Luận văn thạc sĩ giải pháp đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và triển khai trong các doanh nghiệp chế biến tại tỉnh vĩnh long

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và triển khai trong các doanh nghiệp chế biến tại tỉnh vĩnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Học
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Giải Pháp Đẩy Mạnh Hoạt Động Nghiên Cứu Và Triển Khai Trong Các Doanh Nghiệp Chế Biến Tại Tỉnh Vĩnh Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 1.1. Một số khái niệm và cách phân loại R&D
• 1.2. Hệ thống đổi mới quốc gia
• 1.3. Lịch sử ra đời của học thuyết hệ thống đổi mới quốc gia
• 1.4. Các thành phần và quan hệ giữa các thành phần trong hệ thống đổi mới quốc gia
• 1.5. Những đặc điểm và thực chất của cách tiếp cận hệ thống đổi mới quốc gia
• 1.6. Vai trò của doanh nghiệp trong hệ thống đổi mới quốc gia
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN TẠI TỈNH VĨNH LONG
• 2.1. Thực trạng, nhu cầu về hoạt động khoa học và công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam
• 2.2. Một số thực trạng, nhu cầu tổng quan của doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.3. Nhu cầu về hoạt động R&D và phát triển công nghệ
• 2.4. Những đề xuất và kiến nghị của doanh nghiệp đối với Nhà nước
• 2.5. Thực trạng, nhu cầu hoạt động R&D của doanh nghiệp chế biến Vĩnh Long
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN TẠI TỈNH VĨNH LONG
• 3.1. Giải pháp về hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đổi mới hệ thống công nghệ tại DN thuộc tầm vĩ mô (cấp Bộ ngành Trung Ương và Chính phủ)
• 3.2. Giải pháp về hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đổi mới hệ thống công nghệ tại doanh nghiệp thuộc tỉnh Vĩnh Long
• 3.3. Những cơ chế và giải pháp thực hiện khuyến nghị ban hành, nhằm đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, triển khai và đổi mới công nghệ đối với doanh nghiệp chế biến tỉnh Vĩnh Long
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Với Chính phủ và Bộ ngành trung ương
• 2. Với UBND tỉnh và Sở ngành địa phương
• 3. Với doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp nâng cao R D cho doanh nghiệp chế biến Vĩnh Long

Hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp chế biến tại tỉnh Vĩnh Long. Việc áp dụng các giải pháp R&D hiệu quả không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn thúc đẩy sự đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đầu tư đúng mức cho hoạt động này. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này.

1.1. Tầm quan trọng của R D trong doanh nghiệp chế biến

R&D là yếu tố quyết định trong việc phát triển sản phẩm mới và cải tiến quy trình sản xuất. Các doanh nghiệp chế biến cần nhận thức rõ ràng về vai trò của R&D trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường.

1.2. Thực trạng hoạt động R D tại Vĩnh Long

Hoạt động R&D tại Vĩnh Long hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa có chiến lược rõ ràng cho R&D, dẫn đến việc đầu tư không hiệu quả. Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để thúc đẩy hoạt động này.

II. Những thách thức trong việc nâng cao R D cho doanh nghiệp chế biến Vĩnh Long

Các doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao hoạt động R&D. Những thách thức này bao gồm thiếu nguồn lực tài chính, thiếu nhân lực có trình độ và cơ sở hạ tầng chưa phát triển. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính cho R D

Nhiều doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long không có đủ ngân sách để đầu tư cho R&D. Điều này dẫn đến việc họ không thể thực hiện các nghiên cứu cần thiết để cải tiến sản phẩm và quy trình sản xuất.

2.2. Thiếu nhân lực có trình độ trong lĩnh vực R D

Sự thiếu hụt nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực R&D là một trong những nguyên nhân chính khiến hoạt động này không phát triển. Doanh nghiệp cần có các chương trình đào tạo và phát triển nhân lực để khắc phục tình trạng này.

III. Giải pháp chính để nâng cao R D cho doanh nghiệp chế biến Vĩnh Long

Để nâng cao hoạt động R&D, các doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long cần áp dụng một số giải pháp chính. Những giải pháp này bao gồm việc cải thiện cơ chế hỗ trợ từ chính phủ, tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu và trường đại học, và đầu tư vào công nghệ mới.

