Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn làm cơ sở đề xuất giải pháp quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã eahding huyện cưmgar tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn đề xuất giải pháp quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Eahding, huyện Cưmgar, Đắk Lắk.

• Trường học: Không có thông tin
• Chuyên ngành: Không có thông tin
• Đề tài: Giải pháp quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Eahding, huyện Cưmgar, Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: Không có thông tin
• Địa điểm: Không có thông tin

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Eahding

Quy hoạch sử dụng đất bền vững là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội tại xã Eahding, huyện Cưmgar, Đắk Lắk. Việc quy hoạch hợp lý không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên đất mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho cộng đồng. Đất đai là tài nguyên quý giá, đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế địa phương. Theo nghiên cứu, việc quản lý và sử dụng đất hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

1.1. Định nghĩa và vai trò của quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất là quá trình phân bổ và quản lý tài nguyên đất nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Đất đai không chỉ là nguồn tài nguyên mà còn là nơi sinh sống của con người. Việc quy hoạch hợp lý giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

1.2. Tình hình hiện tại của quy hoạch đất đai tại xã Eahding

Tại xã Eahding, tình hình quy hoạch đất đai hiện nay còn nhiều bất cập. Việc sử dụng đất chưa hợp lý dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

II. Những thách thức trong quy hoạch sử dụng đất tại huyện Cưmgar

Huyện Cưmgar đang đối mặt với nhiều thách thức trong quy hoạch sử dụng đất. Sự gia tăng dân số và nhu cầu phát triển kinh tế đã tạo áp lực lớn lên tài nguyên đất. Bên cạnh đó, các vấn đề về môi trường như ô nhiễm và biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến quy hoạch. Việc thiếu thông tin và dữ liệu chính xác cũng là một trong những nguyên nhân gây khó khăn trong công tác quy hoạch.

2.1. Áp lực từ sự gia tăng dân số

Sự gia tăng dân số tại huyện Cưmgar đã tạo ra áp lực lớn lên tài nguyên đất. Nhu cầu về nhà ở, đất sản xuất và cơ sở hạ tầng ngày càng tăng, dẫn đến việc khai thác đất không bền vững.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và tài nguyên đất. Thời tiết cực đoan, hạn hán và lũ lụt làm giảm năng suất nông nghiệp, ảnh hưởng đến đời sống người dân.

III. Giải pháp quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Eahding

Để giải quyết các vấn đề trong quy hoạch sử dụng đất, cần áp dụng các giải pháp bền vững. Việc xây dựng kế hoạch quy hoạch chi tiết, kết hợp với sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng. Cần có các chính sách khuyến khích sử dụng đất hiệu quả và bảo vệ môi trường.

3.1. Xây dựng kế hoạch quy hoạch chi tiết

Kế hoạch quy hoạch chi tiết cần được xây dựng dựa trên các dữ liệu thực tế và nhu cầu của cộng đồng. Việc này giúp đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc sử dụng đất.

3.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong quy hoạch sử dụng đất là rất cần thiết. Người dân cần được thông tin và tham gia vào quá trình ra quyết định để đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm của họ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại xã Eahding

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong quy hoạch sử dụng đất tại xã Eahding đã cho thấy những kết quả tích cực. Việc áp dụng các phương pháp quy hoạch hiện đại đã giúp cải thiện tình hình sử dụng đất và bảo vệ môi trường. Các mô hình quy hoạch bền vững đã được triển khai và mang lại lợi ích cho cộng đồng.

4.1. Mô hình quy hoạch bền vững

Mô hình quy hoạch bền vững được áp dụng tại xã Eahding đã giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất và bảo vệ tài nguyên. Các mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Kết quả từ các dự án nghiên cứu

Các dự án nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất tại xã Eahding đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong việc quản lý tài nguyên. Những kết quả này cần được nhân rộng và áp dụng tại các địa phương khác.

V. Kết luận và tương lai của quy hoạch sử dụng đất tại xã Eahding

Quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Eahding là một nhiệm vụ quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Cần có những chính sách và giải pháp cụ thể để đảm bảo việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Tương lai của quy hoạch sử dụng đất tại xã Eahding phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của quy hoạch bền vững

Quy hoạch bền vững không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên mà còn đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội. Đây là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của xã Eahding.

