LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm trở lại đây, nền kinh tế Việt Nam đang có những bước phát triển mạnh mẽ. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2017 tăng 6,81% so với năm 2016 và cao hơn các mức tăng từ năm 2012 – 2016. Trong đó, hoạt động tài chính, ngân hàng tăng trưởng 8,14% - đây là mức cao nhất trong 7 năm gần đây và đã đóng góp 0.46 điểm phần trăm vào GDP cả nước.
Ngành ngân hàng đã và đang không ngừng tăng trưởng về cả quy mô và chất lượng dịch vụ, tạo dựng uy tín và nhận được sự tin tưởng từ khách hàng. Các ngân hàng liên tục mở rộng phạm vi hoạt động, phát triển nhiều sản phẩm tiện ích để thu hút khách hàng lựa chọn sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Trong bối cảnh đó, mỗi ngân hàng phải tìm ra và phát huy những mặt lợi thế riêng, khắc phục các hạn chế của mình để có thể phát triển, cạnh tranh với các đối thủ khác trong ngành. Ngoài bốn ngân hàng thương mại lớn có vốn Nhà nước: Agribank, VietcomBank, VietinBank, BIDV đã và đang nắm phần lớn thị trường, thì các ngân hàng thương mại cổ phần cũng đang nỗ lực và cạnh tranh mạnh mẽ để tăng thị phần hoạt động.
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng – VP Bank – đã đi vào hoạt động được 25 năm và đang là một trong những Ngân hàng thương mại cổ phần có sự phát triển vượt trội. Không ngoại lệ, VP Bank cũng cần phải phát huy điểm mạnh và khắc phục những mặt còn hạn chế để nâng cao được sức cạnh tranh trên thị trường. Xuất phát từ yêu cầu này, em lựa chọn đề tài nghiên cứu “Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng” làm đề tài nghiên cứu. Tổng quan nghiên cứu 2.
Nghiên cứu nước ngoài Bài nghiên cứu: “The Financial Determinants of Operating Efficiency for Low and High Competitive Banks in Egypt” - 2015 – “Các yếu tố tài chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Ngân hàng tại Ai Cập” do nhóm tác giả Tarek Eldomiaty, Ahmed Fikri, Wael Mostafa và Hager H. Amer thực hiện được đăng trên tạp chí tài chính và quản lý ngân hàng. Nghiên cứu đã xem xét sự đóng góp của các yếu tố tài chính tới hiệu quả hoạt động của các ngân hàng Ai Cập. Kết luận cho thấy: tính cạnh tranh của ngân hàng thể hiện qua hiệu quả hoạt động bị ảnh hưởng tích cực và đáng kể bởi chất lượng tài sản của ngân hàng, độ an toàn vốn, rủi ro tín dụng và thanh khoản.
Nghiên cứu đã đưa ra được mối quan hệ thực tế giữa khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Bài viết: “Improving Bank’s Customer Service on the Basis of Quality Management Tools” – 2016 – “Cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng của Ngân hàng dựa trên công cụ quản lý chất lượng” của nhóm tác giả O. Terehin – đăng trên báo Nghiên cứu châu Âu, Tập XIX – Số phát hành đặc biệt – phần B năm 2016. Bài viết đã nghiên cứu về chất lượng dịch vụ khách hàng tại 1 số ngân hàng trên đất nước Nga, chứng minh giả thuyết việc cải thiện năng lực cạnh tranh ngân hàng có sự đóng góp lớn từ sự hài lòng của khách hàng về chất lượng sản phẩm, dịch vụ.
Từ đó nhóm tác giả đề xuất các quy trình quản lý chất lượng dịch vụ dựa trên các công cụ quản lý chất lượng khác nhau. Nghiên cứu trong nước Cho đến nay đã có khá nhiều đề tài nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Việt Nam. Đề tài “Năng lực cạnh tranh của NHTM Việt Nam trong điều kiện kinh tế quốc tế” - tác giả Nguyễn Thanh Phong - tạp chí Phát triển kinh tế số 223 (2009). 2 Đề tài đã đánh giá Năng lực cạnh tranh của ngân hàng Việt Nam thông qua các tiêu chí: - Quy mô vốn chủ sở hữu - Hệ số an toàn vốn CAR - Chất lượng tài sản Có - Năng lực công nghệ - Nguồn nhân lực Thông qua thực trạng đó, tác giả đề xuất 1 số giải pháp cụ thể với Ngân hàng Thương mại Nhà nước, Ngân hàng thương mại Cổ phần để đảm bảo năng lực cạnh tranh.
Đề tài “Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam – thực trạng và những đề xuất cải thiện” - tác giả Đặng Hữu Mẫn – Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng – đăng trên tạp chí Khoa học và công nghệ, Đại học Đà Nẵng số 6(41). Bài viết đã đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam dựa trên việc phân tích các yếu tố : năng lực tài chính, chất lượng nguồn nhân lực, trình độ công nghệ, thị phần, hệ thống kênh phân phối, phát triển sản phẩm mới và công tác xây dựng và quảng bá thương hiệu. Từ đó, bài viết trình bày một số kiến nghị và đề xuất nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM nội địa trong bối cảnh Việt Nam bắt đầu thực hiện các cam kết đối với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về mở cửa hoàn toàn thị trường dịch vụ ngân hàng. Tuy nhiên thời gian nghiên cứu cũng đã khá lâu và bài viết chỉ đang đánh giá năng lực cạnh tranh của toàn ngành Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam.
