mở đầu: “Đây là cuốn sách dành cho những người bạn thân ái Việt Nam của tôi” chúng ta thấy được tình cảm lớn lao của tác giả dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và dân tộc Việt Nam. Thông qua nghiên cứu cuộc đời Hồ Chí Minh từ thời niên thiếu, đến khi ra đi tìm đường cứu nước và trở thành nhà cách mạng lãnh đạo nhân dân Việt Nam cho đến những giây phút cuối đời, tác giả đã khắc họa nên ở Hồ Chí Minh phong cách và lối sống giản dị, thanh tao. Lối sống và nhân cách Hồ Chí Minh đã làm nên một nhân vật huyền thoại có sức ảnh hưởng lớn đối với thế giới [159]. Cuốn sách Đồng chí Hồ Chí Minh của tác giả người Nga E.Côbêlép (2010) là công trình khoa học nghiên cứu về tiểu sử, cuộc đời, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh, giúp người đọc hiểu rõ hơn về con người Hồ Chí Minh, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, nhà hoạt động lỗi lạc trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
Lối sống Hồ Chí Minh là biểu tượng sáng ngời của lối sống nhân văn, hiện đại [51]. Bên cạnh các công trình nghiên cứu về lối sống Hồ Chí Minh của các tác giả nước ngoài. Các công trình nghiên cứu ở trong nước cũng tập trung làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về lối sống, tiêu biểu như: Nguyễn Vũ (2008), Những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tập hợp những câu nói, lời dạy của Hồ Chí Minh đối với nhân dân, trong đó có những lời dạy gắn liền với sinh viên. Phần I của cuốn sách là tập hợp những lời dạy của Hồ Chí 17 Minh về giáo dục lối sống cho thanh niên.
Nội dung của cuốn sách giúp người đọc cảm nhận lối sống của Hồ Chí Minh là lối sống giản dị, quan tâm tới mọi người, lạc quan, ý chí nghị lực phi thường… đó là một tấm gương lối sống sáng ngời để chúng ta học tập, noi theo [157]. Cuốn sách Học Chủ tịch Hồ Chí Minh chúng ta học gì ? (2019) là tuyển chọn một số bài viết của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, một trong những người học trò xuất sắc nhất của Hồ Chí Minh. Các bài viết khẳng định: Hồ Chủ tịch thu góp tất cả tinh hoa của dân tộc Việt Nam và tinh hoa của thế giới văn minh, của nhân loại tiến bộ. Lý tưởng, đạo đức và lối sống Hồ Chí Minh là tài sản vô cùng quý giá của Đảng và nhân dân ta luôn có giá trị lý luận và thực tiễn quan trọng.
Ngày nay nhân dân Việt Nam học Hồ Chí Minh là học: trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; tư tưởng thân dân, quan điểm quần chúng. Những tư tưởng đó được biểu hiện bằng tấm gương đạo đức, lối sống của Người để nhân dân học tập và noi theo [49] Cuốn sách “Hồ Chí Minh nhà tư tưởng lỗi lạc” (2005) của tác giả Song Thành được biên soạn nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuốn sách được chia làm 3 phần, trong nội dung cuốn sách nghiên cứu sinh đặc biệt quan tâm tới phần 3: vận dụng, phát triển, đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống. Những quan điểm, nội dung vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn cuộc sống của tác giả được bàn tới trong cuốn sách này sẽ là tài liệu quan trọng cho nghiên cứu sinh trong nghiên cứu về lối sống Hồ Chí Minh và việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục lối sống cho sinh viên hiện nay [130].
Bài viết “Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa lối sống với việc xây dựng lối sống hiện nay” (2010) của Trương Minh Dục in trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học nhân dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, trong quan niệm của Hồ Chí Minh, khái niệm lối sống thường được đề cập đến theo nhiều cách: đó là tư cách, phương thức ứng xử, lề lối, tác phong,… Theo tác giả, xây dựng lối sống tốt đẹp cho nhân dân cần chú ý xây dựng lối sống mới, đây là một công việc hết sức khó khăn, phức tạp, cần phải thực hiện kiên trì, thường xuyên, tự giác, có nguyên tắc, chuẩn mực, phải có biện pháp cụ thể và phù hợp thì mới đạt được kết quả cao [32]. Công trình “Hồ Chí Minh ngôi sao sáng mãi trên bầu trời Việt Nam” (2012) của tác giả Vũ Khiêu là tập hợp kết quả nghiên cứu cả lý luận và thực tiễn về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng Hồ Chí Minh. Tác giả khẳng định phẩm chất, nhân cách Hồ 18 Chí Minh là nhân cách của con người tận trung với nước, tận hiếu với dân, luôn đặt lợi ích của Đảng của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân, có lối sống thanh tao, giản dị, nhân văn. Tư tưởng, tấm gương lối sống Hồ Chí Minh đã tạo nên một hình ảnh Hồ Chí Minh như ngôi sao sáng mãi trên bầu trời Việt Nam và tiêu biểu cho lương tâm và trí tuệ của thời đại [75].
