Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) - Chi nhánh Huế

Khóa luận: Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế

• Tác giả: Hoàng Thị Yến
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Nhật Quang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Huế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) - Chi nhánh Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng giữ vai trò huyết mạch trong hệ thống tài chính hiện đại. Tại MSB Chi nhánh Huế, nghiệp vụ này là công cụ cấp tín dụng phi tiền mặt quan trọng. Ngân hàng đóng vai trò bảo đảm nghĩa vụ thanh toán và thực hiện hợp đồng cho khách hàng doanh nghiệp. Bảo lãnh giúp các nhà thầu địa phương tăng cường năng lực cạnh tranh. Giao dịch kinh tế diễn ra an toàn và minh bạch hơn nhờ sự tham gia của tổ chức tín dụng. Doanh thu từ dịch vụ bảo lãnh đóng góp tỷ trọng tích cực vào cơ cấu thu nhập phi lãi của chi nhánh. MSB Huế không ngừng chuẩn hóa quy trình thẩm định để đáp ứng tiêu chuẩn của Ngân hàng Nhà nước. Các sản phẩm bảo lãnh tại chi nhánh bao gồm bảo lãnh dự thầu, thực hiện hợp đồng và tạm ứng. Mỗi sản phẩm được thiết kế linh hoạt theo từng nhóm ngành nghề cụ thể. Khách hàng tiếp cận nguồn tài trợ một cách nhanh chóng với thủ tục tinh giản. Hoạt động này tạo lập cầu nối tin cậy giữa doanh nghiệp với các chủ đầu tư dự án trọng điểm.

1.1. Bản chất và vai trò của nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của tổ chức tín dụng với bên nhận bảo lãnh. Ngân hàng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay khách hàng nếu nghĩa vụ đến hạn không hoàn thành. Doanh nghiệp không phải phong tỏa vốn tiền mặt lớn khi tham gia đấu thầu hay thi công xây lắp. Nghiệp vụ này giúp tối ưu hóa dòng tiền và duy trì hoạt động kinh doanh liên tục. Đối với MSB Chi nhánh Huế, hoạt động bảo lãnh mở rộng mạng lưới khách hàng doanh nghiệp chất lượng. Chi nhánh thu phí dịch vụ ổn định mà không tạo áp lực tức thì lên nguồn vốn huy động.

1.2. Danh mục sản phẩm bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế

MSB Chi nhánh Huế cung cấp cơ cấu sản phẩm bảo lãnh tương đối đa dạng cho thị trường địa phương. Các loại hình phổ biến nhất gồm bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước. Bên cạnh đó, chi nhánh còn thực hiện bảo lãnh bảo hành và bảo lãnh thanh toán tiền mua hàng hóa. Bảo lãnh dự thầu chiếm tỷ trọng doanh số áp đảo do làn sóng đầu tư hạ tầng tại Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp xây lắp và thương mại là đối tượng sử dụng dịch vụ thường xuyên nhất. Quy trình phát hành cam kết được thiết kế chuẩn mực nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho đối tác.

II. Thực trạng rủi ro hoạt động bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế

Giai đoạn 2021 - 2023 ghi nhận sự tăng trưởng rõ rệt về quy mô bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế. Số lượng món bảo lãnh phát sinh năm 2023 đạt 213 món, tăng hơn 61% so với năm 2022. Tuy nhiên, hoạt động này tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro tín dụng và rủi ro pháp lý phức tạp. Tỷ trọng bảo lãnh tập trung quá lớn vào phân khúc dự thầu, chiếm trên 66% tổng giá trị cam kết. Tình trạng này làm giảm tính đa dạng và tăng độ nhạy cảm trước biến động ngành xây dựng. Năng lực tài chính của nhiều nhà thầu vừa và nhỏ tại địa phương còn yếu. Một số doanh nghiệp xuất hiện tình trạng chậm trễ tiến độ thi công công trình. Rủi ro gian lận chứng từ và tranh chấp điều khoản cam kết vẫn luôn hiện hữu. Công tác định giá và quản lý tài sản thế chấp đối mặt nhiều thách thức theo biến động giá bất động sản. Sự suy thoái cục bộ của thị trường bất động sản làm giảm giá trị thực tế của tài sản bảo đảm. Cán bộ tín dụng chịu áp lực thẩm định lớn trong bối cảnh thông tin doanh nghiệp thiếu minh bạch.

2.1. Rủi ro tín dụng và nguy cơ gian lận chứng từ

Bảo lãnh thực chất là nghiệp vụ cấp tín dụng tiềm ẩn rủi ro nợ quá hạn bắt buộc. Khi khách hàng vi phạm hợp đồng kinh tế, ngân hàng buộc phải thanh toán thay ngay lập tức. Số tiền bồi thường này chuyển thành nợ vay bắt buộc với lãi suất phạt rất cao. Bên cạnh đó, hành vi gian lận hồ sơ và làm giả bảo lãnh ngày càng tinh vi. Nhiều đơn vị cố tình sửa đổi số liệu báo cáo tài chính hoặc xuất trình chứng từ khống. Khâu thẩm định năng lực thực thi nếu thiếu thận trọng sẽ dẫn đến thất thoát vốn nặng nề. Do đó, việc nhận diện sớm dấu hiệu rủi ro tín dụng là nhiệm vụ cấp bách tại MSB Huế.

2.2. Hạn chế về cơ cấu danh mục và tài sản bảo đảm

Cơ cấu bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế hiện bộc lộ sự mất cân đối rõ rệt. Sản phẩm bảo lãnh dự thầu chiếm tỷ lệ áp đảo, trong khi bảo lãnh thanh toán chiếm tỷ trọng rất khiêm tốn. Sự phụ thuộc quá mức vào các gói thầu xây dựng công cộng gây rủi ro chu kỳ. Ngoài ra, việc xử lý tài sản thế chấp khi xảy ra tranh chấp gặp nhiều vướng mắc pháp lý. Quy trình phát mại bất động sản thường kéo dài nhiều năm qua các thủ tục tố tụng. Giá trị thị trường của tài sản suy giảm đáng kể sau thời gian dài tranh chấp. Chi nhánh cần hoàn thiện chính sách tài sản bảo đảm để kiểm soát tốt tỷ lệ an toàn vốn.

