Tăng cường năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành ở hải phòng

Chuyên khảo phân tích Tăng cường năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành ở hải phòng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Phạm Quốc Hải
• Người hướng dẫn: TS. Lương Thị Mai Ly
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT
• 1.1. Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt
• 1.2. Định nghĩa về chất thải rắn sinh hoạt
• 1.3. Nguồn phát sinh, thành phần chất thải rắn sinh hoạt
• 1.4. Đặc điểm chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam
• 1.5. Tác động đến môi trường tự nhiên, sức khỏe cộng đồng và kinh tế - xã hội
• 1.6. Tổng quan về quản lý nhà nước đối với chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam
• 1.7. Khái niệm về quản lý nhà nước đối với chất thải rắn sinh hoạt
• 1.8. Tổ chức bộ máy quản lý và phân công trách nhiệm
• 1.9. Quy hoạch mạng lưới thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt
• 1.10. Tổ chức thực hiện theo quy hoạch
• 1.11. Công tác thanh tra, kiểm tra
• 1.12. Những nhân tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về chất thải rắn sinh hoạt
• 1.12.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường
• 1.12.2. Khoa học, kỹ thuật và công nghệ
• 1.12.3. Những tác động từ cơ chế từ chế độ kinh tế tập trung, hành chính – bao cấp sang nền kinh tế thị trường
• 1.12.4. Yếu tố quan hệ giữa các chủ thể, đối tượng và mục tiêu quản lý chất thải rắn sinh hoạt
• 1.12.5. Yếu tố hợp tác quản lý
• 1.12.6. Yếu tố xã hội hóa dịch vụ quản lý chất thải rắn sinh hoạt
• 1.13. Kinh nghiệm trong nước và quốc tế trong quản lý Chất thải rắn sinh hoạt
• 1.13.1. Xây dựng cơ chế, chính sách
• 1.13.2. Thúc đẩy thị trường tái chế, tái sử dụng
• 1.13.3. Sử dụng công cụ tài chính
• 1.13.4. Phát triển ngành công nghiệp xử lý chất thải rắn sinh hoạt
• 1.13.5. Kinh nghiệm đầu tư xây dựng Nhà máy đốt rác phát điện tại thành phố Hà Nội và thành phố Cần Thơ
• 1.14. Tổng quan về năng lực quản lý
• 1.14.1. Định nghĩa về năng lực và năng lực quản lý
• 1.14.2. Khái niệm chung về năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt
• 1.15. Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội thành phố Hải Phòng
• 1.15.1. Điều kiện tự nhiên của thành phố Hải Phòng
• 1.15.2. Điều kiện kinh tế-xã hội của thành phố Hải Phòng
• 1.15.3. Các quận nội thành thuộc thành phố Hải Phòng
• 2. CHƯƠNG II: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG VÀ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp tổng hợp tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.3.3. Phương pháp khảo sát thực địa
• 2.3.4. Phương pháp DPSIR
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành tại thành phố Hải Phòng
• 3.2. Nguồn gốc phát sinh, thành phần và khối lượng chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành thuộc Hải Phòng
• 3.3. Hiện trạng hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành thuộc thành phố Hải Phòng
• 3.3.1. Văn bản pháp luật
• 3.3.2. Công tác phân loại, thu gom, vận chuyển, trạm trung chuyển xử lý và quy hoạch chất thải rắn sinh hoạt tại các quận nội thành trên địa bàn thành phố Hải Phòng
• 3.4. Phân tích hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành thuộc thành phố Hải Phòng bằng mô hình DPSIR
• 3.5. Đánh giá năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại các quận nội thành tại Hải Phòng
• 3.5.1. Đánh giá về năng lực của hệ thống tổ chức
• 3.5.2. Đánh giá về năng lực về tài chính
• 3.5.3. Đánh giá về năng lực cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, thu gom, vận chuyển, xử lý
• 3.6. Ưu điểm, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn các quận nội đô thành phố Hải Phòng
• 3.6.1. Các tồn tại, hạn chế trong năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn các quận nội đô thuộc thành phố Hải Phòng
• 3.6.2. Nguyên nhân tồn tại một số hạn chế trong năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn các quận nội đô thuộc thành phố Hải Phòng
• 3.7. Đề xuất một số giải pháp cơ bản giúp nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành tại Hải Phòng
• 3.7.1. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, các tổ chức, cá nhân, cấp ủy Đảng về công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt
• 3.7.2. Hoàn thiện các cơ chế, chính sách về quản lý chất thải rắn
• 3.7.3. Hoàn thiện hệ thống tổ chức bộ máy về quản lý chất thải rắn
• 3.7.4. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn
• 3.7.5. Tăng cường công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải
• 3.7.6. Xây dựng, thực hiện mô hình thí điểm phân loại chất thải rắn tại nguồn
• 3.7.7. Nâng cao hiệu quả quản lý môi trường trong quản lý chất thải rắn
• 3.7.8. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ
• 3.7.9. Hợp tác quốc tế
• 3.7.10. Phương án dự phòng khi có khu xử lý tập trung gặp sự cố không thể tiếp nhận rác thải
• 3.7.11. Hoàn thiện khung pháp lý và quy hoạch
• 3.7.12. Đẩy mạnh tiến độ xây dựng Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt rác phát điện tại Khu xử lý Đình Vũ và tại xã Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Tại Hải Phòng

