chương 1 nêu lên tầm quan trọng và nội dung GDĐĐ mới cho sinh viên trong điều kiện KTTT ở Việt Nam hiện nay; chương 2 các tác giả tập trung phân tích thực trạng GDĐĐ mới cho sinh viên; các tác giả đưa ra giải pháp tăng cườngGDĐĐ mới cho sinh viên hiện nay trong chương 3. Có thể nói, trong cuốn sách này, các tác giả đã đưa ra những luận giải khá thuyết phục về các vấn đề liên quan đến GDĐĐ nói chung và GDĐĐ mới nói riêng trong điều kiện KTTT ở nước ta hiện nay. Trong cuốn sách: “GDĐĐ với sự hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” [125]của Trần Sỹ Phán (2016), tác giả đã 12 (LUAN.noi) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi) tập trung làm rõ các khái niệm đạo đức, nhân cách, giáo dục… Sau khi bàn đến khái niệm giáo dục, tác giả lý giải làm rõ thực chất, vai trò, tầm quan trọng của GDĐĐ đối với sự hình thành, phát triển nhân cách của con người nói chung và của SVVN nói riêng trong điều kiện KTTT, hợp tác quốc tế sâu rộng hiện nay. Tác giả nêu rõ: “…cần tăng cường hơn nữa công tác GDĐĐ cho sinh viên để hình thành và phát triển những phẩm chất đạo đức, những giá trị nhân cách trong họ, mà sự phát triển những phẩm chất đạo đức, những giá trị nhân cách là nội dung cơ bản và là mục tiêu trực tiếp của GDĐĐ”[125, tr.
Bên cạnh đó, tác giả đi sâu phân tích đặc điểm SVVN và một số nội dung đạo đức cần giáo dục cho SVVN hiện nay, cũng như giải pháp nâng cao, phát huy vai trò GDĐĐ đối với sự phát triển nhân cách SVVN. Các công trình nghiên cứu trên đã phân tích tương đối toàn diện và sâu sắc về vai trò của GDĐĐ đối với việc hình thành nhân cách, lối sống cho con người nói chung, sinh viên nói riêng. Các hình thức, phương pháp GDĐĐ cho sinh viên trong điều kiện KTTT được các nhà khoa học đưa ra, là những tri thức quý báu cho NCS thuận lợi hơn khi lựa chọn định hướng nội dung, cách thức giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của sinh viên cũng như đáp ứng được yêu cầu của xã hội. Các công trình nghiên cứu liên quan đến lý luận về lối sống, lối sống sinh viên Lối sống nói chung và lối sống sinh viên nói riêng là những vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, tiêu biểu như: Trong cuốn “Lối sống XHCN”[137]của tập thể tác giả thuộc viện Hàn Lâm khoa học Liên Xô (cũ) (1982)và tác phẩm trùng tên “Lối sống XHCN”[166], của X.Visnhiốpxki (1982), tác giả của cuốn sách này đã nêu ra các đặc trưng về chất và lượng của lối sống, luận giải về đực trưng của lối sống.
Cơ sở chính trị, kinh tế, quan điểm đạo đức của lối sống XHCN, lối sống và văn hóa tinh thần dưới chế độ XHCN. Đồng thời đưa ra phương hướng nhằm tiếp tục hoàn thiện lối sống XHCN. Đây là những tư liệu quý để NCS kế thừa trong việc thực hiện luận án của mình khi bàn về khái niệm lối sống, quan điểm đạo đức về lối sống, cơ sở chính trị, kinh tế của lối sống.noi) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi) Đề tài nghiên cứu “Đặc điểm lối sống sinh viên hiện nay và những phương hướng, biện pháp giáo dục”[151] do Mạc Văn Trang (1995) làm chủ nhiệm, đã đưa ra khái niệm lối sống sinh viên và chỉ ra những đặc điểm cơ bản trong lối sống của sinh viên biểu hiện thông qua quá trình lựa chọn giá trị, qua các hoạt động, thông qua hành vi trong giao tiếp ứng xử và biểu hiện trong sinh hoạt cá nhân. Đề tài “XDLS và đạo đức mới cho sinh viên Đại học sư phạm phục vụ CNH, HĐH đất nước”[159], do Nguyển Quang Uẩn (1998) làm chủ nhiệm đã trình bày những biểu hiện của đạo đức và lối sống của sinh viên sư phạm, thông qua điều tra, phân tích thực trạng, công trình đã làm nổi bật những mặt tích cực và tiêu cực trong lối sống của sinh viên sư phạm trong hoạt động học tập, hoạt động đoàn thể, sinh hoạt cá nhân và biểu hiện của lối sống trong cả việc sử dụng thời gian rảnh rỗi của sinh viên.
Cuốn sách “Lối sống XHCN và xu thế TCH”[90] do Thanh Lê (2001) (chủ biên), tác giả nghiên cứu khái niệm “lối sống” với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, coi lối sống như một “chỉnh thể sinh động cụ thể”. Bên cạnh đó, họ chỉ ra lối sống là một đề tài có tính thời sự trong bối cảnh TCH, và trong nghiên cứu cần chỉ ra được những điểm nổi bật trong “lối sống XHCN”. Cuốn “Một số vấn đề về lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội”[165]do Huỳnh Khái Vinh (2001) (chủ biên) đã chỉ ra lối sống, đạo đức và chuẩn giá trị xã hội là những yếu tố cơ bản trong đời sống của con người, mỗi nền văn hóa, nó gắn với điều kiện kinh tế, chính trị, tư tưởng cũng như mọi mặt trong đời sống vật chất và tinh thần của cả xã hội. Trong đó các tác giả nêu rõ: đạo đức đóng vai trò là lẽ sống, còn lối sống mang biểu trưng văn hóa điển hình và có vai trò định hình văn hóa của con người.
