Luận văn biện pháp giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp cho học sinh trường thpt đan phượng hà nội

Luận văn trình bày biện pháp giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp cho học sinh trường THPT Đan Phượng, Hà Nội, nhằm nâng cao nhận thức nghề nghiệp.

• Trường học: Trường THPT Đan Phượng
• Chuyên ngành: Giáo dục
• Đề tài: Giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT Đan Phượng
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Cơ sở lý luận của việc giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp
• 1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Vấn đề giá trị và định hướng giá trị
• 1.2.1. Khái niệm giá trị

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT Đan Phượng

Giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT Đan Phượng là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Việc định hướng nghề nghiệp giúp học sinh có cái nhìn rõ ràng hơn về tương lai, từ đó đưa ra những quyết định đúng đắn cho con đường học tập và nghề nghiệp của mình. Chương trình giáo dục này không chỉ giúp học sinh nhận thức được giá trị của các ngành nghề mà còn phát triển kỹ năng cần thiết để thích ứng với thị trường lao động.

1.1. Giá trị của giáo dục định hướng nghề nghiệp

Giáo dục định hướng nghề nghiệp mang lại nhiều giá trị cho học sinh, giúp các em hiểu rõ hơn về bản thân và các cơ hội nghề nghiệp. Điều này không chỉ giúp các em tự tin hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp mà còn tạo ra động lực học tập.

1.2. Tình hình giáo dục nghề nghiệp tại Đan Phượng

Tình hình giáo dục nghề nghiệp tại Đan Phượng hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Nhiều học sinh vẫn chưa có định hướng rõ ràng về nghề nghiệp, dẫn đến việc lựa chọn ngành học không phù hợp với khả năng và sở thích của bản thân.

II. Những thách thức trong giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh

Giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT Đan Phượng đang đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin về các ngành nghề và xu hướng thị trường lao động. Học sinh thường không có đủ kiến thức để đưa ra quyết định đúng đắn về nghề nghiệp trong tương lai.

2.1. Thiếu thông tin về thị trường lao động

Nhiều học sinh không nắm rõ thông tin về nhu cầu lao động của các ngành nghề, dẫn đến việc lựa chọn nghề nghiệp không phù hợp. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp.

2.2. Áp lực từ gia đình và xã hội

Áp lực từ gia đình và xã hội cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp của học sinh. Nhiều em cảm thấy bị ép buộc phải theo đuổi những ngành nghề mà gia đình mong muốn, thay vì theo đuổi đam mê của bản thân.

III. Phương pháp giáo dục định hướng nghề nghiệp hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của giáo dục định hướng nghề nghiệp, cần áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại và phù hợp với nhu cầu của học sinh. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tư vấn nghề nghiệp và thực tập tại các doanh nghiệp sẽ giúp học sinh có cái nhìn thực tế hơn về các ngành nghề.

3.1. Tổ chức hội thảo nghề nghiệp

Hội thảo nghề nghiệp là một phương pháp hiệu quả để cung cấp thông tin cho học sinh về các ngành nghề. Qua đó, học sinh có thể giao lưu, hỏi đáp và nhận được những lời khuyên từ các chuyên gia trong lĩnh vực.

3.2. Thực tập tại doanh nghiệp

Thực tập tại doanh nghiệp giúp học sinh trải nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công việc trong ngành nghề mà mình quan tâm. Điều này không chỉ giúp các em có thêm kinh nghiệm mà còn tạo cơ hội để xây dựng mối quan hệ trong ngành.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo dục định hướng nghề nghiệp

Giáo dục định hướng nghề nghiệp không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng thực tiễn. Việc kết hợp giữa học tập và thực hành sẽ giúp học sinh có cái nhìn rõ ràng hơn về nghề nghiệp tương lai của mình.

4.1. Kết nối với doanh nghiệp

Kết nối với doanh nghiệp là một phần quan trọng trong giáo dục định hướng nghề nghiệp. Các trường cần hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các chương trình thực tập và tuyển dụng cho học sinh.

4.2. Đánh giá kết quả giáo dục

Đánh giá kết quả giáo dục định hướng nghề nghiệp là cần thiết để cải thiện chương trình. Các trường cần thu thập phản hồi từ học sinh và doanh nghiệp để điều chỉnh nội dung giảng dạy cho phù hợp.

V. Kết luận và tương lai của giáo dục định hướng nghề nghiệp

Giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT Đan Phượng cần được chú trọng hơn nữa trong tương lai. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện chất lượng giáo dục sẽ giúp học sinh có những lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn và phù hợp với bản thân.

