Chương 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE PHO BIEN, GIÁO DỤC PHÁP LUAT CHO DONG BAO DAN TỘC H’MONG 1. Khái niệm, đặc điểm va vai trò của pho biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc H’Méng 1. Khái niệm phố biến, giáo dục pháp luật cho dong bao dân tộc H’Mong Phổ biến, giáo duc pháp luật (PBGDPL) là một hoạt động quan trọng trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay.Hoat động này có ý nghĩa góp phần nâng cao giá trị của pháp luật trong đời sống. Trong khoa học pháp lý có nhiều quan điểm, quan niệm khác nhau về khái niệm PBGDPL.
Theo Luật PBGDPL 2012 định nghĩa: “Phổ biến, giáo duc pháp luật là hoạt động có định hướng của toàn bộ hệ thong chính trị, trong do Nha nước giữ vai trò nòng cốt nhằm hình thành và nâng cao tri thức pháp luật, tình cam pháp ly của công dan phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành”. Phổ biến là làm cho đông đảo mọi người biết đến một vấn dé, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông quan hình thức nào đó hoặc làm cho mọi người biết đến. Phd biến pháp luật có đối tượng tác động rộng rãi, mang ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc, bởi trong lịch sử đã có lúc pháp luật được ban hành nhưng không được phổ biến công khai mà chỉ được coi là một công cụ để nhà nước dùng để trị dân. Bên cạnh đó phổ biến pháp luật còn mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho các đối tượng cụ thể.
Ở những mức độ khác nhau, phố biến pháp luật còn nhăm làm cho các đối tượng cụ thé hiểu thấu suốt các quy định của pháp luật dé thực hiện pháp luật trên thực tế. Phố biến pháp luật thường được thực hiện thông qua các hội nghị, các cuộc tập huân. 10 Giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhăm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội. Giáo dục pháp luật là hoạt động truyền giao thông tin pháp luật một cách có hệ thống, khoa học nhằm tác động lên nhận thức của con người sâu sắc hơn, có tính chất giáo huấn cụ thê hơn.
So với phổ biến thì giáo duc cũng nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm song nội dung rộng hơn, phương thức tiến hành chặt chẽ hơn, đối tượng xác định hơn, mục đích lớn hơn. Xét dưới góc độ nhất định thì phổ biến chính là các phương thức giáo dục cụ thể. Phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật là hai hoạt động có mối quan hệ đan xen, kết hợp chặt chẽ với nhau nhưng mục đích chung của cả hai hoạt động này đều là để nâng cao hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Dé tổ chức hoạt động này, đòi hỏi các tổ chức chính trị - xã hội và cơ quan nhà nước phải lên kế hoạch bao gồm: nội dung, hình thức, phương pháp và phạm vi triển khai rõ ràng.
Quan trọng nhất, Nhà nước phải bảo đảm nguồn lực kinh phí cần thiết cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Tóm lại, có thể hiểu phô biến, giáo dục pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm niềm tin pháp luật cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng; là hoạt động nhằm nâng cao tính khả thi và thực tế của pháp luật. Công tác phô biến giáo dục pháp luật bao gồm các công đoạn: Định hướng công tác phổ biến,giáo dục pháp luật; Lập chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; Áp dụng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật; 11 Trién khai chuong trinh, ké hoach pho bién, giáo dục pháp luật; Kiểm tra, đôn đốc, uốn nắn, sơ kết, tổng kết công tác phô biến giáo dục pháp luật, đúc rút kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lí luận. về phố biến giáo dục pháp luật.
Thực hiện phô biến, giáo dục pháp luật phải bảo đảm chính xác, đầy đủ, rõ ràng, dễ hiểu, thiết thực, kịp thời, thường xuyên, có trọng điểm. Trong quá trình thực hiện cần chú ý da dạng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, phù hợp với nhu cầu, lứa tuổi, trình độ của đối tượng được phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc. Gắn với việc thi hành pháp luật, thực hiện nhiệm vụ phat triển kinh té - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước, của địa phương va đời sống hăng ngày của người dân. Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật hướng tới tất cả các đối tượng trong xã hội.
Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và dân tộc H Mông nói riêng là một trong những đối tượng mang nét đặc thù. Nghị định số 05/2011/ ND — CP về Công tác dân tộc của Chính phủ ngày 14/01/2011 quy định: “Dân tộc thiểu số là những dân tộc có số dân it hơn so với dân tộc da số trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”). Như vậy, có thê hiểu phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bao dân tộc H Mông là sự tác động có định hướng của Đảng, Nhà nước và các cơ quan chuyên trách lên các đối tượng là người H’Méng nhăm hình thành ở họ tri thức pháp luật, xây dựng ở họ niềm tin vào pháp luật để họ có đầy đủ khả năng tham gia các quan hệ xã hội phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành. Đặc điểm của phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc H’Mong ' Điều 4 Nghị định số 05/2011/ ND — CP về Công tác dân tộc của Chính phủ ngày 14/01/2011 12 Phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bao dân tộc HMông mang day đủ những đặc điểm của phổ biến, giáo dục pháp luật chung như sau: Thứ nhất, Phổ biển, giáo dục pháp luật cho đông bào dân tộc H Mông là một bộ phận của công tác giáo dục trinh trị, tu tưởng.
