Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về thu hút khách du lịch Chương 2: Thực trạng thu hút thị trƣờng khách du lịch Nga đến Khánh Hòa Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm thu hút khách du lịch Nga đến Khánh Hòa. 12 Chƣơng 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THU HÚT KHÁCH DU LỊCH 1. Khách du lịch và thị trƣờng khách du lịch 1. Khái niệm và phân loại khách du lịch 1.
Khách du lịch Tổ chức Du lịch Thế giới: “Khách du lịch là những ngƣời có các đặc trƣng sau: Là ngƣời đi khỏi nơi cƣ trú của mình; Không theo đuổi mục đích kinh tế; Đi khỏi nơi cƣ trú từ 24 giờ trở lên; Khoảng cách tối thiểu từ nhà đến điểm đến tùy quan niệm của từng nƣớc” [14, tr. Tại mỗi nƣớc đều có những định nghĩa riêng về khách du lịch. Ở Việt Nam, Luật du lịch đã đƣa ra định nghĩa về khách du lịch nhƣ sau: “Khách du lịch là ngƣời đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trƣờng hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến” [7, tr. Hiện nay trong các thông kê và phân tích về khách du lịch, ngƣời ta thƣờng phân ra 2 loại: Khách du lịch quốc tế và Khách du lịch nội địa.
Khách du lịch quốc tế Ủy ban Thống kê của Liên hợp quốc đƣa ra khái niệm về khách du lịch quốc tế nhƣ sau: “Khách du lịch quốc tế là ngƣời thăm viếng một số nƣớc khác ngoài nƣớc cƣ trú của mình với bất kỳ lý do nào ngoài mục đích hành nghề để nhận thu nhập từ nƣớc đƣợc viếng thăm. Trong thời gian ít nhất là 24 giờ” [14, tr. Năm 1989, tại hội nghị liên minh Quốc hội về du lịch đƣợc tổ chức ở Lahaye (Hà Lan) đã đƣa ra tuyên bố Lahaye về du lịch trong đó có khái niệm về khách du lịch quốc tế nhƣ sau: “Khách du lịch quốc tế là những ngƣời trên đƣờng đi thăm một hoặc một số nƣớc, khác với nƣớc mà họ cƣ trú thƣờng xuyên; Mục đích của chuyến đi là tham quan, thăm viếng hoặc nghỉ ngơi không quá thời gian 3 tháng, nếu trên 3 tháng phải đƣợc cấp phép gia hạn; Không đƣợc làm bất cứ việc gì để đƣợc trả thù lao tại nƣớc đến do ý muốn của khách hay do yêu cầu của nƣớc sở tại; Sau khi kết thúc đợt tham quan (hay lƣu trú) phải rời khỏi nƣớc đến tham quan để về nƣớc nơi cƣ trú của mình hoặc đi đến một nƣớc khác” [14, tr. 13 Hiện nay nhiều quốc gia trên thế giới đã sử dụng khái niệm này hoặc vận dụng vào trƣờng hợp cụ thể của nƣớc mình để đƣa ra khái niệm.
Theo đó Việt Nam đã xác định trong Luật du lịch định nghĩa về khách du lịch quốc tế nhƣ sau: “Khách du lịch quốc tế là ngƣời nƣớc ngoài, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, ngƣời nƣớc ngoài thƣờng trú tại Việt Nam ra nƣớc ngoài du lịch” [7, tr. Trong nhóm khách du lịch quốc tế đƣợc phân thành hai loại: Khách du lịch quốc tế đến (inbound tourist): Là ngƣời nƣớc ngoài vào một quốc gia khác du lịch. Khách du lịch quốc tế đi ra (outbound tourist): Là công dân của một quốc gia và ngƣời nƣớc ngoài cƣ trú tại quốc gia đó qua một quốc gia khác du lịch. Khách du lịch quốc tế luôn sử dụng đồng ngoại tệ để mua các dịch vụ hàng hóa tại nơi đến.