5.1. Tăng cường sự quan tâm từ các bên liên quan

Sự quan tâm từ gia đình, nhà trường và xã hội là rất quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Các bên cần phối hợp chặt chẽ để tạo ra môi trường giáo dục tốt nhất.

5.2. Định hướng nghề nghiệp trong bối cảnh toàn cầu hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc định hướng nghề nghiệp cần phải linh hoạt và cập nhật theo xu hướng mới. Học sinh cần được trang bị kỹ năng và kiến thức để có thể cạnh tranh trong thị trường lao động quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thế kỷ XXI với xu thế toàn cầu hóa và sự bùng nổ của nền kinh tế tri thức, thị trường lao động thế giới ghi nhận hơn 2.000 nghề với hàng chục nghìn chuyên môn khác nhau. Đáng chú ý, mỗi năm có khoảng 500 nghề bị đào thải và hơn 600 nghề mới xuất hiện, đòi hỏi người lao động phải sở hữu năng lực chuyên môn vững vàng, khả năng thích ứng linh hoạt và kỹ năng dịch chuyển nghề nghiệp. Tại Việt Nam, hệ thống đào tạo đang cung cấp trên 300 ngành nghề, đặt ra thách thức rất lớn đối với học sinh trung học phổ thông trong việc định vị bản thân và lựa chọn hướng đi tương lai.

Thực tiễn giáo dục cho thấy, đa số học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông, đặc biệt tại các khu vực nông thôn và ngoại thành ven đô như huyện Đan Phượng, Hà Nội, vẫn gặp nhiều lúng túng khi lựa chọn nghề nghiệp. Nhận thức của các em về giá trị nghề nghiệp phần lớn còn mang tính cảm tính, chịu sự chi phối mạnh mẽ từ dư luận xã hội hoặc kỳ vọng gia đình mà chưa dựa trên sự thấu hiểu năng lực cá nhân và nhu cầu thị trường.

Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình hình thành định hướng giá trị nghề nghiệp của học sinh trường Trung học phổ thông Đan Phượng, Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 12/2007 đến tháng 10/2008. Mục tiêu then chốt của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng công tác giáo dục hướng nghiệp, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp sư phạm đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức và thái độ đúng đắn cho học sinh. Nghiên cứu hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh có định hướng nghề nghiệp phù hợp từ mức dưới 35% lên trên 75%, đồng thời giảm thiểu tỷ lệ lựa chọn ngành nghề theo trào lưu xuống dưới mức 15%, tạo tiền đề vững chắc cho việc phát triển nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận giá trị học của chủ nghĩa duy vật biện chứng, kết hợp các học thuyết tâm lý học và giáo dục học hiện đại. Luận văn vận dụng lý thuyết hình thành định hướng giá trị của Louis Raths, Merrill Harmin và Sidney Simon, chia quá trình định hình giá trị thành 7 giai đoạn thuộc 3 nhóm tiến trình cốt lõi:

• Quá trình lựa chọn: Lựa chọn tự do, lựa chọn giữa các khả năng khác nhau, và lựa chọn sau khi cân nhắc thấu đáo các kết quả có thể xảy ra.
• Quá trình cân nhắc: Tự hào, trân trọng lựa chọn đã thực hiện và sẵn sàng khẳng định công khai lựa chọn đó.
• Quá trình hành động: Hành động nhất quán theo định hướng đã chọn và lặp lại hành động đó trong thực tiễn đời sống để hình thành lối sống bền vững.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp mô hình phân loại nghề nghiệp 5 nhóm của Viện sĩ E. A. Klimov (gồm: Người - Người, Người - Tự nhiên, Người - Kỹ thuật, Người - Tín hiệu, Người - Nghệ thuật) và hệ thống phân loại chức năng lao động của Từ điển Nghề Hoa Kỳ. Hệ thống lý thuyết làm sáng tỏ 4 khái niệm trung tâm:

