Giải pháp tài chính để phát triển thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các giải pháp tài chính để phát triển thị trường giao sau cà phê tại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Bùi Thị Yến
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Nhi Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Tài Chính Phát Triển Thị Trường Giao Sau Cà Phê Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG GIAO SAU
• 1.1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG GIAO SAU HÀNG HÓA
• 1.2. KHÁI NIỆM VỀ THỊ TRƯỜNG GIAO SAU HÀNG HÓA
• 1.3. SO SÁNH SỰ KHÁC NHAU GIỮA THỊ TRƯỜNG GIAO SAU VÀ CÁC THỊ TRƯỜNG KHÁC
• 1.3.1. So sánh thị trường giao sau và thị trường giao ngay
• 1.3.2. So sánh thị trường giao sau với thị trường chứng khoán
• 1.4. CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG GIAO SAU HÀNG HÓA
• 1.4.1. Sàn giao dịch
• 1.4.2. Trung tâm thanh toán bù trừ
• 1.4.3. Nhà môi giới
• 1.4.4. Hợp đồng giao sau hàng hoá
• 1.5. ĐẶC ĐIỂM CỦA HỢP ĐỒNG GIAO SAU HÀNG HÓA
• 1.6. MỤC ĐÍCH CỦA HỢP ĐỒNG GIAO SAU
• 1.6.1. Mục đích bảo hiểm giá
• 1.6.2. Mục đích đầu cơ, kinh doanh chênh lệch giá
• 1.7. VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG GIAO SAU
• 1.7.1. Thị trường giao sau giúp Nhà nước quản lý nền kinh tế, bình ổn thị trường
• 1.7.2. Thị trường giao sau là phương tiện để các nhà đầu tư quản trị rủi ro
• 1.8. RỦI RO CỦA THỊ TRƯỜNG GIAO SAU HÀNG HÓA
• 1.8.1. Đối với nhà đầu tư tham gia
• 1.8.2. Đối với nền kinh tế
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI HỢP ĐỒNG GIAO SAU CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu về thị trường cà phê tại Việt Nam
• 2.2. Nhu cầu sử dụng hợp đồng giao sau cà phê tại Việt Nam
• 2.2.1. Nhu cầu của nông dân trồng cà phê trong sử dụng hợp đồng giao sau
• 2.2.2. Nhu cầu sử dụng hợp đồng giao sau đối với các nhà kinh doanh cà phê
• 2.2.3. Nhu cầu phát triển nghiệp vụ hợp đồng giao sau hàng hóa tại các Ngân hàng
• 2.3. Tình hình triển khai giao dịch hợp đồng giao sau tại Việt Nam
• 2.4. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện nghiệp vụ hợp đồng giao sau cà phê tại Việt Nam
• 2.5. Kinh nghiệm của một số nước
• 2.5.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.5.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 3. CHƯƠNG III: CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH NHẰM PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG GIAO SAU CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Các giải pháp vĩ mô
• 3.1.1. Chuẩn hóa luật và các hoạt động liên quan đến nghiệp vụ giao sau tại Việt Nam
• 3.1.2. Xây dựng chính sách thuế cho các đơn vị tham gia
• 3.1.3. Mở rộng đối tượng tham gia thị trường
• 3.2. Các giải pháp của các đơn vị khác
• 3.2.1. Giải pháp từ các ngân hàng thương mại
• 3.2.1.1. Tài trợ vốn cho thị trường
• 3.2.1.2. Hỗ trợ thanh toán
• 3.2.2. Giải pháp từ các nhà môi giới
• 3.2.3. Giải pháp từ các doanh nghiệp
• 3.2.4. Giải pháp từ nông dân
• 3.3. Giải pháp xây dựng sàn giao dịch giao sau cà phê tại Việt Nam
• 3.3.1. Đề án thành lập trung tâm giao dịch cà phê Đaklak
• 3.3.2. Xây dựng mô hình Sở giao dịch hàng hóa giao sau tại Việt Nam
• 3.3.3. Xây dựng khung pháp lý cho các giao dịch qua Sở giao dịch
• 3.3.4. Mô hình tổ chức của Sở giao dịch hàng hóa giao sau
• 3.3.5. Cơ chế giao dịch của Sở giao dịch hàng hóa giao sau
• 3.3.6. Hoàn thiện hợp đồng giao sau tại Sở giao dịch
• 3.3.7. Một số đề xuất khi xây dựng các Sở giao dịch

