Giải quyết việc làm ở nông thôn tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay

Tài liệu nghiên cứu Luận văn giải quyết việc làm ở nông thôn tỉnh ninh bình trong giai đoạn hiện nay, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Hà Nội
• Chuyên ngành: Giải quyết việc làm
• Đề tài: Giải quyết việc làm ở nông thôn tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm ở nông thôn
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về giải quyết việc làm ở nông thôn
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan trực tiếp đến giải quyết việc làm

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Việc Làm Ở Nông Thôn Ninh Bình

Giải quyết việc làm ở nông thôn Ninh Bình là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Tỉnh Ninh Bình, với dân số gần 1 triệu người, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tạo ra việc làm cho người lao động. Theo thống kê, tỷ lệ thất nghiệp ở nông thôn vẫn còn cao, trong khi nhu cầu việc làm ngày càng gia tăng. Việc làm không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề xã hội, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người dân. Để giải quyết vấn đề này, cần có những chính sách và giải pháp cụ thể nhằm phát triển kinh tế nông thôn, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.

1.1. Tình Hình Việc Làm Ở Nông Thôn Ninh Bình Hiện Nay

Tình hình việc làm ở nông thôn Ninh Bình hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ thất nghiệp ở nông thôn chiếm khoảng 19,3%, trong khi tỷ lệ này ở thành phố chỉ là 5,1%. Nhiều người lao động vẫn chưa tìm được việc làm ổn định, dẫn đến tình trạng nghèo đói và thiếu thốn. Đặc biệt, gần 90% số người nghèo của cả nước sống ở nông thôn, cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề này.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Làm Ở Nông Thôn

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc làm ở nông thôn Ninh Bình. Đầu tiên là sự chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Thứ hai, trình độ đào tạo nghề của người lao động còn thấp, dẫn đến khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm. Cuối cùng, chính sách hỗ trợ việc làm từ chính phủ chưa thực sự hiệu quả, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người lao động.

II. Thách Thức Trong Việc Giải Quyết Việc Làm Ở Nông Thôn Ninh Bình

Việc giải quyết việc làm ở nông thôn Ninh Bình đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một trong những thách thức chính là sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng và các ngành nghề phi nông nghiệp. Điều này khiến cho người lao động khó có thể tìm kiếm việc làm phù hợp với năng lực của mình. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các khu vực đô thị cũng làm gia tăng áp lực lên thị trường lao động nông thôn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng.

2.1. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Và Ngành Nghề Phi Nông Nghiệp

Cơ sở hạ tầng ở nông thôn Ninh Bình còn yếu kém, ảnh hưởng đến khả năng phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp. Nhiều khu vực chưa có điện, nước sạch, và giao thông thuận lợi, khiến cho việc thu hút đầu tư vào các ngành nghề này gặp khó khăn. Điều này dẫn đến việc người lao động không có nhiều lựa chọn việc làm, làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Khu Vực Đô Thị

Sự phát triển nhanh chóng của các khu vực đô thị đã tạo ra áp lực lớn lên thị trường lao động nông thôn. Nhiều người lao động trẻ tuổi rời bỏ nông thôn để tìm kiếm cơ hội việc làm tại các thành phố lớn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động ở nông thôn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế địa phương mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống của người dân.

III. Phương Pháp Giải Quyết Việc Làm Ở Nông Thôn Ninh Bình

Để giải quyết vấn đề việc làm ở nông thôn Ninh Bình, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Một trong những phương pháp quan trọng là đào tạo nghề cho người lao động. Việc nâng cao trình độ tay nghề sẽ giúp người lao động có nhiều cơ hội việc làm hơn. Bên cạnh đó, cần phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp và khôi phục các làng nghề truyền thống. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu thực tế của người lao động.