III. Các giải pháp mở rộng hoạt động bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế

MSB Chi nhánh Huế cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp nghiệp vụ và quản trị. Mục tiêu chiến lược là mở rộng thị phần bảo lãnh song hành cùng kiểm soát rủi ro nợ xấu. Trước hết, ngân hàng phải đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm bảo lãnh ra ngoài ngành xây lắp truyền thống. Các gói bảo lãnh thanh toán và bảo lãnh thực hiện hợp đồng thương mại cần được đẩy mạnh tiếp thị. Ngân hàng cần áp dụng công nghệ số vào quy trình phát hành bảo lãnh điện tử. Số hóa hồ sơ giúp rút ngắn thời gian xử lý và giảm thiểu sai sót tác nghiệp thủ công. Đồng thời, công tác thẩm định tín dụng phải gắn liền với xếp hạng tín nhiệm khách hàng chặt chẽ. Cán bộ quản lý cần giám sát tiến độ thực tế của từng dự án được cấp bảo lãnh. Chi nhánh nên xây dựng chính sách phí dịch vụ linh hoạt theo từng phân khúc đối tác. Mối quan hệ hợp tác với ban quản lý dự án và các doanh nghiệp lớn cần được mở rộng.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm và số hóa quy trình phát hành

Chi nhánh cần tích cực mở rộng các dòng sản phẩm bảo lãnh thương mại và thuế xuất nhập khẩu. Việc giảm phụ thuộc vào bảo lãnh dự thầu sẽ hạn chế rủi ro chu kỳ ngành xây dựng. Song song đó, nền tảng bảo lãnh điện tử (e-Guarantee) phải được triển khai triệt để trên kênh số MSB. Khách hàng doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ trực tuyến và nhận kết quả cam kết nhanh chóng. Chữ ký số và công nghệ chuỗi khối giúp triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ làm giả chứng thư. Tự động hóa quy trình giúp cắt giảm chi phí vận hành và nâng cao trải nghiệm khách hàng tại Huế.

3.2. Nâng cao năng lực thẩm định và kiểm soát rủi ro pháp lý

Năng lực thẩm định năng lực nhà thầu là chìa khóa then chốt ngăn ngừa tổn thất tín dụng. Cán bộ thẩm định cần phân tích dòng tiền thực tế và lịch sử thi công của doanh nghiệp. Việc định giá tài sản bảo đảm phải phản ánh sát diễn biến thị trường bất động sản địa phương. Văn bản cam kết bảo lãnh cần được rà soát câu chữ kỹ lưỡng bởi chuyên viên pháp chế. Các điều khoản bồi thường phải chặt chẽ nhằm tránh kẽ hở pháp lý khi phát sinh tranh chấp. Định kỳ, chi nhánh phải kiểm tra thực địa công trình để giám sát khả năng hoàn thành hợp đồng của khách hàng.

IV. Định hướng phát triển hoạt động bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế

Phát triển hoạt động bảo lãnh là định hướng trọng tâm của MSB Chi nhánh Huế đến năm 2030. Nền kinh tế Thừa Thiên Huế đang chuyển dịch mạnh mẽ với nhiều dự án đầu tư công quy mô lớn. Chi nhánh định hướng trở thành đối tác tài chính uy tín hàng đầu của các liên danh nhà thầu. Ngân hàng sẽ tiếp tục tinh gọn thủ tục hành chính và đẩy mạnh cấp hạn mức bảo lãnh tín chấp. Các doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng xuất sắc sẽ được áp dụng chính sách ưu đãi cạnh tranh. Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò nền tảng trong chiến lược mở rộng. Đội ngũ nhân viên được đào tạo chuyên sâu về luật đấu thầu quốc tế và thông lệ bảo lãnh toàn cầu. Chi nhánh cũng tăng cường hợp tác với các hiệp hội doanh nghiệp trên toàn địa bàn tỉnh. Hoạt động bảo lãnh bền vững sẽ thúc đẩy tăng trưởng tín dụng an toàn và gia tăng lợi nhuận cho MSB Huế.

4.1. Đào tạo nhân sự và hoàn thiện chính sách khách hàng

Đội ngũ chuyên viên khách hàng doanh nghiệp cần được cập nhật thường xuyên kiến thức pháp luật chuyên ngành. Kỹ năng phát hiện rủi ro gian lận và thẩm định hồ sơ kỹ thuật phải được rèn luyện liên tục. Đồng thời, MSB Huế cần xây dựng các gói phí bảo lãnh trọn gói gắn với dịch vụ tài khoản. Doanh nghiệp thân thiết sẽ được hưởng mức phí ưu đãi cùng thủ tục bảo lãnh giải ngân tức thì. Chính sách chăm sóc khách hàng linh hoạt tạo dựng lòng tin và sự gắn kết lâu dài. Sự chuyên nghiệp của nhân sự chính là lợi thế cạnh tranh then chốt trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

4.2. Tác động kinh tế xã hội và định hướng ứng dụng thực tiễn

Nghiệp vụ bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế tạo động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế địa phương. Các công trình hạ tầng giao thông và đô thị được giải ngân thi công đúng hạn cam kết. Doanh nghiệp vừa và nhỏ dễ dàng tiếp cận các gói thầu lớn nhờ sự bảo trợ từ ngân hàng uy tín. Rủi ro chậm trễ hợp đồng thương mại giữa các đối tác được giảm thiểu đến mức tối đa. Những giải pháp đề xuất mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho công tác quản trị tín dụng tại chi nhánh. Mô hình này giúp nâng cao vị thế thương hiệu MSB trên thị trường tài chính miền Trung.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển thương mại đa phương, các giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ và đấu thầu dự án tại Việt Nam gia tăng mạnh mẽ cả về số lượng lẫn quy mô giá trị. Sự mở rộng của các quan hệ kinh tế kéo theo yêu cầu cấp thiết về các công cụ bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nhằm ngăn ngừa tổn thất tài chính và rủi ro từ phía đối tác. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh trong hoạt động tín dụng truyền thống ngày càng gay gắt, buộc các ngân hàng thương mại phải chuyển dịch cơ cấu thu nhập sang mảng dịch vụ phi tiền vay. Nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng ra đời và phát triển như một giải pháp cung cấp sự bảo đảm thanh toán và tài trợ uy tín, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đối tác mà không đòi hỏi ngân hàng phải lập tức xuất quỹ giải ngân.

