Đặt vấn đề Thành phố Hồ Chí Minh là nơi giao thoa nền kinh tế của cả nước, để thực hiện tốt sứ mệnh phát triển kinh tế - xã hội cho nước nhà, thời gian qua thành phố đã không ngừng đầu tư các công trình xây dựng sử dụng vốn đầu tư công (ĐTC) nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển của đất nước ngày một hiện đại hóa và nâng cao đời sống xã hội. Kết luận thanh tra nhiều năm qua, đã có nhiều sai phạm gây hiệu quả đầu tư công bị giảm sút.1 Kết quả thanh tra hành chính tại Tp Hồ Chí Minh Nguồn: (https://www.vn/) Kết quả thanh tra các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn đầu tư công và quản lý, sử dụng đất công của thanh tra Tp. Hồ Chí Minh Bảng 1.1 Thống kê các sai phạm thanh tra tại Tp Hồ Chí Minh Nguồn: (https://www.vn/) Những dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công tại Tp Hồ Chí Minh thường gặp các vấn đề về: giải ngân vốn đầu tư, thủ tục pháp lý, quy hoạch dự án, đấu thầu dự án [1] HVTH: Đinh Văn Hiền Trang 1 Luận văn Thạc Sĩ GVHD: PGS. Phạm Hồng Luân Vì thế, công tác quản lý chi phí dự án vốn đầu tư công là một nhiệm vụ quan trọng nhằm xử lý và khắc phục tình trạng đầu tư kém hiệu quả, góp phần xóa đói giảm nghèo, tạo điều kiện việc làm, nâng cao an sinh xã hội cho Thành phồ Hồ Chí Minh (HCM) nói riêng và cả nước nói chung.
Công tác quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn đầu tư xây dựng rất quan trọng vì đa phần các dự án xây dựng kích cầu kinh tế - xã hội đều sử dụng nguồn vốn đầu tư công, công tác này hết sức quan trọng vì giúp quản lý nguồn vốn đầu tư của dự án giải ngân được hiệu quả, hạn chế tình trạng giải ngân không đúng mục đích, công năng và nhu cầu của địa phương và cả nước, đánh đúng vào trọng điểm dự án cần được đầu tư, giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chính xác và hiệu quả. Vì vậy, tác giả đã chọn đề tài: “ Nghiên cứu và đề xuất giải pháp quản lý chi phí đầu tư xây dựng dự án sử dụng vốn đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh ”, mong muốn góp phần nâng cao chất lượng quản lý chi phí dự án vốn đầu tư công trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh.2 Xác định vấn đề nghiên cứu Với thực trạng hiện nay, vấn đề quản lý chi phí dự án xây dựng vốn đầu tư công thường xuyên bị kéo dài, thay đổi tổng mức đầu tư ban đầu, dẫn đến đầu tư không hiệu quả. Do vậy, làm thế nào để quản lý chi phí dự án xây dựng tốt hơn nâng cao hiệu quả đầu tư và tăng khả thành công của dự án là vấn đề đang được quan tâm của các bên tham gia thực hiện dự án.
- Các vấn đề sẽ được nghiên cứu trong đề tài này: + Quản lý chi phí dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công đang được thực hiện như thế nào trên địa bàn Thành phố? + Những nguyên nhân và hạn chế nào đang tác động đến các vấn đề đang xảy ra? + Ý kiến chuyên gia đang nghĩ gì về các dự án đầu tư này? + Độ tin cậy và căn cứ đưa ra kiến nghị và giải pháp ? + Rút ra kết luận và đưa ra các giải pháp nâng cao và cải cách các vấn đề này. HVTH: Đinh Văn Hiền Trang 2 Luận văn Thạc Sĩ GVHD: PGS. Phạm Hồng Luân 1.3 Mục tiêu nghiên cứu - Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi phí dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công. - Đánh giá, xếp hạng, xác định nhóm nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi phí dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công.
- Xây dựng mô hình đánh giá mức độ ảnh hưởng đến công tác quản lý chi phí dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công dựa vào mô hình AHP. - Đề xuất các biện pháp quản lý chi phí hiệu quả hơn cho các dự án xây dựng vốn đầu tư công trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu trong đề tài này là: công tác quản lý chi phí xây dựng dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh. - Phạm vi nghiên cứu các dự án đầu tư công trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. - Phạm vi nghiên cứu giới hạn về thời gian: thu thập, tìm hiểu dữ liệu và tài liệu trong khoảng thời gian từ năm 2016-2022.4 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn 1.1 Về lý luận - Hoàn thiện hệ thống cơ sở lý luận và thể chế phục vụ cho công tác quản lý chi phí dự án vốn đầu tư công, góp phần làm rõ các quy định của pháp luật để địa phương áp dụng và thực hiện đầu tư hiệu quả hơn trong tương lai.2 Về thực tiễn - Làm cơ sở cho địa phương áp dụng một cách hiệu quả, đẩy lùi và nâng cao hiệu quả công tác quản lý chi phí dự án xây dựng, đưa các dự án xây dựng vốn đầu tư công ngày càng phát triển, kích cầu nền kinh tế phát triển nhanh chóng.