3.1. Đào Tạo Nghề Cho Người Lao Động

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng lao động ở nông thôn. Cần xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, giúp người lao động có thể tiếp cận với các kỹ năng cần thiết. Việc này không chỉ giúp họ tìm được việc làm mà còn nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

3.2. Phát Triển Ngành Nghề Phi Nông Nghiệp

Phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp là cần thiết để tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn, tạo ra các cơ sở sản xuất và dịch vụ. Điều này sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của thị trường lao động nông thôn và giảm tỷ lệ thất nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về giải quyết việc làm ở nông thôn Ninh Bình đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các mô hình đào tạo nghề và phát triển ngành nghề phi nông nghiệp đã được triển khai và mang lại kết quả tích cực. Nhiều người lao động đã tìm được việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các mô hình này để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

4.1. Mô Hình Đào Tạo Nghề Thành Công

Một số mô hình đào tạo nghề đã được triển khai thành công tại Ninh Bình, giúp người lao động tiếp cận với các kỹ năng cần thiết. Các chương trình này không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn chú trọng đến thực hành, giúp người lao động có thể áp dụng ngay vào công việc. Kết quả là nhiều người đã tìm được việc làm ổn định sau khi hoàn thành khóa học.

4.2. Kết Quả Từ Việc Phát Triển Ngành Nghề Phi Nông Nghiệp

Việc phát triển ngành nghề phi nông nghiệp đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho người lao động. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào nông thôn, tạo ra các cơ sở sản xuất và dịch vụ. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Giải Quyết Việc Làm Ở Nông Thôn Ninh Bình

Giải quyết việc làm ở nông thôn Ninh Bình là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Tương lai của việc làm ở nông thôn phụ thuộc vào khả năng phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng lao động và cải thiện điều kiện sống của người dân. Việc này không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh Ninh Bình.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ việc làm cho người lao động ở nông thôn. Cần chú trọng đến việc phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, khôi phục các làng nghề truyền thống và nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Điều này sẽ giúp tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người lao động, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Giải Quyết Việc Làm

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề việc làm ở nông thôn. Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động phát triển kinh tế, tạo ra các mô hình hợp tác xã và doanh nghiệp xã hội. Điều này không chỉ giúp tạo ra việc làm mà còn nâng cao ý thức cộng đồng và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn Việt Nam hiện chiếm 74,37% dân số và 75,6% lực lượng lao động cả nước, tương đương 32,7 triệu người trên tổng số 43 triệu lao động, đồng thời là nơi tập trung gần 90% số người nghèo. Dưới tác động mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa trong giai đoạn 1995 – 2005, trung bình mỗi năm cả nước chuyển đổi khoảng 50.000 ha đất nông nghiệp sang mục đích phi nông nghiệp. Điều này khiến tình trạng thiếu việc làm ở nông thôn trở nên gay gắt với tỷ lệ thời gian nhàn rỗi lên tới 19,3% và lượng lao động dư thừa trong ngành nông nghiệp vượt mức 23%.

Tại tỉnh Ninh Bình, dân số toàn tỉnh đạt 915.727 người với mật độ 662 người/km2, trong đó dân số nông thôn chiếm tới 86,40% (khoảng 775.000 người). Tốc độ tăng trưởng dân số bình quân 1,32%/năm tạo ra nguồn cung lao động bổ sung hàng năm rất lớn, đặt ra sức ép nặng nề lên hạ tầng kinh tế và an sinh xã hội địa phương. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là giải quyết mâu thuẫn giữa quy mô nguồn nhân lực dồi dào với khả năng tạo việc làm còn hạn chế tại khu vực nông thôn. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm hệ thống hóa lý luận về việc làm, đánh giá thực trạng giải quyết việc làm tại nông thôn Ninh Bình và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển sinh kế bền vững.