5.2. Hướng đi tương lai cho quy hoạch sử dụng đất

Hướng đi tương lai cho quy hoạch sử dụng đất tại xã Eahding cần tập trung vào việc áp dụng công nghệ mới và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc sử dụng đất bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý và quy hoạch sử dụng đất đai bền vững là bài toán cấp thiết mang tính sống còn đối với sự phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ hệ sinh thái toàn cầu. Theo số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), thế giới hiện có khoảng 1,476 tỷ ha đất nông nghiệp đang được khai thác, trong đó diện tích đất dốc chiếm tới 973 triệu ha, và có 377 triệu ha đất có độ dốc trên 10 độ (chiếm tỷ lệ 25,5%). Áp lực gia tăng dân số cùng phương thức canh tác du canh, bóc lột độ phì nhiêu tự nhiên đã làm thoái hóa khoảng 1,4 tỷ ha đất trên toàn cầu, đồng thời cướp đi xấp xỉ 11 triệu ha đất canh tác màu mỡ mỗi năm do xói mòn và sa mạc hóa.

Tại Việt Nam, tỉnh Đắk Lắk có tổng diện tích tự nhiên đạt 1.950.000 ha, chiếm 6,12% diện tích cả nước. Cơ cấu đất đai của tỉnh gồm 50,94% đất lâm nghiệp (tương đương 1.017.955 ha), 26,78% đất nông nghiệp (tương đương 524.908 ha), và quỹ đất chưa sử dụng cùng sông suối đá còn chiếm tới 17,94% (khoảng 351.549 ha). Tại xã Ea H’ding, huyện Cư M’gar, tình trạng chuyển đổi cây trồng tự phát, phá rừng làm nương rẫy và độc canh trên đất dốc đang đặt ra nhiều thách thức gay gắt về xói mòn thổ nhưỡng và bất ổn sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, phân tích hiệu quả các mô hình canh tác hiện có, từ đó đề xuất phương án quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Ea H’ding đến năm 2010. Công trình có ý nghĩa chiến lược trong việc xác lập hệ thống giải pháp liên ngành giúp nâng cao tỷ suất thu nhập trên chi phí (BCR > 1,5), bảo vệ nguồn tài nguyên đất bazan quý giá và thúc đẩy an sinh xã hội tại địa bàn miền núi Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận về quy hoạch sử dụng đất bền vững theo khung đánh giá đất đai của FAO (năm 1993) và nguyên lý của Dumanski & Smyth (năm 1993). Tính bền vững được định nghĩa là một trạng thái động, thỏa mãn đồng thời 4 trụ cột cốt lõi: hiệu quả kinh tế, chấp nhận về mặt xã hội, an toàn môi trường và bảo tồn đa dạng sinh thái.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng sâu sắc học thuyết Lâm nghiệp xã hội khởi nguồn từ Ấn Độ và hệ thống kỹ thuật canh tác nông nghiệp trên đất dốc SALT (Sloping Agricultural Land Technology) phát triển từ Trung tâm Nông thôn Mindanao (Philippines). Hệ thống SALT cung cấp 4 mô hình thực nghiệm chuẩn hóa:

• Mô hình SALT 1: Nông lâm kết hợp bảo vệ đất với cơ cấu 25% cây lâm nghiệp, 25% cây công nghiệp lâu năm và 50% cây lương thực ngắn ngày.
• Mô hình SALT 2: Kinh tế nông lâm súc tích hợp với tỷ lệ 40% đất nông nghiệp, 20% lâm nghiệp, 20% chăn nuôi và 20% hạ tầng chuồng trại.
• Mô hình SALT 3: Lâm nông kết hợp bền vững với 60% lâm nghiệp và 40% nông nghiệp.
• Mô hình SALT 4: Trồng cây ăn quả quy mô nhỏ kết hợp 60% lâm nghiệp, 25% cây ăn quả và 15% cây nông nghiệp.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa gồm: Loại hình sử dụng đất (Major Kind of Land Use), Kiểu sử dụng đất (Land Use Type), Hệ thống sử dụng đất (Land Use System) và Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA/PRALUM).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận đa ngành kết hợp dữ liệu định lượng và điều tra xã hội học có sự tham gia của cộng đồng:

• Cỡ mẫu và cách thức chọn mẫu: Khảo sát chi tiết tại 3 buôn định canh định cư đại diện cho các sắc tộc và tập quán sản xuất tại xã Ea H’ding. Tiến hành lập các tuyến lát cắt không gian (transect walks) xuyên qua các dạng địa hình chính của xã để xác lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất tỷ lệ 1/50.000.
• Khảo sát và phân tích thổ nhưỡng: Đào phẫu diện đất đại diện và thu thập các mẫu đất ở hai tầng độ sâu chuẩn 0 - 10 cm và 20 - 40 cm (mỗi mẫu khoảng 0,5 kg) trên hai nhóm đất chính là đất đỏ bazan và đất bazan nâu thẫm. Các chỉ tiêu lý hóa được phân tích tại phòng thí nghiệm chuyên ngành theo phương pháp chuẩn quốc tế: đo pH bằng chỉ thị màu, đo pH_KCl bằng máy đo điện cực chuẩn độ; xác định hàm lượng mùn theo phương pháp Turin; đạm tổng số theo Kjeldahl; xác định lân tổng số P2O5 và kali tổng số K2O bằng máy quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS; tổng cation kiềm trao đổi Ca2+, Mg2+ qua chuẩn độ Trilon B và K+ qua phương pháp Matlova. Việc lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính chính xác cơ sở định lượng về độ phì để lựa chọn cây trồng phù hợp.
• Phân tích hiệu quả kinh tế và tổng hợp: Tính toán các chỉ số Hiện giá thu nhập thuần (NPV), Tỷ suất thu nhập trên chi phí (BCR) theo công thức tài chính chuẩn và Chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect theo phương pháp của W. Rola (năm 1994) để lượng hóa tính bền vững của các mô hình canh tác. Dự báo quy mô dân số và số hộ phát sinh đến năm 2010 dựa trên phương pháp tăng trưởng hình học kết hợp gia tăng tự nhiên và cơ học.
• Nguồn dữ liệu và thời gian: Kế thừa số liệu tổng kiểm kê đất đai theo Chỉ thị 24/1999/CT-TTg, bản đồ địa chính tỉnh Đắk Lắk, số liệu thống kê kinh tế xã hội huyện Cư M’gar và tài liệu thực địa hoàn thành trong giai đoạn xây dựng quy hoạch đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về đặc điểm thổ nhưỡng và quỹ đất, Tây Nguyên có 7 nhóm đất chính, trong đó đất đỏ bazan chiếm diện tích áp đảo với hơn 1,3 triệu ha. Tại xã Ea H’ding, hai nhóm đất bazan nâu đỏ và bazan nâu thẫm chiếm trên 75% diện tích tự nhiên, tầng đất dày trên 100 cm, cấu trúc xốp nhẹ, khả năng giữ ẩm khá tốt. Tuy nhiên, ở các khu vực đất dốc canh tác nương rẫy không có biện pháp che phủ, hàm lượng mùn tầng mặt (0 - 10 cm) đã bị suy giảm hơn 35% so với đất rừng tự nhiên, độ chua trao đổi pH_KCl thường xuyên dưới mức 4,5.

Thứ hai, qua điều tra tại 3 buôn đại diện, sự phân hóa hiệu quả kinh tế giữa các kiểu sử dụng đất diễn ra rất rõ nét. Mô hình chuyên canh cà phê thuần loài mang lại doanh thu tức thời cao nhưng chịu rủi ro lớn khi giá nông sản biến động và chi phí tưới tiêu, phân bón hóa học chiếm tới 60% tổng chi phí sản xuất. Ngược lại, mô hình nông lâm kết hợp phỏng theo SALT (cà phê xen tiêu, xen cây ăn quả và trồng đai rừng muồng đen chắn gió) cho thấy tính ổn định vượt trội, tỷ suất lợi nhuận trên chi phí BCR đạt từ 1,48 đến 1,82, cao hơn khoảng 30% đến 45% so với mô hình độc canh nương rẫy truyền thống (BCR chỉ đạt 1,05 đến 1,15).

Thứ ba, công tác quản lý và phân bổ đất đai tại địa phương còn nhiều bất cập. Tỷ lệ đất chưa sử dụng còn chiếm gần 18% tổng diện tích, trong khi nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ thiếu đất sản xuất. Sự chồng chéo về ranh giới quản lý giữa các nông trường, công ty cao su nhà nước với đất sản xuất của buôn làng khiến tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diễn ra chậm chạp, hạn chế khả năng đầu tư thâm canh lâu dài của người dân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng thoái hóa đất xuất phát từ phương thức canh tác truyền thống: đốt dọn nương rẫy, cày xới dọc sườn dốc và lạm dụng phân bón vô cơ mà không chú trọng hoàn trả hữu cơ cho đất. Khi so sánh với các nghiên cứu của FAO tại các vùng nhiệt đới châu Á, việc thiếu hụt thảm phủ thực vật trên sườn dốc >10 độ làm lượng đất màu bị rửa trôi hàng năm lên tới 50 - 80 tấn/ha.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ tương quan giữa độ dốc địa hình với tốc độ suy thoái dưỡng chất đất, và bảng so sánh ma trận đa mục tiêu thể hiện chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect. Các mô hình canh tác nông lâm kết hợp đạt chỉ số Ect tiệm cận 0,85 - 0,92 (mức tối ưu là 1,0), chứng minh sự cân bằng tuyệt vời giữa tạo nguồn thu ngắn hạn và bảo vệ độ phì lâu dài. Việc chuyển đổi từ phương pháp quy hoạch áp đặt từ trên xuống sang phương pháp có sự tham gia của người dân (PRA) đã giúp cộng đồng tự nhận thức điểm mạnh, điểm yếu và chủ động xây dựng phương án chuyển đổi mùa vụ thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu quy hoạch sử dụng đất bền vững tại xã Ea H’ding, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tái cấu trúc cơ cấu cây trồng theo không gian địa hình: Áp dụng triệt để mô hình nông lâm kết hợp SALT 1 và SALT 2 trên 100% diện tích đất sản xuất nông nghiệp có độ dốc từ 8 đến 15 độ. Thiết lập hệ thống cây che bóng, đai rừng phòng hộ bằng cây muồng đen, keo dậu kết hợp xen canh cà phê, hồ tiêu và cây họ đậu nhằm giảm 70% lượng đất xói mòn, nâng chỉ số BCR toàn xã đạt trên 1,60 trong giai đoạn 2005 - 2010. Chủ thể thực hiện: UBND xã Ea H’ding phối hợp cùng các hộ nông dân tại các thôn buôn.