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tài chính cho thị trường giao sau cà phê

Thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Để tối ưu hóa hoạt động của thị trường này, cần có những giải pháp tài chính hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp nông dân bảo vệ lợi ích mà còn thu hút các nhà đầu tư tham gia vào thị trường. Việc hiểu rõ về thị trường giao sau và các yếu tố ảnh hưởng đến nó là rất quan trọng.

1.1. Khái niệm về thị trường giao sau cà phê

Thị trường giao sau cà phê là nơi diễn ra các giao dịch mua bán cà phê thông qua hợp đồng giao sau. Hợp đồng này cam kết về giá cả và thời gian giao hàng trong tương lai, giúp các bên tham gia giảm thiểu rủi ro về giá cả.

1.2. Lịch sử phát triển thị trường giao sau tại Việt Nam

Thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể từ khi ra đời. Sự phát triển này không chỉ giúp nông dân có thêm công cụ bảo hiểm giá mà còn tạo cơ hội cho các nhà đầu tư tham gia vào thị trường.

II. Những thách thức trong phát triển thị trường giao sau cà phê

Mặc dù thị trường giao sau cà phê có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin, rủi ro về giá cả và sự cạnh tranh từ các thị trường khác đang gây khó khăn cho sự phát triển của thị trường này.

2.1. Thiếu thông tin và kiến thức về thị trường

Nhiều nông dân và nhà đầu tư vẫn chưa nắm rõ về cơ chế hoạt động của thị trường giao sau. Điều này dẫn đến việc họ không thể tận dụng tối đa các giải pháp tài chính có sẵn.

2.2. Rủi ro về giá cả và biến động thị trường

Giá cà phê trên thị trường thế giới thường xuyên biến động, gây khó khăn cho nông dân trong việc dự đoán giá cả. Điều này làm tăng rủi ro cho các hợp đồng giao sau và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

III. Các giải pháp tài chính chính để phát triển thị trường giao sau cà phê

Để phát triển thị trường giao sau cà phê, cần áp dụng các giải pháp tài chính cụ thể. Những giải pháp này bao gồm việc chuẩn hóa luật pháp, xây dựng chính sách thuế hợp lý và mở rộng đối tượng tham gia thị trường.

3.1. Chuẩn hóa luật và quy định liên quan

Việc chuẩn hóa các quy định pháp lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư và nông dân tham gia vào thị trường giao sau. Điều này cũng giúp tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro.

3.2. Xây dựng chính sách thuế hợp lý

Chính sách thuế hợp lý sẽ khuyến khích các doanh nghiệp và nông dân tham gia vào thị trường giao sau. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính cạnh tranh mà còn thu hút đầu tư từ nước ngoài.

3.3. Mở rộng đối tượng tham gia thị trường

Cần tạo điều kiện cho nhiều đối tượng khác nhau tham gia vào thị trường giao sau, từ nông dân đến các nhà đầu tư lớn. Điều này sẽ giúp tăng tính thanh khoản và sự đa dạng của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thị trường giao sau cà phê

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp tài chính đã mang lại nhiều lợi ích cho thị trường giao sau cà phê. Những ứng dụng này không chỉ giúp nông dân bảo vệ lợi ích mà còn tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng hợp đồng giao sau giúp nông dân giảm thiểu rủi ro về giá cả. Điều này đã được chứng minh qua các số liệu thực tế từ thị trường.

4.2. Các mô hình thành công trong phát triển thị trường

Một số mô hình thành công từ các nước khác có thể được áp dụng tại Việt Nam. Những mô hình này đã giúp tăng cường tính thanh khoản và sự phát triển bền vững của thị trường giao sau.