Trong bối cảnh quy hoạch tổng thể quốc gia được triển khai mạnh mẽ, Hải Phòng, một trong những thành phố lớn của Việt Nam, nắm giữ vị trí chiến lược quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với tốc độ đô thị hóa cao, sự gia tăng dân số và tăng trưởng kinh tế đã gây áp lực lớn đến môi trường. Lượng chất thải rắn đô thị ngày càng gia tăng, diện tích các khu chôn lấp ngày càng giảm, gây ô nhiễm nghiêm trọng đến chất lượng môi trường và nguồn nước. Bài viết này đi sâu vào phân tích hiện trạng và đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Hải Phòng, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Định Nghĩa Đặc Điểm Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Đô Thị

Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) được định nghĩa theo khoản 18, Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) 2020 là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường xuyên của cá nhân, hộ gia đình. CTRSH tại Việt Nam có đặc trưng là độ ẩm cao (65-95%), độ tro khoảng 25-30%, tổng hàm lượng chất rắn bay hơi dao động 70-75%. Thành phần chất hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học chiếm tỷ lệ cao hơn các thành phần khác, tuy nhiên đang giảm dần theo thời gian, nhường chỗ cho rác thải nhựa.

1.2. Tác Động Của Rác Thải Đến Môi Trường Kinh Tế Hải Phòng

CTRSH, đặc biệt là thành phần hữu cơ dễ phân hủy, gây ra mùi hôi thối và nước rỉ rác, gây ô nhiễm môi trường đất, nước mặt, nước ngầm. Quá trình phân hủy kỵ khí làm tình trạng ô nhiễm thêm nghiêm trọng. CTRSH còn là môi trường thuận lợi cho côn trùng và động vật gây bệnh phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Nếu không được quản lý tốt, CTRSH sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường, kinh tế - xã hội và sức khỏe cộng đồng.

II. Thực Trạng Thách Thức Quản Lý Chất Thải Rắn Tại Hải Phòng

Hiện nay, 7 quận nội thành ở thành phố Hải Phòng (Quận Kiến An, Ngô Quyền, Lê Chân, Hồng Bàng, Hải An, Đồ Sơn, Dương Kinh) đang phải đối mặt với một số vấn đề về quản lý chất thải rắn sinh hoạt: xu hướng gia tăng dân số và phát triển kinh tế xã hội kéo theo chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày càng lớn về số lượng, đa dạng về chủng loại; phân loại rác tại nguồn chưa được hiệu quả, gây khó khăn cho quá trình thu gom và xử lý; Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị khi triển khai còn thiếu, chưa đồng bộ và chưa nhận được sự đồng thuận của người dân; Sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan còn chưa chặt chẽ và số lượng cán bộ quản lý ít, còn hạn chế về năng lực.

2.1. Khó Khăn Trong Thu Gom Rác Thải Sinh Hoạt Ở Các Quận

Theo tài liệu nghiên cứu, việc thu gom rác thải sinh hoạt ở các quận nội thành gặp nhiều khó khăn do hạ tầng đô thị chưa đồng bộ, đặc biệt là ở các khu dân cư cũ với ngõ hẻm nhỏ. Điều này gây cản trở cho việc sử dụng các phương tiện thu gom chuyên dụng, dẫn đến tình trạng rác thải ứ đọng, gây mất mỹ quan đô thị và ô nhiễm môi trường. Tuyên truyền về quản lý chất thải rắn Hải Phòng là một trong những giải pháp được đề xuất.

2.2. Phân Loại Rác Tại Nguồn Vẫn Còn Nhiều Hạn Chế

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực triển khai, việc phân loại rác thải tại nguồn Hải Phòng vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ người dân tham gia phân loại còn thấp, việc phân loại chưa đúng cách vẫn còn phổ biến. Điều này gây khó khăn cho quá trình tái chế và xử lý rác thải, làm giảm hiệu quả của hệ thống quản lý chất thải rắn. Để giải quyết tình trạng này, cần có các giải pháp đồng bộ về tuyên truyền, giáo dục và cơ chế khuyến khích.

2.3. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Xử Lý Rác Thải Tiên Tiến Ở Hải Phòng

Hệ thống xử lý rác thải tại Hải Phòng còn phụ thuộc chủ yếu vào phương pháp chôn lấp, chiếm 71% tổng lượng rác thải được thu gom. Theo báo cáo, số lượng lò đốt rác thải tiên tiến đáp ứng quy chuẩn môi trường (Quy chuẩn 62:2016/BTNMT) còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư và phát triển các công nghệ xử lý rác thải tiên tiến Hải Phòng, như đốt rác phát điện, chế biến phân compost.