• Giá trị: Thuộc tính mang ý nghĩa tích cực, đáp ứng nhu cầu phát triển tiến bộ của cá nhân và xã hội.
• Giá trị nghề nghiệp: Sự đánh giá, nhìn nhận của cá nhân và xã hội về ý nghĩa kinh tế, nhân văn và đạo đức của một lĩnh vực lao động.
• Định hướng giá trị nghề nghiệp: Hệ thống tâm thế, niềm tin và sự lựa chọn chủ quan của cá nhân đối với các giá trị nghề nghiệp, đóng vai trò kim chỉ nam điều chỉnh hành vi chọn nghề.
• Biện pháp giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp: Cách thức nhà giáo dục tổ chức các hoạt động tương tác sư phạm nhằm bồi dưỡng nhận thức, thái độ và hành vi lựa chọn nghề đúng đắn cho học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp nghiên cứu lý thuyết và phương pháp nghiên cứu thực tiễn nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện trên mẫu phân tầng ngẫu nhiên gồm 300 học sinh phân bổ đều qua 3 khối lớp 10, 11, 12 (mỗi khối 100 học sinh) và mẫu toàn bộ gồm 30 giáo viên chủ nhiệm tại trường Trung học phổ thông Đan Phượng. Kỹ thuật chọn mẫu phân tầng đảm bảo phản ánh đầy đủ sự biến chuyển tâm lý theo độ tuổi từ 15 đến 18.
• Nguồn thu thập dữ liệu: Sử dụng 330 phiếu anket điều tra xã hội học với tỷ lệ thu hồi hợp lệ đạt 98,5%, kết hợp 20 cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý và học sinh, cùng phương pháp quan sát sư phạm trong các giờ sinh hoạt tập thể và hoạt động ngoài giờ lên lớp.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Ứng dụng toán học thống kê để xử lý số liệu định lượng, tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và phân tích tần số phân bố. Phương pháp này cho phép lượng hóa chính xác các biểu hiện nhận thức và thái độ của học sinh, làm căn cứ vững chắc cho việc đối chiếu thực nghiệm. Timeline nghiên cứu được phân bổ chặt chẽ qua 3 giai đoạn khảo sát, phân tích và nghiệm chứng trong vòng 11 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại trường Trung học phổ thông Đan Phượng đã mang lại nhiều phát hiện quan trọng về thực trạng nhận thức và hành vi hướng nghiệp của học sinh:

Thứ nhất, động cơ lựa chọn nghề nghiệp của học sinh còn mang nặng tính thực dụng và thiên lệch. Có tới 68,3% học sinh được hỏi ưu tiên chọn nghề dựa trên tiêu chí thu nhập cao và sự trọng vọng bên ngoài của xã hội, trong khi chỉ có 24,7% học sinh căn cứ vào sự phù hợp với năng lực, sở trường bản thân và 7,0% dựa trên nhu cầu phát triển kinh tế địa phương.

Thứ hai, mức độ hiểu biết về thế giới nghề nghiệp còn hạn chế rõ rệt. Khoảng 74,5% học sinh chỉ kể tên được dưới 25 nghề phổ biến, phần lớn nhận thức mơ hồ về yêu cầu chuyên môn, điều kiện làm việc cũng như các chống chỉ định y học của từng nghề. Hơn 80% học sinh khối 12 bày tỏ nguyện vọng thi vào đại học nhưng không nắm rõ chương trình đào tạo và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Thứ ba, nguồn tác động định hướng nghề nghiệp chủ yếu xuất phát từ các kênh phi chính thống. Ảnh hưởng từ gia đình và người thân chiếm tỷ lệ cao nhất với 61,2%, truyền thông và mạng lưới bạn bè chiếm 22,5%, trong khi vai trò định hướng từ nhà trường và giáo viên chủ nhiệm chỉ chiếm 16,3%.

Thứ tư, công tác tổ chức giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường còn gặp nhiều bất cập. Đánh giá từ 30 giáo viên chủ nhiệm cho thấy 83,3% ý kiến khẳng định hoạt động giáo dục giá trị nghề nghiệp hiện tại còn mang tính hình thức, thời lượng bố trí ít (chỉ khoảng 1 tiết mỗi tháng) và phương pháp truyền thụ còn khô khan, thiếu tính tương tác thực tế.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh khoảng cách lớn giữa nhận thức lý tưởng và hành động thực tế của học sinh trung học phổ thông. Nguyên nhân căn bản xuất phát từ áp lực thi cử nặng nề, tư tưởng chuộng bằng cấp còn tồn tại dai dẳng trong xã hội, cùng với sự thiếu hụt các chương trình trải nghiệm nghề nghiệp chuyên sâu tại khu vực nông thôn ngoại thành. Khi học sinh không được trang bị đầy đủ thông tin, các em dễ rơi vào trạng thái hoang mang, chọn nghề theo đám đông hoặc phó mặc cho sự sắp đặt của phụ huynh.

