Luận văn thạc sĩ giải pháp phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại ngân hàng thương mại cổ phần xuất khẩu việt nam

Khám phá giải pháp phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại ngân hàng thương mại cổ phần xuất khẩu Việt Nam trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Trần Thị Kiều Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Thân Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Tại Eximbank
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 1.2. Tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại quốc tế
• 1.2.1. Điều kiện để ngân hàng được phép tài trợ thương mại quốc tế
• 1.2.2. Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế thông dụng
• 1.2.2.1. Tài trợ cho nhà nhập khẩu
• 1.2.2.2. Tài trợ cho nhà xuất khẩu
• 1.2.2.3. Bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.2.4. Bao thanh toán
• 1.2.3. Vai trò của hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.2.4. Những bài học kinh nghiệm về phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế ở một số ngân hàng trên thế giới
• 1.2.4.1. Kinh nghiệm từ một số ngân hàng trên thế giới
• 1.2.4.1.1. Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc – Korea Eximbank
• 1.2.4.1.2. Ngân hàng Hồng Kông và Thượng Hải - HSBC
• 1.2.4.1.3. Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc – China Exim Bank
• 1.2.4.2. Bài học kinh nghiệm đối với các NHTM Việt Nam
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Một số hoạt động kinh doanh chính của Eximbank
• 2.2. Thực trạng hoạt động tài trợ thương mại tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam
• 2.2.1. Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế tại Eximbank
• 2.2.1.1. Kinh doanh ngoại tệ để đáp ứng nhu cầu tài trợ xuất nhập khẩu
• 2.2.1.2. Cho vay tài trợ nhập khẩu, cố định tỷ giá bán ngoại tệ
• 2.2.1.3. Cho vay tài trợ nhập khẩu có bảo hiểm tỷ giá
• 2.2.1.4. Cho vay tài trợ xuất khẩu sau khi giao hàng
• 2.2.1.5. Cho vay tài trợ xuất khẩu bằng đồng Việt Nam, lãi suất ngoại tệ
• 2.2.1.6. Dịch vụ bảo lãnh
• 2.2.1.7. Dịch vụ bao thanh toán
• 2.2.2. Phân tích hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại
• 2.2.3. Đánh giá hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại tại ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam
• 2.2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.3.2. Những khó khăn và hạn chế còn tồn tại
• 2.2.3.2.1. Cơ cấu thanh toán xuất nhập khẩu chưa cân đối
• 2.2.3.2.2. Sản phẩm thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại vẫn còn chưa đa dạng
• 2.2.3.2.3. Chưa tập trung nhiều vào dịch vụ hỗ trợ
• 2.2.3.2.4. Cung ứng ngoại tệ còn hạn chế
• 2.2.3.2.5. Phòng tín dụng chưa am hiểu thấu đáo về nghiệp vụ thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại
• 2.2.3.2.6. Công nghệ thông tin hỗ trợ hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại còn hạn chế
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ Ở NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển trung và dài hạn của Eximbank
• 3.2. Giải pháp phát triển tài trợ thương mại quốc tế ở Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam
• 3.2.1. Những giải pháp vĩ mô
• 3.2.1.1. Ngân hàng nhà nước cần cơ cấu chính sách tài trợ xuất nhập khẩu hợp lý
• 3.2.1.2. Hoàn thiện khung pháp lý hỗ trợ cho hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.2.1.3. Hoàn thiện cơ chế lãi suất và ổn định tỷ giá hối đoái
• 3.2.2. Những giải pháp vi mô tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam
• 3.2.2.1. Xây dựng quy trình xét duyệt hồ sơ tín dụng tài trợ thương mại chuyên nghiệp
• 3.2.2.2. Hoàn thiện chính sách tín dụng của Eximbank
• 3.2.2.3. Thực hiện các biện pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.2.2.4. Tăng cường công tác huy động vốn
• 3.2.2.5. Vay từ các tổ chức tín dụng khác
• 3.2.2.6. Đa dạng hóa sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế
• 3.2.2.7. Tham gia đồng tài trợ với các tổ chức tài chính khác
• 3.2.2.8. Tăng cường công tác tiếp thị khuyến mãi trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tài trợ thương mại quốc tế