III. Giải Pháp Đồng Bộ Tăng Cường Quản Lý Chất Thải Rắn HP

Để giải quyết những thách thức trên, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện, bao gồm các giải pháp về chính sách, kỹ thuật, tài chính và xã hội. Các giải pháp cần hướng đến mục tiêu giảm thiểu lượng rác thải phát sinh, tăng cường tái chế và tái sử dụng, và xử lý rác thải một cách an toàn và hiệu quả. Nghiên cứu chỉ ra rằng sự kết hợp giữa các giải pháp này sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong việc quản lý chất thải rắn Hải Phòng.

3.1. Hoàn Thiện Chính Sách Quy Định Quản Lý Rác Thải Rắn

Cần rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quản lý chất thải rắn, đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn của Hải Phòng. Cần xây dựng các cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động tái chế và xử lý rác thải. Đồng thời, cần có các quy định xử phạt nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường liên quan đến chất thải rắn.

3.2. Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng Công Nghệ Xử Lý Rác Tiên Tiến

Thành phố cần ưu tiên đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý rác thải sử dụng công nghệ tiên tiến, như đốt rác phát điện, chế biến phân compost. Cần nâng cấp và mở rộng các bãi chôn lấp hợp vệ sinh, đảm bảo tuân thủ các quy trình kỹ thuật và môi trường. Đồng thời, cần đầu tư các trang thiết bị thu gom, vận chuyển rác thải hiện đại và chuyên dụng.

3.3. Nâng Cao Nhận Thức Thay Đổi Hành Vi Người Dân

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc phân loại rác thải tại hộ gia đình Hải Phòng, giảm thiểu rác thải nhựa, và sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Cần xây dựng các mô hình điểm về phân loại rác thải tại nguồn và nhân rộng ra cộng đồng. Tổ chức các hoạt động cộng đồng về bảo vệ môi trường, khuyến khích người dân tham gia.

IV. Kinh Nghiệm Ứng Dụng Quản Lý Chất Thải Rắn Đô Thị Hiệu Quả

Học hỏi kinh nghiệm từ các thành phố khác trong nước và trên thế giới đã thành công trong việc quản lý chất thải rắn đô thị là một yếu tố quan trọng. Việc áp dụng các mô hình quản lý tiên tiến, phù hợp với điều kiện cụ thể của Hải Phòng, sẽ giúp nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lý chất thải rắn và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Có thể tham khảo kinh nghiệm xây dựng Nhà máy đốt rác phát điện tại thành phố Hà Nội và thành phố Cần Thơ.

4.1. Xây Dựng Cơ Chế Chính Sách Thúc Đẩy Tái Chế Tái Sử Dụng

Thúc đẩy thị trường tái chế, tái sử dụng bằng cách tạo ra các ưu đãi cho doanh nghiệp và người dân tham gia. Điều này bao gồm việc giảm thuế, hỗ trợ vốn, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu gom và chế biến rác thải tái chế. Áp dụng các công cụ tài chính như phí môi trường và thuế chất thải để khuyến khích giảm thiểu chất thải và tăng cường tái chế.

4.2. Phát Triển Ngành Công Nghiệp Xử Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt

Khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia vào việc xử lý rác thải sinh hoạt Hải Phòng bằng cách cung cấp các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, và vốn. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, như đốt rác phát điện và chế biến phân compost.

4.3. Hợp Tác Công Tư Xã Hội Hóa Dịch Vụ Quản Lý Rác

Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội và doanh nghiệp tư nhân vào các hoạt động quản lý chất thải rắn. Điều này có thể bao gồm việc thu gom, vận chuyển, xử lý, và tái chế rác thải. Tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà cung cấp dịch vụ để đảm bảo chất lượng và hiệu quả.

V. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Quản Lý CTRSH Tại Hải Phòng

Luận văn đề xuất một số giải pháp cơ bản giúp nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở các quận nội thành tại Hải Phòng. Trong đó, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, các tổ chức, cá nhân, cấp ủy Đảng về công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt là vô cùng quan trọng. Cần hoàn thiện các cơ chế, chính sách về quản lý chất thải rắn. Bên cạnh đó, Hoàn thiện hệ thống tổ chức bộ máy về quản lý chất thải rắn. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn.

5.1. Tăng cường công tác quản lý thu gom vận chuyển và xử lý chất thải

Việc tăng cường công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải sẽ giúp giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lý chất thải rắn. Cần xây dựng, thực hiện mô hình thí điểm phân loại chất thải rắn tại nguồn. Nâng cao hiệu quả quản lý môi trường trong quản lý chất thải rắn . Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ

5.2. Phương án dự phòng khi có khu xử lý tập trung gặp sự cố không thể tiếp nhận rác thải

Việc có các phương án dự phòng khi có khu xử lý tập trung gặp sự cố không thể tiếp nhận rác thải là vô cùng quan trọng để đảm bảo không gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Cần Hoàn thiện khung pháp lý và quy hoạch. Đẩy mạnh tiến độ xây dựng Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt rác phát điện tại Khu xử lý Đình Vũ và tại xã Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo

VI. Hướng Tới Tương Lai Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Bền Vững

Việc quản lý chất thải rắn sinh hoạt hiệu quả không chỉ là trách nhiệm của chính quyền địa phương mà còn là sự chung tay của cả cộng đồng. Với các giải pháp đồng bộ và sự tham gia tích cực của người dân, Hải Phòng có thể hướng tới một tương lai xanh sạch, nơi chất thải rắn được quản lý một cách bền vững, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.