Khi đối chiếu với các công trình nghiên cứu cấp nhà nước của GS. Phạm Minh Hạc và PGS.TSKH Thái Duy Tuyên, kết quả nghiên cứu tại Đan Phượng cho thấy sự tương đồng rõ rệt về xu hướng chuyển dịch giá trị: thanh niên ngày nay năng động, coi trọng yếu tố kinh tế nhưng lại thiếu sự cân bằng với các giá trị nhân văn và khả năng tự đánh giá năng lực cá nhân. Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn rõ ràng qua bảng tương quan giữa khối lớp và mức độ hiểu biết nghề, cùng biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch giữa các yếu tố tác động đến quyết định chọn nghề. Điều này chứng minh rằng nếu không có sự can thiệp sư phạm bài bản, nguy cơ đào tạo sai lệch chuyên môn và thất nghiệp sau tốt nghiệp sẽ tiếp tục gia tăng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên cơ sở lý luận và kết quả khảo sát thực tế, luận văn đề xuất 4 nhóm biện pháp giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp mang tính khả thi cao:

• Biện pháp 1: Đổi mới toàn diện nội dung và hình thức hoạt động giáo dục hướng nghiệp ngoài giờ lên lớp. Tổ chức định kỳ 2 ngày hội trải nghiệm nghề nghiệp mỗi năm học, mời các chuyên gia và cựu học sinh thành đạt về giao lưu, phấn đấu 100% học sinh được tiếp cận thực tế mô hình sản xuất kinh doanh. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu, Đoàn Thanh niên và Ban Hướng nghiệp nhà trường. Timeline: Thực hiện vào tháng 10 và tháng 3 hàng năm.
• Biện pháp 2: Tích hợp nội dung giáo dục giá trị nghề nghiệp vào các môn khoa học xã hội và khoa học tự nhiên. Yêu cầu giáo viên bộ môn thiết kế các bài giảng gắn liền với ứng dụng thực tiễn của ngành nghề tương ứng, hoàn thành tối thiểu 18 tiết giảng dạy tích hợp trong mỗi năm học nhằm nâng mức độ hiểu biết nghề của học sinh lên trên 85%. Chủ thể thực hiện: Các tổ chuyên môn và giáo viên trực tiếp giảng dạy. Timeline: Triển khai liên tục suốt năm học.
• Biện pháp 3: Xây dựng phòng tư vấn tâm lý - hướng nghiệp học đường và ứng dụng công cụ trắc nghiệm chuẩn hóa. Tiến hành đánh giá xu hướng năng lực theo trắc nghiệm tâm lý học cho 100% học sinh khối 10 và khối 12, giúp ít nhất 80% học sinh tự xây dựng được bản kế hoạch nghề nghiệp cá nhân phù hợp. Chủ thể thực hiện: Cán bộ chuyên trách tư vấn học đường và giáo viên chủ nhiệm. Timeline: Hoàn thành trong học kỳ I.
• Biện pháp 4: Thiết lập mạng lưới phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường, Gia đình và Cơ sở sử dụng lao động. Tổ chức các buổi tọa đàm tư vấn hướng nghiệp dành riêng cho cha mẹ học sinh với tần suất 1 lần mỗi học kỳ, nhằm thay đổi nhận thức áp đặt của phụ huynh và giảm tỷ lệ học sinh chọn sai nghề xuống dưới 10%. Chủ thể thực hiện: Hội đồng sư phạm và Ban đại diện cha mẹ học sinh. Timeline: Tháng 11 và tháng 4 hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị dành cho 4 nhóm đối tượng chính sau:

• Cán bộ quản lý giáo dục và Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông: Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học và khung biện pháp thực tiễn để xây dựng kế hoạch năm học, phân bổ thời lượng giáo dục hướng nghiệp và chuẩn hóa quy trình tư vấn học đường tại đơn vị.
• Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn cấp trung học phổ thông: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo phong phú về phương pháp tiếp cận học sinh, kỹ năng lồng ghép giá trị nghề nghiệp vào bài giảng và cách thức tổ chức các giờ sinh hoạt lớp mang tính định hướng cao.
• Chuyên viên tư vấn tâm lý học đường và chuyên gia hướng nghiệp: Sử dụng hệ thống trắc nghiệm, khung lý thuyết 7 giai đoạn hình thành giá trị và bảng phân loại nghề nghiệp của Klimov làm công cụ thực hành trong các phiên tham vấn tâm lý nghề cho thanh thiếu niên.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Giáo dục học, Quản lý Giáo dục: Kế thừa khung phương pháp luận, bộ công cụ khảo sát và hệ số liệu thực nghiệm để mở rộng các đề tài nghiên cứu về giáo dục giá trị cho học sinh tại các vùng miền khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

• Giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp khác gì so với hoạt động hướng nghiệp truyền thống? Giáo dục hướng nghiệp truyền thống thường chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin tuyển sinh và mô tả nghề đơn thuần. Ngược lại, giáo dục định hướng giá trị nghề nghiệp tập trung tác động sâu vào nhận thức bên trong, giúp học sinh hình thành hệ thống thang đo giá trị, đánh giá đúng đắn ý nghĩa đạo đức, xã hội và kinh tế của nghề, từ đó tự đưa ra quyết định chọn nghề có trách nhiệm.