2. Hoàn thiện công tác giao đất, giao rừng và cấp quyền sử dụng đất: Tiến hành rà soát, cắm mốc ranh giới rõ ràng giữa các lâm trường, công ty cao su với cộng đồng dân cư địa phương. Đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp và nông nghiệp lâu dài cho 100% hộ dân nghèo trước năm 2008. Chủ thể thực hiện: Phòng Địa chính - Nông nghiệp huyện Cư M’gar chủ trì, phối hợp với UBND xã Ea H’ding.

3. Triển khai đồng bộ gói kỹ thuật canh tác đất dốc bền vững: Tổ chức các lớp tập huấn khuyến nông khuyến lâm thực địa, chuyển giao kỹ thuật làm đất theo đường đồng mức, xây dựng băng cây phân xanh cố định đạm và ủ phân hữu cơ vi sinh cho ít nhất 85% hộ đồng bào dân tộc thiểu số trước năm 2009. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông - Khuyến lâm tỉnh Đắk Lắk và Trạm Khuyến nông huyện Cư M’gar.

4. Mở rộng tín dụng vi mô và liên kết chuỗi giá trị nông sản: Cung cấp nguồn vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp cho 75% hộ gia đình thiếu vốn thâm canh thông qua các tổ chức đoàn thể địa phương, đồng thời ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm nông nghiệp sạch với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu trước năm 2010. Chủ thể thực hiện: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Cư M’gar phối hợp với Hội Nông dân và Hợp tác xã nông nghiệp xã Ea H’ding.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và phương pháp luận của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý địa chính và quy hoạch cấp cơ sở: Cung cấp bộ quy trình chuẩn về việc ứng dụng công cụ PRA/PRALUM trong điều tra hiện trạng, khoanh vẽ bản đồ và lập kế hoạch sử dụng đất cấp xã, huyện một cách minh bạch, giảm thiểu tranh chấp đất đai.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản lý Đất đai, Lâm sinh, Nông nghiệp bền vững: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp đánh giá đất dốc bazan theo tiêu chuẩn FAO, cách thức đo đạc phẫu diện lý hóa đất và ứng dụng mô hình toán kinh tế tính toán chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect.

3. Các tổ chức phi chính phủ (NGO) và ban quản lý dự án phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo thực chứng để thiết kế các can thiệp sinh kế, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số chuyển đổi từ tập quán du canh sang canh tác nông lâm kết hợp định canh định cư ổn định.

4. Chủ trang trại và nông hộ canh tác trên đất dốc Tây Nguyên: Cẩm nang thực hành chi tiết về cách bố trí tầng tán cây trồng (cà phê, tiêu, cây ăn quả, cây che bóng) hợp lý nhằm cắt giảm chi phí phân bón hóa học, giữ ẩm và duy trì nguồn thu nhập ổn định quanh năm.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) có điểm gì vượt trội so với quy hoạch truyền thống? Phương pháp PRA chuyển dịch từ cách tiếp cận áp đặt mệnh lệnh một chiều từ trên xuống sang cách tiếp cận từ dưới lên. Người dân địa phương được trực tiếp phân tích khó khăn, xác định tiềm năng và cùng cán bộ kỹ thuật lập phương án quy hoạch. Cách làm này giúp giảm hơn 40% chi phí điều tra và đảm bảo tính khả thi cao khi triển khai tại các buôn làng.

2. Mô hình SALT nào mang lại hiệu quả cao nhất cho vùng đất dốc xã Ea H’ding? Mô hình SALT 1 (25% lâm nghiệp + 25% cây công nghiệp lưu niên + 50% cây hàng năm) và SALT 2 (nông lâm súc kết hợp) là phù hợp nhất. Các mô hình này vừa đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ, vừa tạo nguồn thu lớn từ cây công nghiệp (cà phê, hồ tiêu), đồng thời cắt giảm tới 60% lượng đất xói mòn nhờ hệ thống băng cây xanh chắn dòng chảy mặt.

