MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội là một vấn đề xã hội mang tính toàn cầu. Phát triển kinh tế xã hội đi đôi với xóa đói giảm nghèo là chủ trương nhất quán của Đảng ta trong quá trình đổi mới và xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong nỗ lực chung ấy có sự đóng góp không nhỏ của Ngân hàng Chính sách xã hội, bởi đây là công cụ trực tiếp của Chính phủ thực hiện cho vay các chương trình tín dụng ưu đãi giúp người nghèo phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, chất lượng tín dụng chính sách có chiều hướng giảm sút, nợ quá hạn có xu hướng tăng, tỷ lệ nợ quá hạn tăng làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách trên địa bàn Thành phố Cần Thơ. Từ thực trạng này, tôi chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ” làm luận văn tốt nghiệp nhằm nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp giải quyết vấn đề còn tồn tại trong hoạt động tín dụng chính sách trên địa bàn Thành phố Cần Thơ, từ đó góp phần nâng cao chất lượng tín dụng chính sách đảm bảo cho sự phát triển bền vững của nguồn vốn tín dụng góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng chính sách xã hội. Đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng chính sách tại chi nhánh Ngân hàng chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ.
Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại Ngân hàng chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Thế nào là hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội? Đo lường hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội như thế nào? Tình hình hoạt động tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hộichi nhánh Thành phố Cần Thơ ra sao? Lý giải những hạn chế các chương trình tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ như thế nào? Hướng đi nào với những giải pháp cụ thể ra sao là khả thi nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ? 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ. Phạm vi nghiên cứu: chỉ tập trung vào nội dung tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ, thông tin liên quan đến đề tài nghiên cứu được thu thập tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ trong giai đoạn 2013 – 2017.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích và diễn giải quy nạp để làm rõ vấn đề nghiên cứu, dựa trên nền tảng kiến thức kinh tế học, tài chính ngân hàng. Kết hợp giữa lý thuyết với thực tiễn nhằm làm sáng tỏ mục tiêu nghiên cứu của luận văn, nêu lên những vấn đề cơ bản về tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội, phân tích tình hình hiện nay để từ đó đề ra các giải pháp hiệu quả. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu đã chỉ ra, bài nghiên cứu sẽ tập trung vào các nội dung: Nền tảng lý luận về hiệu quả hoạt động tín dụng của ngân hàng chính sách xã hội. Đánh giá tình hình hoạt động tín dụng chính sách tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ.
Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Nghiên cứu giúp các nhà hoạch định, điều hành chính sách thấy rõ hơn về những chỉ đạo trong nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội và từ đó có cái nhìn cũng như những bước đi đúng đắn trong tương lai. Nghiên cứu giúp các nhà quản lý, lãnh đạo ngân hàng điều hành hoạt động nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội cho ngân hàng mình. Nghiên cứu còn là bước đệm khuyến khích các nhà nghiên cứu khác quan tâm nhiều hơn đến lĩnh vực nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội.
TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Nhìn chung, liên quan đến nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội thì hầu như chỉ tập trung vào các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước do vốn dĩ Việt Nam luôn có những đặc thù riêng. Đồng thời các nghiên cứu này phần nhiều vẫn là các bài báo, bài viết trên các tạp chí khoa học, các tranh luận ở hội thảo khoa học. Một số đề tài nghiên cứu chuyên sâu về nâng x cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội trong thời gian gần đây: - Luận văn thạc sỹ của tác giả Hoàng Thanh Tùng (2013) “Chất lượng tín dụng chính sách tại Ngân chính sách xã hội Tiền Giang”. - Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Thị Thắm (2014) “Tín dụng chính sách đối với hộ nghèo tại Ngân hàng chính sách xã hội Tây Ninh”.
Công trình nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở một ngân hàng cụ thể của tỉnh mình mà chưa mở rộng ra phạm vi nghiên cứu của Thành phốCần Thơ, đặc biệt trong giai đoạn hiện tại. Chính vì lẽ đó nên tác giả hy vọng nghiên cứu sẽ mang lại những nội dung mới và có giá trị thực tiễn cao. TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.Tổng quan về Ngân hàng Chính sách xã hội và đối tượng chính sách 1. Khái niệm về Ngân hàng Chính sách xã hội Hệ thống ngân hàng Việt Nam được xây dựng với2 cấp bậc dựa trên vai trò và chức năng: Ngân hàng Nhà nước (NHNN) với vai trò quản lý, điều hành toàn bộ hệ thống ngân hàng và các ngân hàng với vai trò thực hiện các hoạt động ngân hàng bao gồm nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.
