CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CÔNG TAC QUAN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC DAM BẢO AN TOAN HO CHUA 1.1 Đặc điểm, vai trò, nội dung của của đảm bảo an toàn hỗ chứa nước.1 Một số khái niệm 1.1 Khái niệm quản lý Hiện nay có nhiều cách giải thích thuật ngữ quản lý, có quan niệm cho rằng quản lý là cai tị cũng có quan niệm cho ring quán lý là diéu hành, điều khiển, chỉ huy [1], Quan niệm chung nhất về quản lý được nhiễu người hip nhận do điều khiểi học dara như khiển sau: Quin lý là sự tác động định hướng bắt kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tyhỏa và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định. Quan niệm này. không những phủ hợp với hệ thống may móc thiết bi, 20 thể sống, ma còn phủ hợp với một tập thể người, một tổ chức hay một cơ quan nhà nước [2] Khi niệm quản lý theo nghĩa họp ức là quân lý xã hộ) như sau: uốn ý lồ sự rác tong chỉ us, đu khiến các quá trình xã hội và hành ví hoạt động của con người để chủng phát triển ph hợp với quy luật, đạt tới mục dich đã để ra và ding ý chỉ của "người quản lý 1) Quan lý Xã hội là một yếu tổ hết sức quan trọng không thể thiểu trong đời sống xã hội ‘Xa hội phát triển cảng cao thi vai trò của người quản lý cảng lớn và nội dung quản lý cảng phức tạp.2 Khái niệm quản lý nhà nước “Trong hệ thống các chủ thé quả lý xã hội Nhà nước là chủ thể duy nhất quản lý toàn din, toàn diện bằng pháp luật. Cụ thể như sau: ~ Nhà nước quản lý toàn dân là nha nước quản lý toản bộ những người sống va làm.
việc trên lãnh thổ quốc gia, bao gồm công din và những người không phải là công dân Nhà nước quản lý toàn diện là nhà nước quản lý toàn bộcác inh vực của đồi sống xã hội theo nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo lãnh thổ, Nhà nước quản ý toàn bộ các Hah vực đời sống xã hội có nghĩa là các cơ quan quản lý điều 5 chỉnh mọi khía cạnh hoạt động của xã hội trên cơ sở pháp luật quy định. -Nhả nước quản lý bằng pháp luật là nhà nước lấy pháp luật làm công cụ xử lý các hành vi vi phạm pháp luật theo luật định một cách nghiêm minh. Vay Quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội mang tính quyên lực nhà nước, được sử dụng quyển lực nhà nước dé điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của. con người dé duy trì, phải triển các mỗi quan hệ xã hội.
trật tự pháp luật nhằm thực kiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước [1] (Quan lý xã hội là thực hiện các chức năng tổ chức nhằm tạo những điều kign cần thiết để dat những mục đích déra trong quả trình hoạt động chung của con người rong xã hội. Vì vậy, từ khi xuất hiện nhà nước, quản lý xã h được nhà nước đảm nhận. Nhung, quản lý xã hội không chỉ do nhà nước với tư cách là một tổ chúc chính trị đặc. biệt thực hiện, mà còn do tắt cả các bộ phận khác cấu thành hệ thống chính trị thực.
hiện như: các chính ding, tổ chức xã hội Ở góc độ hoạt động kinh tổ, văn hoá - xã hội, chủ thể quản lý xã hội còn là gia đình, các tổ chức tư nhân. Quin lý nhà nước là các công việc của nhà nước, được thực hign bởi tt cả các cơ quan nhà ms ; cũng có khi do nhân. in trực tgp thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu hoặc do các tổ chức xã hội, các cơ quan xã hội thực hiện nếu được nhà nước giao quyển. thực hiện chúc ning nhà nước.