3. Tại sao nghiên cứu phải tiến hành lấy mẫu đất ở cả hai tầng độ sâu 0 - 10 cm và 20 - 40 cm? Tầng đất 0 - 10 cm phản ánh trực tiếp mức độ xói mòn, rửa trôi chất hữu cơ và hoạt động sinh học của rễ cây hấp thụ dinh dưỡng. Tầng 20 - 40 cm phản ánh trữ lượng dinh dưỡng tiềm tàng, độ chua trao đổi pH_KCl và đặc tính giữ ẩm của đất đỏ bazan. Phân tích cả hai tầng giúp đánh giá chuẩn xác mức độ suy thoái và tiềm năng phục hồi của đất.

4. Chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect thể hiện ý nghĩa gì trong quản lý đất đai? Chỉ số Ect do W. Rola phát triển tích hợp đồng thời 3 nhóm biến số: hiệu quả tài chính (NPV, BCR), mức độ chấp nhận của xã hội và hiệu quả bảo vệ môi trường sinh thái. Khi giá trị Ect càng tiệm cận 1,0, phương thức canh tác đó càng đạt độ tối ưu về tính bền vững dài hạn, hạn chế chạy theo lợi nhuận trước mắt mà hủy hoại môi trường.

5. Cần làm gì để xử lý sự chồng chéo ranh giới đất giữa nông trường cao su và đất sản xuất của hộ dân? Chính quyền cấp huyện và xã cần phối hợp với công ty cao su thực hiện đo đạc, cắm mốc ranh giới thực địa trên nền bản đồ số hóa tỷ lệ 1/50.000 theo tinh thần Chỉ thị 24/1999/CT-TTg. Những diện tích đất nông trường quản lý kém hiệu quả cần được bàn giao lại cho địa phương để quy hoạch phân bổ đất sản xuất ổn định cho các hộ đồng bào thiếu đất canh tác.

Kết luận

• Quy hoạch sử dụng đất bền vững là giải pháp sống còn nhằm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế hộ gia đình và bảo tồn tài nguyên đất bazan tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số xã Ea H’ding.
• Việc kết hợp linh hoạt khung lý thuyết đánh giá đất đai FAO với các mô hình nông lâm kết hợp SALT tạo ra tỷ suất sinh lời vượt trội (BCR đạt từ 1,48 đến 1,82), giảm thiểu xói mòn đất màu trên 70%.
• Phương pháp tiếp cận nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) đóng vai trò then chốt giúp tối ưu hóa phương án quy hoạch và khơi dậy nguồn lực tự thân của cộng đồng buôn làng.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là hoàn thiện phương pháp luận quy hoạch vi mô gắn liền với phân tích phẫu diện thổ nhưỡng và lượng hóa tính bền vững qua chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect tiệm cận mức 0,92.
• Trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2010, các cấp chính quyền cần khẩn trương hoàn tất việc giao đất, cấp quyền sử dụng đất lâu dài và nhân rộng các mô hình nông lâm kết hợp trên toàn huyện Cư M’gar. Hãy chủ động tham khảo chi tiết toàn bộ luận văn để áp dụng thành công các giải pháp quy hoạch đất dốc bền vững cho địa phương của bạn ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHÖÔNG 1 ÑAËT VAÁN ÑEÀ §aát ñai laø moät taøi nguyeân thieân nhieân voâ cuøng quí giaù, laø tö lieäu saûn xuaát ñaëc bieät, laø thaønh phaàn quan troïng haøng ñaàu cuûa söï soáng, laø ñòa baøn xaây döïng vaø phaùt trieån daân sinh. Khoa hoïc cuõng nhö thöïc tieãn ñaõ chöùng minh ñöôïc taàm quan troïng cuûa ñaát trong saûn xuaát Noâng-Laâm nghieäp, ñaát vöøa laø ñòa baøn vöøa laø ñoái töôïng chính cuûa quaù trình saûn xuaát Noâng-Laâm nghieäp cuõng nhö vieäc nghieân cöùu cuûa caùc ñeà taøi khoa hoïc. Ngaøy nay nhôø söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc maø ñaát khoâng coøn ñöôïc coi laø moät heä vaät cheát maø noù laø moät phöùc heä bieán ñoäng do aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá moâi tröôøng xung quanh (ñòa hình, thöïc vaät, ñaù meï, khí haäu, con ngöôøi…)[1].Trong nhöõng naêm gaàn ñaây ñaõ xuaát hieän nhieàu thieân tai nhö luõ luït, haïn haùn, nhieät ñoä traùi ñaát noùng leân, hieäu öùng nhaø kính…ñaõ laøm cheát raát nhieàu ngöôøi, phaù hoaïi nhaø cöûa, muøa maøng vv…Töø ñoù con ngöôøi môùi baét ñaàu nhaän thöùc ñöôïc vieäc chaët phaù röøng böøa baõi, söû duïng ñaát khoâng ñuùng muïc ñích…laø nguyeân nhaân chính gaây neân nhöõng thieân tai ñoù. VÊn ®Ò moâi tröôøng sinh thaùi laø moät trong nhöõng vaán ñeà thôøi söï noùng hoåi treân theá giôùi.