Phạm vi không gian của luận văn bao quát địa bàn nông thôn tỉnh Ninh Bình, với dữ liệu thực chứng được thu thập trong giai đoạn 2000 – 2005 và tầm nhìn định hướng giải pháp đến năm 2010. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua các chỉ tiêu phát triển kinh tế: góp phần duy trì tốc độ giải quyết việc làm cho bình quân 15.700 lao động mỗi năm, hỗ trợ đào tạo nghề cho 95.000 lao động, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 25% và giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 11,5% năm 2001 xuống 6,2% năm 2005.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về quá trình sản xuất xã hội và tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo đảm công ăn việc làm cho nhân dân lao động. Song song đó, tác giả tích hợp lý thuyết kinh tế thị trường về cân bằng cung – cầu lao động và các tiêu chuẩn quốc tế của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Mô hình nghiên cứu phân tích tương quan cung – cầu sức lao động chịu sự tác động đồng thời của 5 nhóm nhân tố: điều kiện tự nhiên – môi trường sinh thái, biến động nhân khẩu học, chính sách vĩ mô của Nhà nước, trình độ giáo dục – khoa học công nghệ, và xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Dân số hoạt động kinh tế: Toàn bộ những người từ đủ 15 tuổi trở lên đang có việc làm hoặc không có việc làm nhưng có nhu cầu và sẵn sàng làm việc.
• Việc làm: Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập hợp pháp mà không bị pháp luật cấm, căn cứ theo Điều 13 Bộ luật Lao động.
• Thiếu việc làm: Tình trạng người lao động làm việc dưới mức thời gian chuẩn và có nhu cầu làm thêm (thiếu việc làm hữu hình), hoặc làm đủ thời gian nhưng thu nhập dưới mức lương tối thiểu do năng suất thấp (thiếu việc làm vô hình).
• Thất nghiệp: Hiện tượng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tích cực tìm kiếm việc làm nhưng chưa tìm được việc ở mức tiền công hiện hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2000 – 2005, báo cáo định kỳ của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX; cùng dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa năm 2006.

Cỡ mẫu khảo sát được thực hiện tại 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái đặc trưng của tỉnh: xã Lưu Phương (huyện Kim Sơn – vùng ven biển với 6.000 ha bãi bồi), xã Khánh Tiên (huyện Yên Khánh – vùng đồng bằng chiếm 71,1% diện tích tự nhiên) và xã Đồng Phong (huyện Nho Quan – vùng đồi núi chiếm 24,7% diện tích). Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên theo nhóm hộ giàu, trung bình và nghèo được áp dụng nhằm thu thập chính xác các chỉ tiêu về nhân khẩu học, số lao động bình quân và trình độ học vấn của chủ hộ.

Phương pháp phân tích chủ đạo là duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và tổng hợp kinh nghiệm thực tiễn từ các tỉnh đồng bằng sông Hồng như Nam Định, Thanh Hóa và Thái Bình. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa được sự khác biệt về cơ hội việc làm giữa các tiểu vùng địa lý và phân tầng xã hội, từ đó xây dựng các khuyến nghị có tính khả thi cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô lực lượng lao động nông thôn Ninh Bình rất lớn nhưng tốc độ chuyển dịch cơ cấu dân cư diễn ra chậm chạp. Đến năm 2005, lực lượng lao động toàn tỉnh đạt 549.468 người (tăng 54.000 người so với năm 2000), trong đó lao động nông thôn chiếm tới 86,40% (474.704 người). Tỷ lệ dân số nông thôn trong 5 năm hầu như biến động không đáng kể, từ 86,68% năm 2000 xuống 86,40% năm 2005, duy trì quy mô dân số nông thôn xấp xỉ 775.000 người.

Thứ hai, chất lượng nguồn nhân lực nông thôn còn nhiều bất cập về trình độ học vấn và tay nghề chuyên môn. Năm 2001, tỷ lệ lao động nông thôn tốt nghiệp trung học phổ thông chỉ đạt 10,00%, đến năm 2003 tăng lên 16,11%, nhưng vẫn thấp hơn gần 3,5 lần so với khu vực thành thị (56,00%). Phần lớn lao động nông thôn chỉ dừng lại ở trình độ trung học cơ sở (55,79% năm 2003). Đáng chú ý, kết quả điều tra tại 3 xã cho thấy tỷ lệ chưa biết chữ ở vùng miền núi cao hơn rõ rệt so với vùng đồng bằng và ven biển, đồng thời trình độ học vấn của nhóm chủ hộ nghèo thấp hơn nhiều so với nhóm hộ khá giả.

