MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Với xu thế phát triển và hội nhập quốc tế, sự phát triển của ngành ngân hàng không chỉ ảnh hƣởng tới hệ thống tài chính mà nó còn ảnh hƣởng tới toàn bộ nền kinh tế. Hội nhập kinh tế quốc tế đem lại những điều kiện to lớn để phát triển đất nƣớc nhƣng đi kèm nó luôn là các cam kết mở cửa thị trƣờng ở mức độ nhất định và theo lộ trình thích hợp. Để giành thế chủ động trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, hệ thống ngân hang Việt Nam cần cải tổ cơ cấu một cách mạnh mẽ để trở thành hệ thống ngân hang đa dạng, có khả năng cạnh tranh cao, hoạt động an toàn, hiệu quả và huy động tốt các nguồn vốn trong xã hội và mở rộng đầu tƣ đáp ứng nhu cầu phát triển đất nƣớc.
Thực tế đó dẫn đến cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng càng trở nên quyết liệt hơn trong cuộc đua đáp úng nhu cầu ngày càng cao của nền kinh tế. Để giành thế chủ động trong tiến trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, các ngân hàng Việt Nam cần đánh giá chính xác năng lực và vị thế cạnh tranh của mình, từ đó đƣa ra chiến lƣợc, sách lƣợc nâng cao sức mạnh tài chính, công nghệ nguồn nhân lực để cạnh tranh với các ngân hàng trong nƣớc và phát triển ra thế giới. Là một trong những ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần đầu tiên đƣợc thành lập tại TP.HCM vào năm 1991, Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín đã trở thành một điển hình đột phá và tiên phong về các giải pháp kinh doanh linh hoạt, phát hành - niêm yết cổ phiếu, tiếp nhận vốn từ các đối tác chiến lƣợc nƣớc ngoài…, triển khai mô hình ngân hàng ƣu tiên cho phụ nữ và cho cộng đồng nói tiếng Hoa, mở rộng hoạt động tại Lào và tại Campuchia…Tiên phong và đột phá tiếp tục là một trong những giá trị cốt lõi của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín trong hành trình mới. Từ thực tiễn đó tôi đã đi sâu vào nghiên cứu về “Nâng cao Năng lực cạnh tranh của Ngân Hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín” để làm rõ thêm về các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín từ đó kiến nghị một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín cũng nhƣ bài học kinh nghiệm cho các Ngân Hàng Việt Nam 2.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Nhƣ đã trình bày ở phần lý do chọn đề tài, nghiên cứu này đƣợc thực hiện với mục tiêu nghiên cứu sau: - Khảo sát và đánh giá các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín - Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín 3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín - Do hạn chế về thời gian và nguồn lực nên chỉ khảo sát mẫu điều tra đối với các khách hàng đến giao dịch tại Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín trên phạm vi TP.HCM và đƣợc thực hiện trong thời gian từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2013 4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trong quá trình nghiên cứu đề tài, luận văn sử dụng các phƣơng pháp nhƣ : - Phƣơng pháp nghiên cứu định tính đƣợc sử dụng trong giai đoạn nghiên cứu khám phá để nghiên cứu các tài liệu thứ cấp và thảo luận với các chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng để xây dựng thang đo sơ bộ về năng lực cạnh tranh của một ngân hàng. - Phƣơng pháp định lƣợng đƣợc sử dụng để kiểm định thang đo và đánh giá về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín - Phƣơng pháp phân tích dữ liệu thông qua phƣơng pháp thống kê, phân tích các dữ liệu thứ cấp và sử dụng phần mềm SPSS để phân tích số liệu sơ cấp qua bảng câu hỏi điều tra.
KẾT CẤU ĐỀ TÀI Đề tài đƣợc trình bày trong phạm vi ba chƣơng: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chƣơng 1: Tổng quan về năng lực cạnh tranh của Ngân Hàng Thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín 6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Cho thấy năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín và các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Ngân Hàng. Từ đó giúp nhà quản trị ngân hàng tiếp tục cải tiến và hoàn thiện năng lực của Ngân hàng để nâng cao sức cạnh tranh của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín với các ngân hàng trong nƣớc và quốc tế trong tiến trình hội nhập quốc tế LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Lý thuyết về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương Mại 1.1 Khái niệm cạnh tranh Theo từ điển kinh tế, cạnh tranh đƣợc hiểu là quá trình ganh đua hoặc tranh giành giữa ít nhất hai đối thủ nhằm có đƣợc những nguồn lực hoặc lợi thế về sản phẩm hoặc khách hàng về phí mình, hoặc đạt đƣợc những lợi ích tối đa Trong hoạt động kinh tế, cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế (nhà sản xuất, nhà phân phối, bán lẽ, ngƣời tiêu dùng, thƣơng nhân…) nhằm giành lấy những vị thế tạo nên lợi thế tƣơng đối trong sản xuất, tiêu thụ hay tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ hay các lợi ích về kinh tế, thƣơng mại khác để thu đƣợc nhiều lợi ích nhất cho mình. Cạnh tranh có thể xảy ra giữa những nhà sản xuất, phân phối với nhau hoặc có thể xảy ra giữa ngƣời sản xuất với ngƣời tiêu dùng khi ngƣời sản xuất muốn bán hàng hóa, dịch vụ với giá cao, ngƣời tiêu dùng lại muốn mua đƣợc với giá thấp.