6.1. Xây dựng hệ thống quản lý chất thải rắn theo hướng kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn là một hệ thống kinh tế mà trong đó các nguồn tài nguyên được sử dụng một cách hiệu quả và bền vững, và chất thải được coi là một nguồn tài nguyên có thể tái chế và tái sử dụng. Hải Phòng cần xây dựng một hệ thống quản lý chất thải rắn theo hướng kinh tế tuần hoàn để giảm thiểu tác động đến môi trường và tăng cường sử dụng tài nguyên.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế và trao đổi kinh nghiệm

Việc hợp tác quốc tế và trao đổi kinh nghiệm với các thành phố khác trên thế giới sẽ giúp Hải Phòng học hỏi các phương pháp quản lý chất thải rắn tiên tiến và hiệu quả hơn. Thành phố có thể tham gia vào các dự án hợp tác quốc tế để được hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là một trong những thách thức môi trường lớn tại các đô thị phát triển nhanh như thành phố Hải Phòng. Với dân số khoảng 2,5 triệu người và 7 quận nội thành, lượng CTRSH phát sinh ngày càng tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống quản lý và xử lý chất thải. Theo báo cáo của Công ty Môi trường Đô thị Hải Phòng, khối lượng CTRSH thu gom hàng ngày tại các quận nội thành dao động từ 51 đến 300 tấn, trong đó khu dân cư chiếm tỷ lệ 60-70%. Tỷ lệ thu gom CTRSH tại đô thị Việt Nam đạt trên 90%, riêng năm 2021 đạt 96,28%, tuy nhiên phần lớn chất thải vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp (71%), còn lại 16% xử lý compost và 13% đốt.

Luận văn tập trung đánh giá hiện trạng năng lực quản lý CTRSH tại 7 quận nội thành Hải Phòng trong giai đoạn 6/2022 đến 12/2024, nhằm xác định các tồn tại, hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Mục tiêu cụ thể gồm đánh giá hiện trạng phát sinh, thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH và năng lực quản lý của các cơ quan chức năng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Các chỉ số như khối lượng rác phát sinh, tỷ lệ thu gom, thành phần chất thải và năng lực tổ chức quản lý được phân tích chi tiết để làm cơ sở đề xuất chính sách phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng hai khung lý thuyết chính để phân tích và đánh giá năng lực quản lý CTRSH:

1. Mô hình DPSIR (Driving forces - Pressure - State - Impact - Response): Đây là công cụ quản lý môi trường giúp mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố động lực (dân số, đô thị hóa, mức sống), áp lực (lượng CTRSH phát sinh), hiện trạng (hệ thống thu gom, xử lý, nhận thức cộng đồng), tác động (ô nhiễm môi trường, sức khỏe, kinh tế - xã hội) và phản ứng (chính sách, giải pháp quản lý). Mô hình này giúp đánh giá toàn diện và hệ thống về năng lực quản lý CTRSH tại các quận nội thành Hải Phòng.

2. Khung xây dựng năng lực quản lý: Dựa trên định nghĩa của UNDP và các nghiên cứu về năng lực quản lý, luận văn tập trung vào các yếu tố: phát triển nguồn nhân lực, tổ chức, khuôn khổ pháp lý, cơ sở hạ tầng và tài chính. Khung này giúp đánh giá năng lực quản lý CTRSH từ góc độ kỹ thuật, môi trường, kinh tế - xã hội và quản lý, làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực.

Các khái niệm chính bao gồm: chất thải rắn sinh hoạt, năng lực quản lý, hệ thống quản lý chất thải, phân loại rác tại nguồn, công nghệ xử lý chất thải, và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp định tính và định lượng:

• Tổng hợp tài liệu: Thu thập, phân tích các tài liệu chính thống, báo cáo ngành, văn bản pháp luật, nghiên cứu trong và ngoài nước về CTRSH và quản lý chất thải.

• Điều tra phỏng vấn: Thu thập dữ liệu từ 100 đối tượng gồm cán bộ quản lý môi trường, công chức phòng TN&MT các quận và người dân sinh sống tại 7 quận nội thành Hải Phòng trong năm 2023. Mẫu được chọn theo tỷ lệ 10:1 cho 10 câu hỏi khảo sát, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

• Khảo sát thực địa: Quan sát, ghi nhận thực trạng các điểm thu gom, trạm trung chuyển, bãi chôn lấp và nhà máy xử lý chất thải tại các quận nội thành, bao gồm Khu phức hợp xử lý Tràng Cát, Đình Vũ, Gia Minh.