Thứ ba, sự tăng trưởng kinh tế và chuyển đổi nội bộ ngành nông nghiệp bước đầu mang lại kết quả tích cực trong việc tạo việc làm tại chỗ. Giai đoạn 2001 – 2005, GDP của tỉnh tăng trưởng bình quân 11,9%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: nông lâm thủy sản giảm từ 49,4% xuống 31,0%, công nghiệp – xây dựng tăng từ 22,7% lên 36,0%. Địa phương đã chuyển đổi trên 2.000 ha đất trũng kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản và cây con đặc sản. Diện tích nuôi trồng thủy sản tăng từ 3.720 ha lên 7.597 ha, kéo theo sản lượng tăng từ 7.610 tấn lên 14.457 tấn (tăng bình quân 13,7%/năm). Toàn tỉnh phát triển được 693 trang trại với thu nhập bình quân 49,2 triệu đồng/trang trại/năm và 76 cánh đồng thâm canh đạt giá trị 78 triệu đồng/ha/năm.

Thứ tư, công tác giải quyết việc làm giai đoạn 2001 – 2005 đã tạo việc làm mới cho 78.767 lao động, bình quân đạt 15.700 lao động/năm. Tuy nhiên, giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh và hạ tầng tiểu thủ công nghiệp làng nghề phát triển chưa đồng đều, chưa hấp thụ hết lượng lao động trẻ bước vào độ tuổi lao động hàng năm.

Thảo luận kết quả

Tình trạng dư thừa lao động và thiếu việc làm tại nông thôn Ninh Bình xuất phát từ ba nguyên nhân căn bản: diện tích đất canh tác bình quân đầu người suy giảm trong quá trình đô thị hóa; tính chất thời vụ gay gắt của sản xuất lúa nước; và sự thiếu hụt nghiêm trọng về kỹ năng nghề kỹ thuật của người nông dân.

So sánh với các địa phương lân cận, kinh nghiệm của tỉnh Nam Định cho thấy việc quy hoạch đồng bộ các cụm công nghiệp nông thôn và khôi phục làng nghề truyền thống đã giải quyết việc làm ổn định cho hơn 20.000 lao động dệt may. Tại Thanh Hóa, việc phát triển vùng nguyên liệu tập trung (mía đường, lâm nghiệp) kết hợp xuất khẩu lao động đã giúp giải quyết hơn 100.000 việc làm mỗi năm. Tại Thái Bình, với mật độ dân số cao tới 1.188 người/km2 và 93,7% dân cư ở nông thôn, việc thúc đẩy du nhập nghề mới và liên kết đào tạo nghề tư nhân đã nâng tỷ lệ sử dụng thời gian lao động lên 79,19%.

Về mặt trực quan hóa học thuật, các dữ liệu trên có thể được thể hiện hiệu quả qua biểu đồ cột chồng so sánh cơ cấu trình độ học vấn giữa thành thị và nông thôn giai đoạn 2001 – 2003, biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng sản lượng thủy sản (tăng gần gấp đôi sau 5 năm), và bảng ma trận đối chiếu chỉ tiêu việc làm giữa các tiểu vùng sinh thái của tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp và phát triển kinh tế trang trại quy mô lớn.

• Hành động: Thực hiện dồn điền đổi thửa, chuyển đổi tối thiểu 3.000 ha đất lúa trũng thấp sang mô hình lúa - cá và nuôi trồng thủy sản thâm canh tại huyện Kim Sơn, Yên Khánh.
• Target metric: Nâng số lượng trang trại toàn tỉnh lên trên 1.000 trang trại với mức thu nhập bình quân đạt trên 60 triệu đồng/năm.
• Timeline: Giai đoạn 2006 – 2008.
• Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì, phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các huyện.

Thứ hai, phát triển tiểu thủ công nghiệp và hoàn thiện hạ tầng cụm công nghiệp nông thôn.

• Hành động: Tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng cho 2 khu công nghiệp và 20 cụm công nghiệp đã được phê duyệt; khôi phục và mở rộng các làng nghề truyền thống như đá mỹ nghệ Ninh Vân, thêu ren Văn Lâm, chiếu cói Kim Sơn.
• Target metric: Thu hút thêm 25.000 – 30.000 lao động nông nhàn, nâng giá trị sản xuất công nghiệp địa phương tăng gấp 2 lần so với năm 2005.
• Timeline: Giai đoạn 2006 – 2010.
• Chủ thể thực hiện: Sở Công nghiệp phối hợp với Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Hiệp hội Làng nghề tỉnh.