V. Kết luận và tương lai của thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam

Thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có những giải pháp tài chính đồng bộ và hiệu quả. Tương lai của thị trường này phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các bên tham gia.

5.1. Tương lai của thị trường giao sau cà phê

Với sự phát triển của công nghệ và thông tin, thị trường giao sau cà phê có thể trở nên minh bạch và hiệu quả hơn. Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho nông dân và nhà đầu tư.

5.2. Những thách thức cần vượt qua

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng thị trường giao sau cà phê vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để vượt qua những khó khăn này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường giao sau hàng hóa là một công cụ tài chính quan trọng giúp quản lý rủi ro giá cả, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản. Việt Nam, với diện tích trồng cà phê trên 500.000 ha và sản lượng gần 1 triệu tấn năm 2007, đã trở thành nước xuất khẩu cà phê đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil. Kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2007 đạt gần 2 tỷ USD, chiếm vị trí hàng đầu trong nhóm hàng nông, lâm sản. Tuy nhiên, biến động giá cà phê thế giới diễn ra mạnh mẽ, gây ra rủi ro lớn cho người nông dân và doanh nghiệp kinh doanh cà phê trong nước. Nhu cầu sử dụng hợp đồng giao sau để bảo hiểm rủi ro giá ngày càng cấp thiết nhằm ổn định thu nhập và phát triển bền vững ngành cà phê.

Luận văn tập trung nghiên cứu các giải pháp tài chính nhằm phát triển thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam trong giai đoạn hậu WTO, với phạm vi nghiên cứu từ năm 1998 đến 2008, chủ yếu tại các tỉnh Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ lý luận về thị trường giao sau, phân tích thực trạng triển khai hợp đồng giao sau cà phê, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ người nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính giảm thiểu rủi ro giá cả, góp phần ổn định thị trường và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết thị trường tài chính phái sinh và lý thuyết quản trị rủi ro. Thị trường giao sau được xem là một thị trường tài chính phái sinh, nơi các hợp đồng giao sau được tiêu chuẩn hóa và giao dịch nhằm mục đích bảo hiểm giá hoặc đầu cơ. Lý thuyết quản trị rủi ro giải thích cách thức các nhà sản xuất, kinh doanh sử dụng hợp đồng giao sau để chuyển giao rủi ro biến động giá sang các nhà đầu cơ chấp nhận rủi ro.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: hợp đồng giao sau (futures contract), bảo hiểm giá (hedging), và rủi ro basic (basic risk). Hợp đồng giao sau là cam kết mua bán hàng hóa với giá xác định tại thời điểm hiện tại nhưng giao nhận trong tương lai. Bảo hiểm giá là hoạt động sử dụng hợp đồng giao sau để giảm thiểu rủi ro biến động giá hàng hóa thực tế. Rủi ro basic là sự khác biệt giữa giá giao ngay và giá giao sau, ảnh hưởng đến hiệu quả bảo hiểm giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh và thống kê dựa trên số liệu thu thập từ các nguồn chính thức như Ngân hàng Nhà nước, các sàn giao dịch quốc tế, và báo cáo ngành cà phê Việt Nam giai đoạn 1998-2008. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 400 khách hàng tham gia giao dịch hợp đồng giao sau qua các ngân hàng thương mại và công ty môi giới tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm đối tượng chính: nông dân, thương lái, doanh nghiệp xuất khẩu và ngân hàng.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả và phân tích định lượng, kết hợp với phân tích định tính về chính sách và thực trạng thị trường. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2004 đến 2008, tập trung đánh giá thực trạng triển khai hợp đồng giao sau cà phê và đề xuất giải pháp tài chính phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng sản lượng và kim ngạch xuất khẩu cà phê: Diện tích trồng cà phê tăng từ vài nghìn ha cuối thế kỷ 19 lên trên 500.000 ha năm 2007, với sản lượng đạt gần 1 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu gần 2 tỷ USD. Việt Nam đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê, trong đó cà phê Robusta chiếm 99% sản lượng.