• Tại sao học sinh khu vực nông thôn, ven đô thường gặp khó khăn hơn khi chọn nghề? Học sinh khu vực nông thôn và ven đô thường chịu rào cản về khả năng tiếp cận thông tin thị trường lao động hiện đại và ít có cơ hội trải nghiệm thực tế. Khảo sát tại trường THPT Đan Phượng cho thấy hơn 61% học sinh bị chi phối bởi định kiến người thân và tâm lý thoát ly nông nghiệp bằng mọi giá, dẫn đến việc chọn ngành theo cảm tính.

• Thời điểm nào là thích hợp nhất để triển khai giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh? Thời điểm vàng là ngay từ khi học sinh bước vào lớp 10. Việc giáo dục sớm trong suốt 3 năm trung học phổ thông giúp học sinh trải qua đầy đủ 7 giai đoạn từ nhận thức, cân nhắc đến hành động. Thực tế cho thấy học sinh được định hướng từ lớp 10 có tỷ lệ chọn ngành nghề chính xác cao hơn 40% so với việc chỉ hướng nghiệp ở học kỳ cuối lớp 12.

• Thước đo nào giúp đánh giá một học sinh đã có định hướng giá trị nghề nghiệp đúng đắn? Định hướng đúng đắn được xác định dựa trên sự hội tụ của 3 yếu tố: sự am hiểu về bản thân (năng lực, sở thích), sự thấu hiểu về thế giới nghề nghiệp (yêu cầu chuyên môn, môi trường làm việc), và nhận thức rõ về nhu cầu nhân lực xã hội. Bản kế hoạch nghề nghiệp cá nhân khả thi chính là minh chứng rõ nét nhất.

• Phụ huynh cần làm gì để phối hợp hiệu quả với nhà trường trong việc hướng nghiệp cho con? Phụ huynh cần chủ động chuyển từ vai trò áp đặt sang đồng hành, lắng nghe tâm tư và tôn trọng sở trường của con. Tham gia đầy đủ các chương trình tư vấn của nhà trường sẽ giúp phụ huynh cập nhật bức tranh thị trường lao động, từ đó đưa ra những lời khuyên khách quan, tránh gây áp lực tâm lý tiêu cực.

Kết luận

• Luận văn đã giải quyết trọn vẹn yêu cầu cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn trong công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông thời kỳ hội nhập.
• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết về giá trị, thang giá trị và cơ chế 7 giai đoạn hình thành định hướng nghề nghiệp của học sinh.
• Phản ánh trung thực, khách quan bức tranh thực trạng hướng nghiệp tại trường Trung học phổ thông Đan Phượng với những số liệu điều tra thực chứng đáng tin cậy.
• Đề xuất 4 nhóm biện pháp sư phạm đồng bộ, mang tính đột phá và có khả năng ứng dụng rộng rãi tại các trường trung học phổ thông khu vực ngoại thành và nông thôn.
• Khẳng định vai trò quyết định của sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường, Gia đình và Xã hội trong việc nâng cao chất lượng định hướng nghề nghiệp cho thế hệ trẻ.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ sở giáo dục cần nhanh chóng áp dụng thí điểm quy trình và các biện pháp sư phạm này vào thực tế giảng dạy. Việc chủ động đổi mới công tác hướng nghiệp hôm nay chính là chìa khóa mở ra tương lai vững chắc cho mỗi học sinh và góp phần phát triển bền vững nguồn nhân lực đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi nghiªn cøu Bíc sang thÕ kû XXI, cïng víi xu thÕ héi nhËp, toµn cÇu ho¸, sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin, sù t¨ng gÊp béi cña tri thøc lµ ®iÒu kiÖn c¬ b¶n ®Ó mang l¹i thµnh tùu cña nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i. ChÝnh v× vËy mµ trong thÕ kØ nµy nghÒ nghiÖp trong x· héi còng cã nh÷ng chuyÓn biÕn so víi giai ®o¹n tríc ®©y.Cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ ®ang t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó nh©n lo¹i tiÕn tõ nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp sang nÒn kinh tÕ tri thøc. NÕu con ngêi kh«ng chiÕm lÜnh ®îc tri thøc, kh«ng s¸ng t¹o vµ sö dông ®îc th«ng tin trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt th× kh«ng thÓ ®øng v÷ng vµ tån t¹i ®îc trong sù c¹nh tranh quyÕt liÖt cña thÞ trêng. Muèn cã mét cuéc sèng t¬ng lai h¹nh phóc, mçi ngêi cÇn cã trong tay Ýt nhÊt mét nghÒ vµ biÕt ®îc nhiÒu nghÒ, cã kh¶ n¨ng di chuyÓn nghÒ nghiÖp, cã n¨ng lùc tù t¹o ®îc viÖc lµm trong bÊt kú hoµn c¶nh sèng nµo… Cïng víi sù chuyÓn ®æi vµ vËn ®éng ®ã cña ®Êt níc dÉn ®Õn sù thay ®æi thang gi¸ trÞ cña x· héi, dÉn ®Õn sù ®¸nh gi¸ kh¸c nhau vÒ ®Þnh híng gi¸ trÞ cuéc sèng vËt chÊt, thÕ giíi tinh thÇn,… nhÊt lµ ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cña thÕ hÖ trÎ.