Tuy nhiên, thị trường tài chính gần đây ghi nhận nhiều vụ việc phát sinh tranh chấp phức tạp liên quan đến cam kết bảo lãnh, trong đó có tình trạng ngân hàng từ chối thực hiện nghĩa vụ thanh toán khi xảy ra sự kiện vi phạm. Để chấn chỉnh và chuẩn hóa hoạt động này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư số 11/2022/TT-NHNN nhằm siết chặt trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia hợp đồng bảo lãnh, chú trọng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên thụ hưởng và thúc đẩy quá trình sàng lọc chất lượng tín dụng ngoại bảng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (MSB) - Chi nhánh Huế, nghiệp vụ bảo lãnh đã từng bước khẳng định vai trò nguồn thu dịch vụ quan trọng, đáp ứng nhu cầu bảo lãnh dự thầu, thực hiện hợp đồng và tạm ứng của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Mặc dù vậy, hoạt động này vẫn đối mặt với những khó khăn nhất định, đặc biệt là sự hạn chế về số lượng nhân sự chuyên trách và sự thiếu đa dạng trong danh mục sản phẩm bảo lãnh.

Nhằm làm rõ thực trạng vận hành và đề xuất giải pháp thúc đẩy mảng dịch vụ này, đề tài "Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (MSB) - Chi nhánh Huế" được tác giả Hoàng Thị Yến thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Phan Nhật Quang tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về bảo lãnh ngân hàng và sự phát triển hoạt động bảo lãnh của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế giai đoạn 2021 - 2023, chỉ ra những kết quả đạt được, các hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
3. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm phát triển và hoàn thiện hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế.
• Phạm vi không gian: Phòng Khách hàng Doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và xử lý dữ liệu hoạt động kinh doanh và bảo lãnh trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2021 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và giáo trình chuyên ngành ngân hàng thương mại:

• Khái niệm bảo lãnh dân sự được xác định theo Khoản 1 Điều 335 Bộ luật Dân sự năm 2015, quy định bảo lãnh là việc người thứ ba cam kết với bên có quyền sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ nếu khi đến hạn mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng.
• Khái niệm bảo lãnh ngân hàng được căn cứ theo Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 (luật số 32/2024/QH15): Bảo lãnh ngân hàng là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết bằng văn bản với bên nhận bảo lãnh về việc sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng bắt buộc phải nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận.
• Các căn cứ pháp lý và quy chế điều hành gồm có: Nghị định số 59/2009/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của ngân hàng thương mại; Thông tư số 11/2022/TT-NHNN ngày 30/09/2022 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về bảo lãnh ngân hàng; Điều lệ tổ chức của MSB; Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0200124891 (thay đổi lần thứ 26 ngày 13/01/2023); Quy chế số QC.004 ngày 18/01/2022 về tổ chức bộ máy; Quy chế số QC.031 ngày 10/03/2016 về phân cấp, ủy quyền và Quyết định số 4401/2023/QĐ-TGDD1 ngày 23/05/2023 của Tổng Giám đốc MSB.

Văn bản làm rõ các đặc trưng cơ bản của bảo lãnh ngân hàng: mối quan hệ đa phương mang tính phụ thuộc lẫn nhau giữa ngân hàng, bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh; tính độc lập tương đối của cam kết bảo lãnh so với hợp đồng gốc; tính chất cam kết gián tiếp; yêu cầu bắt buộc phải lập thành văn bản; hình thức tài trợ dựa trên uy tín; và việc hạch toán ngoại bảng nhưng quản lý rủi ro chặt chẽ như một khoản tín dụng thông thường. Đồng thời, tác giả phân tích 5 chức năng cơ bản của bảo lãnh ngân hàng: chức năng bảo đảm, chức năng tài trợ, chức năng đôn đốc hoàn thành hợp đồng, chức năng hạn chế rủi ro do thông tin bất cân xứng và chức năng đánh giá.

Về phương diện rủi ro, nghiên cứu phân tích rủi ro dưới ba góc độ chủ thể: đối với ngân hàng phát hành (rủi ro tín dụng, rủi ro gian lận chứng từ, rủi ro lừa đảo - giả mạo, rủi ro pháp lý khi xử lý tài sản bảo đảm); đối với bên được bảo lãnh (rủi ro kinh doanh và nguy cơ bị đối tác lừa đảo lập chứng từ giả đòi tiền ngân hàng); và đối với bên thụ hưởng (rủi ro ngân hàng mất khả năng thanh toán, rủi ro chính trị, rủi ro hối đoái).

