LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng Lêi nãi ®Çu ViÖc chuyÓn m×nh tõ nÒn kinh tÕ tËp trung bao cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã sù ®iÒu tiÕt vÜ m« cña Nhµ níc lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan. NÒn kinh tÕ nµy buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i tù lo liÖu c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña m×nh tõ viÖc ®Çu t vèn, tæ chøc kinh doanh ®Õn tiªu thô s¶n phÈm. Do ®ã, c¹nh tranh ®Ó tån t¹i lµ ®iÒu kh«ng thÓ tr¸nh khái. Bëi vËy, c¸c doanh nghiÖp ph¶i n¨ng ®éng, biÕt tËn dông thÕ m¹nh cña m×nh vµ ph¶i biÕt chíp thêi c¬ ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶ vµ kh«ng ngõng n©ng cao vÞ thÕ cña m×nh trªn thÞ trêng.
Tù chuyÓn m×nh vµ thay ®æi hoµn toµn ®Ó thÝch nghi ®îc víi m«i trêng vµ kh«ng ngõng ph¸t triÓn ®ã lµ mét quy luËt tÊt yÕu ®èi víi doanh nghiÖp khi bíc ch©n vµo nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Tuy nhiªn, ®Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã th× ®ßi hái mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ph¶i thu ®îc lîi nhuËn. Lîi nhuËn ®· trë thµnh nÒn t¶ng cho sù ph¸t triÓn vµ tån t¹i cña mçi doanh nghiÖp, lîi nhuËn ®îc coi lµ mét tiªu chÝ quan träng, vµ lµ môc tiªu cuèi cïng mµ tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp ®Òu híng tíi. Cã lîi nhuËn, doanh nghiÖp míi cã thÓ ®Çu t më réng s¶n xuÊt kinh doanh, n©ng cao ®êi sèng cho c¸n bé c«ng nh©n viªn trong ®¬n vÞ, ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ t¹o nguån tÝch luü quan träng Tcho nÒn kinh tÕ.
Cã lîi nhuËn, r doanh nghiÖp sÏ cã kh¶ n¨ng chiÕm lÜnh thÞ trêng, ®¸nh b¹i a n g 1 LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng c¸c ®èi thñ c¹nh tranh vµ kh¼ng ®Þnh ®îc vÞ trÝ cña m×nh. V× vËy cã thÓ kh¼ng ®Þnh, lîi nhuËn cã vai trß rÊt quan träng ®èi víi mäi ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh, nã ®· vµ ®ang trë thµnh môc tiªu hµng ®Çu cña bÊt kú mét doanh nghiÖp nµo trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Trong thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty ®Çu t h¹ tÇng khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ sè 18, víi kiÕn thøc b¶n th©n trong suèt 4 n¨m häc t¹i trêng §¹i häc Th¬ng m¹i vµ ®Æc biÖt lµ sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c c«, c¸c chó trong phßng tµi chÝnh – kÕ to¸n; em ®· ®îc t×m hiÓu vÒ t×nh h×nh tµi chÝnh, kÕ to¸n ë c«ng ty. C«ng ty ®Çu t h¹ tÇng khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ sè 18 thuéc Tæng c«ng ty ®Çu t vµ ph¸t triÓn nhµ Hµ néi lµ mét doanh nghiÖp nhµ níc h¹ch to¸n ®éc lËp.
§¬n vÞ víi c¬ së vËt chÊt kü thuËt t¬ng ®èi hiÖn ®¹i, ®éi ngò c¸n bé vµ c«ng nh©n viªn ®îc ®¸nh gi¸ lµ cã n¨ng lùc chuyªn m«n cao ®· gióp c«ng ty kinh doanh ngµy cµng cã hiÖu qu¶. Thu nhËp cña c¸n bé c«ng nh©n viªn hµng n¨m t¨ng cao vµ ®êi sèng cña hä ®îc c¶i thiÖn râ rÖt, ®ãng gãp cho ng©n s¸ch nhµ níc còng thêng xuyªn t¨ng. Tuy nhiªn, víi thÕ vµ lùc cña c«ng ty th× thùc sù tiÒm n¨ng cña c«ng ty cha ®îc khai th¸c triÖt ®Ó, nªn ®· lµm h¹n chÕ lîi nhuËn cña c«ng ty. ChÝnh v× vËy, em ®· chän ®Ò tµi cho luËn v¨n tèt nghiÖp lµ: “mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao lîi nhuËn t¹i c«ng ty ®Çu t h¹ tÇng khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ sè 18” Môc ®Ých cña ®Ò tµi lµ lµm s¸ng tá b¶n chÊt, nguån T gèc vµ vai trß cña lîi nhuËn trong r nÒn kinh tÕ thÞ trêng.
