Chương I: Tổng quan về nghiệp vụ bảo hiểm kết hợp con người. Chương II: Thực trạng triển khai nghiệp vụ bảo hiểm kết hợp con người tại văn phòng khu vực 6 - Chi nhánh Bảo Minh Hà Nội. Chương III: Một số kiến nghị, giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển của nghiệp vụ bảo hiểm kết hợp con người tại phòng bảo hiểm khu vực 6 - Chi nhánh Bảo Minh Hà Nội. Mặc dù có nhiều cố gắng, song do thời gian và trình độ nghiên cứu còn hạn chế nên chuyên đề này không tránh khỏi những thiếu sót nhất định.
Em rất mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy cô và các cô chú cán bộ trong phòng bảo hiểm khu vực 6 để em có thể hoàn thiện đề tài nghiên cứu tốt hơn. Em xin chân thành cảm ơn. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG I: TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM CON NGƢỜI VÀ BẢO HIỂM KẾT HỢP CON NGƢỜI I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO HIỂM CON NGƢỜI.
Sự cần thiết khách quan và tác dụng của bảo hiểm con ngƣời. Sự cần thiết khách quan của bảo hiểm con người. Tại mỗi quốc gia, trong mỗi thời kì, con ngƣời luôn đƣợc coi là lực lƣợng sản xuất chủ yếu, là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế xã hội. Song trong lao động sản xuất cũng nhƣ trong cuộc sống hàng ngày, những nguy cơ rủi ro bởi sự phát triển của lực lƣợng sản xuất, của tiến bộ khoa học kỹ thuật hay do môi trƣờng xã hội nhƣ: ốm đau, bệnh tật, tử vong… vẫn luôn tồn tại và tác động đến nhiều mặt của cuộc sống con ngƣời.
Mặc dù con ngƣời đã có nhiều biện pháp phòng tránh rủi ro (phòng bệnh, chữa bệnh, tiết kiệm, đi vay, đùm bọc tƣơng trợ) nhƣng rủi ro vẫn cứ xảy ra, và bảo hiểm luôn đƣợc coi là biện pháp hữu hiệu nhất để khắc phục hậu quả rủi ro nhằm đảm bảo cho cuộc sống của con ngƣời. BHXH, BHYT thực chất cũng là bảo hiểm con ngƣời và đã xuất hiện từ lâu, song phạm vi đảm bảo cho các rủi ro vẫn còn hạn hẹp. Con ngƣời vẫn luôn quan tâm đến những vấn đề khác nảy sinh trong cuộc sống, chẳng hạn nhƣ: - Việc mất hoặc giảm thu nhập của ngƣời trụ cột trong gia đình ảnh hƣởng đến cuộc sống của con cái và ngƣời thân. Vấn đề lại càng tồi tệ hơn khi vẫn phải chi tiêu hàng ngày trong lúc nguồn thu khác không có.
Có lẽ không một ngƣời trụ cột trong gia đình nào lại muốn những ngƣời đang sống nhờ vào thu nhập của họ phải chịu những khó khăn về tài chính hoặc bị khánh kiệt khi họ gặp phải rủi 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ro (tử vong, mất khả năng lao động) nhất là khi con cái chƣa đến tuổi trƣởng thành. Vì vậy, đối với mỗi cá nhân và gia đình, việc tiết kiệm chi tiêu hiện tại để chuẩn bị cho tƣơng lai, cho việc giáo dục con cái, chuẩn bị hành trang cho con cái vào đời là một biện pháp hết sức thiết thực và có ý nghĩa. - Bên cạnh đó, việc lo cho tuổi già hoặc khi về hƣu đang là vấn đề đƣợc xã hội quan tâm lo lắng và coi trọng. Một số ngƣời khi hết tuổi lao động có thu nhập từ lƣơng hƣu, nhƣng thực tế khó có thể đáp ứng đủ các yêu cầu chi tiêu trong cuộc sống.