Tài trợ thương mại quốc tế là một hoạt động quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng, giúp các doanh nghiệp thực hiện giao dịch xuất nhập khẩu một cách hiệu quả. Tài trợ thương mại không chỉ đơn thuần là việc cung cấp vốn mà còn bao gồm các dịch vụ hỗ trợ như bảo lãnh, bao thanh toán và các hình thức tín dụng khác. Hoạt động này đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Theo thống kê, các ngân hàng thương mại như Eximbank đã có những bước tiến đáng kể trong việc cung cấp dịch vụ tài trợ thương mại, từ đó góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Việc hiểu rõ về tài trợ thương mại quốc tế sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình giao dịch và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu.

II. Thực trạng hoạt động tài trợ thương mại tại Eximbank

Eximbank đã khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực tài trợ thương mại quốc tế thông qua việc cung cấp đa dạng các sản phẩm dịch vụ. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy vẫn còn nhiều thách thức mà ngân hàng phải đối mặt. Cụ thể, tín dụng xuất khẩu và tín dụng nhập khẩu tại Eximbank chưa thực sự phát triển đồng đều, dẫn đến sự mất cân đối trong cơ cấu tài trợ. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tài trợ thương mại còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Để cải thiện tình hình, Eximbank cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng các sản phẩm tài trợ, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng và thị trường.

III. Giải pháp phát triển tài trợ thương mại quốc tế tại Eximbank

Để phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, Eximbank cần thực hiện một số giải pháp chiến lược. Đầu tiên, ngân hàng cần hoàn thiện khung pháp lý và chính sách tài chính để hỗ trợ cho hoạt động này. Việc xây dựng quy trình xét duyệt hồ sơ tín dụng chuyên nghiệp sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả trong hoạt động tài trợ. Thứ hai, Eximbank nên đa dạng hóa các sản phẩm tài trợ thương mại, bao gồm các hình thức bảo lãnh và bao thanh toán, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp. Cuối cùng, việc tăng cường công tác tiếp thị và khuyến mãi sẽ giúp ngân hàng thu hút thêm khách hàng và nâng cao nhận thức về dịch vụ tài trợ thương mại của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế toàn cầu, đặc biệt đối với các ngân hàng thương mại tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Từ khi Việt Nam gia nhập WTO vào năm 2006, tốc độ phát triển thương mại quốc tế tăng trưởng mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu tài trợ thương mại ngày càng cao. Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) là một trong những ngân hàng tiên phong trong lĩnh vực này, với mạng lưới đại lý rộng khắp 65 quốc gia và vốn điều lệ đạt 8.800 tỷ đồng năm 2010. Tuy nhiên, hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Eximbank vẫn còn nhiều hạn chế như sản phẩm chưa đa dạng, công nghệ hỗ trợ còn yếu và rủi ro tỷ giá cao.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Eximbank trong giai đoạn 2006-2010, đánh giá những kết quả đạt được và tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển hiệu quả hơn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế, hoạt động thanh toán quốc tế và các dịch vụ hỗ trợ tại Eximbank trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của Eximbank, góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và ổn định thị trường ngoại hối quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến ngân hàng thương mại và tài trợ thương mại quốc tế. Trước hết, lý thuyết về ngân hàng thương mại nhấn mạnh vai trò trung gian tài chính, huy động vốn và cung cấp tín dụng cho nền kinh tế. Lý thuyết này giúp hiểu rõ các nghiệp vụ nguồn vốn, sử dụng vốn và dịch vụ ngân hàng trong bối cảnh thị trường tài chính hiện đại.

Thứ hai, mô hình tài trợ thương mại quốc tế được xây dựng dựa trên các khái niệm về tín dụng chứng từ (L/C), nhờ thu chứng từ, bảo lãnh ngân hàng và bao thanh toán. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C): Cam kết thanh toán của ngân hàng phát hành khi nhà xuất khẩu xuất trình chứng từ phù hợp.
• Nhờ thu chứng từ (Documentary Collection): Ngân hàng thu hộ tiền từ nhà nhập khẩu dựa trên bộ chứng từ hàng hóa.
• Bảo lãnh ngân hàng (Bank Guarantee): Cam kết bồi thường của ngân hàng khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng.
• Bao thanh toán (Factoring): Mua lại các khoản phải thu chưa đến hạn để cung cấp vốn lưu động cho doanh nghiệp.