Để đo lường sự phát triển của hoạt động bảo lãnh (theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu), đề tài sử dụng hệ thống chỉ tiêu định lượng gồm: Doanh số bảo lãnh, Số dư bảo lãnh, Doanh thu từ hoạt động bảo lãnh (tỷ trọng doanh thu bảo lãnh so với thu nhập dịch vụ và so với tổng doanh thu), Dư nợ bảo lãnh quá hạn, Tỷ lệ bảo lãnh quá hạn, cùng Tỷ lệ đáp ứng nhu cầu khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khai thác giáo trình tín dụng ngân hàng (chủ yếu tham khảo Giáo trình Tín dụng Ngân hàng của TS. Hồ Diệu, Học viện Ngân hàng, 2004), văn bản pháp quy, báo cáo ngành và tài liệu tập huấn nội bộ của MSB.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, hồ sơ thống kê của Phòng Khách hàng Doanh nghiệp và Phòng Tổ chức hành chính của MSB Chi nhánh Huế trong 3 năm 2021, 2022 và 2023; kết hợp kỹ thuật ghi chép và quan sát nghiệp vụ tại chỗ.
• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Sử dụng kỹ thuật tổng hợp, so sánh đối chiếu; phân tích dãy số thời gian nhằm đánh giá sự biến động qua các năm; phân tích cơ cấu tỷ trọng, phân tích xu hướng vận động của từng chỉ tiêu bảo lãnh.
• Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp cán bộ quản lý, chuyên viên ngân hàng thông qua phiếu câu hỏi soạn sẵn (tại Phụ lục 1) để ghi nhận ý kiến chuyên môn phục vụ xây dựng giải pháp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển hoạt động bảo lãnh của Ngân hàng thương mại

Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý luận toàn diện về nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng. Tác giả chỉ rõ lịch sử hình thành khái niệm bảo lãnh, phân định ranh giới pháp lý giữa chế định "bảo lãnh" trong quan hệ dân sự - thương mại và chế định "bảo lĩnh" trong tố tụng hình sự. Dưới góc độ quản trị ngân hàng, bản chất của bảo lãnh là nghiệp vụ cấp tín dụng ngoại bảng bằng uy tín, không yêu cầu xuất quỹ trực tiếp tại thời điểm phát hành nhưng tiềm ẩn nghĩa vụ tài chính bắt buộc nếu khách hàng vi phạm hợp đồng gốc.

Tác giả phân loại nghiệp vụ bảo lãnh dựa trên 5 tiêu chí:

1. Theo mục đích: Bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh bảo hành, bảo lãnh hoàn thanh toán, bảo lãnh thuế quan, bảo lãnh tiền ứng trước, bảo lãnh hối phiếu, bảo lãnh phát hành chứng khoán, bảo lãnh vận đơn và bảo lãnh sai sót chứng từ nhờ thu.
2. Theo đối tượng: Bảo lãnh trong nước và bảo lãnh ngoài nước.
3. Theo điều kiện thanh toán: Bảo lãnh vô điều kiện (thanh toán ngay khi có yêu cầu đầu tiên bằng văn bản) và bảo lãnh có điều kiện (yêu cầu xuất trình chứng từ chứng minh vi phạm).
4. Theo phương thức phát hành: Bảo lãnh trực tiếp, bảo lãnh gián tiếp (bảo lãnh đối ứng), bảo lãnh được xác nhận và đồng bảo lãnh.
5. Theo bản chất: Bảo lãnh đồng nghĩa vụ (ngân hàng chỉ thực hiện nghĩa vụ phụ khi bên được bảo lãnh không thực hiện) và bảo lãnh độc lập (nghĩa vụ của ngân hàng hoàn toàn tách rời hợp đồng gốc).

Chương 1 cũng xác lập các điều kiện phát triển hoạt động bảo lãnh từ phía cơ quan quản lý (sự đồng bộ trong chính sách của Ngân hàng Nhà nước, hiệu quả thanh tra giám sát) và từ phía ngân hàng thương mại (năng lực tài chính, mạng lưới quan hệ đại lý, chiến lược kinh doanh, quy trình công nghệ và trình độ nhân sự).

Chương 2: Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế

Chương 2 phản ánh chi tiết bức tranh hoạt động kinh doanh và thực tế triển khai nghiệp vụ bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế. Đơn vị được thành lập ngày 18/03/2011, ban đầu đặt tại 40 Lê Lợi, sau đó chuyển trụ sở sang 14B Lý Thường Kiệt, phường Vĩnh Ninh, TP. Huế vào ngày 12/12/2011, đồng thời quản lý một Phòng giao dịch tại 75 Trường Chinh, phường Xuân Phú, TP. Huế. Bộ máy điều hành gồm Ban Giám đốc và 3 bộ phận tác nghiệp: Bộ phận Quan hệ khách hàng (phân định mảng Khách hàng Doanh nghiệp và Khách hàng Cá nhân), Bộ phận Dịch vụ khách hàng và Bộ phận Vận hành.

Tình hình nhân sự tại chi nhánh có sự gia tăng ổn định về quy mô: năm 2021 có 30 nhân viên, năm 2022 tăng lên 35 người và năm 2023 đạt 36 người. Cơ cấu lao động nam luôn chiếm tỷ lệ trên 54% (56,67% năm 2021; 54,29% năm 2022; 58,33% năm 2023). Đáng chú ý, 100% nhân sự tại chi nhánh đều có trình độ chuyên môn từ Đại học và trên đại học; không có lao động trình độ cao đẳng hay trung cấp.

Về bức tranh tài chính tổng thể giai đoạn 2021 - 2023: Quy mô tài sản và nguồn vốn của chi nhánh tăng trưởng liên tục, từ 750.821 triệu đồng năm 2021 lên 930.000 triệu đồng năm 2022 (tăng 23,86%) và đạt 1.001.124 triệu đồng năm 2023 (tăng 7,65% so với năm 2022). Nguồn vốn huy động năm 2021 đạt khoảng 1.644 tỷ đồng, năm 2022 đạt 1.877 tỷ đồng, trong đó tiền gửi có kỳ hạn chiếm tỷ trọng áp đảo xấp xỉ 89% và 99% nguồn vốn là tiền nội tệ. Lợi nhuận trước thuế năm 2021 đạt 26.940 triệu đồng, năm 2022 ghi nhận mức tăng 51,12% nhờ sự phục hồi sau dịch bệnh, sang năm 2023 có sự điều chỉnh giảm nhẹ 4,84%.