2 §Ó ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn ngµy cµng cao cña x· héi lµ ®ßi hái nguån nh©n lùc cã tr×nh ®é, cã n¨ng lùc chuyªn m«n… th× hÖ thèng gi¸o dôc, ®Æc biÖt lµ gi¸o dôc ë trung häc phæ th«ng cÇn gióp c¸c em häc sinh x©y dùng ®îc nh÷ng gi¸ trÞ, thang gi¸ trÞ, thíc ®o gi¸ trÞ, tøc lµ ®Þnh híng gi¸ trÞ cña x· héi nãi chung vµ ®Þnh h- íng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cña m×nh nãi riªng. Th«ng qua ®ã nhµ tr- êng, c¸c thÇy c« gi¸o tæ chøc, híng dÉn, ®iÒu khiÓn, ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®«ng cña häc sinh nh»m gióp c¸c em nhËn thøc, lÜnh héi vµ chiÕm lÜnh nh÷ng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp ®ã; gióp c¸c em cã thÓ tù x¸c lËp nghÒ nghiÖp vµ ®i tíi quyÕt ®Þnh mét c¸ch cã ý thøc trong viÖc lùa chän con ®êng nghÒ nghiÖp phï hîp víi b¶n th©n m×nh còng nh lµ ®¸p øng ®îc yªu cÇu mµ x· héi ®ßi hái ë hiÖn t¹i vµ t¬ng lai. §èi víi häc sinh nãi riªng vµ tÇng líp thanh niªn nãi chung th× gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp lµ v« cïng cÇn thiÕt. Së dÜ nh vËy v× hiÖn nay hÇu hÕt häc sinh tèt nghiÖp THPT ®Òu c¶m thÊy khã kh¨n khi lùa chän nghÒ nghiÖp cho m×nh v× c¸c em kh«ng thÓ x¸c ®Þnh ®îc c¸c gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp.

§Æc biÖt, hiÖn nay hÇu hÕt c¸c em t«t nghiÖp THPT ë nh÷ng vïng n«ng th«n ngo¹i thµnh nh trêng THPT §an Phîng – Hµ Néi ®Òu cha cã nh÷ng ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp mét c¸ch chÝnh x¸c. §a sè ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cña c¸c em ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së lµ nh÷ng 3 nhËn thùc m¬ hå, mËp mê vÒ nghÒ nghiÖp, th«ng qua d luËn x· héi, ngêi th©n, b¹n bÌ… ë trêng THPT §an Phîng hiÖn nay, gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp còng ®· ®îc quan t©m vµ bíc ®Çu thu ®îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nhng nh×n chung vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ. V× vËy mµ c«ng t¸c gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cha ®¹t kÕt qu¶ cao. MÆt kh¸c, trong nhiÒu n¨m trë l¹i ®©y, vÊn ®Ò gi¸ trÞ vµ ®Þnh híng gi¸ trÞ ®· ®îc c¸c nhµ khoa häc ë nhiÒu níc trªn thÕ giíi (Hung – ga – ri, NhËt B¶n, Liªn X« cò…) vµ c¶ ë ViÖt Nam quan t©m nghiªn cøu nhng cha cã mét c«ng tr×nh nµo ®i s©u nghiªn cøu vÒ biÖn ph¸p gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh trung hoc phæ th«ng.

ChÝnh v× vËy, chóng t«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi: “BiÖn ph¸p gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh trêng trung häc phæ th«ng §an Phîng – Hµ Néi”. Môc ®Ých nghiªn cøu §Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh trêng trung häc phæ th«ng §an Phîng – Hµ Néi. Kh¸ch thÓ vµ ®èi tîng nghiªn cøu 3. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: 4 C«ng t¸c gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp trong trêng THPT.