Cạnh tranh của một doanh nghiệp là chiến lƣợc của một doanh nghiệp với các đối thủ trong cùng một ngành… Theo Michael Porter thì cạnh tranh là giành lấy thị phần. Cạnh tranh (kinh tế) là giành lấy thị phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có. Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hƣớng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi.
Ở góc độ thƣơng mại, cạnh tranh là một trận chiến giữa các doanh nghiệp và các ngành kinh doanh nhằm chiếm đƣợc sự chấp nhận và lòng trung thành của khách hàng. Hệ thống doanh nghiệp tự do đảm bảo cho các ngành có thể tự mình đƣa ra các quyết định về mặt hàng cần sản xuất, phƣơng thức sản xuất, và tự định giá cho sản phẩm hay dịch vụ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Còn theo các quan điểm khác, cạnh tranh là hiện tƣợng tự nhiên, là mâu thuẫn quan hệ giữa các cá thể có thể có chung một môi trƣờng sống đối với điều kiện nào đó mà các cá thể cùng quan tâm Có nhiều quan điểm khác nhau về cạnh tranh, có thể hiểu cạnh tranh là sự tranh đua giữa những cá nhân, tập thể, đơn vị kinh tế có chức năng nhƣ nhau thông qua các hành động, nổ lực và các biện pháp để giành phần thắng trong cuộc đua, để thỏa mãn các mục tiêu của mình. Các mục tiêu này có thể là thị phần, lợi nhuận, hiệu quả, an toàn, danh tiếng.
Tuy nhiên, không phải tất cả các hành vi cạnh tranh là lành mạnh, hoàn hảo và nó giúp cho các chủ thể tham gia đạt đƣợc tất cả những gì mình mong muốn. Trong thực tế, để có lợi thế trong kinh doanh các chủ thể tham gia đã sử dụng những hành vi cạnh tranh không lành mạnh để làm tổn hại đến đối thủ tham gia cạnh tranh với mình. Cạnh tranh không mang ý nghĩa triệt tiêu lẫn nhau, nhƣng kết quả của cạnh tranh mang lại là hoàn toàn trái ngƣợc.2 Đôi nét về mô hình năng lực lƣợng cạnh tranh của Michael Porter Michael Porter nhà quản trị chiến lƣợc nổi tiếng của trƣờng đại học Harvard trong cuốn sách “Competitive Strategy: Techniques Analyzing Industries and Competitors” đã đƣa ra nhận định về các áp lực cạnh tranh trong mọi ngành sản xuất kinh doanh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Mô hình áp lực lƣợng cạnh tranh của Michael Porter (Nguồn: www.net) Áp lực cạnh tranh của nhà cung cấp: Số lƣợng và quy mô nhà cung cấp sẽ quyết định đến áp lực cạnh tranh, quyền lực đàm phán của họ đối với ngành, doanh nghiệp.
Nếu trên thị trƣờng chỉ có một vài nhà cung cấp có quy mô lớn sẽ tạo áp lực cạnh tranh, ảnh hƣởng tới toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành. Với tất cả các ngành, nhà cung cấp luôn gây các áp lực nhất định nếu họ có quy mô, sự tập hợp và việc sở hữu các nguồn lực quý hiếm. Vì thế những nhà cung cấp các sản phẩm đầu vào nhỏ lẻ (Nông dân, thợ thủ công…. ) sẽ có rất ít quyền lực đàm phán đối với các doanh nghiệp mặc dù họ có số lƣợng lớn nhƣng họ lại thiếu tổ chức.
Áp lực cạnh tranh từ khách hàng: Khách hàng là một áp lực cạnh tranh có thể ảnh hƣởng trực tiếp tới toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành. Khách hàng đƣợc phân làm 2 nhóm: Khách hàng lẻ và nhà phân phối. Cả hai nhóm đều gây áp lực với doanh nghiệp về giá cả, chất lƣợng sản phẩm, dịch vụ đi kèm và chính họ là ngƣời điểu khiển cạnh tranh trong ngành thông qua quyết định mua hàng. Đặc biệt ta phải chú ý tầm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 quan trọng của họ, họ có thể trực tiếp đi sâu vào uy hiếp ngay trong nội bộ của doanh nghiệp.
Áp lực cạnh tranh từ đối thủ tiềm ẩn: Theo M-Porter, đối thủ tiềm ẩn là các doanh nghiệp hiện chƣa có mặt trên trong ngành nhƣng có thể ảnh hƣởng tới ngành trong tƣơng lai.