SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: GIÁO DỤC KĨ NĂNG NHẬN THỨC VÀ ỨNG PHÓ VỚI HIỆU ỨNG ĐÁM ĐÔNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 4 ----------------------- Lĩnh vực: CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM NĂM HỌC: 2022-2023 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: GIÁO DỤC KĨ NĂNG NHẬN THỨC VÀ ỨNG PHÓ VỚI HIỆU ỨNG ĐÁM ĐÔNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 4 ----------------------- Lĩnh vực: CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Nhóm tác giả: 1. Phùng Quốc Hưng Chức vụ:Hiệu phó SĐT: 094. Nguyễn Thị Trang Chức vụ: Giáo viên SĐT: 0972. Dương Thị Lam Chức vụ: Giáo viên SĐT: 0973.219 NĂM HỌC: 2022-2023 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TĂT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BGH Ban giám hiệu GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên GVCN Giáo viên chủ nhiệm HS Học sinh THPT Trung học phổ thông CLB Câu lạc bộ CMHS Cha mẹ học sinh MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TĂT PHẦN I.
Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu:. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Tính mới và đóng góp của đề tài. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài.
Vị trí, vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT. Đặc điểm phát triển tâm sinh lý của học sinh trung học phổ thông. Vai trò của giáo dục kĩ năng sống đối với học sinh THPT. Kĩ năng nhận thức.
Kĩ năng ứng phó. Hiệu ứng đám đông. Kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng đám đông. Cơ sở thực tiễn.
Thực trạng về công tác giáo dục kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng đám đông của GVCN ở trường THPT .Thực trạng nhận thức của học sinh THPT về hiệu ứng tâm lí đám đông. Những hiệu ứng đám đông phổ biến tác động đến học sinh THPT .Tác động của hiệu ứng đám đông đến nhận thức, hành vi của học sinh THPT Nghi Lộc 4. Một số giải pháp giáo dục kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng tâm lí đám đông cho học sinh THPT. Nguyên tắc đề xuất giải pháp.
Đảm bảo tính mục đích của giáo dục. Đảm bảo sự phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhân cách của HS THPT. Đảm bảo tính khả thi. Giáo dục kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng đám đông cho HS thông qua tiết sinh hoạt lớp cuối tuần theo chủ đề.Tìm kiếm, phát hiện các thủ lĩnh có năng lực, phẩm chất, được các thành viên trong lớp tín nhiệm cao vào ban cán sự lớp, qua đó phát huy sức mạnh của đám đông tích cực trong tập thể trong các hoạt động học tập và phòng trào thi đua.
Phối hợp với các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường nâng cao kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng đám đông cho học sinh. Biện pháp nêu gương. Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp. Mục đích khảo sát.
Nội dung và phương pháp khảo sát. Nội dung khảo sát. Phương pháp khảo sát và thang đánh giá. Đối tượng khảo sát.
Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 48 3. Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất. Tính khả thi của các giải pháp đề xuất. Hiệu quả của đề tài.
Học sinh biết chia sẻ, gắn kết, yêu thương, thân thiện và tích cực hơn. Học sinh phấn đấu đạt nhiều thành tích cao trong học tập và hoạt động phong trào của lớp. Học sinh được giáo dục kĩ năng, hướng nghiệp. 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC PHẦN I.
Lí do chọn đề tài 1. Cuộc Cách mạng khoa học kĩ thuật trên thế giới đã và đang tác động mạnh mẽ đến đời sống của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Điều này đòi hỏi cả hệ thống giáo dục phải đổi mới để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội là đào tạo con người vừa cótri thức khoa học, nhân cách đạo đức, vừa có kĩ năng làm việc; để họ nhận ra được: ý nghĩa của cuộc sống không phải ở nó đem đến cho ta điều gì, mà ở chỗ ta có thái độ đối với nó ra sao; không phải ở chỗ điều gì xảy ra với ta, mà ở chỗ ta phản ứng với những điều đó như thế nào? (Lewis L. Nền giáo dục Việt Nam đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định và học để cùng chung sống.
Chương trình GDPT mới cũng đã cụ thể hóa mục tiêu của giáo dục là chuyển từ tiếp cận kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực của người học để rèn luyện, bồi dưỡng, giáo dục học sinh trở thành những con người tự tin, tự lực, làm chủ bản thân, làm chủ cuộc sống, có những kỹ năng ứng phó với biến động của cuộc sống, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp; biết xây dựng và phát triển hài hòa các mối quan hệ xã hội; có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực” trong trường THPT giai đoạn hiện nay do Bộ giáo dục và đào tạo phát động.Trong quá trình dạy học, giáo dục, bên cạnh việc hình thành các kĩ năng mang tính kĩ thuật, gắn với chuyên môn như kĩ năng nghe, nói, đọc, viết trong môn Ngữ văn, kĩ năng sử dụng bản đồ trong môn Địa lí, kĩ năng làm thí nghiệm trong môn Hoá học, kĩ năng tính toán trong Toán học. thì các kĩ năng sống khác như kĩ năng nhận thức, kĩ năng lắng nghe tích cực; kĩ năng hợp tác; kĩ năng giao tiếp;kĩ năng quản lí thời gian; kiềm chế cảm xúc; đặt mục tiêu. cũng được hình thành.