• Phân tích mô hình DPSIR: Áp dụng để đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý CTRSH, từ động lực phát sinh đến phản ứng chính sách.

• Xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Word, Excel để tổng hợp, phân tích dữ liệu khảo sát, xây dựng bảng biểu, biểu đồ minh họa kết quả nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 6/2022 đến tháng 12/2024, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ và cập nhật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn gốc và thành phần CTRSH: CTRSH tại các quận nội thành Hải Phòng gồm 14-16 thành phần, chủ yếu phát sinh từ hộ gia đình (chiếm 60-70% tổng lượng rác). Thành phần chính gồm thực phẩm dư thừa, giấy, nhựa, túi nilon, thủy tinh, kim loại và các chất thải đặc thù như pin, dầu nhớt. Khối lượng CTRSH thu gom hàng ngày dao động từ 51 tấn (Dương Kinh) đến 300 tấn (Lê Chân).

2. Hiện trạng thu gom và xử lý: Tỷ lệ thu gom CTRSH đạt trên 90%, tuy nhiên phần lớn chất thải được xử lý bằng phương pháp chôn lấp (71%), chỉ 16% xử lý compost và 13% đốt. Cơ sở hạ tầng thu gom, vận chuyển còn thiếu đồng bộ, trang thiết bị chưa hiện đại, gây khó khăn trong quản lý và xử lý hiệu quả.

3. Năng lực quản lý: Đánh giá năng lực quản lý CTRSH cho thấy nhiều hạn chế về nguồn nhân lực, tài chính và cơ sở vật chất. Số lượng cán bộ quản lý còn ít, năng lực chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống tổ chức bộ máy chưa đồng bộ, sự phối hợp giữa các cơ quan còn lỏng lẻo. Nhận thức cộng đồng về phân loại rác tại nguồn còn thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả thu gom và xử lý.

4. Tác động môi trường và xã hội: CTRSH không được quản lý tốt gây ô nhiễm đất, nước và không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Mùi hôi thối, nước rỉ rác và khí nhà kính như CH4 phát sinh từ bãi chôn lấp gây tác động tiêu cực. Các vấn đề xã hội như xung đột do ô nhiễm từ bãi rác cũng được ghi nhận.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại là do sự gia tăng nhanh dân số và đô thị hóa, trong khi năng lực quản lý chưa kịp phát triển tương ứng. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, Hải Phòng còn hạn chế trong việc áp dụng công nghệ xử lý hiện đại và chưa phát huy hiệu quả xã hội hóa dịch vụ quản lý chất thải. Mô hình DPSIR cho thấy động lực phát sinh CTRSH mạnh mẽ, áp lực lớn lên hệ thống, trong khi phản ứng chính sách và tổ chức chưa đủ mạnh để kiểm soát hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu được minh họa qua các bảng số liệu về khối lượng rác phát sinh, tỷ lệ thu gom, phân loại thành phần và đánh giá năng lực quản lý theo các tiêu chí kỹ thuật, môi trường, kinh tế - xã hội và quản lý. Biểu đồ thể hiện sự phân bố khối lượng CTRSH theo quận và tỷ lệ xử lý bằng các phương pháp khác nhau giúp làm rõ điểm mạnh, điểm yếu của hệ thống hiện tại.

Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức cộng đồng, hoàn thiện cơ chế chính sách, đầu tư cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực quản lý CTRSH, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chiến dịch truyền thông, giáo dục về phân loại rác tại nguồn và tác hại của CTRSH không được quản lý đúng cách. Mục tiêu tăng tỷ lệ phân loại rác tại nguồn lên trên 50% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở TN&MT phối hợp UBND các quận, tổ chức xã hội.

2. Hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý: Rà soát, bổ sung các quy định về quản lý CTRSH, đặc biệt về trách nhiệm của các bên liên quan và chính sách khuyến khích xã hội hóa dịch vụ. Thời gian thực hiện: 12 tháng. Chủ thể: UBND thành phố, Sở TN&MT.

3. Nâng cấp cơ sở hạ tầng và trang thiết bị: Đầu tư xây dựng, nâng cấp các trạm trung chuyển, bãi tập kết, trang thiết bị thu gom và vận chuyển hiện đại, đồng bộ. Mục tiêu giảm thiểu rác thải không được thu gom xuống dưới 5% trong 3 năm. Chủ thể: Công ty Môi trường Đô thị Hải Phòng, UBND các quận.

4. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý: Tổ chức đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý, công nhân thu gom và xử lý rác, nâng cao kỹ năng vận hành và quản lý. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu. Chủ thể: Sở TN&MT, các trường đại học, viện nghiên cứu.

5. Ứng dụng khoa học công nghệ và mô hình kinh tế tuần hoàn: Thúc đẩy áp dụng công nghệ xử lý hiện đại như đốt rác phát điện, tái chế, compost; xây dựng mô hình thí điểm phân loại rác tại nguồn. Chủ thể: Sở TN&MT, các doanh nghiệp công nghệ môi trường. Thời gian: 3-5 năm.