3.1. Cải thiện cơ chế hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách ưu đãi về thuế và tài chính cho các doanh nghiệp đầu tư vào R&D. Điều này sẽ khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong việc đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.

3.2. Tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu

Hợp tác với các viện nghiên cứu và trường đại học sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận được các công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này cũng giúp nâng cao hiệu quả của các hoạt động R&D.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu R D tại Vĩnh Long

Việc áp dụng các giải pháp R&D trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long. Nhiều doanh nghiệp đã cải tiến được quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Các mô hình R D thành công tại Vĩnh Long

Một số doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long đã áp dụng thành công các mô hình R&D, giúp họ cải tiến sản phẩm và quy trình sản xuất. Những mô hình này có thể được nhân rộng cho các doanh nghiệp khác.

4.2. Kết quả đạt được từ hoạt động R D

Kết quả từ hoạt động R&D không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp. Điều này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

V. Kết luận và tương lai của R D trong doanh nghiệp chế biến Vĩnh Long

Tương lai của hoạt động R&D trong các doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự hỗ trợ từ chính phủ, sự chủ động của doanh nghiệp và khả năng hợp tác với các tổ chức nghiên cứu. Việc đầu tư cho R&D sẽ là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển R D trong tương lai

Doanh nghiệp cần có định hướng rõ ràng cho hoạt động R&D trong tương lai, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp để phát triển bền vững.

5.2. Vai trò của R D trong phát triển bền vững

R&D không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Doanh nghiệp cần nhận thức rõ vai trò này để đầu tư đúng mức cho R&D.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy đổi mới công nghệ của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tại Việt Nam, tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư cho R&D còn rất thấp, chỉ khoảng 6,1% doanh nghiệp sản xuất có hoạt động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, trong đó phần lớn là doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tỉnh Vĩnh Long, với hơn 1.300 doanh nghiệp chế biến và sản xuất phụ trợ, chỉ có khoảng 8,3% doanh nghiệp đầu tư cho R&D với tổng kinh phí khoảng 7,12 tỷ đồng năm 2003. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định nhu cầu và đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động R&D trong các doanh nghiệp chế biến tại tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2010-2015, nhằm góp phần nâng cao năng lực đổi mới công nghệ, tăng năng suất lao động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp chế biến nông sản, thực phẩm và sản xuất phụ trợ trên địa bàn tỉnh, với mẫu khảo sát khoảng 200 doanh nghiệp, chiếm 15% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư R&D, đồng thời góp phần phát triển hệ thống đổi mới quốc gia tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: Hệ thống đổi mới quốc gia (National Innovation System - NIS) và mô hình quản lý hoạt động R&D trong doanh nghiệp. Hệ thống đổi mới quốc gia được định nghĩa là mạng lưới các tổ chức, chính sách và mối quan hệ tương tác nhằm tạo lập, chuyển giao và phát triển công nghệ mới, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm. NIS nhấn mạnh tính hệ thống, tính mở và sự phối hợp giữa các thành phần như doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý nhà nước. Mô hình quản lý R&D trong doanh nghiệp tập trung vào ba loại hình nghiên cứu: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm, nhằm phát triển sản phẩm và quy trình mới. Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, đổi mới công nghệ, nghiên cứu và phát triển công nghệ, chuyển giao công nghệ, và chính sách hỗ trợ R&D. Luận văn cũng vận dụng lý thuyết về vòng đời công nghệ và vai trò của chính sách đổi mới trong thúc đẩy hoạt động R&D.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống và đồng bộ, kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và khảo sát thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm kết quả điều tra khảo sát khoảng 200 doanh nghiệp chế biến tại tỉnh Vĩnh Long, chiếm 15% tổng số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, với tỷ lệ phản hồi đạt khoảng 60% trên tổng số doanh nghiệp khu vực chế biến và sản xuất phụ trợ. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng theo quy mô và loại hình doanh nghiệp nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích chuyên gia thông qua hội thảo khoa học. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến 2008, tập trung phân tích tác động của môi trường kinh tế, xã hội và chính sách địa phương đến hoạt động KH&CN và R&D của doanh nghiệp. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng phương pháp chuyên gia để đánh giá và đề xuất giải pháp phù hợp với thực tiễn địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư cho R&D còn thấp: Chỉ khoảng 8,3% doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long có đầu tư cho hoạt động R&D, với tổng kinh phí khoảng 7,12 tỷ đồng năm 2003. Trong đó, phần lớn kinh phí tập trung vào chuyển giao công nghệ sản xuất mới (6,17 tỷ đồng), còn lại là nghiên cứu và tự tổ chức nghiên cứu.

2. Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao: Trong nhóm doanh nghiệp đầu tư cho R&D, 46% lực lượng lao động có trình độ chuyên môn, trong đó 17,22% có trình độ cao đẳng trở lên, cao hơn 1,6 lần so với mức trung bình của khu vực doanh nghiệp trong tỉnh.

3. Chức năng R&D còn hạn chế: Bộ phận R&D tại các doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào chuyển giao và phát triển công nghệ đã có sẵn, chưa chú trọng nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng để tạo ra sản phẩm mới. So với các tập đoàn đa quốc gia, chức năng R&D của doanh nghiệp Việt Nam còn bị bó hẹp, dẫn đến hạn chế trong đổi mới sản phẩm và quy trình.

4. Chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ và hiệu quả thấp: Mặc dù có nhiều chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và hỗ trợ đào tạo, nhưng các doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, thủ tục hành chính phức tạp và thiếu các cơ chế hỗ trợ thực chất để phát triển R&D.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc đầu tư R&D thấp là do doanh nghiệp còn mang tư duy kinh tế bao cấp, thiếu chiến lược kinh doanh phù hợp với hội nhập quốc tế và hạn chế về nguồn lực tài chính, vật lực, tin lực. So sánh với các nước trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư R&D của Việt Nam nói chung và Vĩnh Long nói riêng còn rất khiêm tốn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư R&D theo từng năm và bảng so sánh mức đầu tư R&D trên doanh thu giữa các tỉnh, quốc gia. Kết quả cũng cho thấy vai trò quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao trong thúc đẩy hoạt động R&D, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách hỗ trợ đồng bộ, minh bạch và thiết thực hơn. Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, để nâng cao năng lực đổi mới, doanh nghiệp cần được hỗ trợ về tài chính, đào tạo, chuyển giao công nghệ và cải cách thủ tục hành chính. Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy hoạt động R&D, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ chế ưu đãi thuế và tín dụng: Đề xuất Chính phủ và UBND tỉnh Vĩnh Long ban hành các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu thiết bị nghiên cứu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi phục vụ hoạt động R&D trong vòng 1-3 năm tới.

2. Xây dựng và phát triển Quỹ hỗ trợ phát triển KH&CN: Khuyến khích thành lập Quỹ phát triển KH&CN cấp tỉnh và doanh nghiệp nhằm hỗ trợ tài chính cho các dự án nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sản phẩm, với lộ trình triển khai trong 2 năm đầu và mở rộng quy mô trong 5 năm tiếp theo.

3. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu, quản lý công nghệ cho cán bộ R&D doanh nghiệp, tập trung vào nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực tiễn trong 3 năm tới.

4. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật: Cải cách thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký, cấp phép và hỗ trợ dự án R&D, đồng thời thành lập các trung tâm tư vấn, chuyển giao công nghệ để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc triển khai nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới, thực hiện trong vòng 1-2 năm.

5. Khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học để thúc đẩy chuyển giao công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp khoa học công nghệ, với mục tiêu hình thành các liên kết bền vững trong 3-5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách hỗ trợ hoạt động R&D, giúp nâng cao hiệu quả đầu tư công và tư trong lĩnh vực khoa học công nghệ.

2. Doanh nghiệp chế biến tại địa phương: Các doanh nghiệp có thể tham khảo để hiểu rõ hơn về vai trò, lợi ích và các giải pháp thúc đẩy hoạt động R&D, từ đó xây dựng chiến lược phát triển công nghệ phù hợp.

3. Các viện nghiên cứu và trường đại học: Tài liệu giúp các tổ chức nghiên cứu hiểu nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, từ đó định hướng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển.