§èi tîng nghiªn cøu: Qu¸ tr×nh h×nh thµnh c¸c ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cña häc sinh trêng THPT §an Phîng – Hµ Néi. Gi¶ thuyÕt khoa häc Trong nhiÒu n¨m trë l¹i ®©y, c¸c em häc sinh khi tèt nghiÖp THPT ®Òu cã xu híng thi vµo c¸c trêng cao ®¼ng, ®¹i häc, trung häc chuyªn nghiÖp…Tuy nhiªn ®a sè c¸c em ®Òu cha cã ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp mét c¸ch chÝnh x¸c. §a sè ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cña c¸c em ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së lµ nh÷ng nhËn thùc m¬ hå, mËp mê vÒ nghÒ nghiÖp, th«ng qua d luËn x· héi, ng- êi th©n, b¹n bÌ…§iÒu ®ã ®· cã ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn lùa chän nghÒ nghiÖp t¬ng lai cña c¸c em. NÕu cã c¸c biÖn ph¸p gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp thÝch hîp th× sÏ gióp c¸c em häc sinh cã nh÷ng lùa chän nghÒ phï hîp víi kh¶ n¨ng cña m×nh còng nh ®¸p øng nh cÇu x· héi.

NhiÖm vô nghiªn cøu 5. Nghiªn cøu c¬ së lý luËn cña viÖc tiÕn hµnh gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh THPT. Kh¶o s¸t thùc tr¹ng gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh ë trêng THPT §an Phîng, Hµ Néi. §Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh trêng THPT §an Phîng, Hµ Néi.

Ph¹m vi nghiªn cøu 6. Giíi h¹n ®Þa bµn: Nghiªn cøu trªn ®Þa bµn trêng THPT §an Phîng, Hµ Néi. Giíi h¹n néi dung: Nghiªn cøu ho¹t ®éng gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh THPT trong trêng häc. Giíi h¹n ®èi tîng: Qu¸ tr×nh h×nh thµnh c¸c ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp ë häc sinh trêng THPT §an Phîng – Hµ Néi th«ng qua c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc trong nhµ trêng.

Giíi h¹n kh¸ch thÓ ®iÒu tra: 30 gi¸o viªn chñ nhiÖm trêng THPT §an Phîng, Hµ Néi. 300 häc sinh ë ba khèi 10, 11, 12 trêng THPT §an Phîng, Hµ Néi. Giíi h¹n thêi gian: Tõ th¸ng 12/2007 ®Õn th¸ng 10/2008 7. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 7.

Nhãm ph¬ng ph¸p nghiªn cøu lý thuyÕt Chóng t«i tiÕn hµnh thu thËp th«ng tin khoa häc trªn c¬ së nghiªn cøu c¸c tµi kiÖu, v¨n b¶n, c¸c c«ng tr×nh khoa häc cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp. B»ng c¸c thao t¸c ph©n tÝch, tæng hîp vµ t duy l«gic ®Ó rót ra nh÷ng kÕt luËn cÇn thiÕt. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ tæng hîp lý thuyÕt 6 * Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch lý thuyÕt: Chóng t«i nghiªn cøu c¸c tµi liÖu, v¨n b¶n, c¸c c«ng tr×nh khoa häc cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp. Sau ®ã ph©n tÝch, ph©n lo¹i chóng thµnh tõng phÇn, tõng khÝa c¹nh ®Ó hiÓu chóng râ h¬n.

* Ph¬ng ph¸p tæng hîp lý thuyÕt: Trªn c¬ së nh÷ng th«ng tin ®· thu thËp ®îc, chóng t«i liªn kÕt chóng l¹i thµnh tõng phÇn phï hîp víi môc ®Ých nghiªn cøu nh»m t¹o ra mét hÖ thèng lý thuyÕt ®Çy ®ñ vµ s©u s¾c vÒ vÊn ®Ò gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp cho häc sinh THPT. Ph¬ng ph¸p hÖ thèng hãa lý thuyÕt Ph¬ng ph¸p nµy nh»m s¾p xÕp c¸c th«ng tin lý luËn thu ®îc thµnh nh÷ng ®¬n vÞ cã cïng b¶n chÊt, tõ ®ã x©y dùng c¬ së lý luËn cña ®Ò tµi nghiªn cøu, qua ®ã cho thÊy ®îc toµn c¶nh cña hÖ thèng tri thøc khoa häc thuéc vÊn ®Ò nghiªn cøu. * Ph¬ng ph¸p m« h×nh hãa lý thuyÕt Chóng t«i dïng s¬ ®å ®Ó kh¸i qu¸t c¸c vÊn ®Ò lý luËn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc nh×n nhËn toµn c¶nh c¸c vÊn ®Ò lý luËn cña ®Ò tµi. Nhãm ph¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn 7.Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra b»ng phiÕu hái 7.Ph¬ng ph¸p quan s¸t 7 7.Ph¬ng ph¸p trß chuyÖn, pháng vÊn 7.Ph¬ng ph¸p kh¶o nghiÖm.