6. Tăng cường hợp tác liên ngành và quốc tế: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, địa phương và tiếp nhận kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế. Chủ thể: UBND thành phố, Sở TN&MT. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Giúp hiểu rõ hiện trạng, năng lực quản lý và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý CTRSH, phục vụ hoạch định chính sách và lập kế hoạch phát triển.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quản lý chất thải: Cung cấp thông tin về thực trạng thu gom, vận chuyển, xử lý và các yêu cầu kỹ thuật, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực, áp dụng công nghệ phù hợp.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường: Là tài liệu tham khảo khoa học, cung cấp dữ liệu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và phân tích mô hình DPSIR trong quản lý chất thải.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về vai trò của phân loại rác tại nguồn, tác động của CTRSH đến môi trường và sức khỏe, từ đó tham gia tích cực vào công tác quản lý chất thải.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao năng lực quản lý CTRSH ở Hải Phòng còn hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do nguồn nhân lực còn thiếu, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, nhận thức cộng đồng thấp và sự phối hợp giữa các cơ quan chưa hiệu quả. Ví dụ, số lượng cán bộ quản lý tại các quận còn ít, chưa đáp ứng yêu cầu công việc.

2. Phương pháp xử lý CTRSH phổ biến nhất hiện nay là gì?
   Phương pháp chôn lấp chiếm khoảng 71% tổng lượng CTRSH xử lý tại Việt Nam, trong khi compost chiếm 16% và đốt rác khoảng 13%. Chôn lấp tuy rẻ nhưng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

3. Mô hình DPSIR giúp gì trong quản lý CTRSH?
   DPSIR giúp phân tích toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý CTRSH, từ động lực phát sinh đến phản ứng chính sách, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại rác?
   Thông qua các chiến dịch truyền thông, giáo dục tại trường học, cộng đồng và các phương tiện truyền thông đại chúng, kết hợp với chính sách khuyến khích và chế tài xử phạt.

5. Công nghệ xử lý rác hiện đại nào nên áp dụng tại Hải Phòng?
   Đốt rác phát điện là công nghệ hiện đại đã được áp dụng thành công tại Hà Nội và Cần Thơ, giúp giảm thể tích rác, thu hồi năng lượng và giảm ô nhiễm. Ngoài ra, tái chế và compost cũng là giải pháp bền vững.

Kết luận

• Đã đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh, thu gom, xử lý và năng lực quản lý CTRSH tại 7 quận nội thành Hải Phòng với số liệu cụ thể về khối lượng và thành phần chất thải.
• Phát hiện nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, nhận thức cộng đồng và sự phối hợp liên ngành trong quản lý CTRSH.
• Áp dụng mô hình DPSIR giúp phân tích hệ thống quản lý CTRSH một cách khoa học, làm cơ sở đề xuất giải pháp phù hợp.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực như nâng cao nhận thức, hoàn thiện chính sách, đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ hiện đại.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo gồm triển khai thí điểm phân loại rác tại nguồn, đào tạo cán bộ, tăng cường hợp tác liên ngành và quốc tế trong giai đoạn 2024-2027.

Hành động ngay: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý CTRSH, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững thành phố Hải Phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT 1. Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt 1. Định nghĩa về chất thải rắn sinh hoạt Từ xa xưa, chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) chủ yếu là rác thải hữu cơ dễ phân hủy. Tuy nhiên, sự phát triển của xã hội đã khiến thành phần CTRSH ngày càng đa dạng.

Hiện nay, CTRSH đa dạng về thành phần, chủng loại, bao gồm cả rác thải hữu cơ và rác thải vô cơ khó phân hủy như nhựa, nilon, thủy tinh… Điều này đòi hỏi phải có quy định rõ ràng về CTRSH để quản lý và xử lý hiệu quả. Dưới đây là một số định nghĩa về CTRSH, cụ thể như sau: Theo khoản 18, Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) 2020 quy định: “Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường xuyên của cá nhân, hộ gia đình.” Tại khoản 11, Điều 3, Nghị định 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT quy định: “Chất thải rắn sinh hoạt (còn gọi là rác thải sinh hoạt) là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người”. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Chất thải rắn đô thị - thường được gọi là rác thải sinh hoạt - được hiểu là một loại chất thải bao gồm các vật dụng hàng ngày bị loại bỏ bởi người dân. Hay theo Ngân hàng thế giới (World Bank), Chất thải rắn đô thị - thường được gọi là rác thải sinh hoạt – bao gồm các vật dụng hàng ngày mà mọi người sử dụng và sau đó vứt bỏ, chẳng hạn như bao bì sản phẩm, cỏ cắt, đồ nội thất, quần áo, chai lọ và lon,….