Về hoạt động bảo lãnh:

• Giới hạn mức bảo lãnh: MSB Huế tuân thủ quy định tổng mức cấp bảo lãnh cho một khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có của ngân hàng. Nếu phát sinh nhu cầu vượt hạn mức, chi nhánh sẽ tiến hành đồng bảo lãnh với các tổ chức tín dụng khác.
• Biểu phí và tỷ lệ ký quỹ theo quy định nội bộ của MSB Huế:

STT	Loại bảo lãnh	Thời hạn tối đa	Tỷ lệ ký quỹ
1	Bảo lãnh dự thầu	12 tháng	5%
2	Bảo lãnh bảo hành	36 tháng (+10%)	5%
3	Bảo lãnh thực hiện hợp đồng	36 tháng (+10%)	5 - 10%
4	Bảo lãnh tạm ứng	36 tháng (+10%)	20 - 30%
5	Bảo lãnh thanh toán	12 tháng	10%
6	Bảo lãnh khác (nếu có)	12 tháng	10%

Công thức tính phí bảo lãnh được quy định thống nhất: Phí bảo lãnh = (Số dư bảo lãnh * Mức phí bảo lãnh * Thời hạn bảo lãnh) / 360

Quy trình phát hành bảo lãnh tại chi nhánh vận hành qua 5 bước:

• Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ xin bảo lãnh từ khách hàng (hồ sơ pháp lý, hồ sơ kinh tế/phương án kinh doanh, hồ sơ tài sản bảo đảm).
• Bước 2: Kiểm tra và thẩm định hồ sơ bảo lãnh (phân tích năng lực khách hàng, thẩm định phương án, lập báo cáo thẩm định phê duyệt).
• Bước 3: Ký kết hợp đồng và phát hành cam kết bảo lãnh (thu phí bảo lãnh, quản lý tỷ lệ ký quỹ từ 0% đến 100%).
• Bước 4: Theo dõi, giám sát hợp đồng bảo lãnh và xử lý khi thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh (đôn đốc thực hiện nghĩa vụ, xử lý nhận nợ bắt buộc và tính lãi phạt nếu ngân hàng phải trả thay).
• Bước 5: Giải tỏa bảo lãnh (khi hết hạn, bên thụ hưởng trả văn bản gốc hoặc ngân hàng hoàn thành việc thanh toán bồi hoàn).

Thực tế phát sinh tại MSB Huế cho thấy chi nhánh chỉ thực hiện bảo lãnh trực tiếp và bảo lãnh trong nước, chưa phát sinh bảo lãnh gián tiếp hay bảo lãnh ngoài nước.

Về quy mô và biến động hoạt động bảo lãnh (2021 - 2023):

Chỉ tiêu	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (+/-)	So sánh 2023/2022 (%)
Doanh số bảo lãnh (triệu đồng)	134.981	155.110	198.722	+20.129	+14,91%	+43.612	+28,12%
Số món bảo lãnh (món)	110	132	213	+22	+20,00%	+81	+61,36%
Số dư bảo lãnh (triệu đồng)	32.760	-	-	-	-	+9,51%	-

Về cơ cấu chủng loại năm 2023, bảo lãnh dự thầu chiếm tỷ trọng áp đảo với doanh số 116.618 triệu đồng (tương ứng 66,74% tổng cơ cấu); tiếp theo là bảo lãnh thực hiện hợp đồng đạt 10.431 triệu đồng (chiếm 14,81%); bảo lãnh bảo hành đạt 2.272 triệu đồng (chiếm 7,69%); bảo lãnh thanh toán đạt 2.777 triệu đồng (chiếm 3,41%); bảo lãnh vay vốn đạt 1.523 triệu đồng (chiếm 4,79%); và bảo lãnh tiền ứng trước đạt 1.722 triệu đồng.

Tác giả chỉ rõ các tồn tại: danh mục sản phẩm nghèo nàn, doanh số phụ thuộc quá lớn vào các gói thầu xây lắp công (bảo lãnh dự thầu), các sản phẩm bảo lãnh thanh toán quốc tế chưa được khai thác, quy trình thủ tục đôi lúc còn chậm và số lượng cán bộ phụ trách chuyên trách mảng bảo lãnh tại Phòng Khách hàng Doanh nghiệp còn rất ít.

Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế

Dựa trên chiến lược phát triển chung của MSB và định hướng gia tăng thu ngoài lãi, chương này đề xuất các nhóm giải pháp:

• Giải pháp tăng tính cạnh tranh và mở rộng thị trường bảo lãnh: Mở rộng tiếp cận khách hàng doanh nghiệp ngoài quốc doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) có phương án kinh doanh khả thi; áp dụng chính sách phí linh hoạt theo mức độ xếp hạng tín nhiệm và tỷ lệ ký quỹ; tăng cường quảng bá và tư vấn dịch vụ trọn gói đi kèm tài trợ dự án.
• Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh: Rút ngắn thời gian thẩm định và phê duyệt thư bảo lãnh nhằm đáp ứng tính cấp bách của hồ sơ dự thầu; cải tiến công tác chăm sóc khách hàng và chuẩn hóa hồ sơ mẫu.
• Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động bảo lãnh: Nâng cao chất lượng thẩm định phương án sản xuất kinh doanh và tình trạng pháp lý của bên được bảo lãnh; thẩm định chính xác giá trị và tính thanh khoản của tài sản bảo đảm; duy trì kiểm tra sau phát hành và giám sát chặt chẽ tiến độ thực hiện hợp đồng kinh tế giữa bên được bảo lãnh và bên thụ hưởng; tăng cường đào tạo chuyên môn, pháp luật và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhân sự tín dụng.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực chứng tại đơn vị:

• Đã phản ánh được sự tăng trưởng liên tục về quy mô nghiệp vụ bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế giai đoạn 2021 - 2023: Doanh số bảo lãnh tăng từ 134.981 triệu đồng năm 2021 lên 155.110 triệu đồng năm 2022 (tăng 14,91%) và đạt 198.722 triệu đồng năm 2023 (tăng 28,12%). Số lượng món bảo lãnh phát hành tăng mạnh từ 110 món năm 2021 lên 132 món năm 2022 (tăng 20,00%) và đạt 213 món năm 2023 (tăng 61,36%).
• Xác định rõ cơ cấu sản phẩm bảo lãnh tại chi nhánh: Hoạt động bảo lãnh tập trung chủ yếu vào bảo lãnh dự thầu với tỷ trọng chi phối chiếm tới 66,74% doanh số năm 2023 (đạt 116.618 triệu đồng), tiếp theo là bảo lãnh thực hiện hợp đồng (chiếm 14,81%), trong khi các sản phẩm khác như bảo lãnh bảo hành (7,69%), bảo lãnh vay vốn (4,79%), bảo lãnh thanh toán (3,41%) chiếm tỷ lệ khiêm tốn.
• Tổng hợp và hệ thống hóa đầy đủ cơ sở pháp lý, biểu tỷ lệ ký quỹ (dao động từ 5% đến 30% tùy loại hình), công thức tính phí và quy trình tác nghiệp 5 bước khép kín từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến khâu tất toán/giải tỏa bảo lãnh tại MSB Huế.