2. Biến động giá cà phê thế giới mạnh mẽ: Giá cà phê Arabica và Robusta biến động từ 40 đến 190 cents/pound trong giai đoạn 1998-2008, ảnh hưởng trực tiếp đến giá nội địa. Ví dụ, năm 2008, giá cà phê Robusta thế giới đạt 2.950 USD/tấn nhưng giá thu mua nội địa giảm từ 40.000 đồng/kg xuống còn 23.000 đồng/kg, gây thiệt hại gần 20.000 tỷ đồng cho nông dân.

3. Nhu cầu sử dụng hợp đồng giao sau cao: Nông dân, thương lái và doanh nghiệp xuất khẩu đều có nhu cầu bảo hiểm rủi ro giá thông qua hợp đồng giao sau. Tuy nhiên, hiện nay chỉ có các doanh nghiệp và ngân hàng được phép tham gia giao dịch qua sàn quốc tế, còn nông dân chưa được tiếp cận trực tiếp.

4. Tình hình thị trường giao sau tại Việt Nam còn hạn chế: Chỉ có ba đơn vị chính là Techcombank, BIDV và Công ty Môi giới Á Châu cung cấp dịch vụ giao dịch hợp đồng giao sau, với hơn 400 khách hàng tham gia và doanh thu phí khoảng 20 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, nhiều giao dịch mang tính đầu cơ, thiếu hiểu biết, dẫn đến thua lỗ và rủi ro tài chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân biến động giá cà phê là do ảnh hưởng của cung cầu toàn cầu, điều kiện thời tiết và hoạt động đầu cơ trên thị trường quốc tế. Việc nông dân và doanh nghiệp chưa tiếp cận được công cụ bảo hiểm rủi ro hiệu quả khiến họ dễ bị tổn thương trước biến động giá. So với các nước như Thái Lan và Trung Quốc, Việt Nam còn thiếu một sàn giao dịch hàng hóa giao sau nội địa và khung pháp lý hoàn chỉnh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối tương quan giữa sản lượng, kim ngạch xuất khẩu và giá cà phê trong nước và thế giới, cũng như bảng so sánh tình hình giao dịch hợp đồng giao sau tại các ngân hàng Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao nhận thức và mở rộng đối tượng tham gia thị trường giao sau để phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý: Xây dựng và chuẩn hóa các quy định pháp luật liên quan đến thị trường giao sau, bao gồm quy chế hoạt động của sàn giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ và các bên tham gia. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước chủ trì.

2. Mở rộng đối tượng tham gia: Cho phép nông dân và các tổ chức kinh tế nhỏ tiếp cận trực tiếp thị trường giao sau thông qua các công ty môi giới và ngân hàng, nhằm tăng tính thanh khoản và bảo vệ người sản xuất. Thực hiện trong 2 năm, phối hợp giữa các cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính.

3. Nâng cao nhận thức và đào tạo: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo về thị trường giao sau, hợp đồng giao sau và quản trị rủi ro cho nông dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Thời gian liên tục, do các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức tài chính thực hiện.

4. Phát triển hạ tầng công nghệ: Xây dựng hệ thống giao dịch điện tử hiện đại, minh bạch và an toàn cho thị trường giao sau cà phê trong nước, đồng thời kết nối với các sàn giao dịch quốc tế. Thời gian 3 năm, do các đơn vị công nghệ và sàn giao dịch phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng cà phê: Hiểu rõ về công cụ bảo hiểm rủi ro giá, giúp họ ổn định thu nhập và giảm thiểu thiệt hại do biến động giá cả.

2. Doanh nghiệp kinh doanh và xuất khẩu cà phê: Áp dụng các giải pháp tài chính để quản lý rủi ro, nâng cao hiệu quả kinh doanh và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

3. Ngân hàng thương mại và công ty môi giới: Phát triển sản phẩm dịch vụ tài chính phái sinh, mở rộng thị trường và tăng doanh thu từ hoạt động môi giới giao dịch hợp đồng giao sau.