Khung lý thuyết này giúp phân tích các sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế, đánh giá hiệu quả và rủi ro trong hoạt động của ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Số liệu tài chính và báo cáo thường niên của Eximbank giai đoạn 2006-2010.
• Báo cáo tài chính và số liệu hoạt động của các ngân hàng thương mại cùng hệ thống.
• Tài liệu pháp luật, quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các thông lệ quốc tế như UCP 600, URC 522.
• Các bài viết, nghiên cứu chuyên ngành và báo cáo thị trường tài chính.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê số liệu tài chính, dư nợ tín dụng, doanh số thanh toán quốc tế.
• So sánh tỷ trọng các sản phẩm tài trợ thương mại và đánh giá sự biến động qua các năm.
• Phân tích SWOT để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức.
• Phân tích so sánh với các ngân hàng trong nước và quốc tế để rút ra bài học kinh nghiệm.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động tài trợ thương mại quốc tế của Eximbank trong giai đoạn 2006-2010, với số liệu chi tiết về dư nợ, doanh số thanh toán và các sản phẩm tín dụng. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và khả năng thu thập dữ liệu đầy đủ, đảm bảo tính khách quan và chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng doanh số thanh toán quốc tế ổn định: Doanh số thanh toán quốc tế của Eximbank tăng từ 922 triệu USD năm 2003 lên 3.190 triệu USD năm 2009, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 25-30% trong giai đoạn trước khủng hoảng. Năm 2009, dù chịu ảnh hưởng khủng hoảng tài chính, doanh số vẫn đạt mức tăng trưởng 20,51%.

2. Cơ cấu doanh số thanh toán cân đối: Tỷ trọng thanh toán xuất khẩu và nhập khẩu tương đối đồng đều, với chênh lệch giảm từ 1.300 triệu USD năm 2008 xuống còn 910 triệu USD năm 2009, góp phần ổn định cán cân thanh toán quốc gia.

3. Dư nợ tín dụng tăng mạnh: Tổng dư nợ cho vay khách hàng doanh nghiệp năm 2009 đạt 26.827 tỷ đồng, tăng 89,55% so với năm 2008. Dư nợ ngoại tệ tăng 98,6%, đạt 6.204 tỷ đồng, trong khi dư nợ nội tệ tăng 86,4%, đạt 29.762 tỷ đồng. Tuy nhiên, dư nợ bằng nội tệ chiếm tỷ trọng cao 74%, ảnh hưởng đến khả năng tài trợ thương mại quốc tế vốn chủ yếu bằng ngoại tệ.

4. Sản phẩm tài trợ thương mại còn hạn chế: Eximbank cung cấp các sản phẩm chính như cho vay tài trợ nhập khẩu cố định tỷ giá, cho vay có bảo hiểm tỷ giá, cho vay tài trợ xuất khẩu sau giao hàng, bảo lãnh và bao thanh toán. Tuy nhiên, các sản phẩm như xác nhận L/C, chuyển nhượng L/C, L/C giáp lưng và tài trợ trước giao hàng còn rất hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng trưởng doanh số thanh toán quốc tế và dư nợ tín dụng là do Eximbank tận dụng được mạng lưới đại lý rộng khắp và chính sách hỗ trợ lãi suất của Chính phủ. Việc cân đối tỷ trọng thanh toán xuất nhập khẩu giúp giảm áp lực ngoại tệ và ổn định tỷ giá. Tuy nhiên, tỷ lệ dư nợ ngoại tệ thấp so với nội tệ cho thấy hạn chế trong huy động vốn ngoại tệ, làm giảm khả năng cạnh tranh trong tài trợ thương mại quốc tế.

