chương 1 này. Đây là tiền đề để đưa ra những vấn đề cơ bản về đấu thầu xây lắp các dự án đầu tư xây dựng công trình ở chương 2. 14 CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐẤU THẦU XÂY LẮP CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 2. Tính tất yếu của công tác đấu thầu xây lắp các công trình: Đấu thầu là một phương thức vừa có tính khoa học vừa có tính pháp quy, khách quan mang lại hiệu quả cao, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh và hợp pháp trên thị trường xây dựng.
Đó là một điều kiện thiết yếu để đảm bảo sự thành công cho Chủ đầu tư thông qua tính tích cực, hiệu quả mang lại là hạ giá thành công trình, tiết kiệm chi phí đầu tư, sản phẩm xây dựng được đảm bảo về chất lượng và thời hạn xây dựng. Đấu thầu vừa thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển vừa đẩy mạnh phát triển khoa học kỹ thuật trong xây dựng, đồng thời đổi mới công nghệ thi công từ đó góp phần không nhỏ trong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá nền kinh tế đất nước. Giai đoạn đấu thầu và giao thầu thiết lập cơ sở cho việc xây dựng dự án bằng cách khuyến khích tinh thần chân thật của các nhà thầu, nó có thể cung cấp một cơ hội lớn cho việc cải thiện và tiết kiệm chi phí cho công trình. Ở khâu này sự tham gia của chủ công trình và nhà tư vấn thiết kế với nhà quản lý xây dựng là một yêu tố quan trọng để ra quyết định đấu thầu.
Giai đoạn đấu thầu hết sức quan trọng trong tiến trình thực hiện đầu tư và trong cơ chế thị trường nó có vai trò ngày càng lớn như: 2. Vai trò của đấu thầu với nền kinh tế: Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế: Đấu thầu xây lắp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của các dự án, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của nghành xây dựng trong nước. Đấu thầu xây lắp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về đầu tư xây dựng, giúp hạn chế và loại trừ các tình trạng thất thoát lãng phí vốn đầu tư và các hiện tượng tiêu cực khác trong xây dựng cơ bản. 15 Đấu thầu là động lực, điều kiện để cho các doanh nghiệp xây dựng cạnh tranh lành mạnh trong cơ chế thị trường, thúc đẩy sự phát triển của nghành công nghiệp xây dựng.
Đấu thầu giúp cho Chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu phù hợp nhất: Thông qua đấu thầu xây lắp và kết quả hoạt động giao nhận thầu, Chủ đầu tư sẽ tăng cường được hiệu quả quản lý vốn đầu tư, tránh tình trạng thất thoát vốn đầu tư ở tất cả các khâu của quá trình thi công xây lắp. Thông qua đấu thầu xây lắp Chủ đầu tư sẽ tìm được các nhà thầu tốt nhất có khả năng đáp ứng các yêu cầu của dự án. Đấu thầu sẽ giúp Chủ đầu tư giải quyết được tình trạng lệ thuộc vào nhà thầu duy nhất. Đấu thầu tạo cơ hội nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ kinh tế, kỹ thuật của các bên mời thầu và nhà thầu.
Đấu thầu tạo môi trường lành mạnh giúp các nhà thầu nâng cao khả năng cạnh tranh của mình, tạo sự công bằng và hiệu quả cao trong xây dựng: Nhờ nguyên tắc công khai và bình đẳng trong đấu thầu, các doanh nghiệp xây dựng phát huy đến mức cao nhất cơ hội tìm kiếm dự án, tham gia đấu thầu và ký kết hợp đồng nếu trúng thầu, tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, phát triển sản xuất kinh doanh. Để thắng thầu doanh nghiệp xây dựng phải hoàn thiện về mặt tổ chức quản lý nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ trong việc lập hồ sơ dự thầu cũng như toàn cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp. Thông qua đấu thầu các doanh nghiệp xây dựng sẽ tự nâng cao hiệu quả công tác quản trị tài chính, làm giảm chi phí và thúc đẩy nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doan của doanh nghiệp. Trong xây dựng hiện nay, hình thức đấu thầu là hình thức công bằng nhất, bắt buộc các doanh nghiệp tham gia muốn thắng thầu đều phải tự nâng cao năng lực của mình.
Nhà thầu nào có sức cạnh tranh cao sẽ thắng thầu. Chủ đầu tư dựa trên các tiêu chuẩn 16 được xác định trước để so sánh, lựa chọn nhà thầu, có sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền. Trong sự khách quan công bằng như vậy sẽ tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, sẽ giúp cho việc nâng cao hiệu quả kinh tế của nghành xây dựng nói riêng và hiệu quả kinh tế nói chung. Vai trò của đấu thầu đối với doanh nghiệp xây dựng: Trong cơ chế thị trường hiện nay đã hết thời điểm doanh nghiệp xây dựng nhận được các công trình xây dựng từ cấp trên giao.
Muốn tồn tại, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh thì các doanh nghiệp xây dựng cũng phải tham gia vào thị trường xây dựng để tìm kiếm và giành lấy các dự án. Nhưng không giống như các doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực khác mà đối tượng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng là các công trình xây dựng. Do vậy doanh nghiệp xây dựng muốn duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh không có cách nào khác là tìm kiếm thông tin về các dự án đầu tư và tham gia đấu thầu. Nếu không tham gia đấu thầu hoặc trượt thầu thì doanh nghiệp đó sẽ không tạo đủ công ăn việc làm cho người lao động, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có thể bị đình trệ, thậm chí dẫn đến phá sản.