- Góp phần hoàn thiện công tác quản lý chi phí dự án xây dựng vốn đầu tư công về mặt phát triển kinh tế - xã hội và còn mang lại giá trị về tinh thần đời sống con người. HVTH: Đinh Văn Hiền Trang 3 Luận văn Thạc Sĩ GVHD: PGS. Phạm Hồng Luân 1. Kết cấu luận văn Hình 1.3 : Kết cấu luận văn.
CHƯƠNG 2 : TỔNG QUAN 2. Tổng quan về cơ sở lý luận về dự án xây dựng vốn đầu tư công 2. Các khái niệm và phân loại 2.1 Khái niệm HVTH: Đinh Văn Hiền Trang 4 Luận văn Thạc Sĩ GVHD: PGS. Phạm Hồng Luân Đầu tư công là hình thức vốn nhà nước đầu tư vào các dự án phát triển mục tiêu kinh tế - xã hội, phi thương mại.
[2] Vốn đầu tư công là khái niệm dùng để chỉ nguồn vốn mà Nhà nước chi tiền ngân sách ra, để đầu tư vào các dự án cần thiết phục vụ đời sống của nhân dân và sự phát triển của an sinh – xã hội. [2] Dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công chính là các dự án xây dựng sử dụng toàn bộ hoặc một phần vốn đầu tư công, phục vụ cho công cuộc phát triển công trình xây dựng, kết cấu hạ tầng xây dựng, vật chất kỹ thuật, chuyển đổi thành tài sản cố định đưa vào hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước như công trình công cộng,giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế… để thu được lợi ích dưới các hình thức khác nhau, tạo điều kiện kích cầu thúc đẩy nền kinh tế đất nước nói chung và tp HCM nói riêng cải thiện và tăng trưởng.2 Khái niệm “Hiệu quả” công tác quản lý chi phí dự án đầu tư công Hiệu quả là một phạm trù kinh tế phản ánh mức độ sử dụng tài nguyên các nguồn lực sẵn có cho các thực thể và nền kinh tế để đạt được tốt nhất các mục tiêu đã nêu với chi phí thấp nhất, được định lượng bằng cách so sánh giữa đầu ra và chi phí đầu vào. [2] Quản lý chi phí dự án xây dựng vốn đầu tư công là một hoạt động dưới sự giám sát của một đơn vị chủ quản, các ban ngành liên quan đến lĩnh vực đầu tư xây dựng, các cơ quan trong hệ thống hành chính và được thực hiện để hỗ trợ các nhà đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng và nhiệm vụ của mình Đại diện chủ sở hữu của Nhà nước trong các dự án đầu tư; ngăn chặn tác động tiêu cực đến dự án, kiểm tra, kiểm soát và ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực sử dụng vốn nhà nước để tránh thất thoát, lãng phí nguồn vốn ngân sách nhà nước [3]” Dựa vào khái niệm trên, chúng ta có những hiểu biết sau: Đầu tư công là ảnh hưởng có tổ chức, có sự quản lý và sắp xếp của Nhà nước, qua sự quản lý và hoạt động của con người đối với các thể chế đóng vai trò quan trọng trong bộ máy nhà nước để hỗ trợ các nhà đầu tư thực hiện đúng nhiệm vụ và trách nhiệm của mình. Chức năng và nhiệm vụ của người đại diện quyền sở hữu tài sản thuộc sở hữu nhà nước trong dự án xây dựng; ngăn ngừa lãng phí NSNN khi đầu tư dự án xây dựng; HVTH: Đinh Văn Hiền Trang 5 Luận văn Thạc Sĩ GVHD: PGS.
Phạm Hồng Luân giám sát, thanh tra, thường xuyên kiểm tra ngăn ngừa các sai phạm trong sử dụng vốn đầu tư công nhằm tránh thâm hụt, lãng phí ngân sách quốc gia; đảm bảo hoạt động đầu tư dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tư công để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội ( KT-XH ) tốt nhất với chi phí tối ưu. Khi các yêu cầu này được đáp ứng, hoạt động quản lý chi phí dự án xây dựng vốn đầu tư công sẽ đảm bảo yêu cầu là hiệu quả đầu tư.2 Nội dung chính của dự án vốn đầu tư công Tương tự các dự án đầu tư khác thì dự án xây dựng sử dụng vốn ĐTC cũng có các nội dung chính như sau: - Mục tiêu của dự án đầu tư xây dựng : đưa ra định hướng sẽ đạt được khi thực hiện đầu tư dự án. Cụ thể là khi được đầu tư, dự án này sẽ đem lại lợi ích gì cho địa phương. - Các kết quả của dự án: sau khi dự án đầu tư hoàn thành sẽ thu được kết quả, có thể định lượng, được tạo ra từ các hoạt động khác nhau của dự án.
Đây là điều kiện cần thiết để thực hiện các mục tiêu của dự án đầu tư xây dựng - Các hoạt động của dự án: “là những nhiệm vụ hoặc hành động được thực hiện trong dự án để tạo ra các kết quả nhất định. Những nhiệm vụ hoặc hành động này cùng với một lịch biểu và trách nhiệm cụ thể của các bộ phận thực hiện sẽ tạo thành kế hoạch làm việc của dự án. - Các nguồn lực: gồm có vật chất, tài chính và con người cần thiết để tiến hành các hoạt động của dự án. Giá trị hoặc chi phí của các nguồn lực này chính là vốn đầu tư cần cho dự án.