So với các ngân hàng lớn như Vietcombank, Eximbank có thị phần thanh toán quốc tế nhỏ hơn nhưng vẫn giữ vị trí hàng đầu trong nhóm ngân hàng TMCP. Sản phẩm tài trợ thương mại chưa đa dạng và công nghệ hỗ trợ còn yếu là những điểm hạn chế cần khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh số thanh toán quốc tế, biểu đồ cơ cấu dư nợ tín dụng theo loại tiền tệ và bảng so sánh thị phần thanh toán quốc tế giữa các ngân hàng. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét xu hướng phát triển và các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế: Phát triển các sản phẩm như xác nhận L/C, chuyển nhượng L/C, L/C giáp lưng và tài trợ trước khi giao hàng nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Mục tiêu tăng tỷ trọng sản phẩm mới lên 30% tổng doanh số tài trợ trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban phát triển sản phẩm Eximbank.

2. Tăng cường huy động vốn ngoại tệ: Áp dụng các chương trình huy động vốn ngoại tệ linh hoạt, ưu đãi lãi suất để nâng tỷ trọng vốn ngoại tệ từ 25% lên 40% tổng vốn huy động trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng kinh doanh ngoại tệ và marketing.

3. Nâng cao năng lực nhân sự và công nghệ: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng về nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế, đồng thời đầu tư hệ thống công nghệ thông tin hiện đại hỗ trợ xử lý giao dịch nhanh chóng, an toàn. Mục tiêu hoàn thành trong 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự và công nghệ thông tin.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế: Mở rộng mạng lưới ngân hàng đại lý, hợp tác đồng tài trợ với các tổ chức tài chính quốc tế để chia sẻ rủi ro và nâng cao khả năng tài trợ. Mục tiêu ký kết ít nhất 5 hợp đồng hợp tác mới trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban quan hệ quốc tế.

5. Tăng cường công tác tiếp thị và khuyến mãi: Triển khai các chương trình quảng bá sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế, tổ chức hội thảo, đào tạo khách hàng nhằm nâng cao nhận thức và thu hút khách hàng mới. Mục tiêu tăng 20% số khách hàng doanh nghiệp sử dụng dịch vụ trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng marketing và chăm sóc khách hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại: Các ngân hàng TMCP trong nước có thể áp dụng các giải pháp và bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, cải thiện sản phẩm và dịch vụ, tăng cường năng lực cạnh tranh.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu sẽ hiểu rõ hơn về các hình thức tài trợ thương mại, lựa chọn sản phẩm phù hợp để tối ưu hóa nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan có thể tham khảo để hoàn thiện chính sách, khung pháp lý hỗ trợ hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, góp phần ổn định thị trường ngoại hối và phát triển kinh tế.

4. Học giả và sinh viên ngành kinh tế tài chính - ngân hàng: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết, số liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu, là tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu và học tập về ngân hàng thương mại và tài trợ thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tài trợ thương mại quốc tế là gì?
   Tài trợ thương mại quốc tế là hoạt động cung cấp tín dụng và dịch vụ tài chính của ngân hàng nhằm hỗ trợ nhà xuất khẩu và nhập khẩu trong quá trình thanh toán và thực hiện hợp đồng thương mại quốc tế. Ví dụ, ngân hàng cấp tín dụng chứng từ để nhà xuất khẩu nhận tiền trước khi hàng được giao.

2. Eximbank có những sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế nào?
   Eximbank cung cấp các sản phẩm như cho vay tài trợ nhập khẩu cố định tỷ giá, cho vay có bảo hiểm tỷ giá, cho vay tài trợ xuất khẩu sau giao hàng, bảo lãnh ngân hàng và bao thanh toán. Tuy nhiên, một số sản phẩm như xác nhận L/C còn hạn chế.

3. Tại sao dư nợ ngoại tệ thấp ảnh hưởng đến tài trợ thương mại?
   Tài trợ thương mại quốc tế chủ yếu sử dụng ngoại tệ để phù hợp với giao dịch quốc tế. Dư nợ ngoại tệ thấp làm hạn chế khả năng cho vay bằng ngoại tệ, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu khách hàng xuất nhập khẩu.