Tóm lại, trên cơ sở tham khảo nhiều nguồn trong và ngoài nước, dưới các góc độ định nghĩa về CTRSH, tác giả đồng quan điểm với các tổ chức và văn bản pháp luật. Nhưng tuy nhiên, tiếp cận dưới góc độ CTRSH cũng như để khái niệm có mối liên hệ chặt chẽ với chủ đề luận văn, tác giả đồng quan điểm với Nghị định 3 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT như sau: “Chất thải rắn sinh hoạt (còn gọi là rác thải sinh hoạt) là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người”. Việc quy định rõ ràng, chặt chẽ khái niệm các loại chất thải trong luật và quy định của Nhà nước về CTRSH giúp cho sự phân định và quản lý loại chất thải này dễ dàng và hiệu quả, nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lý CTRSH hiện nay. Nguồn phát sinh, thành phần chất thải rắn sinh hoạt CTRSH được sinh ra từ hoạt động hàng ngày của con người.

Chất thải sinh hoạt được thải ra ở mọi lúc từ nhiều nguồn khác nhau. Những nguồn chính phát sinh CTRSH được thể hiện trong Bảng 1. Nguồn phát sinh Chất thải rắn sinh hoạt Nguồn phát sinh Thành phần chất thải rắn Hộ gia đình CTR thực phẩm, giấy carton, nhựa, túi nylon, vải, da, rác vườn, gỗ, thủy tinh, lon thiếc, nhôm, kim loại, tro, lá cây, chất thải đặc biệt như pin, dầu nhớt xe, lốp xe, ruột xe, sơn thừa… Khu thương mại Giấy, carton, nhựa, túi nylon, gỗ, rác thực phẩm, thủy tinh, kim loại; chất thải đặc biệt như vật dụng gia đình hư hỏng (kệ sách, đèn, tủ…), đồ điện tử hư hỏng (máy radio, tivi…), tủ lạnh, máy giặt hỏng, pin, dầu nhớt xe, săm lốp, sơn thừa… Công sở Giấy, carton, nhựa, túi nylon gỗ, rác thực phẩm, thủy tinh, kim loại; chất thải đặc biệt như kệ sách, đèn, tủ hỏng, pin. Xây dựng Gỗ, thép, bê tông, đất, cát… Khu công cộng Giấy, túi nylon, lá cây….

Trạm xử lý nước Bùn hóa lý, bùn sinh học thải Nguồn: Kreith, Frank và George Tchobanoglous (2002) [24] 4 1. Đặc điểm chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam Tại Việt Nam, do khí hậu nóng ẩm nên độ ẩm của chất thải rắn (CTR) rất cao, thành phần phức tạp và chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân hủy do đó tỷ khối của rác khá cao. Do quá trình đô thị hóa nhanh, mức sống ngày càng cao, tiêu dùng ngày càng đa dạng nên lượng CTRSH ngày càng tăng, thành phần cũng ngày càng phức tạp [16]. Theo Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2019 [2], CTRSH của Việt Nam có đặc trưng là độ ẩm cao (dao động trong khoảng 65-95%), độ tro khoảng 25 – 30% (khối lượng khô), tổng hàm lượng chất rắn bay hơi dao động trong khoảng 70 – 75% (khối lượng khô), nhiệt lượng thấp (dao động trong khoảng 900 – 1100 kcal/kg khối lượng ướt).

Thành phần chất hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học (thực phẩm thải) trong CTRSH của hộ gia đình chiếm tỷ lệ cao hơn các thành phần khác và thành phần này đang thay đổi theo chiều hướng giảm dần. Từ năm 1995, thành phần chất thải thực phẩm chiếm tỷ lệ rất cao (80 – 96%) nhưng đến năm 2017 thành phần này giảm xuống còn khoảng 50 – 70%; điều này thể hiện sự thay đổi lối sống của cư dân đô thị là nhanh và tiện lợi. Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công nghiệp hóa, đô thị hóa, dân số tăng cùng mức sống nâng cao là những nguyên nhân chính dẫn đến lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn.

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2022 [3], Tổng khối lượng CTR phát sinh trên địa bàn 48/63 tỉnh/thành phố là 48,5 nghìn tấn/ngày (khu vực nông thôn phát sịnh khoảng 22,4 nghìn tấn/ngày và khu vực đô thị phát sinh khoảng 26,1 nghìn tấn/ngày), CTRSH phát sinh ở các đô thị trên cả nước tăng trung bình 10-16% mỗi năm [2,3]. Từ năm 2019 đến nay, Tỷ lệ thu gom CTRSH tại đô thị đạt trên 90%; riêng năm 2021 đạt 96,28%. Cả nước có khoảng 1.322 cơ sở xử lý CTRSH, gồm 381 lò đốt CTRSH, 37 dây chuyền chế biến compost, 907 bãi chôn lấp, trong đó nhiều bãi chôn lấp không hợp vệ sinh. Trên tổng khối lượng CTRSH đươc thu gom, có 71% được xử lý bằng phương pháp chôn lấp (chưa tính lượng bã thải từ các cơ sở chế biến compost và tro xỉ phát sinh từ các lò đốt); 16% được xử lý từ các nhà máy chế biến compost; 5 13% được xử lý bằng phương pháp đốt.