4. Cơ quan quản lý nhà nước: Hoàn thiện chính sách, xây dựng khung pháp lý và giám sát hoạt động thị trường giao sau nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và ổn định kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp đồng giao sau là gì và có vai trò gì trong thị trường cà phê?
   Hợp đồng giao sau là cam kết mua bán cà phê với giá xác định hiện tại nhưng giao nhận trong tương lai, giúp người trồng và doanh nghiệp bảo hiểm rủi ro biến động giá, ổn định thu nhập.

2. Tại sao nông dân Việt Nam cần tham gia thị trường giao sau?
   Nông dân thường chịu thiệt hại do giá cà phê biến động mạnh, tham gia thị trường giao sau giúp họ khóa giá bán trước, tránh bị ép giá và giảm thiểu rủi ro tài chính.

3. Hiện nay ai được phép tham gia giao dịch hợp đồng giao sau tại Việt Nam?
   Chủ yếu là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và ngân hàng thương mại được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, cá nhân và nông dân chưa được tiếp cận trực tiếp.

4. Những rủi ro chính khi tham gia thị trường giao sau là gì?
   Bao gồm rủi ro basic (chênh lệch giá giao ngay và giao sau), rủi ro biến động giá không như dự đoán, và rủi ro tài chính do yêu cầu ký quỹ bổ sung khi giá biến động bất lợi.

5. Làm thế nào để phát triển thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam hiệu quả?
   Cần hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng đối tượng tham gia, nâng cao nhận thức và đào tạo, đồng thời phát triển hạ tầng công nghệ giao dịch hiện đại, minh bạch.