Giáo dục chính trị, tư tưởng là hoạt động truyền bá, xây dựng, bảo vệ và phát triển hệ tư tưởng của giai cấp cam quyền nhằm tập hợp, huy động và phát huy vai trò của quần chúng nhân dân thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ mà giai câp đê ra.L Lê Nin đã nhẫn mạnh luật là biện pháp chính trị, là chính trị. Đường lối cách mạng của Dang ta - chỗ dựa của công cuộc đổi mới mọi mặt về chính trị, kinh tế, xã hội đã đi vào tất cả các mặt của hoạt động lập pháp, chỉ đạo nội dung pháp luật. Có thé thay rằng ý thức pháp luật là một bộ phận không thê thiếu của ý thức chính trị. Vì vậy, khi thực hiện PBGDPL sẽ tạo khả năng cho việc giáo dục chính trị, hình thành ở đối tượng PBGDPL, cụ thể là đồng bào dân tộc HˆMông những hiểu biết nhất định về chính trị.
Ngược lại, giáo dục chính trị có những sự đan xen nhất định trong nội dung của mình những tư tưởng pháp lý. Tứ hai, Phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bao dân tộc H Mông có moi liên hệ chặt chẽ với công tác xây dựng, thực hiện pháp luật. Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động truyền tải thông tin pháp ly đảm bảo với nội dung và tinh than của pháp luật thực định. Pháp luật là những quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành và được Nhà nước thừa nhận, bảo đảm thực hiện.
Bởi lẽ vậy, hoạt động phô biến phải bảo đảm được truyền tải trên tinh thần nghiêm túc, chuẩn xác và bảo đảm những nguyên tắc nhất định. PBGDPL không chỉ là thông tin cho các đối tượng biết về các văn bản QPPL và các điêu luật mà còn phải giải thích đê họ hiéu được nội dung của các văn 13 bản QPPL và điều luật đó. Có như vậy, pháp luật trên thưc tế mới được bảo đảm thực hiện một cách đúng đắn và nghiêm túc. Trong quá trình hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật có thé thực hiện hoạt động trao đôi tri thức pháp ly cho đồng bào dân tộc H'Mông.
Trước khi thực hiện PBGDPL cho dân tộc HˆMông, chu thể thực hiện PBGDPL phải tìm hiểu rõ thực trạng về ý thức pháp luật của đối tượng này. Có như vậy mới có thé đưa ra được phương thức phô biến và giáo dục phù hợp với đối tượng. Hoạt động PBGDPL phải được diễn ra tự nguyên trên cơ sở hai bên: nghe, trao đôi, học hỏi và tiếp thu. Điều này có ý nghĩa đối với hoạt động xây dựng pháp luật.
Bởi lẽ, suy cho cùng khi soạn thảo các điều luật, các nhà làm luật trước tiên đều rất coi trọng tính thực tế. Qua việc phô biến, giáo dục pháp luật thì có thể tiếp cận được nhiều ý kiến, quan điểm của các đối tượng khác nhau. Vì thế, dựa trên những đóng góp ý kiến đó, việc lên ý tưởng và xây dựng các quy tắc xử sự cũng trở nên dé dàng và mang tinh khả thi hon. Quan trọng hơn, từ công tác này, có thể xây dựng và hoạch định những cơ chế, chính sách chương trình nhằm hỗ trợ phát triển, khai sáng dân trí cho đồng bao dân tộc H Mông.
Thứ ba, Phổ biến, giáo duc pháp luật cho đồng bào dân tộc H Mông nhằm truyền đạt thông tin, nội dung pháp luật giúp đồng bào dân tộc H Mông có những hiểu biết nhất định về pháp luật góp phan nâng cao ý thức pháp luật cho họ. Pháp luật của Nhà nước không phải khi nào cũng được mọi người trong xã hội biết đến, tìm hiểu, đồng tình, ủng hộ và thực hiện nghiêm chỉnh. Nhat là trong điều kiện xã hội ngày càng diễn biến phức tạp cũng như trình độ dân trí của đồng bào H’Mong còn thấp thì phạm vi điều chỉnh của pháp luật chưa thật sự có điều kiện để tiếp cận được với pháp luật. Trên thực tế có những đối tượng đê phục vụ cho công việc của mình: học tập, nghiên cứu, sản xuât kinh 14 doanh.họ đều chủ động tìm hiểu pháp luật.
Các đối tượng còn lại, hầu hết chỉ khi xảy ra một sự kiện trong cuộc sống cần có pháp luật điều chỉnh thì họ mới tìm đến và sử dụng pháp luật. Còn đối với đồng bào H’Mong, pháp luật đa phần không hề hiện hữu trong tâm trí cũng như cuộc sống của họ.