Một nội dung được đề cập trong cuốn sách này là xu thế biến đổi của đạo đức, lối sống và các chuẩn giá trị xã hội do tác động của TCH và sự nghiệp CNH, HĐH. Sau khi phân tích thực trạng đạo đức, lối sống và các chuẩn giá trị trong điều kiện mới. Cuốn sách “Đặc điểm tư duy và lối sống của con người Việt Nam hiện nay: một số vấn đề lý luận và thực tiễn” [61], do Nguyễn Ngọc Hà (2001) (chủ biên) chỉ ra tư duy và lối sống là các nhân tố có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của con 14 (LUAN.noi) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi) người, và cùng với đó sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển nền KT-XH nói chung. Từ đó, đề ra yêu cầu phải nghiên cứu để có cái nhìn đầy đủ, toàn diện và sâu sắc về đặc điểm trong tư duy và lối sống của con người Việt Nam, đồng thời cũng chỉ ra sự bất cập, những hạn chế của tư duy, lối sống đối với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh TCH.
Nghiên cứu này, góp phần không nhỏ trong việc nâng cao nhận thức của người dân Việt và cung cấp căn cứ lý luận và thực tiễn đáng kể cho quá trình hoạch định các chính sách phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Tác giả Đỗ Huy (2008) trong cuốn sách “Lối sống dân tộc – hiện đại, mấy vấn đề lý luận và thực tiễn”[70], lại nghiên cứu lối sống như là tổng hòa những dạng hoạt động sống tiêu biểu của con người, nó thống nhất với các điều kiện, hoàn cảnh nhất định. Dưới góc độ triết học, tác giả đã nhìn nhận lối sống là sự phản ánh của PTSX, do điều kiện KT-XH quy định, vì thế lối sống mang bản chất xã hội và phản ánh tồn tại xã hội. Đỗ Huy chỉ ra bản chất xã hội của lối sống thể hiện qua mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, nó không chỉ bị quy định bởi PTSX mà còn chịu sự quy định của tính dân tộc, truyền thống văn hóa và đặc điểm tâm lý xã hội.
Tác giả Phạm Hồng Tung (2011) trong cuốn sách “Thanh niên và lối sống thanh niên Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế” [149]đã nghiên cứu lối sống trong mối quan hệ với văn hóa và không gian, thời gian của hoạt động sống. Theo ông, lối sống bao gồm mọi hoạt động sống được một bộ phận lớn hoặc toàn thể cộng đồng chấp nhận và thực hiện trong một khoảng thời gian, lối sống được đặt trong mối quan hệ biện chứng của các điều kiện sống và còn có sự liên hệ lịch sử. Luận án Tiến sĩ triết học “Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc với việc XDLS mới cho SVVN trong bối cảnh TCH hiện nay”[62]của Nguyễn Thị Thanh Hà (2013) tác giả nêu ramột số khái niệm về lối sống của một số nhà khoa học, từ đó, đưa ra một khái niệm tương đối toàn diện về lối sống tương đối toàn diện. Bên cạnh đó, tác giả chỉ ra tầm quan trọng, nội dung của việc XDLS mới cho SVVN hiện nay.noi) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi) Các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học nêu trên chính là sự tổng hợp và luận giải ở nhiều quan điểm, góc độ khác nhau về lối sống, về nội dung và phạm vi của khái niệm lối sống cũng như đã phân tích, đề cập đến các khái niệm gần với lối sống.
Đây chính là cơ sở lý luận giúp NCS có cơ sở tiếp tục đi sâu nghiên cứu vấn đề lối sống sinh viên cũng như XDLS cho SVVN nhìn từ góc độ triết học. Ngoài ra, sự tác động của các nhân tố chính trị, kinh tế, xã hội cũng như sự biến đổi đạo đức, lối sống trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước; sự kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức dân tộc mà các tác giả tập trung nghiên cứu, đã cung cấp cho NCS nguồn tư liệu quý báu, giúp NCS có cái nhìn đa chiều, biện chứng hơn về lối sống. Những công trình nghiên cứu liên quan đến thực trạng xây dựng lối sống, giáo dục đạo đức trong xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam và sinh viên Hà Nội Nghiên cứu về XDLS, GDĐĐ trong việc XDLS cho SVVN, sinh viên ở Hà Nội cũng thu hút sự quan tâm của không ít các nhà khoa học, dưới nhiều phương diện khác nhau. Các học giả đã đề cập đến nhiều vấn đề, như: Các tác giả cuốn sách “Xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hóa ở thủ đô Hà Nội trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, đất nước” [26], do Nguyễn Viết Chức (2001) (chủ biên) đề cập đến tầm quan trọng và sự cần thiết của việc xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hóa ở thủ đô Hà Nội.
Tác giả Đỗ Huy (2001) trong cuốn “Xây dựng môi trường văn hóa ở nước ta dưới góc nhìn giá trị học”[71] lại đem đến một cách trình bày khá chi tiết về vấn đề XDLS dân tộc - hiện đại trong môi trường văn hóa chung của CNXH ở nước ta hiện nay. Có thể thấy, các tác giả trong các công trình nghiên cứu kể trên, đã đem đến những nội dung và cái nhìn đa dạng về lối sống, đặc biệt từ góc nhìn văn hóa. Họ cũng đã chỉ ra được tầm quan trọng, sự cần thiết của việc XDLS nói chung, cũng như XDLS XHCN nói riêng, trong điều kiện mới của đất nước.