Thứ ba, nâng cao chất lượng đào tạo nghề gắn liền với chuyển dịch cơ cấu lao động.

• Hành động: Xây dựng các trung tâm dạy nghề lưu động, tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn theo hình thức truyền nghề trực tiếp cho nông dân tại các vùng bị thu hồi đất.
• Target metric: Đào tạo nghề cho 100.000 lượt lao động, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 25% năm 2005 lên trên 35% vào năm 2010.
• Timeline: Triển khai liên tục từ năm 2006 đến 2010.
• Chủ thể thực hiện: Sở Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Ninh Bình.

Thứ tư, mở rộng thị trường xuất khẩu lao động và kết nối thông tin việc làm.

• Hành động: Thiết lập cơ chế hỗ trợ vốn vay ưu đãi từ Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội cho các hộ gia đình nghèo tham gia xuất khẩu lao động; định kỳ tổ chức các phiên giao dịch việc làm lưu động tại 8 huyện, thị xã.
• Target metric: Đưa từ 2.000 đến 3.000 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài mỗi năm.
• Timeline: Giai đoạn 2007 – 2010.
• Chủ thể thực hiện: Trung tâm Dịch vụ Việc làm tỉnh phối hợp cùng Đoàn Thanh niên và Ủy ban nhân dân cấp xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh (Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Ninh Bình): Cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng và cơ sở khoa học để xây dựng các chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm, xóa đói giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010.
• Cán bộ các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên các cấp): Nắm bắt đặc điểm tâm lý, nhân khẩu học và trình độ học vấn của các hộ nông dân theo từng tiểu vùng địa lý, phục vụ công tác thiết kế các chương trình ủy thác vốn vay và tập huấn khuyến nông.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế, Kinh tế lao động: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp tiếp cận điều tra phân tầng sinh thái và khung phân tích thị trường lao động nông thôn cấp địa phương.
• Ban quản lý các hợp tác xã, làng nghề và chủ doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh: Đánh giá tiềm năng nguồn cung lao động dồi dào tại chỗ, từ đó xây dựng kế hoạch mở rộng nhà xưởng, tuyển dụng công nhân và liên kết đào tạo nghề phù hợp với trình độ người lao động.

Câu hỏi thường gặp

Đâu là rào cản lớn nhất đối với việc giải quyết việc làm ở nông thôn Ninh Bình giai đoạn 2000 – 2005?

Rào cản lớn nhất là chất lượng nguồn nhân lực còn rất thấp so với yêu cầu công nghiệp hóa. Năm 2003, tỷ lệ lao động nông thôn tốt nghiệp trung học phổ thông chỉ đạt 16,11% (so với 56,00% ở thành thị), trong khi hơn 55% chỉ tốt nghiệp trung học cơ sở. Điều này gây khó khăn lớn khi tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới.

Việc chuyển đổi diện tích đất canh tác đã tác động như thế nào đến việc làm tại địa phương?

Tỉnh đã chuyển đổi trên 2.000 ha đất trũng năng suất thấp sang mô hình kinh tế giá trị cao. Diện tích nuôi trồng thủy sản tăng từ 3.720 ha lên 7.597 ha, nâng sản lượng lên 14.457 tấn. Mô hình 693 trang trại và 76 cánh đồng mẫu lớn đã tạo thêm việc làm ổn định với thu nhập tăng gấp 2 – 3 lần cho người nông dân.

Phương pháp chọn mẫu điều tra thực tế trong luận văn có điểm gì đặc biệt?

Tác giả đã chọn mẫu khảo sát phân tầng đại diện tại 3 xã tương ứng với 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù của Ninh Bình: xã Lưu Phương (ven biển Kim Sơn), xã Khánh Tiên (đồng bằng Yên Khánh) và xã Đồng Phong (miền núi Nho Quan). Mẫu được phân loại theo hộ giàu, trung bình và nghèo để đánh giá toàn diện.

Ninh Bình có thể áp dụng bài học kinh nghiệm nào từ tỉnh Nam Định và Thanh Hóa?

