Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp. Chương 2: Thực trang về văn hóa doanh nghiệp của công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Tri Thức Mới. Chương 3: Giải pháp để duy trì và phát triển văn hóa doanh nghiệp cho công ty trong việc thu hút và giữ chân nhân viên cho công ty. 3 Luan van CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1.
Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp 1. Khái niệm về văn hóa Từ xưa đến nay, văn hóa vẫn luôn là yếu tố không thể thiếu trong đời sống của mọi cộng đồng, mọi dân tộc. Văn hóa chính là có thể là những hoạt động mang tính chất lễ nghi, phép tắc, tinh thần hay còn có thể là các hình thức nghệ thuật hoặc đơn giản hơn có thể là lối sống có những điểm đặc trưng riêng biệt. Cùng với sự hình thành và phát triển của nhân loại, khái niệm văn hóa càng ngày càng được bổ sung và phát triển thêm những nội dung mới.
Năm 1952, hai nhà nhân chủng học người Mỹ là A.Kluckolm đã sưu tầm được 164 định nghĩa khác nhau về văn hóa. Cho đến nay, con số định nghĩa vẫn tiếp tục tăng lên. Đến năm 1982 tại Hội nghị về văn hóa UNESCO người ta đã đưa ra 200 định nghĩa về văn hóa. Hiện tại, số lượng khái niệm về văn hóa đã tăng lên đến vô vàn, khó mà thống kê hết được.
Văn hóa theo cách tiếp cận về ngôn ngữ, xem xét trên phương diện từ nguyên tức gốc từ, cụm từ văn hóa bắt nguồn từ Châu Âu, hàm chứa hai khía cạnh trồng trọt cây trái tức là thích ứng với tự nhiên, khái thác tự nhiên và giáo dục, đào tạo con người/ cộng đồng để họ trở nên tốt đẹp hơn. Khi du nhập vào Phương Đông, tư văn hóa trong tiếng Hàn cổ bao gồm văn là vẻ đẹp của nhân tính, cái đẹp của tri thức, trí tuệ, con người có thể đạt được bằng sự tu dưỡng của bản thân và cách thức cai trị đúng đắn của nhà cầm quyền, hóa là việc đem cái văn (cái đẹp, cái tốt, cái đúng) để cảm hóa, giáo dục và hiện thực hóa trong thực tiễn, đời sống. Như vậy, văn hóa trong từ nguyên của cả phương Đông và phương Tây đều có nghĩa là sự vun trồng nhân cách con người (bao gồm cả nhân, cộng đồng và xã hội loài người), cũng có nghĩa là làm cho con người và cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Như vậy, ở Phương Đông hay Phương Tây thì văn hóa đều được coi là hoạt động hướng tới việc đưa ra các giá trị Chân, Thiên, Mỹ.
Tiếp cận theo hướng quan niệm và cách hiểu có thể quy về hai cách hiểu chính theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng. Theo nghĩa hẹp, văn hóa là hệ tư tương, các hệ thống và các thể chế di theo nó như văn hóa, nghệ thuật, khoa học, triết học, … Theo nghĩa rộng, định nghĩa về văn hóa cũng có rất nhiều. Năm 1874, công trình Văn hóa nguyên thủy, 4 Luan van nhà nhân chủng học người Anh Edward Bernett Tylor (1871), ông đã đưa ra khái niệm về văn hóa mà đến nay vẫn được sử dụng rộng rãi: “Văn hóa là một phức thể bao gồm kiến thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và mọi khả năng, thói quen, tập quán mà con người với tư cách là thành viên xã hội đạt được”. Cho đến nay, đây là định nghĩa, khái niệm về văn hóa doanh nghiệp được hầu hết các nhà nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp công nhận như là một định nghĩa đầu tiên về văn hóa doanh nghiệp.
Vào năm 1943, Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng đã đưa ra định nghĩa về văn hóa. “Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, phát luật, khoa học, tôn giáo, văn hóa, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn ở và các phương tiện, phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó là văn hóa.” Theo định nghĩa về văn hóa của UNESCO (12/1986), “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và các cộng đồng trong quá khứ, hiện tại qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và cách thể hiện, đó là những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc.” Qua định nghĩa của UNESCO, ta thấy văn hóa là một tổng thể bao gồm tất cả những gì con người kiến tạo nên, văn hóa chính là những nét khác biệt giữa các dân tộc về vật chất cũng như tinh thần. Trong từ điển tiếng Việt, văn hóa được định nghĩa là “Văn hóa là tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử.” Ngoài ra, GS.