Quản lý nhà nước thực chất la sự quan lý có tinh chất nha nước, đo nha nước thực hiện thông qua bộ máy nhà nước trên cơ sở quyển lực nhà. nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của Chính phủ là hệ thống cơ quan được thành lập để chuyên thực hiện hoạt động quản lý nhà nước.3 Khái niệm hỖ chứa nước ä những lòng chủo hoặc vùng tring của bé mặt tái đắt chứa đầy mước và không nỗt lién với biển (theo dink nghĩa của Tve-bô-ta-rôp A.L) [3], đôi khi khác với nước chảy (sông) người ta định nghĩa hỗ như là những kho nước với dòng chảy trản hoặc. với chế độ trao đổi nước chậm chap. Mặc dù hỗ gặp trong thiên nhiên rt da dang song giữa các hỗ cũng vẫn có thé chia ra các kiểu có những tính chit giống nhau.
Theo đặc điểm của lòng hồ có thể chia ra các kiểu hỗ đập, hoặc hỗ chin (ao). hỗ lông chao và hỗ hỗn tp. Hồ chita nước cũ ự được hiểu là "Cổng nh tích nước và đi tt dong chy nhằm căng cấp nước cho các ngành kính tế quốc dân, sản xuất điện năng, cắt giảm lĩcho vững hạ lưu v. [4] Hồ chứa nước bao gồm long hb để chứa nước và các công nh (hay hạng mục công ảnh) su 3) Đập chin nước để tích nước và dũng nước tạo hỗ; b) Công trình xa lũ để tháo lượng nước thừa ra khỏi hồ để điều tiết lava đảm bảo an toàn cho đập chắn nước; ©) Công trình lấy nước ra khỏi hỗ để cung cấp nước; đ) Công trình quản lý vận hành; ) Theo yêu cầu sử dụng, một số hồ chứa nước có thể có thêm công trình khác như công trình xả bùn cát, tháo cạn hồ; công trình giao thông thủy (âu thuyén, công trình.
chuyển ti, bến cng.) giao thông bộ: công mình cho cá i Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn hỗ chứa nước được hiểu chung là công mình được hình thành bởi đập ding nước và cúc công trình cỏ liên quan cỏ nhiệm vụ trữ nước, điều tết ding chiy, cùng cắp nước cho như cầu ding nước và cải thiện mỗi trưởng. ‘An toàn đập, hồ chứa nước là việc thực hiện các biện pháp thiết ké hi công, quản lý, khai thác nhằm bảo đảm an toàn cho đập, hd chứa nước, các công trình có liên quan, san toàn cho người và tai sản vùng hạ đu đập.2 Đặc điền cia hỗ chứu mước Hỗ chứa nước là một loại hồ nhân tạo, chúng được hình thành do kết quả của việc xây dung các hỗ chứa nước, hủy điện, cải tạo thiên nhiên v. của con người. Vi hỗ được tao ra dùng cho mục đích trữ nước nên còn được gọi là kho nước, Do có nhiều ưu điểm trong khai thác tổng hợp như vậy nên hỗ chứa được xây dựng nhiều trên thé giới cũng như ở nước ta.
Việt Nam nằm ở vùng nhiệt đới gió mùa, trong năm chia làm hai mùa rỡ rệt, mia mưa kéo đài 5 đến 6 tháng với tổng lượng mưa chiếm từ 80 đến 85% tổng lượng mưa cả năm, trong 6 đến 7 thing còn li của mùa khô lượng mưa chỉ chiếm 15 đến 20%, với dòng chảy trong sông sẽ có mùa lũ và cạn cũng như tỷ lệ phân phối các mù tương ứng với mia mưa. Điễu đỏ bit buộc chúng ta phải xây dựng hỗ chia để diều it lượng nước phân bổ bit hop lý đó. Mat khác về dia hình địa mạo, ba phần tr diện tích đất liền là vùng đổi núi, điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho việc xây dựng và khai thie các hỗ chứa nước, đáp ứng như cầu cho các ngành kinh tẾ quốc din 1g thing hồ chứa nước ở Việt Nam phát triển qua nhiễu giai đoạn khác nhau, mỗi một giải đoạn gắn iễn với sự phát triển kinh tế của đắt nước khác nhau, các hd chứa nước 6 tuổi đời cao nhất là hơn 40 năm, còn hằu hết chi từ 10-30 năm tr lại đây. Trước giải phóng việc xây dựng hi chứa còn ít và mang tính chit địa phương nhỏ lẻ, hỗ sơ thiết ké thiếu, thất lạc nhiều.