4. Các tổ chức tài chính và quỹ hỗ trợ KH&CN: Luận văn cung cấp thông tin về nhu cầu tài chính và các rào cản trong hoạt động R&D của doanh nghiệp, giúp thiết kế các sản phẩm tài chính và chương trình hỗ trợ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long đầu tư cho R&D còn thấp?
   Doanh nghiệp còn hạn chế về nguồn lực tài chính, tư duy kinh doanh chưa phù hợp với hội nhập, thiếu chiến lược đổi mới công nghệ và gặp khó khăn trong tiếp cận các chính sách hỗ trợ.

2. Hoạt động R&D trong doanh nghiệp gồm những loại hình nào?
   Bao gồm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm, tập trung vào phát triển sản phẩm mới, cải tiến quy trình và chuyển giao công nghệ.

3. Chính sách nào hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư R&D hiệu quả nhất?
   Các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và đơn giản hóa thủ tục hành chính được đánh giá là có tác động tích cực nhất.

4. Vai trò của nguồn nhân lực trong hoạt động R&D là gì?
   Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao là yếu tố quyết định để doanh nghiệp thực hiện nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sản phẩm hiệu quả.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tăng cường liên kết với các tổ chức nghiên cứu?
   Doanh nghiệp cần chủ động hợp tác, tham gia các chương trình liên kết, đồng thời chính quyền địa phương và các tổ chức nghiên cứu cần tạo điều kiện về chính sách và hỗ trợ kỹ thuật.

Kết luận

• Hoạt động R&D tại các doanh nghiệp chế biến ở Vĩnh Long còn hạn chế về quy mô và chất lượng, với tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư chỉ khoảng 8,3%.
• Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao là điều kiện thuận lợi nhưng chưa được khai thác hiệu quả trong hoạt động R&D.
• Các chính sách hỗ trợ hiện nay chưa đồng bộ và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
• Cần thiết xây dựng các giải pháp đồng bộ về cơ chế ưu đãi, phát triển quỹ hỗ trợ, đào tạo nguồn nhân lực và cải cách thủ tục hành chính để thúc đẩy hoạt động R&D.
• Luận văn đề xuất lộ trình và giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực đổi mới công nghệ của doanh nghiệp chế biến tại Vĩnh Long trong giai đoạn 2010-2015, góp phần phát triển kinh tế địa phương và hội nhập quốc tế.

Để tiếp tục phát triển, các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời. Hành động ngay hôm nay sẽ giúp doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do nghiên cứu Thời gian qua tại Vĩnh Long và các địa phương khác trong cả nước, hoạt động R&D đã được triển khai khá mạnh dưới hình thức đề tài, dự án, chương trình KH&CN với quy mô từ cấp Nhà nước đến cấp cơ sở. Đa số đề tài/dự án là do các viện nghiên cứu, trường đại học trên địa bàn hoặc ngoài địa bàn thực hiện. Số còn lại là do DN tổ chức thực hiện.

Một số DN lớn có năng lực tài chính, đã dùng kinh phí tự có từ các nguồn thu của DN để thực hiện. Một số DNNVV tiềm lực tài chính có hạn, cũng thực hiện các nhiệm vụ R&D với sự hỗ trợ một phần tài chính từ ngân sách Nhà nước (Bộ, ngành trung ương, UBND tỉnh/thành phố). Tuy nhiên, kết quả từ hoạt động R&D của DN Việt Nam nói chung và Vĩnh Long nói riêng vẫn còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng so với thế giới. Nguyên nhân hạn chế là …hiện nay nhiều doanh nghiệp trong nước còn mang nặng suy nghĩ từ nền kinh tế “bao cấp”, chưa chủ động nghiên cứu xây dựng chiến lược kinh doanh đúng đắn phù hợp với chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế….