4. Làm thế nào để giảm rủi ro tỷ giá trong tài trợ thương mại?
   Ngân hàng có thể áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như giao dịch quyền chọn ngoại tệ, hợp đồng kỳ hạn và hoán đổi ngoại tệ. Eximbank đã triển khai cho vay nhập khẩu có bảo hiểm tỷ giá giúp khách hàng giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá.

5. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng trong tài trợ thương mại quốc tế?
   Bảo lãnh ngân hàng tạo sự tin cậy cho các bên trong hợp đồng thương mại quốc tế, đảm bảo nghĩa vụ tài chính được thực hiện. Ví dụ, bảo lãnh thực hiện hợp đồng giúp nhà nhập khẩu yên tâm về việc nhà xuất khẩu sẽ giao hàng đúng cam kết.

Kết luận

• Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Eximbank đã có sự tăng trưởng ổn định về doanh số thanh toán và dư nợ tín dụng trong giai đoạn 2006-2010.
• Cơ cấu thanh toán xuất nhập khẩu cân đối góp phần ổn định cán cân thanh toán và tỷ giá quốc gia.
• Sản phẩm tài trợ thương mại còn hạn chế về đa dạng và công nghệ hỗ trợ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển.
• Đề xuất các giải pháp đa dạng hóa sản phẩm, tăng huy động vốn ngoại tệ, nâng cao năng lực nhân sự và công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cường tiếp thị.
• Nghiên cứu là cơ sở quan trọng để Eximbank và các ngân hàng thương mại khác phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế hiệu quả hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Các đơn vị liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12-24 tháng để nâng cao năng lực tài trợ thương mại quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia. Độc giả quan tâm có thể liên hệ Eximbank để tìm hiểu thêm về các sản phẩm và dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ 1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một loại ngân hàng trung gian, đã hình thành và phát triển gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Sự phát triển của hệ thống NHTM có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển nền kinh tế hàng hóa và ngược lại, nếu nền kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn như hiện nay là kinh tế thị trường thì NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và là một định chế tài chính không thể thiếu. Luật các tổ chức tín dụng định nghĩa “NHTM là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan”. Tuy nhiên, cách tiếp cận thận trọng nhất là xem xét ngân hàng trên phương diện những loại hình dịch vụ cung cấp, theo nghĩa, đó, NHTM là các tổ chức tài chính cung cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất như tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính khác so với bất kì một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.

Như vậy ngân hàng thương mại là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường. Nhờ hệ thống định chế này mà các nguồn tiền vốn nhàn rỗi sẽ được huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để có thể cho vay phát triển kinh tế. Từ đó có thể nói bản chất của ngân hàng thương mại được thể hiện qua các điểm chính: NHTM là một tổ chức kinh tế và NHTM hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng Các nghiệp vụ của ngân hàng thương mại: - Nghiệp vụ nguồn vốn: Nghiệp vụ huy động nguồn vốn là hoạt động tiền đề có ý nghĩa đối với ngân hàng cũng như đối với xã hội. Trong nghiệp vụ này, NHTM được phép sử dụng những công cụ và biện pháp cần thiết mà luật pháp cho 123doc - 5- phép để huy động các nguồn tiền nhàn rỗi trong xã hội làm nguồn vốn tín dụng để cho vay đối với nền kinh tế.

Thành phần nguồn vốn của ngân hàng thương mại gồm: vốn điều lệ, các quỹ dự trữ, vốn huy động, vốn đi vay, vốn tiếp nhận, vốn khác - Nghiệp vụ sử dụng vốn: Nghiệp vụ cho vay và đầu tư là nghiệp vụ sử dụng vốn quan trọng nhất, quyết định đến khả năng tồn tại và hoạt động của NHTM. Ðây là các nghiệp vụ cấu thành bộ phận chủ yếu và quan trọng của tài sản Có của ngân hàng. Thành phần tài sản Có của ngân hàng bao gồm dự trữ, cho vay, đầu tư, tài sản Có khác. + Về dự trữ: Hoạt động tín dụng của ngân hàng nhằm mục đích kiếm lời, song cần phải bảo đảm an toàn để giữ vững được lòng tin của khách hàng.