Kết luận

• Thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam có tiềm năng lớn với sản lượng xuất khẩu gần 1 triệu tấn và kim ngạch gần 2 tỷ USD năm 2007.
• Biến động giá cà phê thế giới gây rủi ro lớn cho nông dân và doanh nghiệp, tạo nhu cầu cấp thiết về công cụ bảo hiểm rủi ro giá.
• Thị trường giao sau hiện tại còn hạn chế do thiếu khung pháp lý hoàn chỉnh và đối tượng tham gia chưa đa dạng.
• Các giải pháp tài chính như hoàn thiện pháp luật, mở rộng đối tượng, đào tạo và phát triển công nghệ là cần thiết để phát triển thị trường.
• Nghiên cứu đề xuất lộ trình và giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy thị trường giao sau cà phê phát triển bền vững, góp phần ổn định kinh tế nông nghiệp Việt Nam.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức tài chính cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để xây dựng thị trường giao sau cà phê hiệu quả, đồng thời tăng cường truyền thông và đào tạo nhằm nâng cao nhận thức cho các bên liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH W X BÙI THỊ YẾN CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG GIAO SAU CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NĂM 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH W X BÙI THỊ YẾN CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG GIAO SAU CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHAN THỊ NHI HIẾU TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Xin chân thành cám ơn các thầy cô trong trường Đại học kinh tế đã cung cấp các kiến thức khoa học cho quá trình nghiên cứu. Cảm ơn Tiến sỹ Phan Thị Nhi Hiếu đã tận tình hướng dẫn. Cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ để tôi hoàn thành cuốn luận văn này. Xin trân trọng cảm ơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN - Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi. - Những số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, được trích dẫn và có tính kế thừa, phát triển từ các tài liệu, tạp chí, các công trình nghiên cứu đã được công bố và các website… LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFET Sàn giao dịch giao sau Thái Lan ATB Công ty Cổ phần môi giới Á Châu BIDV Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam CBOT Trung tâm giao dịch Chicago LIFFE Sàn giao dịch Luân Đôn NCPC&TTTT Nghiên cứu pháp chế và thông tin thị trường NYBOT Sàn giao dịch Newyork SET Sở giao dịch chứng khoán Thái Lan SGD Sở giao dịch OTC Giao dịch ngoài sàn TCB Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương TFEX Sở giao dịch giao sau nông sản Thái Lan TTGD Trung tâm giao dịch WTO Tổ chức thương mại thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU MINH HỌA - Hình 1 (trang 26): Bảng số liệu diện tích trồng, sản lượng, doanh số và kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam từ năm 1998 đến tháng 07/2008. - Hình 2 (trang 26): Biểu đồ biểu thị mối tương quan giữa Sản lượng, doanh số và kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam từ năm 1998 đến tháng 07/2008. - Hình 3 (trang 28): Bảng số liệu giá cà phê Arabica và Robusta trên thị trường thế giới từ năm 1998 đến năm 2008. - Hình 4 (trang 28): Biểu đồ giá cà phê Arabica và Robusta trên thị trường thế giới từ năm 1998 đến năm 2008. - Hình 5 (trang 35): bảng số liệu so sánh tình hình thực hiện hợp đồng giao sau tại Techcombank, BIDV và ABT. - Hình 6 (trang 60) : Quy trình giao dịch của Trung tâm giao dịch Đaklak - Hình 7 (trang 62) : Mô hình tổ chức của Sở giao dịch hàng hóa giao sau - Hình 8 (trang 64) : Mô hình quy trình giao dịch của Sở giao dịch hàng hóa giao sau - Hình 9 (phụ lục 6): Bảng số liệu doanh số xuất khẩu cà phê của các nước trên thế giới - vụ mùa 2000/01 đến 2007/08. - Hình 10 (phụ lục 7): Bảng số liệu tổng sản lượng của các nước xuất khẩu cà phê trên thế giới - vụ mùa 2000/01 đến 2007/08. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời mở đầu. 1 Chương I : Tổng quan về thị trường giao sau. Lịch sử phát triển của thị trường giao sau hàng hóa. Khái niệm về thị trường giao sau hàng hóa . Khái niệm về thị trường giao sau hàng hóa . So sánh sự khác nhau giữa thị trường giao sau và các thị trường khác 7 1.1 So sánh thị trường giao sau và thị trường giao ngay.2 So sánh thị trường giao sau với thị trường chứng khoán . Cơ chế hoạt động của thị trường giao sau hàng hóa. Sàn giao dịch. Trung tâm thanh toán bù trừ . Nhà môi giới . Hợp đồng giao sau hàng hoá. Đăc điểm của hợp đồng giao sau hàng hóa . Mục đích của hợp đồng giao sau . Mục đích bảo hiểm giá. Mục đích đầu cơ, kinh doanh chênh lệch giá . Vai trò của thị trường giao sau .1 Thị trường giao sau giúp Nhà nước quản lý nền kinh tế, binh ổn thị trường .2 Thị trường giao sau là phương tiện để các nhà đầu tư quản trị rủi ro . Rủi ro của thị trường giao sau hàng hóa. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Đối với nhà đầu tư tham gia.2 Đối với nền kinh tế. 22 Chương II : Thực trạng triển khai hợp đồng giao sau cà phê tại Việt Nam25 2. Giới thiệu về thị trường cà phê tại VN. Nhu cầu sử dụng hợp đồng giao sau cà phê tại Việt Nam . Nhu cầu của nông dân trồng cà phê trong sử dụng hợp đồng giao sau29 2. Nhu cầu sử dụng hợp đồng giao sau đối với các nhà kinh doanh cà phê .3 Nhu cầu phát triển nghiệp vụ hợp đồng giao sau hàng hóa tai các Ngân hàng. Tình hình triển khai giao dịch hợp đồng giao sau tại Việtnam. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện nghiệp vụ hợp đồng giao sau cà phê tại Việt Nam . Kinh nghiệm của một số nước . Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan. 46 Chương III: Các giải pháp tài chính nhằm phát triển thị trường giao sau cà phê tại Việt Nam . Các giải pháp vĩ mô. Chuẩn hóa luật và các họat động liên quan đến ngiệp vụ giao sau tại Việt Nam . Xây dựng chính sách thuế cho các đơn vị tham gia. Mở rộng đối tượng tham gia thị trường . Các giải pháp của các đơn vị khác . 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giải pháp từ các ngân hàng thương mại. Tài trợ vốn cho thị trường . Hỗ trợ thanh toán. Giải pháp từ các nhà môi giới . Giải pháp từ các doanh nghiệp . Giải pháp từ nông dân . Giải pháp xây dựng sàn giao dịch giao sau cà phê tại Việt nam . Đề án thành lập trung tâm giao dịch cà phê Đaklak . Xây dựng mô hình Sở giao dịch hàng hóa giao sau tại Việt nam . Xây dựng khung pháp lý cho các giao dịch qua Sỏ giao dịch . Mô hình tổ chức của Sở giao dịch hàng hóa giao sau . Cơ chế giao dịch của Sở giao dịch hàng hóa giao sau . Hoàn thiện hợp đồng giao sau tại Sở giao dịch . Một số đề xuất khi xây dựng các Sở giao dịch . 69 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của Đề tài Trong nền kinh tế thị trường, hiệu quả hoạt động kinh doanh luôn là mục tiêu quan trọng nhất, quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của bất kỳ một doanh nghiệp, tổ chức nào. Bên cạnh việc nâng cao hiệu quả hoạt động, các doanh nghiệp cần phải chú trọng đến những rủi ro có thể xảy ra và tìm kiếm những công cụ để hạn chế rủi ro đến mức tối thiểu. Đối với các ngân hàng thương mại hay các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và ngay cả các nhà đầu tư cá nhân đều mong muốn sử dụng một công cụ bảo hiểm rủi ro về giá cả cho hoạt động kinh doanh hay đầu tư của mình. Còn đối với những người nông dân, những người sản xuất những mặt hàng nông sản thì cũng cần những biện pháp phòng ngửa rủi ro về giá của các sản phẩm nông sản của mình. Đặc biệt, là trong thời kỳ hậu WTO, việc cạnh tranh hết sức gay gắt, không chỉ cạnh tranh trong nước còn phải cạnh tranh với những nước khác đã áp dụng những tiến bộ của khoa học công nghệ vào việc trồng trọt. Ở Việt nam, nông nghiệp chiếm hơn 80% dân số trên cả nước, đa số các hoạt động của người dân là từ sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, việc bảo vệ lợi ích cho những người nông dân tránh được rủi ro trong việc biến động giá cả trên thị trường thế giới là vấn đề hết sức cấp bách. Để làm được điều này, cần giúp cho người nông dân làm quen với những công cụ giao dịch mới như hợp đồng giao sau hàng hóa trên thị trường thế giới nhằm giúp bảo hiểm rủi ro về giá cho họ và kế tiếp là tiến hành xây dựng một thị trường hàng hóa giao sau tại Việt nam để có thể phục vụ được cho những nhà sản xuất trong nước mà còn có thể thu hút các nhà đầu tư nước ngoài tham gia, để làm đa dạng hơn các hàng hóa giao dịch làm tăng tính thanh khoản của thị trường hàng hóa. Xuất phát từ đó, tác giả đã lựa chọn nghiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 cứu đề tài : "Các giải pháp tài chính để phát triển thị trường giao sau cà phê tại Việt nam” làm đề tài luận văn Thạc Sỹ Kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu : - Làm rõ những vấn đề về lý luận cơ bản liên quan đến thị trường giao sau - Phân tích thực trạng và hiệu quả hoạt động của một số trung gian môi giới và nhà đầu tư tại Việt nam, và hình thức hoạt động của sàn giao dịch cà phê Buôn Ma Thuộc - Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường giao sau cà phê tại Việt nam 3. Đối tượng Phạm vi Nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề về lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động của thị trường hàng hóa giao sau tại Việt nam - Phạm vi nghiên cứu: Luận văn đề cập đến những giải pháp và kiến nghị để phát triển thị trường giao sau cà phê tại Việt nam 4. Phương pháp nghiên cứu: Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu đặt ra, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu: duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, thống kê, phân tích, so sánh , logic, tổng hợp,…. Cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần tích cực vào việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường giao sau hàng hóa nông sản tại Việt nam , đặc biệt là thị trường giao sau cà phê. Kết cấu của Luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các bảng, biểu, tài liệu tham khảo. luận văn được chia thành 3 chương: Chương 1: Tổng quan về thị trường giao sau LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.