Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động xuất khẩu Chương 2: Thực trạng xuất khẩu của ngành mía đường Việt Nam Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực xuất khẩu của ngành mía đường Việt Nam sang thị trường EU Trong quá trình hoàn thiện đề tài, em luôn nhận được sự hướng dẫn trực tiếp của Tiến sĩ Nguyễn Bích Ngọc và sự giúp đỡ tận tình của các giảng viên trong khoa Kinh tế quốc tế của Học viện Chính sách và Phát Triển. Tuy nhiên, do hạn hẹp về mặt thời gian hoàn thành khóa luận cũng như kiến thức hiểu biết của bản thân chưa đầy đủ, bài khóa luận của em chắc sẽ còn nhiều thiếu sót. Em mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các thầy các cô để khóa luận tốt nghiệp của em ngày một hoàn thiện hơn, phục vụ tốt công tác thực tế sau này. Em xin chân thành cảm ơn ! 1.
Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam vẫn là một nước nông nghiệp đang trong quá trình hiện đại và công nghiệp hóa. Mặt khác, với những yếu tố điều kiện tự nhiên thuận lợi, rất phù hợp đối với phát triển nông nghiệp. Vì vậy, nông nghiệp vẫn là một ngành cần được ưu tiên đầu tư từ trước đến nay. Với những điều kiện tự nhiên thuận lợi ở nước ta, ngành mía đường là một trong những ngành có thuận lợi để phát triển và ưu tiên đầu tư hàng đầu.
Vì điều kiện khí hậu thích hợp cho việc trồng mía, cây mía ít bị sâu bệnh, chi phí nhân công rẻ, hơn nữa chất lượng mía Việt Nam đang được đánh giá cao. Đầu tư vào mía đường, thứ nhất để đáp ứng trước mắt nhu cầu tiêu thụ đường trong nước đang dẫn được nâng cao theo điều kiện mức sống của người dân ngày càng được nâng lên. Thứ hai là để phục vụ cho xuất khẩu đường ra thế giới thu hút thêm lợi nhuận cho quốc gia. Tuy nhiên trên thực tế thì ngành mía đường vẫn còn một số thực trạng và tồn tại cần đáng lưu tâm, ảnh hưởng đến phát triển của ngành mía đường nói riêng và của cả nền nông nghiệp nước ta nói chung.
Những tồn tại đó có thể là trong công tác phát triển, trong quản lý, trong kỹ thuật trồng và sản xuất đường, sản lượng đường trong nước ngày càng sụt giảm, trong khi nhu cầu tiêu thụ trong nước ngày càng tăng, đường nhập lậu tràn lan trên thị trường. Ngành đường chưa thực sự được chú trọng đầu tư, lợi nhuận từ cây mía mang lại ngày càng giảm, các doanh nghiệp mía đường đang trên đà thua lỗ. Lý do em chọn đề tài về lĩnh vực xuất khẩu mía đường bởi đây là một đề tài mới, nhiều khía cạnh để khai thác, không bị trùng lặp nội dung, số liệu nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kịp thời tới hoạt động xuất khẩu mía đường Việt Nam, hơn nữa trong thực tế, cây mía Việt Nam đã được xuất khẩu sang Pháp và các nước Châu Âu từ năm 2012, và được thị trường này rất ưu chuộng, nhiều nhà hàng tại Pháp đã bán nước mía Việt, đây là điểm sáng trong hoạt động xuất khẩu mía đường tại Viêt Nam, chúng ta nên tận dụng cơ hội và thúc đẩy xuất khẩu mía đường và các sản phẩm làm từ mía sang thị trường EU. Điều quan trọng nhất là chất lượng mía, thân mía phải không quá to.
Mía châu Phi quá to, mía Costa Rica cũng quá to, còn mía Ai cập lại quá bé. Kích thước phù hợp mà lại cho nhiều nước đúng màu vàng nhạt thì chỉ có mía ở Tây Ninh, Việt Nam. Ngoài sản phẩm cốt lõi là đường mía, thì các sản phẩm từ cây mía như: mía cây đông lạnh, nước mía ép nguyên chất đóng thùng,… dùng làm nước ép, được dùng trong các nhà máy sản xuất rượu rum, là điểm mạnh để ngành mía đường Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm sang thị trường EU, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mía đường Việt Nam so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Vì vậy, việc nghiên cứu để đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa việc đầu tư phát triển, tiêu thụ và xuất khẩu ngành mía đường sẽ có ý nghĩa to lớn trong lý luận và thực tiễn, đáp ứng cho nhu cầu tiêu thụ mía trong nước và mục tiêu tăng kim ngạch xuất khẩu mía đường sang thị trường EU, đóng góp GDP của ngành mía đường vào tăng trưởng chung của nền kinh tế quốc dân.
Chính vì vậy, em đã chọn đề tài giải pháp thúc đẩy xuất khẩu ngành mía đường của Việt Nam sang thị trường EU trong thời gian tới. Mục tiêu nghiên cứu Phân tích thực trạng sản xuất và tiêu thụ mía đường trong và ngoài nước. Nghiên cứu đặc điểm thị trường EU và phân tích thực trạng của hoạt động xuất khẩu mía đường Việt Nam sang thị trường EU. Qua đó, đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong việc thúc đẩy xuất khẩu mía đường sang thị trường EU.