Muốm có được sự tin cậy về phía khách hàng, trước hết phải bảo đảm khả năng thanh toán. Muốn vậy các ngân hàng phải để dành một phần nguồn vốn không sử dụng nó để sẵng sàng đáp ứng nhu cầu thanh toán. Phần vốn để dành này gọi là dự trữ. NHTW được phép ấn định một tỷ lệ dự trữ bắt buộc theo từng thời kỳ nhất định, việc trả lãi cho tiền gởi dự trữ bắt buộc do chính phủ qui định.

Dự trữ bao gồm dự trữ sơ cấp và dự trữ thứ cấp. + Cấp tín dụng: bao gồm Nghiệp vụ cho vay: đây là nghiệp vụ trong đó NHTM sẽ cho người đi vay vay một số vốn để sản xuất kinh doanh, đầu tư hoặc tiêu dùng, khi đến hạn người đi vay sẽ hoàn trả vốn và lãi. Ngân hàng phải kiểm soát được người đi vay và kiểm soát được quá trình sử dụng vốn. Người đi vay có ý thức trả nợ nên bắt buộc phải quan tâm đến việc sử dụng làm sao có hiệu quả để hoàn trả nợ vay.

Trong nghiệp vụ cho vay thì mức độ rủi ro rất lớn, không thu hồi được vốn vay hoặc trả không hết hoặc không đúng hạn do chủ quan hoặc khách quan. Do đó khi cho vay các ngân hàng cần sử dụng các biện pháp bảo đảm vốn vay như thế chấp, cầm cố. Chiết khấu: Ðây là nghiệp vụ cho vay gián tiếp mà ngân hàng sẽ cung ứng vốn tín dụng cho một chủ thể và một chủ thể khác thực hiện việc trả nợ cho ngân hàng. 123doc - 6- Các đối tượng trong nghiệp vụ này gồm hối phiếu, kỳ phiếu, trái phiếu và các giấy nợ có giá khác Và một số nghiệp vụ khác như cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng… + Về đầu tư: Khoản mục đầu tư có vị trí quan trọng thứ hai sau khoản mục cho vay, nó mang lại khoản thu nhập lớn và đáng kể của ngân hàng thương mại.

Trong nghiệp vụ này, ngân hàng sẽ dùng nguồn vốn của mình và nguồn vốn ổn định khác để đầu tư dưới các hình thức như hùn vốn mua cổ phần, cổ phiếu của các công ty, mua trái phiếu chính phủ, chính quyền địa phương, trái phiếu công ty… Các hoạt động kinh doanh dịch vụ của ngân hàng: Những dịch vụ ngân hàng ngày càng phát triển vừa cho phép hỗ trợ đáng kể cho nghiệp vụ khai thác nguồn vốn, mở rộng các nghiệp vụ đầu tư, vừa tạo ra thu nhập cho ngân hàng bằng các khoản tiền hoa hồng, phí …có vị trí xứng đáng trong giai đoạn phát triển hiện nay của ngân hàng thương mại. Các hoạt động này gồm: - Các dịch vụ thanh toán thu chi hộ cho khách hàng như chuyển tiền, thu hộ séc, dịch vụ cung cấp thẻ tín dụng, thẻ thanh toán… - Dịch vụ thanh toán quốc tế. - Nhận bảo quản các tài sản quí giá, các giấy tờ chứng thư quan trọng của công chúng - Kinh doanh mua bán ngoại tệ, vàng bạc đá quí. - Tư vấn tài chính, giúp đỡ các công ty, xí nghiệp phát hành cổ phiếu, trái phiếu… 1.2 Tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại quốc tế Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế là hoạt động tín dụng được các ngân hàng cung ứng cho nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu để thanh toán tiền hàng.