Các giáo trình: Tư tưởng Hồ Chí Minh (2009, 2021) của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Tư tưởng Hồ Chí Minh của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình Quốc gia các Bộ môn Mác- Lênin (2003) … là những học liệu chính của sinh viên khi học tập các môn đại cương ở trường đại học. Các giáo trình này gần gũi với sinh viên được sinh viên sử dụng hàng ngày khi lên lớp. Đây là tài liệu rất thiết thực đối với sinh viên trong học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Hoàng Chí Bảo (2015) trong bài viết Lối sống Hồ Chí Minh - Thanh tao, giản dị và tinh tế đã thể hiện những cảm nhận của tác giả về đạo đức, lối sống Hồ Chí Minh thông qua các câu chuyện, tư liệu lịch sử về cuộc đời và sự nghiệp của Người.
Tác giả đã phân tích, luận giải rất sâu sắc, chân thực về lối sống Hồ Chí Minh và khẳng định: tên gọi "Hồ Chí Minh" đã bao hàm lời giải thích về huyền thoại một con người, một cuộc đời: "Vì một lẽ thường tình, Bác là Hồ Chí Minh". Đó là tất cả sự sâu sắc, tinh tế, thanh tao, giản dị mà từ lối sống của Người chúng ta học tập, noi theo, làm theo [15]. Ban Tuyên giáo Trung ương, chuyên đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”,“tự chuy n hóa” trong nội bộ” (2017) đã nêu khá toàn diện những quan điểm của Hồ Chí Minh về phòng và chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Tuyên truyền sâu rộng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân tích cực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nhằm góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII của Đảng, khắc phục “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.
Đây là một tài liệu thiết thực và bổ ích cho cán bộ, đảng viên và nhân dân trong học tập và làm theo Bác, giúp chúng ta nhận biết được những biểu hiện suy thoái về đạo đức và lối sống trong mỗi cá nhân, tập thể. Từ đó, mỗi cá nhân tự chủ động xây dựng cho mình lối sống tích cực, lối sống mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh [11]. Nghiên cứu vận dụng tƣ tƣởng Hồ Chí Minh trong giáo dục lối sống cho sinh viên Việc nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục lối sống cho sinh viên nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành, các nhà khoa học ở nhiều cách tiếp cận khác nhau. Có thể kể tới một số nghiên cứu tiêu biểu sau: Nguyễn Thị Kim Dung, Trần Thị Nhuần (2015) “Giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”.
Đây là công trình tập hợp bài viết của các nhà nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung, phương pháp giáo dục lối sống cho thanh niên, sinh viên. Bên cạnh đó, cuốn sách còn tập hợp các bài viết, câu nói của Hồ Chí Minh, các chỉ thị, chương trình, kế hoạch của Đảng về giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Công trình cung cấp những vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục lối sống cho sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh rất cần thiết trong quá trình thực hiện luận án [35]. Luận án tiến sỹ Giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học ở Việt Nam hiện nay (2017) của Lê Cao Vinh nghiên cứu về giáo dục lối sống nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên.
Luận án đi sâu luận bàn khái niệm và đặc trưng của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, từ đó khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên hiện nay. Đồng thời, tác giả cũng đánh giá về thực trạng những mặt tích cực và hạn chế trong lối sống của sinh viên ở một số trường đại học ở thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đánh giá thực trạng, phân tích nguyên nhân, tác giả đã đề xuất xây dựng bộ tiêu chí đánh giá trong công tác giáo dục tư tưởng nhân văn cho sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh [156]. Luận án tiến sỹ triết học của Đào Thị Trang, Giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay (2018) đã nghiên cứu và đưa ra các khái niệm cơ bản: lối sống sinh viên, xây dựng lối sống sinh viên.
…Tác giả đi sâu phân tích và đánh giá thực trạng công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng lối sống cho sinh viên hiện nay: về nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, biểu hiện trong lối sống của sinh viên.