TS Trần Ngọc Thêm đã định nghĩa “Văn hoá là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội”. Với định nghĩa này khẳng định văn hóa là những sáng tạo của con người, mang lại giá trị tinh thần. Những giá trị văn hóa này lắng đọng, và kết tinh từ đời sống thực tiễn của con người trong sự tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội mà họ đang sống. Điều đó cũng có nghĩa, không phải tất cả những gì con người tạo ra đều là văn hóa, mà chỉ có những cái đã kết tinh thành giá trị thì cái đó mới là văn hóa.
Từ những khái niệm đã được đưa ra ở trên, ta có thể đưa ra định nghĩa “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và 5 Luan van tích luỹ qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội của mình”. Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp chính là văn hóa của một công ty, một tổ chức đã được nghiên cứu cụ thể và thành xu hướng trên thế giới từ các doanh nghiệp phương Tây từ năm 1980. Từ đó, thuật ngữ “văn hóa doanh nghiệp” đã không còn gì xa lạ nữa, nhất là với những nhà lãnh đạo, kinh doanh. Theo những khái niệm phía trên đã tìm hiê về văn hóa, nếu văn hóa được coi là những giá trị về mặt vật chất và tinh thần, là sự phát triển bền vững của xã hội thì văn hóa doanh nghiệp chính là vật chất, tinh thần là linh hồn của một doanh nghiệp.
Văn hóa và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có mối quan hệ vô cùng thống nhất, chặt chẽ và phụ thuộc vào nhau. Hoạt động kinh doanh của doanh nghiêp là hoạt động để công ty thu lợi nhuận, còn văn hóa giúp doanh nghiệp duy trì, và phát triển bền vững. Nếu công ty có hoạt động kinh doanh tốt đến mấy mà không duy trì và phát triển được văn hóa thì công ty không thể duy trì và phát triển được và ngược lại. Chính vì vậy, văn hóa doanh nghiệp chính là động lực cho sự phát triển của doanh nghiệp còn kinh tế phát triển tốt chính là mảnh đất tốt để phát triển văn hóa.
Định nghĩa về văn hóa doanh nghiệp cũng đang được sử dụng phổ biến và sử dụng rộng rãi là định nghĩa của nhà nghiên cứu Edgar Schein (1992) “Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trong công ty học được trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề với môi trường xung quanh.” “Văn hóa tổ chức là tổng thể những thủ pháp và quy tắc giải quyết vấn đề thích ứng bên ngoài và thống nhất bên trong các nhân viên, những quy tắc đã tỏ ra hữu hiệu trong quá khứ và vẫn cấp thiết trong hiện tại. Những quy tắc và những thủ pháp này là yếu tố khởi nguồn trong việc các nhân viên lựa chọn phương thức hành động và phân tích và ra quyết định thích hợp. Các thành viên của tổ chức doanh nghiệp không đắn đo suy nghĩ về ý nghĩa của những quy tắc và thủ pháp ấy, mà coi chúng đúng đắn ngay từ đầu.” Định nghĩa của nhà xã hội học người Mỹ E. 6 Luan van PGS.
TS Dương Thị Liễu (2008) cũng có định nghĩa về VHDN “Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị chuẩn mực, các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiêp.” Văn hóa doanh nghiệp theo quan điểm của PGS.TS Đỗ Minh Cương được hiểu là “VHDN là một danh văn hóa tổ chức bao gồm những giá trị, những nhân tố văn hóa mà doanh nghiệp làm ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh, tạo nên cái bản sắc của doanh nghiệp và tác động tới tình cảm, lý trí và hành vi của tất cả các thành viên của nó”. Từ những khái niệm trên, có thể thấy rằng VHDN là một sản phẩm từ quá khứ, một di sản mang tính kế thường để doanh nghiệp áp dụng và phát triển hơn nữa ở những thế hệ sau. Đồng thời, văn hóa doanh nghiệp cũng chính là những hoạt động nhằm tạo ra các giá trị, các quan niệm, cách ứng xử, các truyền thống. Khi các yếu tố văn hóa về văn hóa doanh nghiệp đã ghi sâu vào các hoạt động của tổ chức sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và đạt được hiệu quả kinh tế tối ưu cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó thì văn hóa doanh nghiệp cũng có những tác động động nhất định động lực của nhân viên hay những trải nghiệm của khách hàng. Trong bài khóa luận này, khái niệm văn hóa doanh nghiệp tôi sử dụng là quan điểm của PGS.TS Đỗ Minh Cương. Vai trò và đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp 1. Vai trò của văn hóa doanh nghiệp VHDN đã chứng minh được vai trò to lớn của nó tại nhiều quốc gia.
Quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, nó sẽ kéo theo rất nhiều sự thay đổi của các quốc gia, các doanh nghiệp, bởi chỉ có thay đổi và phát triển thì mới có thể sinh tồn và phát triển mạnh mẽ và cạnh tranh được. Để có được điều đó thì văn hóa phát triển cần được phát triển và đề cao hơn bao giờ hết và chứng tỏ được những giá trị của mình.