Đóng góp của tác giả:

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý thuyết gắn với các văn bản pháp luật mới (Thông tư 11/2022/TT-NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng 2024), cung cấp cái nhìn thực tế về việc áp dụng khung pháp lý tại một chi nhánh ngân hàng cấp tỉnh.
• Đánh giá thẳng thắn các nút thắt nội tại về nhân sự chuyên trách mỏng, danh mục dịch vụ đơn điệu (chỉ dừng lại ở bảo lãnh trực tiếp và bảo lãnh trong nước), từ đó đề xuất hệ thống giải pháp gắn với tình hình cạnh tranh thực tế tại thị trường Thừa Thiên Huế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi nghiên cứu dữ liệu thực tế chỉ giới hạn tại Phòng Khách hàng Doanh nghiệp của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam - Chi nhánh Huế trong khoảng thời gian 3 năm (2021 - 2023).
• Chi nhánh chưa phát sinh hoặc chưa ghi nhận dữ liệu về các nghiệp vụ bảo lãnh ngoài nước, bảo lãnh gián tiếp (bảo lãnh đối ứng) hay đồng bảo lãnh phức tạp, do đó các phân tích thực trạng chủ yếu tập trung vào bảo lãnh trực tiếp trong nước.
• Tác giả tự nhận định do trải nghiệm thực tế tại chi nhánh còn hạn chế nên các đánh giá chuyên sâu về kỹ thuật kiểm soát rủi ro pháp lý trong tranh chấp bảo lãnh chưa được đào sâu chi tiết.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các sản phẩm bảo lãnh quốc tế, bảo lãnh cho các dự án có yếu tố nước ngoài hoặc các hình thức tài trợ ngoại bảng hiện đại khi chi nhánh mở rộng quy mô.
• Nghiên cứu so sánh hiệu quả hoạt động bảo lãnh giữa MSB Chi nhánh Huế với các chi nhánh ngân hàng thương mại khác trên cùng địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Đánh giá tác động toàn diện và dài hạn của việc áp dụng Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đến quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng ngoại bảng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Tài chính doanh nghiệp hoặc Quản trị kinh doanh đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp, báo cáo thực tập hoặc nghiên cứu chuyên đề về nghiệp vụ cấp tín dụng phi tiền vay, bảo lãnh ngân hàng và quản trị rủi ro ngoại bảng.
• Cán bộ tín dụng, chuyên viên quan hệ khách hàng doanh nghiệp và chuyên viên thẩm định tại các ngân hàng thương mại cần tham khảo quy trình xử lý hồ sơ thực tế, cách thức xác định tỷ lệ ký quỹ và phương pháp tính phí bảo lãnh.

Các phần có giá trị tham khảo cao nhất:

• Bảng tổng hợp biểu phí, thời hạn tối đa và tỷ lệ ký quỹ áp dụng cho 6 loại bảo lãnh thực tế tại ngân hàng.
• Sơ đồ và bản mô tả chi tiết quy trình phát hành bảo lãnh 5 bước, bao gồm cả các biện pháp xử lý khi ngân hàng phải thanh toán thay và thủ tục thu hồi nợ phạt.
• Chuỗi số liệu thống kê thứ cấp về doanh số, số món và cơ cấu loại hình bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế giai đoạn 2021 - 2023.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng được khóa luận xác định theo căn cứ pháp lý nào và có bản chất là gì?
Khóa luận căn cứ theo Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 (số 32/2024/QH15). Bản chất của bảo lãnh ngân hàng là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết bằng văn bản với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng nếu khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ; sau đó khách hàng bắt buộc phải nhận nợ và hoàn trả lại số tiền này cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận.

2. Quy định về hạn mức bảo lãnh tối đa cho một khách hàng tại MSB Chi nhánh Huế là bao nhiêu?
Theo quy định nội bộ và quy định chung của ngành, tổng mức bảo lãnh cho một khách hàng tại chi nhánh không được vượt quá 15% vốn tự có của ngân hàng. Trường hợp nhu cầu bảo lãnh của khách hàng vượt quá giới hạn 15% này, ngân hàng sẽ phối hợp với các tổ chức tín dụng khác để thực hiện phương thức đồng bảo lãnh.

3. Tỷ lệ ký quỹ đối với các loại bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế được quy định cụ thể ra sao?
Theo biểu phí của chi nhánh, tỷ lệ ký quỹ được phân bổ theo từng sản phẩm: Bảo lãnh dự thầu là 5%; Bảo lãnh bảo hành là 5%; Bảo lãnh thực hiện hợp đồng từ 5% đến 10%; Bảo lãnh tạm ứng từ 20% đến 30%; Bảo lãnh thanh toán là 10%; và các loại Bảo lãnh khác là 10%.

4. Doanh số và số món bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2021 - 2023?
Cả hai chỉ tiêu đều ghi nhận xu hướng tăng trưởng liên tục: Doanh số bảo lãnh đạt 134.981 triệu đồng (năm 2021), tăng lên 155.110 triệu đồng (năm 2022, tăng 14,91%) và đạt 198.722 triệu đồng (năm 2023, tăng 28,12% so với năm 2022). Số món bảo lãnh thực hiện lần lượt là 110 món (năm 2021), 132 món (năm 2022, tăng 20,00%) và 213 món (năm 2023, tăng 61,36% so với năm 2022).