Ngoài ra, phần lớn ngƣời già không có lƣơng hƣu phải sống nhờ vào con cái hay vẫn phải lao động vất vả để kiếm sống đang là vấn đề xã hội bức xúc. Đặc biệt tuổi thọ càng cao thì nguồn dự trữ tài chính lại dần bị cạn kiệt. Vấn đề là phải tạo ra công cụ để mọi ngƣời có thể đều đặn dành ra từ thu nhập và tiết kiệm chi tiêu hiện tại của mình những khoản tiền nhỏ mà vẫn đủ để đảm bảo cuộc sống khi về già. - Xã hội ngày càng phát triển, đời sống con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao thì ngƣời ta càng có điều kiện để chăm lo cho bản thân và gia đình.
Ngoài BHXH và BHYT, các dịch vụ bảo hiểm con ngƣời trong bảo hiểm thƣơng mại ra đời là hết sức cần thiết nhằm đáp ứng mọi nhu cầu của các tầng lớp dân cƣ trong xã hội. Bảo hiểm con ngƣời là một trong ba loại hình của BHTM, là hình thức bổ sung cho BHXH, BHYT, nhằm đảm bảo ổn định đời sống cho mọi thành viên trong xã hội trƣớc những rủi ro tai nạn bất ngờ đối với thân thể, tính mạng, sự giảm sút hoặc mất thu nhập và đáp ứng một số nhu cầu khác của ngƣời tham gia. Bảo hiểm con ngƣời phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa các bên thông qua hợp đồng bảo hiểm. So với BHXH, bảo hiểm con ngƣời trong BHTM có đối tƣợng tham gia rộng hơn, quỹ bảo hiểm đƣợc hình thành chủ yếu từ phí bảo hiểm mà 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngƣời tham gia đóng góp, số tiền chi trả căn cứ vào sự thoả thuận và cam kết trong hợp đồng.
Hình thức bảo hiểm chủ yếu ở đây là tự nguyện. Điểm khác nhau rõ nhất là phí bảo hiểm con ngƣời trong BHXH đƣợc xác định căn cứ vào tiền lƣơng của ngƣời lao động do nhà nƣớc quy định, còn trong BHTM phí bảo hiểm phụ thuộc vào nhiều yếu tố và việc tính toán mức phí hết sức phức tạp. Ngoài ra, sự khác nhau còn đƣợc thể hiện ở cơ sở pháp lý của sự cam kết, cơ quan tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, sự khác nhau giữa hai hệ thống bảo hiểm này không tạo ra sự đối lập, mâu thuẫn, mà trái lại chúng bổ sung, hỗ trợ cho nhau.
Các nghiệp vụ bảo hiểm con ngƣời trong BHTM có thể thay thế BHXH trong những trƣờng hợp, những khu vực của nền kinh tế, những nơi mà BHXH chƣa đƣợc thực hiện hoặc có nhƣng không đủ bù đắp phần thu nhập bị giảm sút của ngƣời lao động. Mặc dù ngƣời lao động làm công ăn lƣơng đƣợc hƣởng trợ cấp BHXH, nhƣng đôi khi có những rủi ro, những nhu cầu nằm ngoài phạm vi BHXH, hoặc các khoản trợ cấp BHXH không đáp ứng đƣợc những nhu cầu khắc phục hậu quả rủi ro. Phần chênh lệch và thiếu hụt về mặt tài chính sẽ đƣợc BHTM bù đắp. Nhƣ vậy, các nghiệp vụ bảo hiểm con ngƣời trong BHTM sẽ có vai trò hết sức quan trọng giúp mọi ngƣời chống lại những bấp bênh của cuộc sống trong sự đa dạng và phức tạp của rủi ro.
Tác dụng của bảo hiểm con người. Cũng nhƣ các loại hình bảo hiểm tài sản và bảo hiểm trách nhiệm dân sự, bảo hiểm con ngƣời trong BHTM ra đời có những tác dụng chủ yếu sau: * Đối với mỗi cá nhân: Bảo hiểm con ngƣời góp phần ổn định cuộc sống cho các cá nhân và gia đình, là chỗ dựa tinh thần cho ngƣời đƣợc bảo hiểm. Mặc dù trong thời đại hiện 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nay, khoa học kỹ thuật đã phát triển cao, nhƣng rủi ro bất ngờ vẫn có thể xảy ra và thực tế đã chứng minh rằng nhiều cá nhân và gia đình trở nên túng quẫn khi có một thành viên trong gia đình, đặc biệt thành viên đó lại là ngƣời trụ cột bị chết, hoặc bị thƣơng tật vĩnh viễn. Khi đó gia đình phải chi phí mai táng, chôn cất, chi phí nằm viện, thuốc men, chi phí phẫu thuật và bù đắp những khoản thu thƣờng xuyên bị mất đi.