Việc đầu tư cho nghiên cứu phát triển, thương hiệu (1), kiểu dáng công nghiệp còn thấp, nhiều doanh nghiệp Việt Nam chi phí quá ít (không đến 1% doanh thu) cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển. Trong một nghiên cứu do Trung tâm thông tin dự báo kinh tế - xã hội quốc gia (Bộ Kế hoạch và đầu tư) thực hiện đã đánh giá về nhu cầu thực tiễn của hoạt động KH&CN nói chung và hoạt động R&D nói riêng là:“ Trong giai đoạn 2011-2020, hoạt động R&D trên thế giới sẽ phát triển mạnh, do các nền kinh tế 1 Khái niệm “phát triển” ở đây cần được hiểu là nghiên cứu - triển khai và phát triển công nghệ, và khái niệm “thương hiệu” được hiểu là những tài sản phi vật chất được bảo hộ theo Luật Sở hữu trí tuệ bao gồm Tên thương mại, Nhãn hiệu hàng hóa, Chỉ dẫn địa lý, Nhãn hàng hóa. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đều nhận thức được vai trò quan trọng của KH&CN đối với sản xuất. Chi cho R&D sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong chi ngân sách quốc gia và đặc biệt là các công ty, tập đoàn xuyên quốc gia …” Cũng theo nhận định của Trung tâm thông tin dự báo kinh tế - xã hội quốc gia "Những thành tựu KH-CN được áp dụng có hiệu quả sẽ trang bị lại về kỹ thuật cho các lĩnh vực chủ yếu của nền kinh tế, từng bước thay thế các tư liệu sản xuất truyền thống bằng tư liệu sản xuất hiện đại, đóng góp 50-60% vào tăng trưởng kinh tế, trong đó 3/5 là do tăng năng suất lao động" [12,129].

Báo cáo của tổ chức UNCTAD (Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên hiệp quốc) cho thấy, trong năm 2002, thế giới đã chi 677 tỉ đô la đầu tư cho R&D, trong đó các tập đoàn xuyên quốc gia đã chi khoảng một nửa. Riêng trong hoạt động R&D của lĩnh vực thương mại, chi phí của các tập đoàn này còn lớn hơn, chiếm 2/3 tổng số chi của toàn thế giới. Trong năm 2003, mức chi cho R&D của mỗi tập đoàn lớn như Ford, Plizer, DamslerChryler, Siemens, Toyota và General Motor đều vượt quá 5 tỉ đô la Mỹ. Mức chi lớn tương tự như thế này chỉ được ghi nhận ở một số nền kinh tế đang phát triển như Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và Braxin.

Cũng từ báo cáo của cơ quan này, hiện nay các DN lớn của thế giới đang chuyển nhiều hoạt động R&D của họ ra nước ngoài và một điểm đến được ưa thích nhất chính là châu Á. Một số quốc gia thành công nhất trong lĩnh vực thu hút các đầu tư R&D của các tập đoàn xuyên quốc gia có thể kể đến là Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan và Singapore. Việt Nam cũng là một trong số các ứng cử viên tiềm tàng cho các đầu tư R&D của các tập đoàn đa quốc gia nhưng vẫn có vị trí đứng sau Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Đài Loan. Một kết quả khảo sát của UNCTAD, là trong số các địa điểm (các nước) có triển vọng hấp dẫn nhất đối với hoạt động đầu tư R&D của các tập đoàn đa quốc gia giai đoạn 2005-2009, Việt Nam tuy đứng ở top 20 của thế giới (thứ 18) nhưng lại chỉ được có 1,5% các tổ chức được khảo sát đề cập tới.

Trong khi đó, 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] con số này của Trung Quốc, nước có triển vọng số 1 thế giới là 61,8% [42, online]. Một trong những lý do chủ yếu mà các tập đoàn xuyên quốc gia còn ngần ngại khi đầu tư các hoạt động R&D vào Việt Nam là cơ sở hạ tầng dành cho nghiên cứu khoa học ở nước ta hiện vẫn còn khá nghèo nàn. Hệ thống đổi mới quốc gia (National Innovation System- NIS) vẫn chưa được vận hành tốt nhất và tốc độ đổi mới công nghệ của các DN Việt Nam vẫn còn quá chậm. Theo một nghiên cứu của PGS.TS Vũ Cao Đàm đăng t rên ta ̣p chí Hoa ̣t đô ̣ng Khoa ho ̣c với tựa đề “ Luâ ̣t KH &CN cầ n quan tâm đế n hoa ̣t đô ̣ng KH&CN trong sản xuấ t” thì nguyên nhân c ủa việc các DN Việt Nam chưa thể tham gia vào các hoạt động R&D chính là các DN còn quá yếu kém về nguồn lực KH&CN, nhất là : “Thiếu rất nhiều loại labo phân tích các thông số kỹ thuật của sản xuất và sản phẩm; hầu như không xí nghiệp nào có xưởng pilot; càng không có các bộ phận R&D để nghiên cứu đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm”[38, online].