5. Sản phẩm bảo lãnh nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế năm 2023?
Sản phẩm bảo lãnh dự thầu chiếm tỷ trọng lớn nhất và chi phối toàn bộ hoạt động bảo lãnh tại chi nhánh năm 2023, với doanh số đạt 116.618 triệu đồng, chiếm tỷ lệ 66,74% trong tổng cơ cấu doanh số bảo lãnh.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Thị Yến đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và khung pháp lý điều chỉnh hoạt động bảo lãnh ngân hàng trong bối cảnh các quy định mới của Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đi vào hiệu lực. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực chứng chi tiết về sự tăng trưởng quy mô doanh số và số lượng món bảo lãnh tại MSB Chi nhánh Huế giai đoạn 2021 - 2023, đồng thời chỉ ra thực tế cơ cấu sản phẩm còn phụ thuộc chủ yếu vào bảo lãnh dự thầu. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc đa dạng hóa khách hàng, nâng cao năng lực thẩm định và kiểm soát rủi ro tín dụng ngoại bảng, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị nghiệp vụ tại các chi nhánh ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển hoạt động bảo lãnh của N gân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại N gân hàng TMCP Hàng Hải Việt N am - Chi nhánh Huế Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại N gân hàng TMCP Hàng Hải Việt N am - Chi nhánh Huế Phần III: Kết luận và kiến nghị. 13 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G I: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ PHÁT TRIỂ HOẠT ĐỘ G BẢO LÃ H CỦA GÂ HÀ G THƯƠ G MẠI VIỆT AM 1. Khái niệm bảo lãnh và bảo lãnh ngân hàng 1. Lịch sử ra đời của bảo lãnh Ở nước ta, bảo lãnh là một khái niệm đã xuất hiện từ lâu trong đời sống hằng ngày.

Hai từ bảo lãnh và bảo lĩnh thường được dùng như nhau do cách phát âm của từng vùng miền, nhưng về mặt pháp luật, hai từ này là hai chế định hoàn toàn khác nhau: bảo lãnh chỉ có trong quan hệ pháp luật dân sự, còn bảo lĩnh chỉ có trong tố tụng hình sự. Tùy nhiên nhiều người kể cả cơ quan tố tụng và người tiến hành tố tụng vẫn quen gọi là bão lãnh. Sau này, bảo lãnh được phát triển sang lĩnh vực dân sự và nhiều lĩnh vực khác của đời sống kinh tế xã hội. Bảo lãnh là một trong các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được ưa chuộng trong lĩnh vực hoạt động thương mại do tính hiệu quả của nó.

Bảo lãnh Theo Khoản 1 Điều 335 Bộ luật Dân sự 2015: “Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Các bên có thể thỏa thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh trong trường hợp bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh’’. Bảo lãnh ngân hàng Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2024: “Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận’’. [10] Các bên tham gia trong nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng gồm có: - Bên bảo lãnh là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện bảo lãnh cho bên được bảo lãnh.

Trong trường hợp đồng bảo lãnh, bảo lãnh đối ứng và xác nhận bảo lãnh thì bên bảo lãnh bao gồm cả tổ chức tín dụng ở nước ngoài. 14 - Bên được bảo lãnh là tổ chức (bao gồm cả tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức tín dụng ở nước ngoài), cá nhân được bảo lãnh bởi bên bảo lãnh, bên bảo lãnh đối ứng. - Bên nhận bảo lãnh là tổ chức (bao gồm cả tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức tín dụng ở nước ngoài), cá nhân có quyền thụ hưởng bảo lãnh do bên bảo lãnh, bên xác nhận bảo lãnh phát hành. Đặc điểm, chức năng, vai trò của bảo lãnh ngân hàng 1.

Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng Bảo lãnh là một mối quan hệ mang tính đa phương, phụ thuộc lẫn nhau: Bảo lãnh không chỉ là mối quan hệ giữa hai bên mà là một quan hệ tạo thành trong mối quan hệ nhiều bên bao gồm cả: - Mối quan hệ hợp đồng giữa bên được bảo lãnh và bên hưởng thụ bảo lãnh. - Mối quan hệ hợp đồng giữa bên được bảo lãnh và N gân hàng bảo lãnh. Hợp đồng bảo lãnh sẽ không thể tồn tại nếu không có mối quan hệ trên. Dù có sự phân chia, bao mối quan hệ này liên hệ lẫn nhau và có ảnh hưởng đến nhau Bảo lãnh mang tính độc lập tương đối đối với hợp đồng chính: Khi đồng ý bảo lãnh, ngân hàng phát hành thư bảo lãnh.

Thư bảo lãnh là một hợp đồng giữa ngân hàng và bên thụ hưởng. Hợp đồng này độc lập trong mối quan hệ với hợp đồng cơ sở và là đặc điểm quan trọng trong bảo lãnh ngân hàng Bảo lãnh là cam kết mang tính chất bảo lãnh gián tiếp: N gân hàng bảo lãnh không phải ngay lập tức dùng vốn của mình để thực hiện nghĩa vụ, mà bên có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ chính là bên được bảo lãnh. Chỉ khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thì ngân hàng bảo lãnh mới phải thực hiện thay. Cam kết bảo lãnh ngân hàng phải được lập bằng văn bản: Văn bản bảo lãnh có thể là hợp đồng bảo lãnh, thư, điện, Telex hoặc kí hậu trên các giấy tờ có giá như hối phiếu, lệnh phiếu, giấy nhận nợ ( trong trường hợp giấy tờ có giá quy định phải có sự bảo lãnh của ngân hàng ); nội dung văn bản bảo lãnh phải thể hiện được sự cam kết của ngân hầng đối với bên thụ hưởng bảo lãnh.