Qua a n g 2 LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng ®©y, ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t t×nh h×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ lîi nhuËn cña c«ng ty, tõ ®ã ®a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao h¬n n÷a lîi nhuËn cho c«ng ty. Trªn c¬ së nµy, ®Ò tµi ®îc chia thµnh 3 phÇn c¬ b¶n nh sau: Ch¬ng i: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lîi nhuËn doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Ch¬ng ii: Ph©n tÝch t×nh h×nh lîi nhuËn t¹i C«ng ty ®Çu t h¹ tÇng khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ sè 18. Ch¬ng iii: C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao lîi nhuËn t¹i C«ng ty ®Çu t h¹ tÇng khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ sè 18.
MÆc dï ®îc sù híng dÉn chØ b¶o nhiÖt t×nh cña C« gi¸o NguyÔn ThÞ Minh H¹nh, còng nh sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c c«, c¸c chó phßng Tµi chÝnh – KÕ to¸n cña c«ng ty vµ sù nç lùc cña b¶n th©n nhng kÕt qu¶ cña ®Ò tµi nhÊt ®Þnh cßn nhiÒu sai sãt c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn. Em rÊt mong C« gi¸o híng dÉn, c¸c thÇy, c« trong bé m«n vµ c¸c c«, c¸c chó ë C«ng ty chØ b¶o thªm ®Ó gióp em hoµn thµnh tèt ®Ò tµi. T r a n g 3 LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng Ch¬ng i nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lîi nhuËn doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng I/ lîi nhuËn vµ vai trß cña lîi nhuËn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp(dn). Nguån gèc lîi nhuËn: Theo sù ph¸t triÓn chung cña nh©n lo¹i th× cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ nguån gèc cña lîi nhuËn.
Trêng ph¸i träng n«ng víi viÖc ®¸nh gi¸ cao vai trß cña ngµnh n«ng nghiÖp vµ coi nã lµ lÜnh vùc duy nhÊt trong x· héi t¹o ra cña c¶i. ë ®©y, tiÒn l¬ng c«ng nh©n lµ thu nhËp theo lao ®éng cßn s¶n phÈm rßng lµ thu nhËp cña nhµ t b¶n gäi lµ lîi nhuËn. VËy lîi nhuËn lµ thu nhËp kh«ng lao ®éng do c«ng nh©n t¹o ra. Trêng ph¸i träng th¬ng cho r»ng: “ Lîi nhuËn ®îc t¹o ra trong lÜnh vùc lu th«ng.
Lîi nhuËn th¬ng nghiÖp lµ kÕt qu¶ cña sù trao ®æi kh«ng ngang gi¸, do sù lõa g¹t mµ cã. Cßn lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp, trõ khai th¸c vµng b¹c, ®Òu kh«ng t¹o ra lîi nhuËn”.M¸c gäi AdamSmith lµ nhµ lÝ luËn tæng hîp thêi kú c«ng trêng thñ c«ng t b¶n chñ nghÜa.Smith, lîi nhuËn lµ kho¶n khÊu trõ thø hai trong s¶n phÈm cña ngêi lao ®éng( cã nguån gèc lµ lao ®éng kh«ng ®îc tr¶ c«ng cña c«ng nh©n). Nhng mÆt kh¸c, «ng l¹i cho r»ng lîi nhuËn lµ kho¶n thëng cho T r a n g 4 LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng sù m¹o hiÓm cña nhµ t b¶n hoÆc lµ kho¶n thëng cho lao ®éng cña t b¶n.Smith, qui m« cña t b¶n quyÕt ®Þnh qui m« cña lîi nhuËn. ¤ng ®· nghiªn cøu mèi quan hÖ gi÷a lîi tøc vµ lîi nhuËn vµ cho r»ng lîi tøc lµ mét bé phËn cña lîi nhuËn mµ nhµ t b¶n ho¹t ®éng b»ng tiÒn ®i vay ph¶i tr¶ cho chñ cña nã ®Ó ®îc sö dông t b¶n.Smith ®· nh×n thÊy xu híng b×nh qu©n ho¸ tØ suÊt lîi nhuËn vµ xu híng tØ suÊt lîi nhuËn gi¶m sót do khèi lîng t b¶n ®Çu t t¨ng lªn.
Vµ «ng còng nhËn ra ®îc mèi quan hÖ ®èi kh¸ng gi÷a lîi nhuËn vµ tiÒn l¬ng. T¨ng l- ¬ng kh«ng lµm t¨ng lîi nhuËn mµ ngîc l¹i nã lµm gi¶m lîi nhuËn; vµ ngîc l¹i gi¶m l¬ng sÏ lµm t¨ng lîi nhuËn vµ ®»ng sau ®ã lµ mèi quan hÖ gi÷a hai giai cÊp v« s¶n vµ t s¶n.Smith vÉn cßn cã h¹n chÕ trong lÝ luËn lîi nhuËn cña m×nh nh kh«ng thÊy ®îc sù kh¸c nhau gi÷a gi¸ trÞ thÆng d vµ lîi nhuËn. Vµ «ng cho r»ng lîi nhuËn lµ do toµn bé t b¶n ®Î ra kÓ c¶ trong lÜnh vùc lu th«ng vµ s¶n xuÊt do kh«ng ph©n biÖt ®îc lÜnh vùc s¶n xuÊt vµ lu th«ng. Mét ®¹i biÓu xuÊt s¾c cña kinh tÕ chÝnh trÞ t s¶n cæ ®iÓn Anh lµ D.