Để thực hiện thành công nghiệp vụ xuất nhập khẩu, bên cạnh vấn đề chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm thì vấn đề tài trợ thương mại quốc tế cũng rất cần được quan tâm và chú trọng. Sự phát triển ngày càng tăng trong hoạt động thương mại quốc tế và số lượng thành viên tham gia hoạt động này ngày càng lớn đã làm cho nhu cầu về hoạt động tài trợ thương mại quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết. Do vậy, việc tạo điều 123doc - 7- kiện thuận lợi về tài chính là công cụ của các ngân hàng TMCP hỗ trợ cho khách hàng của mình có được lợi thế cạnh tranh bên cạnh những yếu tố khác như giá, chất lượng, thời hạn cung ứng và dịch vụ thương mại. Hoạt động thương mại quốc tế càng phát triển thì các hình thức thanh toán quốc tế cũng rất đa dạng và tất yếu sẽ dẫn đến sự đa dạng của các hình thức tài trợ thương mại quốc tế.

Mỗi một hình thức thanh toán quốc tế đòi hỏi phải có một hình thức tài trợ tương ứng để phục vụ và phù hợp với tính chất của mỗi hình thức. Ngược lại hoạt động tài trợ thương mại quốc tế là cơ sở tạo lòng tin cho khách hàng trong giao dịch thương mại quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình lưu thông hàng hóa và tạo nên sức mạnh cạnh tranh trên toàn thế giới. Cạnh tranh về thanh toán sẽ dẫn đến sự thắng lợi của mọi cạnh tranh khác trong hoạt động thương mại quốc tế.1 Điều kiện để ngân hàng được phép tài trợ thương mại quốc tế Hiện nay, hầu hết các ngân hàng thương mại đều cung ứng dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế. Mỗi ngân hàng có những chính sách và đặc điểm riêng về quy mô hoạt động, vốn, nhân sự, kinh nghiệm, tuy nhiên, nhìn chung về cơ bản, điều kiện để ngân hàng được phép hoạt động tài trợ thương mại quốc tế như sau: - Đội ngũ cán bộ kinh doanh hoạt động tài trợ thương mại quốc tế phải đủ năng lực và có tính chuyên nghiệp cao vì các nghiệp vụ này liên quan đến thông lệ, tập quán quốc tế và luật pháp quốc gia, do đó, những cán bộ kinh doanh hoạt động tài trợ thương mại quốc tế trước hết phải thạo ngôn ngữ nghiệp vụ, tinh thông nghiệp vụ và giàu kinh nghiệm thực tế.

Các cán bộ này phải được đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ và theo hướng chuyên nghiệp hóa cao như chuyên gia kinh doanh ngoại hối, chuyên gia thanh toán xuất khẩu, chuyên gia thanh toán nhập khẩu, chuyên gia tài trợ xuất nhập khẩu. - Phải xây dựng được một chu trình kinh doanh các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế khép kín vì hoạt động tài trợ thương mại quốc tế gắn chặt với hoạt động ngoại thương, hơn nữa một thương vụ thường phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, làm phát sinh những loại hình nghiệp vụ ngân hàng quốc tế tương ứng như ngân hàng sẽ tham gia với vai trò là ngân hàng mở hay thông báo và xác nhận tín 123doc - 8- dụng thư, tài trợ cho nhà xuất khẩu theo nghiệp vụ tài trợ trước khi giao hàng hay chiết khấu bộ chứng từ hàng xuất, cung cấp các nghiệp vụ mua bán ngoại tệ để nhà nhập khẩu thanh toán cho nhà xuất khẩu hay nhà xuất khẩu bán ngoại tệ để nhận bản tệ trang trải các chi phí đầu vào xuất khẩu - Bảo đảm mối quan hệ chặt chẽ giữa ngân hàng với các cơ quan cung ứng dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu như các tổ chức bảo hiểm và bảo lãnh, Cục xúc tiến thương mại (nếu có). Phải được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, hệ thống kỹ thuật và công nghệ hiện đại đáp ứng các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế, bảo đảm thông suốt với hệ thống ngân hàng thế giới và bảo đảm được an toàn trong kinh doanh của ngân hàng như hệ thống SWIFT, mạng.2 Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế thông dụng 1.1Tài trợ cho nhà nhập khẩu Tài trợ cho nhà nhập khẩu là một hình thức ngân hàng cho doanh nghiệp vay để thanh toán tiền hàng cho nhà cung cấp nước ngoài.