Khách du lịch nội địa Khách du lịch nội địa đƣợc phân biệt với khách du lịch quốc tế ở điểm, nơi đến của họ là chính quốc gia mà họ cƣ trú thƣờng xuyên. Theo tiểu ban Kinh tế – Xã hội của Liên hợp quốc đã định nghĩa về khách nội địa nhƣ sau: “Khách du lịch nội địa là công dân một nƣớc hành trình đến một nơi trong đất nƣớc đó, khác nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình trong một khoảng thời gian ít nhất là 24 giờ, hay 1 đêm với mọi mục đích trừ mục đích hoạt động để đƣợc trả thù lao tại nơi đến” [5, tr. Khái niệm về khách du lịch nội địa ở mỗi quốc gia khác nhau cũng đƣợc xác định khác nhau tùy theo quan niệm của từng quốc gia (căn cứ theo khoảng cách chuyến đi hay thời gian lƣu trú…). Luật du lịch Việt Nam đã đƣa ra định nghĩa: “Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, ngƣời nƣớc ngoài thƣờng trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam” [7, tr.
Phân loại khách du lịch Khách du lịch có thể đƣợc phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo mục đích của chuyến đi: có thể phân ra khách giải trí, nghỉ dƣỡng; khách công vụ hay khách thăm thân. 14 Theo phƣơng tiện đi du lịch có thể phân ra khách đi bằng máy bay, hay đƣờng bộ (ô tô); tàu hỏa, tàu thủy, hay sử dụng nhiều loại… Theo thời gian của chuyến đi có khách đi ngắn ngày, khách du lịch dài ngày hay khách cuối tuần… Theo khoảng cách địa lý với điểm đến có thể phân ra khách gần, khách xa hoặc khách từ các quốc gia cụ thể khác nhau. Theo cách thức tổ chức chuyến đi có thể phân ra khách đi tự do hay khách đi theo đoàn, khách mua tour trọn gói… Theo mức chi tiêu có thể phân khách có khả năng chi tiêu cao (khách hạng sang), khách phổ thông… Theo đặc điểm giới tính có thể phân ra khách nam giới hay nữ giới Theo độ tuổi có thể phân ra các nhóm khách dƣới 20 tuổi, từ 21 – 30 tuổi, từ 31- 40 tuổi; từ 41- 50 tuổi; từ 51- 60 tuổi, trên 60 tuổi.
Theo nghề nghiệp: làm văn phòng, kinh doanh hay giáo viên… Theo mức thu nhập: khách có thu nhập cao, khách có thu nhập thấp… Ngoài ra còn nhiều tiêu chí khác có thể đƣợc sử dụng để phân loại khách tùy thuộc vào mục đích của phân loại. Thị trường du lịch 1. Khái niệm Thị trƣờng du lịch đƣợc hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của hiện tƣợng du lịch, khi du khách bắt đầu sử dụng sản phẩm của các đơn vị cung cấp phƣơng tiện vận chuyển, cơ sở lƣu trú, ăn uống cũng là lúc thị trƣờng du lịch đƣợc hình thành. Sản phẩm du lịch đƣợc tạo ra bởi sự kết hợp các yếu tố vật chất và ý tƣởng (phòng khách sạn, vé máy bay, vé tham quan, hƣớng dẫn viên .) và trên thực tế, những yếu tố này không chỉ dành riêng cho du khách.
Chúng đƣợc mua bán, trao đổi trên thị trƣờng, thoả mãn nhu cầu của du khách, dân cƣ địa phƣơng lẫn những đối tƣợng khác. Nhƣ vậy, thị trƣờng du lịch cũng là một bộ phận cấu thành thị trƣờng hàng hoá nói chung. Do đó, nó cũng mang đầy đủ các đặc điểm của thị 15 trƣờng hàng hoá và chịu sự điều tiết của các qui luật kinh tế. Tuy nhiên do đặc thù của du lịch mà ngoài những đặc điểm chung với thị trƣờng hàng hoá, thị trƣờng du lịch còn có những đặc trƣng riêng.