Häc thuyÕt cña «ng ®îc x©y dùng trªn c¬ së ph¸t triÓn quan ®iÓm cña A.Smith vµ trªn c¬ së lý thuyÕt gi¸ trÞ lao ®éng. ¤ng ®· dùa vµo ®ã ®Ó ph©n tÝch râ nguån gèc cña lîi nhuËn trong s¶n xuÊt kinh doanh. Theo quan ®iÓm cña D.Ricardo, gi¸ trÞ hµng ho¸ lµ do ngêi c«ng nh©n t¹o ra nhng ngêi c«ng nh©n chØ ®îc hëng mét phÇn tiÒn l¬ng phÇn cßn l¹i lµ lîi nhuËn T cña nhµ t b¶n. Nãi c¸ch r tõ viÖc bãc lét lao ®éng ngêi kh¸c, nguån gèc cña lîi nhuËn lµ a n g 5 LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng c«ng nh©n.
C¬ së cña viÖc tån t¹i lîi nhuËn lµ t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng vµ coi nã lµ qui luËt tån t¹i vÜnh viÔn( gi¸ trÞ thÆng d t¬ng ®èi). Tuy nhiªn, «ng kh«ng ph©n biÖt ®îc sù kh¸c nhau gi÷a gi¸ trÞ thÆng d vµ lîi nhuËn mÆc dï ®· nh×n thÊy sù tån t¹i cña lîi nhuËn b×nh qu©n vµ xu híng gi¶m xuèng cña tû suÊt lîi nhuËn. Ra ®êi trong nh÷ng n¨m 60-70 cña thÕ kØ, “ Kinh tÕ häc cña trêng ph¸i chÝnh hiÖn ®¹i” víi ®¹i biÓu lµ Paul A.Samuelson th× l¹i cã c¸ch suy nghÜ kh¸c vÒ lîi nhuËn. Theo Samuelson, trong kinh tÕ thÞ trêng, lîi nhuËn lµ ®éng lùc chi phèi ho¹t ®éng cña ngêi kinh doanh.
Lîi nhuËn ®a c¸c doanh nghiÖp ®Õn c¸c khu vùc s¶n xuÊt c¸c hµng ho¸ mµ ngêi tiªu dïng cÇn nhiÒu h¬n, bá c¸c khu vùc cã Ýt ngêi tiªu dïng. Víi «ng, lîi nhuËn còng ®a c¸c nhµ doanh nghiÖp ®Õn viÖc sö dông kü thuËt s¶n xuÊt hiÖu qu¶ nhÊt. KÕ thõa cã chän läc c¸c nh©n tè khoa häc cña kinh tÕ chÝnh trÞ t s¶n cæ ®iÓn, kÕt hîp víi nh÷ng ph¬ng ph¸p biÖn chøng duy vËt C.M¸c ®· nghiªn cøu thµnh c«ng häc thuyÕt gi¸ trÞ thÆng d.M¸c kh¼ng ®Þnh: Lîi nhuËn cã nguån gèc tõ gi¸ trÞ thÆng d nhng l¹i kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ thÆng d mµ chØ lµ biÓu hiÖn bÒ ngoµi cña gi¸ trÞ thÆng d.M¸c ®· ph©n tÝch ®Ó thÊy ®îc r»ng gi÷a chi phÝ thùc tÕ vµ chi phÝ s¶n xuÊt t b¶n chñ nghÜa cã mét kho¶n chªnh lÖch, lîng tiÒn lêi do chªnh lÖch Êy mang l¹i gäi lµ lîi nhuËn(ký hiÖu lµ p). Nh vËy, lîi nhuËn lµ gi¸ trÞ thÆng d nhng ®îc coi nh lµ con ®Î cña toµn bé t b¶nTøng tríc (C+V) ®îc so víi toµn r bé t b¶n øng tríc mang h×nh th¸i chuyÓn ho¸ lµ lîi nhuËn khi a n g 6 LuËn v¨n tèt nghiÖp TrÇn ThÞ Thuý H¬ng m chuyÓn thµnh p; (C+V) chuyÓn thµnh k th× khi ®ã gi¸ trÞ cña hµng ho¸ lµ = k+p.
Trong ®ã, C lµ t b¶n bÊt biÕn lµ lµ bé phËn t b¶n tån t¹i díi h×nh thøc nguyªn vËt liÖu, m¸y mãc thiÕt bÞ; V lµ t b¶n kh¶ biÕn lµ bé phËn t b¶n dïng ®Ó mua søc lao ®éng; m lµ gi¸ trÞ thÆng d lµ gi¸ trÞ do ngêi lao ®éng t¹o ra mµ kh«ng ®îc tr¶ c«ng; (C+V) = k lµ chi phÝ s¶n xuÊt t b¶n chñ nghÜa.