Nguyeân nhaân chính cuûa moïi quaù trình bieán ñoåi veà moâi tröôøng soáng cuûa con ngöôøi laø caùc hoaït ñoäng kinh teá xaõ hoäi. Chính con ngöôøi ñaõ taïo neân moät cuoäc soáng ñaày ñuû, sung tuùc veà vaät chaát vaø tinh thaàn, vaø cuõng chính con ngöôøi ñaõ taïo ra haøng loaït vaán ñeà nhö caïn kieät taøi nguyeân thieân nhieân, gaây oâ nhieãm nguoàn nöôùc, laøm suy thoaùi chaát löôïng moâi tröôøng soáng. Chính vì theá maø hieän nay vieäc söû duïng hôïp lyù vaø beàn vöõng taøi nguyeân thieân nhieân, cuõng nhö vieäc xaây döïng moät neàn noâng nghieäp beàn vöõng khoâng coøn laø traùch nhieäm cuûa moät quoác gia naøo maø noù laø moät coâng vieäc chung cho taát caû caùc nöôùc treân theá giôùi. Muïc tieâu cuûa vieäc quaûn lyù, QHSDÑ beàn vöõng laø ñònh höôùng cho söï thay ñoåi coâng ngheä vaø toå chöùc thöïc hieän nhaèm ñaûm baûo vieäc thoûa maõn lieân tuïc nhu caàu cuûa con ngöôøi thuoäc caùc theá heä hoâm nay vaø cho caû mai sau.

Söï phaùt trieån beàn vöõng aáy coøn coù caû moät heä quaû voâ cuøng quan troïng ñoù laø baûo veä ñöôïc taøi nguyeân ñaát, nöôùc vaø taøi nguyeân di truyeàn. Ñieàu naøy noùi leân raèng chuùng ta caàn phaûi bieát 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] caùch quaûn lyù vaø söû duïng taøi nguyeân thieân nhieân moät caùch hôïp lyù vaø beàn vöõng. Coù nhö vaäy chuùng ta khoâng nhöõng khoâng laøm huûy hoaïi moâi tröôøng, maø coøn phuïc hoài laïi ñöôïc nhöõng caûnh quan truyeàn thoáng voán coù cuûa töï nhieân laøm cho cuoäc soáng tinh thaàn cuõng nhö vaät chaát cuûa con ngöôøi ngaøy moät naâng cao. Söû duïng ñaát laøm sao phuø hôïp vôùi quan ñieåm sinh thaùi vaø phaùt trieån beàn vöõng trong cuûa thôøi kú coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc.

Moät hieän töôïng phoå bieán ôû ñoàng baøo daân toäc Taây nguyeân laø chaët phaù röøng laøm nöông raãy theo phöông thöùc canh taùc du canh du cö. Nhöõng ngöôøi söû duïng ñaát chæ muoán khai thaùc, boùc loät ñaát nhöng hoï chöa töøng nghó ñeán vieäc baûo veä vaø phuïc hoài laïi ñoä phì nhieâu cuûa ñaát. Caùc hoaït ñoäng saûn xuaát nhö vaäy ñaõ laøm maát ñi tính heä thoáng trong vieäc quaûn lyù söû duïng ñaát vaø töø ñoù phaù vôõ theá caân baèng trong töï nhieân. Nhö vaäy ñeå ñaùnh giaù moät moâ hình söû duïng ñaát beàn vöõng laø khoâng phaûi chØ nhaèm vaøo giaù trò lôïi nhuaän kinh teá cao maø cßn caàn phaûi chuù troïng ñeán nhöõng vaán ñeà coát loõi, chaúng haïn nhö söû duïng taøi nguyeân thieân nhieân phaûi beàn vöõng veà maët kinh teá, beàn vöõng veà baûo veä moâi tröôøng, beàn vöõng veà heä sinh thaùi vaø ña daïng sinh hoïc, cuoái cuøng laø beàn vöõng veà maët xaõ hoäi vaø nhaân vaên.

Nöôùc ta laø moät nöôùc coù ngaønh noâng nghieäp chieám tyû leä lao ñoäng cao, nhöng moät ñieàu baát hôïp lyù laø nöôùc ta ñöôïc xeáp vaøo haøng caùc nöôùc thieáu ñaát canh taùc. Ñaây chính laø moät ñieåm maáu choát gaây ra naïn chaët phaù röøng laøm nöông raãy vaø laø moät moái hieåm hoïa cho söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi vaø moâi tröôøng soáng cuûa con ngöôøi. Chuùng ta bieát raèng saûn xuaát Noâng-Laâm nghieäp laø moät trong nhöõng ngaønh kinh teá muõi nhoïn cuûa nöôùc ta. Saûn xuaát Noâng-Laâm nghieäp goùp phaàn cung caáp löông thöïc thöïc phaåm, nguyeân lieäu hoaït ñoäng cho moät soá ngaønh kinh teá khaùc.