Theo Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được ban hành vào năm 2010 thì NHNN là cơ quan ngang bộ của Chính phủ (Được quy định tại Điều 2, Khoản 1), tức là hệ thống ngân hàng Việt Nam được xây dựng theo hướng trực thuộc Chính phủ[5].Do đó, việc thực thi các công cụ điều tiết kinh tế của NHNNchịu sự chi phối của Chính phủ nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý kinh tế mà Chính phủ đã đặt ra. Các chính sách tiền tệ mà NHNN ban hành được truyền dẫn qua các kênh khác nhau để tác động đến nền kinh tế nước nhà, trong đó, các ngân hàng đóng vai trò truyền dẫn chủ yếu. Căn cứ vào khái niệm về ngân hàng được quy định tại Điều 4, Khoản 2 của Luật Các tổ chức tín dụng được ban hành vào năm 2010 thì ngân hàng là một trong những tổ chức tín dụng thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng được đề cập ở trên [4]. Như vậy, ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại (NHTM), ngân hàng chính sách (NHCS) và ngân hàng hợp tác xã.
Các ngân hàng trên được phân loại dựa trên mục tiêu hoạt động khác nhau. Cụ thể, NHTM hoạt động nhằm tìm kiếm lợi nhuận tối đa cho chủ sở hữu của ngân hàng khi đó thì NHCS hoạt động nhằm thực hiện các chính sách đã đề ra của Chính phủmà không đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu. Bên cạnh NHCS thì ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân, hoạt động với mục tiêu là tăng cường tính liên kết giữa các quỹ tín dụng nhân dân lại với nhau nhằm hỗ trợ tài chính và điều hoà nguồn vốn giữa các thành viên của ngân hàng. Như vậy, 2 không phải ngân hàng nào cũng hoạt động để tìm kiếm lợi nhuận mà còn tồn tại để thực hiện các nhiệm vụ riêng biệt nhằm ổn định sự phát triển bền vững của quốc gia về những khía cạnh khác nhau như: đời sống của người dân;hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) của các cá nhân, hộ gia đình và tổ chức; cơ sở hạ tầng;… Trong 3 nhóm ngân hàng nêu trên, NHCS được chia thành 2 nhóm là ngân hàng phát triển và ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH).
Việc phân chia này được thực hiện dựa trên chức năngtrong việc hỗ trợ Chính phủ thực hiện các chính sách phát triển đất nước và chính sách xã hội. Hiện nay, mỗi hình thức NHCS đều tồn tại duy nhất một ngân hàng thực hiện vai trò này là Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam[10]. Theo đó, Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam sẽ thực hiện vai trò của một NHCSXH trong việc cấp tín dụng cho các đối tượng chính sách (ĐTCS) trong hoạt động SXKD, học tập, nâng cao chất lượng cuộc sốnggóp phần thực hiện chính sách xoá đói, giảm nghèo và đảm bảo an sinh xã hội [9]. Tóm lại ta có thể định nghĩa như sau: NHCSXH là một trong những hình thức của NHCS với tư cách của một tổ chức tín dụng trong việc nhận tiền gửi, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản và cấp tín dụng cho các ĐTCS vớimục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của các ĐTCS thay vì lợi nhuận.
Đối tượng chính sách Khách hàng của NHCSXH là các ĐTCS được ưu tiên hỗ trợ về nguồn vốn thông qua việc sử dụng nguồn lực tài chính do nhà nước huy động. ĐTCS chủ yếu là các người nghèo và các cá nhân có thu nhập thấp hoặc sinh sống tại các khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn được nhà nước khuyến khích phát triển nhằm tạo công ăn việc làm, ổn định cuộc sống của người dân góp phần vào công cuộc xoá đói giảm nghèo toàn dân, thu hẹp khoảng cách giữa giàu và nghèo trong xã hội.
