của nhân dân cũng hình thành bang con đường như vậy. Hiện nay, giới trẻ là lực lượng chiếm đông đảo trong dân số Việt Nam, là những người có khả năng xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh trong tương lai. Chính vi vậy néu các em được học tập và có hiểu biết thì sẽ cống hiến nhiều cho đất nước, ngược lại, nếu không được giáo dục, đặc biệt là không được giáo dục pháp luật dễ dẫn đến vi phạm pháp luật. Vậy giáo dục pháp luật là gì? Giáo dục pháp luật là một loại hình giáo dục, trên cơ sở quan niệm về giáo dục có thé hiểu giáo dục pháp luật là “gud trình tác động có mục đích, có tổ chức, có nội dung và bằng những phương pháp nhất định tới nhận thức của người được giáo dục (hay đối tượng được giáo dục) nhằm trang bị cho mỗi người một trình độ kiến thức pháp lý nhất định để từ đó có ý thức ding đắn về pháp luật, tôn trọng và tự giác xử sự theo yêu câu của pháp luật.
Với nghĩa đó, có thê thấy, hoạt động giáo dục pháp luật có những đặc điểm sau: Giáo dục pháp luật là quá trình hoạt động định hướng, có tô chức, thông qua các cơ quan cá nhân và tô chức. Tùy theo điều kiện, nội dung và mục đích của mỗi loại chủ thé mà hoạt động giáo dục pháp luật được xác định, triển khai phù hợp với nội dung và chương trình khác nhau. Chủ thể giáo dục pháp luật phải là người nắm vững các tri thức pháp luật, biết cách truyền tải các quy định pháp luật đó đến đối tượng được giáo dục. Do đó, giáo dục pháp luật là quá trình phức tạp, đòi hỏi phải có sự đầu tư, chuẩn bị thật kỹ càng và thật nghiêm túc.
Quá trình này phải được tiến hành một cách thường xuyên, liên tục chứ không phải chỉ diễn ra một lần lên đối tượng giáo dục. 12 Giáo dục pháp luật đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội, góp phần tích cực trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, hình thành và bồi dưỡng nhân cách cho từng cá nhân và toàn xã hội trở thành công dân mẫu mực sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực của nền kinh tế tri thức và hội nhập toàn cầu. Giáo dục pháp luật là hoạt động cung cấp tri thức pháp luật, bồi dưỡng tình cảm, thái độ đúng đắn với pháp luật một cách có định hướng, có chủ định lên mỗi thành viên của xã hội thông qua đó nhằm hình thành ý thức pháp luật và những thói quen xử xự tích cực trong mọi hành vi ứng xử của công dân trong đời sống xã hội.