Ninh Bình có thể học tập mô hình phát triển cụm công nghiệp làng nghề của Nam Định để thu hút hơn 20.000 lao động dệt may thủ công. Đồng thời, tỉnh cần học hỏi Thanh Hóa trong việc hình thành các vùng nguyên liệu chế biến tập trung và phát huy vai trò của Hội Nông dân trong dạy nghề.

Kết quả giải quyết việc làm và giảm nghèo của Ninh Bình giai đoạn 2001 – 2005 đạt được những chỉ số nào?

Trong 5 năm, tỉnh đã giải quyết việc làm cho 78.767 lao động (bình quân 15.700 người/năm) và đào tạo nghề cho 95.000 người, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 25%. Kết quả này đã kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh từ 11,5% năm 2001 xuống còn 6,2% năm 2005.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thị trường lao động, cung – cầu sức lao động và các hình thức thiếu việc làm, thất nghiệp trong bối cảnh nông nghiệp chuyển đổi.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tại nông thôn Ninh Bình với 474.704 lao động (chiếm 86,40% toàn tỉnh), chỉ ra điểm nghẽn về trình độ học vấn khi chỉ có 16,11% lao động nông thôn tốt nghiệp cấp 3.
• Khẳng định thành tựu giai đoạn 2001 – 2005 trong việc giải quyết việc làm cho 78.767 người, phát triển 693 trang trại và hạ tỷ lệ nghèo từ 11,5% xuống còn 6,2%.
• Đúc rút các bài học kinh nghiệm quý báu từ các địa phương lân cận và đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về cơ cấu cây trồng vật nuôi, cụm công nghiệp làng nghề, đào tạo nghề và xuất khẩu lao động.
• Thiết lập lộ trình thực thi rõ ràng cho giai đoạn 2006 – 2010 nhằm nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên trên 35% và duy trì tạo mới trên 15.000 việc làm mỗi năm.

Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc, kết nối chặt chẽ giữa lý luận kinh tế phát triển với bài toán quản trị nguồn nhân lực tại địa phương. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể tiếp tục khai thác các phát hiện của công trình để xây dựng các chính sách an sinh xã hội và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm ở nông thôn 1. Một số vấn đề lý luận về giải quyết việc làm ở nông thôn 1. Một số khái niệm cơ bản liên quan trực tiếp đến giải quyết việc làm * Dân số: Dân số là cơ sở để hình thành lực lượng lao động. Dân số biến động có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến quy mô, cơ cấu cũng như sự phân bố theo không gian của dân số trong độ tuổi lao động.

Theo nghĩa rộng: Dân số là tập hợp những người cư trú thường xuyên và sống trên một lãnh thổ nhất định (một quốc gia, một vùng lãnh thổ kinh tế, một đơn vị hành chính). Theo nghĩa hẹp: Dân số là một tập hợp người hạn định trong phạm vi nào đó (về lãnh thổ và xã hội có tính chất gắn liền với sự tái sản xuất liên tục của nó). Nhân khẩu thường trú: Là những người thường xuyên cư trú ở một địa điểm nhất định, nó phản ánh quy mô dân số của địa phương. Nhân khẩu tạm trú: Là những người ở thường xuyên tại một nơi khác nhưng có mặt tại điểm dân cư đăng ký dân số.

Nhân khẩu có mặt: Là người đang ở tại một điểm dân cư không kể là nhân khẩu thường trú hay tạm trú. Nhân khẩu thành thị: Những người cư trú thường xuyên ở các điểm đã quy định là thành thị gọi là nhân khẩu thành thị. Nhân khẩu nông thôn: Những người cư trú thường xuyên ở ngoài các địa điểm được quy định là thành thị. Nhân khẩu nông nghiệp: Là những người làm nghề nông (nông, lâm, ngư, diêm nghiệp) và những nhân khẩu chủ yếu sống nhờ vào thu nhập của những người đó.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Nhân khẩu phi nông nghiệp: Là những người làm các công việc không thuộc nghề nông và những nhân khẩu chủ yếu sống nhờ vào thu nhập của những người này. Dân số trong độ tuổi lao động: Là những người ở trong độ tuổi lao động theo quy định của pháp luật nước đó. ở nước ta hiện nay, theo Bộ Luật lao động quy định độ tuổi lao động là những người đủ 15 tuổi đến 60 tuổi (đối với nam) và đủ 15 tuổi đến 55 tuổi (đối với nữ). Dân số hoạt động kinh tế: Theo khuyến nghị của APR (tổ chức khu vực Châu á Thái Bình Dương về điều tra dân số và nhà ở) năm 1980, thì dân số hoạt động kinh tế gồm những người có việc làm và những người thất nghiệp.