Khó khăn hơn là một loạt các nghĩa vụ và trách nhiệm mà ngƣời chết chƣa kịp hoàn thành nhƣ: trả nợ, phụng dƣỡng bố mẹ già, nuôi dạy con cái. Dù rằng hệ hống bảo trợ xã hội và các tổ chức xã hội có thể trợ cấp khó khăn, nhƣng cũng chỉ mang tính tạm thời trƣớc mắt chƣa đảm bảo đƣợc lâu dài về mặt tài chính. Tham gia bảo hiểm con ngƣời sẽ phần nào giải quyết đƣợc những khó khăn đó. * Đối với mỗi doanh nghiệp: Bảo hiểm con ngƣời trong BHTM ra đời góp phần ổn định tài chính và sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp, tạo lập mối quan hệ gần gũi, gắn bó giữa ngƣời lao động và ngƣời sử dụng lao động.
Tùy theo đặc điểm ngành nghề và lĩnh vực kinh doanh, các chủ doanh nghiệp thƣờng mua bảo hiểm sinh mạng, bảo hiểm tai nạn cho ngƣời làm công và những ngƣời chủ chốt trong doanh nghiệp nhằm đảm bảo ổn định cuộc sống và tạo ra sự lôi cuốn, gắn bó ngay cả trong những lúc doanh nghiệp gặp khó khăn, tránh cho doanh nghiệp sự bất ổn về tài chính khi mất ngƣời làm công chủ chốt. Nếu doanh nghiệp bị mất họ thì khả năng thu lợi sẽ giảm và công cụ điều hành sẽ gặp nhiều khó khăn. Do vậy, mua Bảo hiểm cho họ, có thể đảm bảo cho doanh nghiệp tránh khỏi sự thua thiệt về tài chính vì những tai nạn rủi ro gây nên mà vẫn có đƣợc những chi phí bù đắp thay thế. * Đối với nền kinh tế và xã hội: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thông qua dịch vụ bảo hiểm con ngƣời, một dịch vụ có đối tƣợng tham gia rất đông đảo, các nhà bảo hiểm thu đƣợc phí để hình thành quỹ bảo hiểm, quỹ này đƣợc sử dụng rất đông đảo, quỹ nà đƣợc sử dụng chủ yếu vào mục đích bồi thƣờng, chi trả và dự phòng.
Khi nhàn rỗi nó là nguồn vốn đầu tƣ hữu ích góp phần phát triển và tăng trƣởng kinh tế. - Bảo hiểm con ngƣời còn là một công cụ hữu hiệu để huy động những nguồn tiền mặt nhàn rỗi nằm ở các tầng lớp dân cƣ trong xã hội để thực hành tiết kiệm, góp phần chống lạm phát. - Bảo hiểm con ngƣời còn góp phần giải quyết một số vấn đề về mặt xã hội nhƣ: tạo thêm công ăn việc làm cho ngƣời lao động, tăng vốn đầu tƣ cho việc giáo dục con cái, tạo ra một nếp sống đẹp, tiết kiệm có kế hoạch. Đặc điểm chung của nghiệp vụ bảo hiểm con ngƣời phi nhân thọ.
* Các loại hình bảo hiểm con ngƣời. Căn cứ vào tính chất rủi ro, bảo hiểm con ngƣời đƣợc chia thành 2 loại: Bảo hiểm nhân thọ. Bảo hiểm con ngƣời phi nhân thọ. Đây là cách phân loại chủ yếu nhất mà nƣớc nào cũng thực hiện.
Trong đó bảo hiểm nhân thọ còn đƣợc đa dạng hoá theo các loại sản phẩm khác nhau. Còn bảo hiểm con ngƣời phi nhân thọ cũng đƣợc chia thành các nghiệp vụ bảo hiểm khác nhau. Hiện nay trên thế giới ngƣời ta thƣờng chia bảo hiểm con ngƣời phi nhân thọ theo các nghiệp vụ sau: Bảo hiểm sinh mạng cá nhân. Bảo hiểm tai nạn con ngƣời 24/24.