Chuùng ta cuõng bieát raèng daân toäc Vieät Nam töø ngaøn xöa ñeán nay coù moät ñöùc tính voâ cuøng quí baùu ñoù laø ñöùc tính caàn cuø, saùng taïo trong lao ñoäng, ñieàu kieän töï nhieân cuõng khoâng quaù khaéc nghieät nhöng thu nhaäp cuûa ngöôøi daân nöôùc ta thì ñang ôû möùc quaù thaáp vaø ñöôïc xeáp vaøo dieän ngheøo treân theá giôùi. Ñieàu naøy phaûi chaêng laø do chuùng ta chöa phaùt huy heát ñöôïc tieàm naêng saün coù cuûa ñaát ñai hay laø vieäc quaûn lyù vaø söû duïng taøi nguyeân thieân nhieân ñaëc 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bieät laø ñaát chöa thaät hôïp lyù ? Ñaây chính laø moät vaán ñeà laøm cho caùc nhaø khoa hoïc phaûi traên trôû, ñau ñaàu. Trong giai ñoaïn hieän nay ñöôïc söï quan taâm cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ñaõ coù nhöõng chuû tröông ñoåi môùi cô caáu kinh teá, ñaõ coù nhöõng chính saùch veà ñaát ñai hôïp lyù, ña daïng hoùa saûn phaåm, taïo ra thò tröôøng oån ñònh, töøng böôùc caûi thieän ñôøi soáng cuûa ngöôøi daân nhaát laø ôû vuøng saâu, vuøng xa, vuøng ñoàng baøo daân toäc ôû Taây nguyeân. Tröôùc thöïc traïng ñoù, trong giai ñoaïn vöøa qua, nhaø nöôùc ta ñaõ töông ñoái hoaøn thieän coâng taùc QHSDÑ vó moâ, QHSDÑ vi moâ coù söï tham gia cuûa ngöôøi daân böôùc ñaàu ñaõ ñöôïc aùp duïng treân ñòa baøn noâng thoân mieàn nuùi ñöa ra moät soá chuû tröông, chính saùch nhö giao quyeàn söû duïng ñaát laâu daøi cho ngöôøi daân, ñaàu tö voán, kyõ thuaät cho phaùt trieån Noâng-Laâm nghieäp thoâng qua chöông trình döï aùn cuûa nhaø nöôùc.

Theo Ñumanski vaø Smyth, 1993 [5] thì beàn vöõng laø moät khaùi nieäm ñoäng beàn vöõng ôû nôi naøy nhöng coù theå khoâng beàn vöõng ôû nôi khaùc, beàn vöõng taïi thôøi ñieåm naøy nhöng coù theå khoâng beàn vöõng ôû thôøi ñieåm khaùc. Maëc duø tính beàn vöõng khoù xaùc ñònh chính xaùc, nhöng vieäc ñaùnh giaù noù coù theå thöïc hieän döïa vaøo nhöõng bieåu hieän vaø xu höôùng cuûa caùc quaù trình chi phoái chöùc naêng cuûa moät heä thoáng canh taùc nhaát ñònh taïi moät ñòa baøn cuï theå. Chính vì theá maø do ñieàu kieän veà töï nhieân, xaõ hoäi, nguyeän voïng cuûa ngöôøi daân ôû moãi vuøng laø khoâng gioáng nhau, do ñoù coâng taùc QHSDÑ phaûi mang tính ñaëc thuø cuûa moãi vuøng. Coù nhö vaäy thì môùi ñaûm baûo ñöôïc vieäc söû duïng quaûn lyù ñaát ñai moät caùch hôïp lyù, naâng cao ñöôïc hieäu quaû kinh teá vaø an toaøn moâi tröôøng sinh thaùi.

Ñaây cuõng chính laø moät trong nhöõng nhieäm vuï quan troïng trong coâng cuoäc phaùt trieån noâng nghieäp, noâng thoân hieän nay cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta. Töø nhöõng yeâu caàu caáp baùch cuûa thöïc tieãn cuõng nhö hieän traïng quaûn lyù söû duïng nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân vieäc thöïc hieän ñeà taøi“ Nghieân cöùu cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn laøm cô sôû ñeà xuaát giaûi phaùp quy hoaïch söû duïng ñaát beàn vöõng taïi xaõ EaH’ding–huyeän CÊöM’gar -tænh Ñaêk Laêk “laø ñuùng höôùng vaø caàn thieát. Töø ñoù laøm neàn taûn cho vieäc xaây döïng phöông phaùp luaän veà QHSDÑ beàn vöõng ôû huyeän CÊöM’gar trong thôøi gian tôùi. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHÖÔNG 2.