Vậy có thể nói đấu thầu là tiền đề cơ sở và là nền tảng của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Như chúng ta đã biết dự thầu là hình thức tham gia cạnh tranh trên thị trường xây dựng. Sự cạnh tranh này rất quyết liệt và mạnh mẽ thể hiện ở những khía cạnh: Muốn tham gia đấu thầu thì doanh nghiệp phải có uy tín nhất định trên thị trường, bởi vì nước ta mới áp dụng đấu thầu không lâu mà phần lớn áp dụng hình thức đấu thầu hạn chế. Như vậy khi tham gia đấu thầu doanh nghiệp xây dựng có thể thấy được khả năng và năng lực của mình so với đối thủ như thế nào để có biện pháp duy trì và nâng cao hơn nữa năng lực của mình.
Từ đó uy tín của doanh nghiệp ngày càng được nâng cao, vị thế của doanh nghiệp ngày càng được cải thiện. Khi tham gia đấu thầu các doanh nghiệp xây dựng có điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn, kinh nghiệm cho cán bộ công nhân viên trong đơn vị, tạo điều kiện hoàn thiện về mặt tổ chức. 17 Khi tham gia đấu thầu nhiều và có nhiều cơ hội thắng thầu thì doanh nghiệp sẽ tạo thêm nhiều mối quan hệ với các Chủ đầu tư, cơ quan Nhà nước khác. Điều đó tạo tiền đề cho sự phát triển của doanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp ngày càng mở rộng về quy mô hoạt động.
Như vậy ta có thể nhận thấy đấu thầu có một vai trò hết sức quan trọng, nó là cơ sở, nền tảng, là nhân tố không thể thiếu được trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chính việc tham gia đấu thầu thành công là phải có sự tích luỹ kinh nghiệm, tìm kiếm thông tin đa dạng, và điều quan trọng hơn là phải dựa vào năng lực và vị thế của công ty. Việc tham gia đấu thầu và giành thắng lợi đóng vai trò tích cực trong việc tạo ra công ăn, việc làm, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Từ những điểm nêu trên có thể khẳng định đấu thầu là tất yếu khách quan mà mỗi chúng ta không thể phủ nhận.
Nhân tố ảnh hưởng đến đấu thầu xây lắp: MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ QUÁ TRÌNH ĐÁNH GIÁ HỒ SƠ DỰ THẦU CHẤT LƯỢNG ĐẤU THẦU HỒ SƠ MỜI THẦU, CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH, HỒ SƠ YÊU CẦU PHÊ DUYỆT KẾT QUẢ ĐẤU THẦU Hình 2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đấu thầu 2. Môi trường pháp lý: Chất lượng của hoạt động đấu thầu luôn chịu tác động bởi môi trường pháp lý. Môi trường pháp lý bao gồm Luật và các văn bản dưới Luật liên quan tới đấu thầu. Luật 18 gồm có luật trong nước và luật quốc tế, các văn bản dưới luật cũng vậy, có những quy định do Chính phủ Việt Nam ban hành, có những quy định do các tổ chức quốc tế (WTO, AFTA, ASEAN) ban hành mà Việt Nam khi tham gia vào hội nhập và toàn cầu hoá phải tuân theo.
Về hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu: Hồ sơ mời thầu cần được Chủ đầu tư chuẩn bị rõ ràng, không gây hiểu lầm đối với các bên liên quan, đảm bảo thể hiện rõ các tiêu chuẩn, điều kiện kỹ thuật. Từ đó sẽ đảm bảo tính cạnh tranh lành mạnh, công bằng cho nhà thầu, ngược lại sẽ gây ra tiêu cực, hiểu lầm và dẫn đến khiếu nại. Về công tác đánh giá hồ sơ dự thầu: Việc đánh giá hồ sơ dự thầu là công tác có tính chất quyết định đến chất lượng của công tác đấu thầu. Khi đánh giá hồ sơ dự thầu Chủ đầu tư phải thành lập một tổ chuyên gia độc lập để đảm bảo tính minh bạch, công bằng.
Các thành viên trong tổ phải đánh giá một cách độc lập, khách quan với nhau và kết luận cuối cùng được lấy ra trên cơ sở tổng hợp các đánh giá độc lập. Ngoài ra, chất lượng đội ngũ của tổ chuyên gia như: trình độ, năng lực, kinh nghiệm thực tiễn cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả đấu thầu. Về công tác thẩm định phê duyệt kết quả đấu thầu: Đây là bước thẩm định lại việc đánh giá hồ sơ chấm thầu của tổ chuyên gia và ra quyết định phê duyệt kết quả đấu thầu. Đây là bước cuối cùng trước khi kết quả đấu thầu được công bố.
Và những thông tin liên quan phải được bảo mật tuyệt đối trước khi công bố chính thức nhằm đảm bảo tính công bằng đối với các nhà thầu. Đội ngũ cán bộ thẩm định cũng ảnh hưởng không nhỏ đến công tác đấu thầu. Họ là người rà soát công việc cuối cùng, đưa ra kết luận chính xác nhất để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Vì vậy chất lượng đội ngũ cán bộ thẩm định phải là người am hiểu chuên môn liên quan đến công trình đang thực hiện.
Hệ thống các văn bản pháp luật áp dụng trong đấu thầu: 2.