Các nhà khoa học thế giới cho rằng: để thành đạt trong cuộc sống thì kĩ năng mềm (trí tuệ cảm xúc) chiếm 85%, kĩ năng cứng (trí tuệ logic) chỉ chiếm 15%. Điều đó cho thấy giáo dục kĩ năng sống, đặc biệt là những kĩ năng mềm đóng một vai trò quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh THPT. Trong những năm học vừa qua, hoạt động giáo dục kĩ năng sống đã được quan tâm ở các cấp học, trở thành một nội dung quan trọng, trong việc giáo dục toàn diện HS, tuy nhiên do ảnh hưởng của dịch bệnh, hơn nữa chương trình GDPT mới 2018 đặt ra cho những người làm giáo dục, nhà trường, giáo viên cùng một lúc phải thực hiện nhiều nhiệm vụ, vì vậy nội dung giáo dục kĩ năng sống cho HS trong trường học đã được quan tâm thực hiện nhưng chưa được chú trọng thực hiện triệt để chiều sâu ở một số kĩ năng. Thực tế cho thấy, tình trạng học sinh có những biểu hiện hành vi ứng xử không phù hợp trong xã hội, ứng phó hạn chế các tình huống trong cuộc sống như: xích mích gây gỗ đánh nhau có tính chất nghiêm 1 trọng, thiếu văn hóa trong giao tiếp, vô lễ với cha mẹ, thầy cô giáo , ý thức tham gia các hoạt động công cộng chưa tốt.
vẫn tồn tại, nguyên nhân là do các em chưa đc trang bị đầy đủ về kĩ năng sống hoặc mức độ nhận thức về kĩ năng sống của các em chưa tốt.Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chương trình GDPT hiện hành, nó được cụ thể hóa thành các nội dung tổng thể và cụ thể cho các lực lượng dạy học, giáo dục trong nhà trường, từ đội ngũ BGH, tổ chức Đoàn thanh niên, GV giảng dạy bộ môn cho đến GVCN. Trong đó có thể khẳng định rằng GVCN và công tác chủ nhiệm lớp có vai trò quan trọng nhất trong việc định hướng giá trị sống, kĩ năng sống cho HS THPT, giúp các em hình thành, phát triển các kĩ năng cần thiết để ứng phó và đương đầu với những thử thách , biến động trong học tập và cuộc sống, đặc biệt là kĩ năng nhận thức về bản thân, xã hội và kĩ ứng phó với các tình huống của đời sống. Học sinh THPT là lứa tuổi có nhiều biến động tâm sinh lý,thường có khuynh hướng hòa nhập theo bạn bè, ham thích cái mới nên dễ dàng bị ảnh hưởng bởi các xu thế, trào lưu, bị đám đông tác động trong khi các em còn nông nổi, thiếu chín chắn trong suy nghĩ, dễ bộc phát cảm xúc, thiếu kiềm chế. Các em suy nghĩ mọi điều chưa thấu đáo, đang làm việc theo bản năng và cảm tính, dễ thích ứng với môi trường xung quanh nên rất dễ dàng học tập được những điều tốt và nhiễm những điều xấu ở môi trường xung quanh.Vì vậy, việc giúp học sinh nhận thức về vấn đề hiệu ứng đám đông cũng như rèn luyện khả năng tư duy độc lập sẽ tạo cho học sinh khả năng miễn dịch, ứng phó với những ảnh hưởng tiêu cực từ đám đông.
Đồng thời, nếu người làm công tác giáo dục biết cách ứng dụng, sẽ phát huy được hiệu quả tích cực của hiệu ứng đám đông vào việc xây dựng môi trường giáo dục hiệu quả, tích cực. Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của việc giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng sống, đặc biệt là kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng đám đông cho HS THPT nói chung và cho đối tượng HS lớp chủ nhiệm nói riêng, với cương vị là người giáo viên đã nhiều năm làm công tác giảng dạy và chủ nhiệm lớp, chúng tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và trình bày đề tài: Giáo dục kĩ năng nhận thức và ứng phó với hiệu ứng đám đông cho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm ở trường THPT Nghi Lộc 4 2. Mục đích nghiên cứu: - Từ việc nhận thức được thực trạng về công tác giáo dục kĩ năng sống trong nhà trường cũng như thực trạng về kĩ năng sống của học sinh THPT để đưa ra những giải pháp tích cực, phù hợp góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, đặc biệt giúp học sinh có những nhận thức, hành vi đúng đắn trước những hiệu ứng đám đông trong nhà trường và ngoài xã hội.