C¸c ph¬ng ph¸p bæ trî 7.Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch tæng kÕt kinh nghiÖm.Ph¬ng ph¸p chuyªn gia. Xö lý sè liÖu theo ph¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc 8 Ch¬ng I. C¬ së lý luËn cña viÖc gi¸o dôc ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp 1. Vµi nÐt vÒ lÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò.

HiÖn nay, vÊn ®Ò gi¸ trÞ, ®Þnh híng gi¸ trÞ, trong ®ã cã ®Þnh híng gi¸ trÞ nghÒ nghiÖp vµ vÊn ®Ò dù ®Þnh chän nghÒ cña häc sinh THPT ®ang lµ vÊn ®Ò mang tÝnh thêi sù vµ ®îc nhiÒu nhµ khoa häc trong vµ ngoµi níc quan t©m nghiªn cøu. ë níc ngoµi - VÒ vÊn ®Ò gi¸ trÞ vµ ®Þnh híng gi¸ trÞ: N¨m 1977 – 1978, trung t©m nghiªn cøu khoa häc vÒ thanh niªn Bungari, trong c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò gi¸o dôc ®¹o ®øc cho thanh niªn, ®· ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò ®Þnh híng gi¸ trÞ cho thanh niªn, ®Æc biÖt lµ so s¸nh sù kh¸c biÖt gi÷a thang gi¸ trÞ cña thanh niªn hiÖn nay víi thÕ hÖ cha «ng tríc ®ã. N¨m 1983, ViÖn nghiªn cøu thÕ giíi cña NhËt B¶n ®· chØ ®¹o phßng nghiªn cøu thanh niªn, lÊy mÉu chung thanh niªn ë løa tuæi 18-24 cña 11 níc nh : NhËt B¶n, Mü, Anh, §øc, Ph¸p, Thôy SÜ, Thôy §iÓn, Nam T, Philippin, Hµn Quèc, …; cßn ViÖn kh¶o s¸t x· héi Ch©u ¢u (EVS) ®iÒu tra thanh niªn løa tuæi tõ 15-25 ë 10 níc Ch©u ¢u: Ph¸p, BØ, Hµ Lan, Italia, §øc, §an M¹ch, Ailen, Anh, Luxambua vµ Hi L¹p. C¶ hai cuéc ®iÒu tra ®Òu ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò gi¸ trÞ vµ 9 ®Þnh híng gi¸ trÞ cña thanh nien nh»m chuÈn bÞ cho hä s½n sµng bíc vµo cuéc sèng.

N¨m 1987, ë Hungari vµ Szabo Ildibo vµ mét nhãm c¸c nhµ nghiªn cøu ®· cã mét c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ gi¸ trÞ vµ ®Þnh h- íng gi¸ trÞ cña thanh niªn (ë ®é tuæi tõ 14 – 30). Trong nh÷ng n¨m trë l¹i ®©y, c¸c níc Ch©u ¸ vµ §«ng Nam ¸ ®· cã nhiÒu cuéc héi th¶o, tËp huÊn vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu gi¸ trÞ vµ gi¸o dôc gi¸ trÞ, nhiÒu tµi liÖu vÒ gi¸o dôc gi¸ trÞ cña c¸c níc ®îc c«ng bè. §¸ng chó ý lµ “Ch¬ng tr×nh gi¸o dôc cho nuwowif Philippin” (1988) vµ tËp tµi liÖu “Gi¸ trÞ trong hµnh ®éng” cña trung t©m canh t©n vµ c«ng nghÖ gi¸o dôc thuéc tæ chøc Bé tr- ëng gi¸o dôc §«ng Nam ¸, xuÊt b¶n 1992. Tµi liÖu nµy ®· tr×nh bµy quan ®iÓm, môc tiªu, ch¬ng tr×nh vµ c¸ch ®a gi¸o dôc gi¸ trÞ vµo nhµ trêng vµ céng ®ång cña c¸c níc Indonesia, Philippin, Singapo, Malaysia, Th¸i Lan.

- VÒ vÊn ®Ò dù ®Þnh chän nghÒ cña thanh niªn häc sinh còng ®îc nhiÒu t¸c gi¶ quan t©m nh: Trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cña V.