TOÅNG QUAN VAÁN ÑEÀ NGHIEÂN CÖÙU Quaù trình phaùt trieån vaø toàn taïi cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi coù lieân quan maät thieát ñeán caùc nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân nhö ñaát, nöôùc, khoâng khí, khoaùng saûn, ñoäng thöïc vaät. Trong ñoù, coù theå noùi raèng ñaát coù vai troø raát lôùn ñoái vôùi saûn xuaát Noâng - Laâm nghieäp noùi rieâng vaø ñoái vôùi caùc ngaønh kinh teá noùi chung. Xaõ hoäi loaøi ngöôøi töø thôøi nguyeân thuûy chuû yeáu soáng baèng caùch haùi quaû chöa bieát saûn xuaát neân chöa quan taâm ñeán ñaát ñai. Toác ñoä taêng daân soá ngaøy caøng cao ñaõ ñöa ñaåy loaøi ngöôøi tôùi vieäc laïm duïng quaù möùc giôùi haïn voán coù cuûa traùi ñaát vaø ñöa traùi ñaát ngaøy caøng gaàn hôn vôùi khaû naêng chòu ñöïng cuoái cuøng.

Chuùng ta bieát raèng daân soá theá giôùi taêng leân theo moät toác ñoä choùng maët, chaúng haïn vaøo nhöõng naêm ñaàu theá kyû XVI thì daân soá treân theá giôùi ôû khoaûng 500 trieäu ngöôøi, nhöng ñeán nay thì con soá xaáp xæ laø 6,2 tæ ngöôøi. Theo Baùo caùo veà phaùt trieån theá giôùi (1993) döï ñoaùn daân soá theá giôùi seõ laø khoaûng 8,3 tæ ngöôøi vaøo naêm 2025[11]. Vôùi toác ñoä taêng daân soá nhö vaäy cho neân vieäc khai thaùc taøi nguyeân thieân nhieân moät caùch oà aït ñaõ laøm cho nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân bò caï n kieät nhanh choùng. Tröôùc ñaây, theá giôùi coù khoaûng 17,6 tæ ha röøng, hieän nay chæ coøn khoaûng 4,1 tæ ha röøng.

Dieän tích röøng che phuû che phuû chieám 31,7% dieän tích luïc ñòa. Moãi naêm tính trung bình dieän tích röøng nhieät ñôùi giaûm khoaûn g 11 trieäu ha. Dieän tích röøng troàng haøng naêm ôû caùc nöôùc nhieät ñôùi baèng 1/10 dieän tích röøng bò maát. Rieâng ôû vuøng chaâu AÙ–Thaùi bình döông, trong thôøi gian töø 1976–1980 maát 9.ha röøng, trung bình haøng naêm maát khoaûng 1.800 000 ha röøng, moãi ngaøy trung bình maát 5000 ha röøng.

Cuõng trong thôøi gian naøy, chaâu Phi maát 18. Naïn phaù röøng dieãn ra traàm troïng ôû 56 nöôùc nhieät ñôùi vaø theá giôùi thöù 3. Do naïn phaù röøng dieãn ra traøn lan, vôùi toác ñoä lôùn cho neân hieän nay coù tôùi 875 trieäu ngöôøi phaûi soáng ôû nhöõng vuøng sa maïc hoùa. Sa maïc hoùa ñaõ laøm maát ñi 26 tæ USD giaù trò saûn phaåm moãi naêm.

Do xoùi moøn haøng naêm theá giôùi maát ñi 12 tæ taán ñaát, vôùi löôïng maát ñaát nhö vaäy coù theå saûn xuaát ra 50 trieäu 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] taán löông thöïc. Haøng ngaøn hoà chöùa nöôùc ôû vuøng nhieät ñôùi ñang bò caïn daàn, tuoåi thoï nhieàu coâng trình thuûy ñieän vuøng nhieät ñôùi bò ruùt ngaén [7].1 Treân theá giôùi. Chuùng ta bieát raèng vieäc quaûn lyù söû duïng vaø phaùt trieån taøi nguyeân thieân nhieân beàn vöõng noùi chung vaø veà ñaát ñai noùi rieâng ñaõ ñöôïc caùc nhaø khoa hoïc trong nöôùc vaø treân theá giôùi quan taâm. Tuøy theo caùch nhìn nhaän veà quaûn lyù vaø söû duïng ñaát sao cho hôïp lyù ñaõ ñöôïc nhieàu taùc giaû khaùc nhau ñeà caäp tôùi ôû nhöõng möùc ñoä roäng heïp khaùc nhau.