Đề xuất các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mía đường Việt Nam sang thị trường EU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài chủ yếu là đường mía và các sản phẩm làm từ mía đường như: đường thốt nốt, mía cây đông lạnh, nước ép mía đóng chai,… Bên cạnh đó, nghiên cứu về các vùng nguyên liệu mía trên phạm vi cả nước và các doanh nghiệp sản xuất mía đường, các hộ nông dân trồng mía trên phạm vi toàn quốc. Phạm vi không gian của đề tài là nghiên cứu về diện tích trồng, sản lượng, mức tiêu thụ, sản xuất. mía đường của các hộ nông dân, doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc.
Bên cạnh đó, nghiên cứu về thị trường tiêu dùng EU, và hoạt động xuất khẩu mía đường Việt Nam sang thị trường EU. Phạm vi thời gian: Giai đoạn 4 năm gần đây từ năm 2017 – 2020. Phương pháp nghiên cứu Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn thông tin đã được công bố, các tài liệu, đề tài nghiên cứu, báo cáo tổng kết của Cục thống kê, Bộ ngành, Hiệp hội,. các trang web về kinh tế, nông nghiệp có liên quan đến ngành hàng, sau đó phân loại theo nội dung nghiên cứu và tổng hợp cho phù hợp với mục tiêu để làm tiền đề nghiên cứu.
Dữ liệu sơ cấp được điều tra theo bảng câu hỏi cụ thể liên quan đến các mục tiêu nghiên cứu. Phương pháp điều tra điển hình được thực hiện dựa vào hệ thống bảng câu hỏi, tiến hành khảo sát và phỏng vấn trực tiếp các tác nhân chính bao gồm: Nông dân trồng mía, thương lái, nhà máy chế biến đường, nhà buôn sỉ, nhà buôn lẻ. Để thực hiện mục tiêu phân tích hiệu quả sản xuất và tiêu thụ của các doanh nghiệp ngành mía đường chúng ta sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích tài chính dựa vào chi phí trung gian và giá trị gia tăng tạo ra, kết hợp với phân tích lợi nhuận biên tế và chi phí marketing. Nhằm xác định những rào cản và cơ hội phát triển ngành hàng mía đường chúng ta sử dụng phân tích ma trận SWOT.
Kết quả phân tích này sẽ làm cơ sở cho việc chọn lựa phương hướng chiến lược và đề xuất các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mía đường Việt Nam sang thị trường EU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU 1. Khái niệm về hoạt động xuất khẩu “Xuất khẩu là hoạt động bán hàng hoá ra nước ngoài, nó không phải là hành vi bán hàng riêng lẻ mà là hệ thống bán hàng có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ổn định và từng bước nâng cao mức sống của nhân dân.Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh dễ đem lại hiệu quả đột biến. Mở rộng xuất khẩu để tăng thu ngoại tệ, tạo điều kiện cho nhập khẩu và thúc đẩy các ngành kinh tế hướng theo xuất khẩu, khuyến khích các thành phần kinh tế mở rộng xuất khẩu để giải quyết công ăn việc làm và tăng thu ngoại tệ ”.
Trích dẫn: Bách khoa toàn thư mở. “ Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. ” Trích dẫn: Điều 28 khoản 1, Luật thương mại 2005. “ Kinh doanh xuất khẩu cũng chính là hoạt động kinh doanh quốc tế đầu tiên của một doanh nghiệp.
Hoạt động này được tiếp tục ngay cả khi doanh nghiệp đã đa dạng hóa hoạt động kinh doanh của mình. ” Trích dẫn: Sách – Giáo trình Quản trị Xuất Nhập Khẩu. “ Xuất khẩu hàng hóa là hoạt động kinh doanh buôn bán ở phạm vi quốc tế. Đây là hành vi buôn bán riêng lẻ mà cả là một hệ thống các quan hệ mua bán trong nền thương mại có tổ chức cả bên trong và bên ngoài nhằm bán sản phẩm, hàng hóa sản xuất trong nước ra nước ngoài thu ngoại tệ, đẩy mạnh sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế ổn định từng bước nâng cao mức sống nhân dân”.
Trích dẫn: Sách – Giáo trình nghiệp vụ ngoại thương ( Đại học Kinh tế Quốc dân ). “ Xuất khẩu hàng hóa nằm trong lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa của một quá trình tái sản xuất mở rộng, nhằm mục đích liên kết sản xuất với tiêu dùng của nước này với nước khác. Nền sản xuất phát triển lớn mạnh hay sao sẽ phụ thuộc vào hoạt động này. Một cách nôm na, xuất khẩu được hiểu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho một quốc gia khác, trên cơ sở sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán.
” Trích dẫn: Sách Giáo Trình Quản trị Logistics (Dùng cho ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh ). 1 Thúc đẩy xuất khẩu là một phương thức thúc đẩy tiêu thụ hàng hoá mà trong đó nóbao gồm tất cả các biện pháp, chính sách, cách thức của Nhà nước và các doanh nghiệp xuất khẩu nhằm tạo ra các cơ hội và khả năng để tăng giá trị cũng như sản lượng của hàng dệt may được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Bản chất của thúc đẩy xuất khẩu là việc doanh nghiệp tìm mọi biện pháp để tăng kim ngạch xuất khẩu của mình. ” Trích dẫn tài liệu nghiên cứu: Những vấn đề chung về thúc đẩy xuất khẩu.
Vai trò và các loại hình của hoạt động xuất khẩu Xuất khẩu hàng hóa mang lại nhiều vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam và sự phát triển của nền kinh tế.