Đặc điểm của thị trường du lịch “Thị trƣờng du lịch là bộ phận của thị trƣờng chung, một phạm trù của sản xuất và lƣu thông hàng hoá, dịch vụ du lịch, phản ánh toàn bộ quan hệ trao đổi giữa ngƣời mua và ngƣời bán, giữa cung, cầu và toàn bộ các mối quan hệ, thông tin kinh tế, kỹ thuật gắn với mối quan hệ đó trong lĩnh vực du lịch” [6]. Xuất hiện muộn hơn so với thị trƣờng hàng hoá, thị trƣờng du lịch đƣợc hình thành kể từ khi du lịch bắt đầu trở thành một hiện tƣợng kinh tế, xã hội phổ biến. Nét đặc trƣng của thị trƣờng du lịch là “hàng hoá du lịch” chỉ có thể đƣợc tiêu thụ tại chỗ, tại chính nơi mà hàng hoá du lịch đƣợc sản xuất ra. Hàng hoá du lịch không thể đƣợc mang tới tận tay du khách ở các thị trƣờng mục tiêu nên tự chúng phải có khả năng hấp dẫn, khiến cho du khách mong muốn và đến tận nơi có các sản phẩm du lịch để tiêu dùng.
Thách thức lớn nhất của các đơn vị cung trong lĩnh vực du lịch là tính vô hình của các sản phẩm du lịch. Thực tế cho thấy du khách có thể phải trả một số lƣợng tiền rất lớn chỉ để đổi lấy một tờ gấp và họ cũng chỉ có thể đánh giá đƣợc chính xác chất lƣợng của sản phẩm du lịch đó sau khi đã trải nghiệm. Do đó, các đơn vị cung ứng trong du lịch luôn cố gắng hữu hình hoá các sản phẩm du lịch dƣới con mắt của du khách để thúc đẩy quan hệ mua bán trên thị trƣờng. Môi trƣờng vật chất – nơi diễn ra thƣơng vụ mua bán cũng nhƣ môi trƣờng vật chất – nơi sản phẩm du lịch đƣợc tiêu thụ vì vậy luôn đƣợc cải thiện và đầu tƣ.
Ngoài những đặc trƣng kể trên, thị trƣờng du lịch mang tính thời vụ rõ rệt. Tuỳ thuộc vào đặc điểm của từng điểm đến mà lƣợng cung, cầu du lịch sẽ thay đổi vào từng thời kỳ khác nhau và điều này đã tạo nên tính mùa vụ của thị trƣờng du lịch. Phân loại thị trường du lịch Thị trƣờng du lịch không đồng nhất và nhìn chung có thể đƣợc phân loại bằng nhiều tiêu thức. Nếu đƣợc phân loại theo khả năng kinh tế của bên bán và bên mua, thì thị trƣờng du lịch gồm 3 loại: Thị trƣờng cầu (thị trƣờng bên bán), thị 16 trƣờng cung (thị trƣờng bên mua) và thị trƣờng cân bằng cung – cầu (thị trƣờng thế cân đối).
Theo vị trí không gian xuất phát và tiếp nhận cung cầu thì thị trƣờng có thể đƣợc phân chia thành thị trƣờng nhận khách và thị trƣờng gửi khách. Theo thực trạng thị trƣờng thì thị trƣờng du lịch có thể đƣợc chia thành thị trƣờng khách du lịch hiện tại và thị trƣờng khách du lịch tiềm năng. Phân đoạn thị trường du lịch Dƣới góc độ của các đơn vị kinh doanh du lịch tại một điểm đến thì thị trƣờng du lịch của điểm đến đó là tập hợp những nhóm khách hàng có nhu cầu và khả năng sử dụng sản phẩm du lịch của điểm đến. Thị trƣờng du lịch của một điểm đến bao gồm tất cả những khách du lịch hiện tại và tiềm năng của điểm đến đó.
Quy mô của thị trƣờng khách có thể lớn hay nhỏ tuỳ thuộc vào số lƣợng du khách có cùng nhu cầu về việc sử dụng các sản phẩm du lịch tại điểm đến.