Giáo trình Khoa Kinh tế lao động Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Hà Nội đưa ra khái niệm về dân số hoạt động kinh tế gồm: “Những người trong tuổi lao động có việc làm và những người chưa có việc làm, đang tìm việc làm”. Dân số không hoạt động kinh tế: Gồm những người trong tuổi lao động đang làm công việc nội trợ trong gia đình mình, đang đi học hoặc mất khả năng lao động, thất nghiệp nhưng không có nhu cầu làm việc, những người nghỉ hưu trước tuổi theo quy định của Bộ Luật lao động. * Lao động: - Lực lượng lao động: Trên thế giới có nhiều quan niệm khác nhau về lực lượng lao động. Từ điển thuật ngữ trong lĩnh vực lao động của Liên Xô (cũ), (Matxcơva 1997, tiếng nga) lực lượng lao động là khái niệm định lượng của lao động.

Từ điển thuật ngữ Pháp (1997-1985) lực lượng lao động là số lượng và chất lượng những người lao động được quy đổi theo các tiêu chuẩn trung bình về khả năng lao động có thể sử dụng. Nhà kinh tế học Da Vid Begg cho rằng: Lực lượng lao động có đăng ký LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 bao gồm số người có công ăn việc làm cộng với số người thất nghiệp có đăng ký. Theo tổ chức lao động của (ILO): Lực lượng lao động là một bộ phận dân số trong độ tuổi quy định, thực tế có tham gia lao động và những người không có việc làm đang tích cực tìm kiếm việc làm.1: Cơ cấu lực lượng lao động Dân số trong tuổi lao động quy định (a) Cú việc làm (b) Khụng cú việc làm Muốn làm việc Khụng muốn làm việc E N - Chủ động tỡm việc Không chủ động - Sẵn sàng làm việc tỡm việc U N Lực lượng lao động Không thuộc lực lượng E: Người có việc làm lao động Ư: Người thất nghiệp N: Người không tham gia hoạt động kinh tế Theo thuật ngữ về lĩnh vực lao động của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội thì lực lượng lao động là những người đủ 15 tuổi trở lên có việc làm và những người thất nghiệp. Lực lượng lao động đồng nghĩa với dân số hoạt động kinh tế; lực lượng lao động là bộ phận hoạt động của nguồn lao động [6, tr.

Từ những quan niệm của các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 chúng tôi đưa ra quan niệm về lực lượng lao động như sau: Lực lượng lao động bao gồm toàn bộ những người từ đủ 15 tuổi trở lên đang có việc làm hoặc không có việc làm, nhưng có nhu cầu làm việc và sẵn sàng làm việc. - Lao động: Khái niệm về lao động có nhiều cách tiếp cận khác nhau nhưng suy đến cùng, lao động là hoạt động đặc thù của con người, là ranh giới để phân biệt con người với con vật. Bởi vì, khác với con vật, lao động của con người là hoạt động có mục đích, có ý thức tác động vào thế giới tự nhiên nhằm cải biến những vật thể của tự nhiên thành sản phẩm phục vụ cho nhu cầu đời sống của con người.Mác: “Lao động trước hết là một quá trình diễn ra giữa con người và tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình, con người làm trung gian, điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên” [36, tr.Ăng ghen viết: Khẳng định rằng lao động là nguồn gốc của mọi của cải. Lao động đúng là như vậy, khi đi đôi với giới tự nhiên là cung cấp những vật liệu cho lao động đem biến thành của cải.