Trong số 381 lò đốt CTRSH thì có 100 lò đốt có công suất trên 300 kg/h đáp ứng đúng Quy chuẩn 62:2016/BTNMT về lò đốt CTRSH. % trọng lương ướt 120 100 80 60 40 20 0 Hà Nội Hải Hải Hội An Đăk Đăk Lăk Lâm Gia Lai Kon Tp. Hồ Quận Dương Phòng Nông Đồng Tum Chí Thốt Minh Nốt 1. Chất thải có khả năng phân hủy sinh học (Cần Thực phẩm và chất thải vườn Thơ) 2.

Chất thải có khả năng tái chế Giấy các loại Giấy vụn, bìa các tông, vải, gỗ Nhựa Nhựa và Cao su Kim Loại Thủy Tinh Thủy tinh, Sành sứ 3. Chất thải có khả năng cháy Tã, băng vệ sinh Vải Da Cao su Cao su và da 4. Chất thải không tái chế/không có khả năng cháy 5. Thành phần khác 6.

Thành phần chất thải rắn sinh hoạt từ hộ gia đình tại một số địa phương [9, 11, 15, 21, 22] Nhận xét: Qua hình 1.1 cho thấy tại các thành phố lớn như Hải Phòng, Hà Nội, Hồ Chí Minh,… tỷ lệ thành phần thực phẩm và chất thải vườn chiếm đa số trong thành phần chất thải rắn. Đứng thứ hai và thứ ba lần lượt là Nhựa và chất thải có khả năng 6 tái chế, sau đó là các chất thải còn lại. Số liệu thống kê thành phần CTRSH của thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2009 đến 2019 cho thấy thành phần thực phẩm của hộ gia đình chiếm tỷ lệ cao hơn các thành phần khác và thành phần này đang thay đổi theo chiều hướng giảm dần từ 74,3 % (năm 2009) xuống 59,2% (năm 2019). Trong khi đó thành phần nhựa tăng từ 5,5% trong năm 2009 lên 13,9% trong năm 2019, điều này phù hợp với xu hướng tăng tỷ lệ tiêu thụ nhựa trên đầu nguời của Việt Nam từ 33 kg/năm (2010) lên 41 kg/năm (2015) vì sự tiện ích và giá thành rẻ của các sản phẩm nhựa.

Tác động đến môi trường tự nhiên, sức khỏe cộng đồng và kinh tế - xã hội CTRSH tại Việt Nam chủ yếu là thành phần hữu cơ dễ phân hủy như thức ăn thừa, rác vườn,. chiếm tới 52-72%, với độ ẩm cao (70-85%). Đặc điểm này, cộng với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, là nguyên nhân chính gây ra mùi hôi thối và nước rỉ rác, gây ô nhiễm môi trường đất, nước mặt, nước ngầm trong quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH, đặc biệt là tại các bãi chôn lấp. Quá trình phân hủy kỵ khí càng làm tình trạng ô nhiễm thêm nghiêm trọng.

Ngoài ra, CTRSH còn là môi trường thuận lợi cho côn trùng và động vật gây bệnh phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Nếu không được quản lý tốt, CTRSH sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường, kinh tế - xã hội và sức khỏe cộng đồng. Theo báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2019 chuyên đề Quản lý chất thải rắn sinh hoạt [2], CTRSH tác động đến môi trường tự nhiên, sức khỏe cộng đồng và kinh tế - xã hội cụ thể nhu sau: a) Tác động đến môi trường đất và cảnh quan CTRSH với kích thước lớn và chứa nhiều thành phần khó phân hủy, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan môi trường. Các bãi rác lộ thiên, mất mỹ quan đã trở nên quá phổ biến.

Việc đổ thải CTRSH trực tiếp trên mặt đất còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường đất. Quá trình phân hủy kỵ khí tạo ra các axit hữu cơ, làm tăng độ chua của đất. Nước rỉ rác từ các bãi rác thấm vào đất, mang theo kim loại nặng và các chất độc hại, gây ô nhiễm môi trường đất. Chất thải rắn sinh hoạt để bừa bãi gây mất mỹ quan nơi công cộng b) Tác động đến môi trường nước Việc thải CTRSH xuống nguồn nước gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Rác thải nhựa như túi ni lông làm mất mỹ quan, cản trở ánh sáng, ảnh hưởng đến sinh vật. Rác thải lơ lửng như nhựa và dây buộc gây cản trở giao thông và gây hại cho thủy hải sản. Rác thải lắng đọng làm gia tăng bùn đất cần nạo vét. Quá trình phân hủy CTRSH sinh ra khí độc, đặc biệt là khí H2S, gây ngộ độc cho sinh vật.

Ngay cả khi chôn lấp đúng cách, nếu nước rỉ rác không được xử lý đạt chuẩn, CTRSH vẫn gây ô nhiễm.