Từ thực tiễn của hoạt động R&D ở khu vực DN của Việt Nam nói chung và Vĩnh Long nói riêng, vấn đề khoa học đặt ra cho những nhà hoạch định chính sách cũng như cộng đồng nghiên cứu là cần tạo ra chính sách, cơ chế và tìm kiếm giải pháp thích ứng cho các hoạt động R&D, để thu hút đầu tư của nước ngoài và đẩy mạnh đầu tư ở khu vực DN trong nước. Để tìm hiểu thực trạng và góp phần giải quyết vấn đề khoa học trên, đề tài luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Quản lý KH&CN với tựa đề “Giải pháp đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và triển khai (R&D) trong các doanh nghiệp chế biến tại tỉnh Vĩnh Long”, sẽ bước đầu nghiên cứu thực tiễn hoạt động R&D của các doanh nghiệp công nghiệp chế biến tại Vĩnh Long, thu thập các luận cứ lý thuyết và thực tế, trên cơ sở đó đề xuất, khuyến nghị các giải pháp thích hợp cho Nhà nước và DN ở địa phương, góp phần đổi mới phương thức 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quản lý các hoạt động KH&CN của hệ thống đổi mới quốc gia, trong quá trình hội nhập và phát triển toàn cầu như hiện nay. Lịch sử nghiên cứu 2.Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 2. Đề tài: Giải pháp thúc đẩy ứng dụng kết quả R&D trong đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp ở Bình Định", Nguyễn Thanh Duy, 2006.

Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã phân tích vai trò của đổi mới công nghệ trên cơ sở kết quả R&D với năng lực cạnh tranh của DN, tìm hiểu về các chính sách khuyến khích hoạt động này của Nhà nước. Các giải pháp được tác giả đưa ra nhằm thúc đẩy việc ứng dụng kết quả nghiên cứu gồm: - Nâng cao năng lực nghiên cứu của các tổ chức R&D theo hướng đổi mới tổ chức và cơ chế hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới công nghệ: hỗ trợ các tổ chức R&D chuyển đổi sang cơ chế hoạt động tự chủ và định hướng phát triển liên kết với các tổ chức của Trung ương; hỗ trợ phát triển nhân lực, thông tin, tài chính cho các tổ chức; khuyến khích thực hiện các nhiệm vụ R&D ở địa phương; - Nâng cao năng lực R&D và ứng dụng kết quả nghiên cứu thông qua khuyến khích hoạt động trên một số lĩnh vực ưu tiên. Đề tài: Nghiên cứu sự hình thành phát triển tổ chức và hoạt động R&D trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, Nguyễn Minh Hạnh, 2007. Nghiên cứu của tác giả tập trung việc phân tích lịch sử quá trình hình thành, phát triển của tổ chức và hoạt động R&D trong DNNVV ở nước ta.

Cần nhấn mạnh rằng, phần lớn DN ở nước ta đều là nhỏ và vừa. Trên cơ sở điều tra, khảo sát gần 100 DN, tác giả đã rút ra các yếu tố bên trong cũng như bên ngoài cản trở việc thúc đẩy tổ chức và hoạt động R&D của các DNNVV. Bằng cách đó, tác giả đã đề xuất một số giải pháp chính sách khắc phục sau: 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Nâng cao nhận thức của lãnh đạo các DN về vai trò của hoạt động R&D trong đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh của DN; - Hỗ trợ các DN thực hiện các hoạt động và tổ chức hoạt động R&D thông qua cơ chế miễn giảm thuế, chương trình xác lập nhãn hiệu, xuất xứ hàng hoá, bảo lãnh tín dụng v. Đề tài: Nghiên cứu và đề xuất giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân tỉnh Vĩnh Long - Nhiều tác giả, Hiệp Hội Công thương tỉnh Vĩnh Long, 2006.