Đề tài luận án: "Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương mại cổ phần quốc tế trên thị trường Việt Nam" - tác giả Nguyễn Tú – năm 2014. Luận án đã nghiên cứu hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trên một số các chỉ tiêu chính và tổng hợp thành 4 nhóm tiêu chí để đo lường năng lực cạnh tranh, bao gồm: 3 - Sức mạnh nội tại - Sản phẩm dịch vụ - Thị phần và thương hiệu - Lợi nhuận. Luận án đã thực hiện nghiên cứu và đánh giá, từ đó đưa ra được những đóng góp mới làm cơ sở cho các ngân hàng thương mại tham khảo để tăng năng lực cạnh tranh. Đề tài: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam” – 2016 – Nguyễn Thị Thu Hà – Học viện ngân hàng.
Đề tài đã nêu và phân tích các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam: năng lực tài chính, mức độ rủi ro, nguồn nhân lực, sản phẩm và dịch vụ, … từ đó đánh giá và đưa ra giải pháp tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động qua việc phân tích báo cáo tài chính tại ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – VP Bank” – 2017 – Đỗ Thị Hòa – Học viện ngân hàng. Đề tài phân tích về hoạt động của VP Bank, tập trung chính vào phân tích báo cáo tài chính để đánh giá và đưa ra điểm mạnh, hạn chế của ngân hàng. Từ đó gợi ý một số giải pháp nâng cao, khắc phục và hoàn thiện hoạt động của ngân hàng VP Bank Bài viết “Nâng cao năng lực tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam” của Th.s Hà Thị Thu Phương đăng trên tạp chí Tài chính tháng 1 năm 2018.
Bài viết đã trình bày bối cảnh hội nhập của nền kinh tế thế giới, đưa ra thách thức với ngành ngân hàng Việt Nam. Và để nâng cao được khả năng cạnh tranh của ngân hàng cần có những giải pháp đẩy mạnh năng lực tài chính của ngân hàng: tăng vốn chủ sở hữu, nâng cao chất lượng tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao thương hiệu. Bài viết “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam” của Ths. Đường Thị Thanh Hải đăng trên Tạp chí Tài chính tháng 4 năm 2015.
Bài viết đã nêu lên thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại 4 Việt Nam qua khả năng huy động vốn, cơ cấu vốn, khả năng sinh lời và từ đó đưa ra 1 số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh: tăng quy mô vốn, phát triển công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực – cải thiện chất lượng dịch vụ. Đánh giá - Các đề tài nghiên cứu trên đã đưa ra được các yếu tố, chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng, cụ thể áp dụng với một số ngân hàng nước ngoài, toàn ngành ngân hàng Việt Nam, ngân hàng thương mại Nhà nước và Ngân hàng thương mại Cổ phần Việt Nam - Các đề tài đã nêu được nhu cầu tất yếu khách quan phải cải thiện, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn ngành và của mỗi ngân hàng. Các ngân hàng thương mại phải tiếp tục nâng cao điểm mạnh, lợi thế cạnh tranh; cải thiện các hạn chế còn tồn tại; quan tâm tới các yếu tố phản ánh năng lực cạnh tranh: khả năng tài chính, nền tảng công nghệ, mức độ an toàn vốn, thị phần và chất lượng sản phẩm, chất lượng nguồn nhân lực. - Tuy nhiên, tác giả nhận thấy thời gian gần đây vẫn chưa có đề tài nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của NHTM Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng – với định hướng phát triển chiến lược 5 năm tiếp theo 2018 – 2022.
Vì vậy, tác giả sẽ tập trung phân tích và đưa ra ưu điểm, kết quả đạt được và làm rõ hạn chế trong khả năng cạnh tranh của VP Bank, từ đó đưa ra giải pháp nâng cao và cải thiện phù hợp. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu, phân tích, làm rõ thực trạng và đánh giá được năng lực cạnh tranh của ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng - VP Bank, xác định những kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại. - Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm khắc phục hạn chế, tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh của VP Bank trên thị trường Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng - Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng VP Bank Phạm vi nghiên cứu: - Thời gian nghiên cứu: số liệu các năm 2015 - 2016 – 2017 5 Phương pháp nghiên cứu - Thống kê, phân tích, so sánh và đưa ra nhận xét tổng quát 5.
Kết cấu khóa luận Kết cấu khóa luận được chia thành 3 chương: Chƣơng 1 Cơ sở lý luận về Năng lực cạnh tranh của NHTM Chƣơng 2 Thực trạng Năng lực cạnh tranh của ngân hàng VP Bank Chƣơng 3 Giải pháp nâng cao Năng lực cạnh tranh của VP Bank 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan lý luận chung về cạnh tranh trong kinh doanh 1. Lý thuyết về cạnh tranh của Michael E.