Nhưng lao động còn là một cái gì vô cùng lớn lao hơn thế nữa, lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống loài người, và như thế đến một mức mà trên một ý nghĩa nào đó, chúng ta phải nói: Lao động đã sáng tạo ra bản thân loài người [38, tr. Như vậy, có thể nói lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người, trong quá trình lao động con người vận dụng sức lực tiềm tàng trong thân thể của mình, sử dụng công cụ lao động để tác động vào đối tượng lao động nhằm biến đổi nó phù hợp với nhu cầu của mình. Nói cách khác, trong bất kỳ nền sản xuất xã hội nào, lao động bao giờ cũng là điều kiện để tồn tại và phát triển của xã hội. - Nguồn lao động và lực lượng lao động: Nguồn lao động và lực lượng lao động là những khái niệm có ý nghĩa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 quan trọng làm cơ sở cho việc tính toán cân đối lao động, việc làm trong xã hội.

Theo giáo trình Kinh tế phát triển của trường Đại học Kinh tế quốc dân (2005) đưa ra khái niệm “Nguồn lao động là bộ phận dân số trong độ tuổi lao động theo quy định của pháp luật có khả năng lao động, có nguyện vọng tham gia lao động và những người ngoài độ tuổi lao động (trên độ tuổi lao động) đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc dân” [5, tr. Việc quy định độ tuổi lao động tuỳ mỗi nước có quy định khác nhau, thậm chí khác nhau ở các giai đoạn của mỗi nước. Điều đó tuỳ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế. ở nước ta, theo quy định của Bộ Luật lao động (2002) độ tuổi lao động đối với nam từ 15-60 tuổi và nữ là từ 15-55 tuổi.

Nguồn lao động luôn được xem xét trên hai mặt, biểu hiện đó là số lượng và chất lượng. Số lượng lao động: Là toàn bộ những người trong độ tuổi lao động có khả năng lao động gồm: Dân số đủ 15 tuổi trở lên có việc làm và dân số trong độ tuổi lao động có khả năng lao động nhưng đang thất nghiệp, đang đi học, đang làm công việc nội trợ trong gia đình, không có nhu cầu việc làm và những người thuộc tình trạng khác (bao gồm cả những người nghỉ hưu trước tuổi quy định). Chất lượng lao động: Cơ bản đánh giá ở trình độ chuyên môn, tay nghề (trí lực) và sức khoẻ (thể lực) của người lao động. Lực lượng lao động: Theo quan niệm của tổ chức lao động Quốc tế (ILO) là bộ phận dân số trong độ tuổi lao động.

Theo thực tế đang có có việc làm và những người thất nghiệp. Theo giáo trình Kinh tế phát triển, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội (2005), ở nước ta hiện nay thường sử dụng khái niệm sau: "Lực lượng lao động là bộ phận dân số đủ 15 tuổi trở lên có việc làm và những người thất nghiệp” [5, tr. Lực lượng lao động theo quan niệm như trên là đồng nghĩa với dân số hoạt động kinh tế (tích cực) và nó phản ánh khả năng thực tế về cung ứng lao động của xã hội. - Thị trường lao động Nước ta từ khi chuyển sang vận hành theo nền kinh tế thị trường, thì LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 thuật ngữ “Thị trường lao động” đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập và đưa ra những khái niệm khác nhau.

Mỗi định nghĩa nhấn mạnh vào một phương diện nào đó của thị trường này. Đề tài cấp nước KX 04-04 cho rằng: Thị trường lao động là toàn bộ các quan hệ lao động được xác lập trong lĩnh vực thuê mướn lao động (bao gồm các mối quan hệ lao động cơ bản như: tiền lương, tiền công, bảo hiểm xã hội, tranh chấp lao động.) ở đó diễn ra sự trao đổi, thoả thuận giữa một bên là người lao động tự do và một bên là người sử dụng lao động. Tổng quan khoa học đề tài cấp bộ (2003-2004), Thị trường lao động Việt Nam thực trạng và giải pháp, của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đưa ra khái niệm: Thị trường lao động là một bộ phận của hệ thống thị trường, trong đó diễn ra quá trình trao đổi giữa một bên là người lao động tự do và một bên là người có nhu cầu sử dụng lao động. Sự trao đổi này được thoả thuận trên cơ sở các mối quan hệ lao động như tiền công, tiền lương, điều kiện việc làm, bảo hiểm xã hội.