Số hỗ chứa xây dựng cho đến 1975 chiếm 33. Giai đoạn sau giải phóng đến 1985 việc xây dựng hỗ chứa khá phát triển do nhủ mở rộng sản xuất nông nghiệp. Số hỗ xây dựng trong 10 năm này chiếm 36. Giai đoạn từ 1985 đến nay chiếm 30,1%.
Như vậy số hồ chứa đưa vào sử dụng trên 10 năm. chiếm trên 23 tổng số hỗ chứa cả nước. 4 Phân loại hỗ chứa - Căn cứ vào tính chất hoặc nhiệm vụ chủ yếu của hỗ chia hỗ chứa nước ra thành 2 loại: Hồ chứa nước thủy lợi, hồ chứa nước thủy điện. ~ Can cử vào nguồn gốc và phương pháp hình thành.
Có thể chỉ ra + Loại hỗ do dip đập ngăn chặn các eo ruộng bậc thang, ngăn các đỗi núi hình thành. Loại hỗ này có đặc điểm là diện tích nhỏ, độ sâu không lớn, cầu tạo đơn giản (thường số thể gọi à ao). Diện tích từ vải ba becfa đến vải chục hecta. Tuy diện tích nhỏ nhưng sé lượng eit nhiều, phân bổ khắp nơi nên nỗ có ý nghĩa rit lớn tong đồi sống của người dân.
Ví dụ hồ Thủy Tiên (Thiên An) + Loại hỗ chứa hình thành do việc dip đập ngăn suối mà hình thành. Loại này số lượng cũng khá nhiều và phân bố chủ yếu ở ving trung du va ở miền núi. Tinh chất chủ yếu là phục vụ thủy lợi, một số kiêm phát điện hoặc chuyên phát điện nhưng với qui mô nhỏ. + Loại dp những suối nhỏ cỏ diện ch từ vài chục tới vải tram hecta + Loại đắp những suối lớn hoặc chùm các suối có diện tích đến gin 1000 ha.
Ví dụ hd chứa Suối Hai có diện tích trung bình 750 ha và khi mực nước lên cao nhất đạt 950 ha + Loại hỗ do. đập ngân các con sông nhỏ hình thành. Loại này số lượng cũng khả nhiễu và chủ yếu phân bổ ở miễn núi hoặc hỗn hợp giữ trung du và miền núi. + Loại hỗ do dip đập ngăn các con sông tương đối lớn hình thành.
Thuộc loại này ở Việt Nam có những hỗ chứa sau: Hổ Thác Bà (ngăn sông Chay), Hỗ Hỏa Bình (ngăn. sông Đà), Hé Trị An (ngăn sông Đồng Nai), Hé Du Tiếng (ngăn sông Sai Gòn). ~ Căn cứ vào vị tr địa lý và địa hình vùng ngập: Có thé chia hỗ chứa nước ra thành hỗ chứa miề núi, rung đu và vùng Tây Nguyên ~ Căn cứ khác: như mức độ định dưỡng của nước, vào năng sut nuối cá. |, Đỗi với các công trình thủy lợi, hỗ chứa nước thường được Phân cấp và phân loại "nh sau: * Phân cắp công trình hd chia nước: Công trình hồ chứa nước được phân thành 5 cắp sắp đặc biệt, cắp I, cdp I, cấp II và cắp 1V [4 Bảng 1.