Bảo lãnh ngân hàng là hình thức tài trợ thông qua uy tín: Bảo lãnh ngân hàng giúp cho doanh nghiệp có cơ sở vững chắc hơn để thực hiện các hoạt động của doanh nghiệp như vay vốn hay thực hiện hợp đồng… vì ngân hàng 15 cam kết trả thay cho bên thụ hưởng nếu bên được bảo lãnh không hoàn thành nghĩa vụ của mình. N gay cả khi việc trả thay không xảy ra thì ngân hàng cũng đã dung uy tín của mình để đảm bảo cho những hoạt động của doanh nghiệp. Chính vì vậy mà đô tin cậy của bảo lãnh không chỉ chịu ảnh hưởng bởi uy tín của bên được bảo lãnh mà còn phụ thuộc rất nhiều vào uy tín của ngân hàng phát hành bảo lãnh. Bảo lãnh là một hoạt động ngoại bảng nhưng lại được quản lý như nghiệp vụ tín dụng: Bản chất của bảo lãnh là một hình thức tài trợ thông qua uy tín.

Khi phát hành một cam kết bảo lãnh, bản cân đối tài sản của ngân hàng không hề bị thay đổi. Do đó phải nghiệp vụ bảo lãnh được coi là một hoạt động ngoại bảng. Tuy nhiên, trong trường hợp bên được bảo lãnh vi phạm hợp đồng, ngân hàng buộc phải sử dụng nguồn vốn của mình để thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với bên thụ hưởng bảo lãnh. N ếu bên được bảo lãnh chưa hoàn trả ngay cho ngân hàng, ngân hàng sẽ cấp một khoản tính dụng bắt buộc cho bên được bảo lãnh.

Khi đó, nghiệp vụ bảo lãnh se tác động đến bảng cân đối tài sản của ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản và các chỉ tiêu tài chính của ngân hàng. Bởi vậy, tuy là một hoạt động ngoại bảng, bảo lãnh vẫn phải được giám sát và quản lý một cách chặt chẽ như các hình thức cấp tín dụng khác. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng Chức năng bảo đảm: Đây là chức năng quan trọng nhất của bảo lãnh ngân hàng. Chức năng này được thể hiện trước hết bởi việc đảm bảo sự công bằng về nghĩa vụ và quyền lợi của bên được bảo lãnh và bên hưởng thụ bảo lãnh trong việc thực hiện các cam kết.

Đây cũng chính là mục đích ra đơi của bảo lãnh ngân hàng. N goài ra, bảo lãnh ngân hàng còn là công cụ bù đắp cho bên thụ hưởng bảo lãnh những tổn thất gây ra cho phía đối tác không thực hiện các nghĩa vụ. Chức năng tài trợ: Bỏa lãnh ngân hàng còn là công cụ tài trợ về mặt tài chính cho bên được bảo lãnh. Trong nhiều trường hợp, thông qua bảo lãnh ngân hàng, bên được bảo lãnh không phải xuất quỹ, được thu hồi vốn nhanh chóng, được vay nợ hoặc được kéo dài thời gian thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ, tiền nộp thuế,… Vì vậy, mặc dù không trực tiếp cấp vốn, nhưng với việc phát hành bảo lãnh, N gân hàng bảo lãnh đã giúp cho 16 khách hàng được hưởng những thuận lợi về ngân quỹ như khi thực hiện cho vay.

Chức năng đôn đốc hoàn thành hợp đồng: Chức năng này thể hiện thông qua tạo áp lực đối với bên được bảo lãnh trong nỗ lực thực thi các cam kết. Khi nhận được bảo lãnh, bên thụ hưởng bảo lãnh có được sự yên tâm; ngược lại, bên dược bảo lãnh luôn bị hối thúc bởi trách nhiệm trong việc thực hiện nghĩa vụ, bởi nếu vi phạ thì bên được bảo lãnh không chỉ bị mất quyền lợi từ các cam kết, mà còn phải chịu nghĩa vụ tài chính phát sinh ( lãi suất áp dụng đối với khoản nhận nợ bảo lãnh luôn cao hơn lãi suất cho vay thông thường). N hư vậy, bảo lãnh ngân hàng ý nghĩa đốc thúc bên được bảo lãnh thực hiện các cam kết họ đã đưa ra hơn là bồi hoàn. Chức năng hạn chế rủi ro do thông tin không cân xứng: Trong kinh doanh, việc tìm hiểu thông tin về đối tác là rất quan trọng.

Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau như: khoảng cách địa lý, sự khác biệt về tập quán kinh doanh, khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin, chi phí về thông tin lớn, nên luôn tồn tại rủi ro do thông tin không cân xứng. Do đó, bảo lãnh ngân hàng là công cụ hiệu quả góp phần khắc phục nhược điểm này. Chức năng đánh giá: Bất kể một ngân hàng nào trước khi phát hành thư bảo lãnh điều cần phải kiểm tra một cách toàn diện về bên được bảo lãnh như: khả năng tài chính, uy tín, khả năng thực hiện hợp đồng. Mà đây là một vấn đề mà bên thụ hưởng bảo lãnh không có khả năng thực hiện.

Vì vậy điều này cũng sẽ giúp cho bên thụ hưởng bảo lãnh có thể đánh giá tốt hơn về đối tác của mình, phục vụ cho mối quan hệ giữa hai bên. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng Đối với doanh nghiệp: -Với Bên được bảo lãnh: Bảo lãnh N H đóng vai trò như “giấy thông hành” trong các giao dịch mà Bên được bảo lãnh tham gia. N hờ có bảo lãnh N H, DN được đối tác tin tưởng hơn, từ đó nhận được nguồn tài trợ từ đối tác (đối với bảo lãnh tiền ứng trước), hoặc từ các tổ chức tín dụng khác (bảo lãnh vay vốn), lúc đó DN sẽ có đủ khả năng tài chính để thực hiện hợp đồng. Với chức năng đôn đốc hoàn thành hợp đồng thì bảo lãnh còn thúc đNy Bên được bảo lãnh có trách nhiệm hơn và thực hiện hợp đồng đúng quy định hơn.