CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh và sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh 1.1 Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là vấn đề mà bất cứ một doanh nghiệp nào cũng phải quan tâm hàng đầu vì mọi doanh nghiệp đều hướng tới mục tiêu đó là tối đa hóa lợi nhuận. Đạt được điều này doanh nghiệp mới có điều kiện hơn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh cả chiều rộng lẫn chiều sâu, đủ sức cạnh tranh với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Để tạo dựng được vị thế của mình trên thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh buộc doanh nghiệp phải tính đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh chính là việc sử dụng có hiệu quả các nguồn lực bên trong và nắm bắt, xử lý khôn kheo những thay đổi của môi trường, tạo cơ hội kinh doanh. Hiệu quả sản xuất kinh doanh vừa là phạm trù cụ thể vừa là phạm trù trừu tượng. Nếu là phạm trù cụ thể thì công tác quản lý phải định lượng thành các chỉ tiêu cụ thể để tính toán, so sánh. Nếu là phạm trù trừu tượng phải được định tính thành mức độ quan trọng hoặc vai trò của nó trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh.
Có thể nói rằng, phạm trù hiệu quả là kiến thức thường trực của mọi cán bộ quản lý, được ứng dụng rộng rãi vào mọi khâu, mọi bộ phận trong quá trình sản xuất kinh doanh. Thông thường thì mục tiêu tồn tại của doanh nghiệp trong điều kiện tối thiểu nhất là các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phải tạo ra thu nhập về tiêu thụ hàng hóa đủ bù đắp chi phí đã chi ra để sản xuất hàng hóa đó. Còn mục tiêu phát triển của doanh nghiệp đòi hỏi quá trình sản xuất kinh doanh vừa đảm bảo bù đắp chi phí bỏ ra vừa có tích lũy để tiếp tục quá trình tái sản xuất mở rộng. Sự phát triển tất yếu đó đòi hỏi các doanh nghiệp phải phấn đấu nâng cao hiệu quả sản xuất.
Hiểu một cách đơn giản, hiệu quả là lợi ích tối đa thu được trên chi phí tối thiếu. Hiệu quả kinh doanh là kết quả kinh doanh tối đa trên chi phí kinh doanh tối thiểu. Kết quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh = Chi phí kinh doanh Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Kết quả kinh doanh (còn gọi là kết quả đầu ra) được đo bằng các chỉ tiêu như: giá trị sản xuất công nghiệp, doanh thu, lợi nhuận… Chi phí kinh doanh (còn gọi là yếu tố đầu vào) có thể bao gồm: lao động, tiền lương, chi phí nguyên vật liệu, chi phí giá vốn, chi phí bán hàng quản lý doanh nghiệp, vốn kinh doanh (vốn cố định, vốn lưu động)… Tóm lại hiệu quả kinh doanh có thể hiểu một cách ngắn gọn qua khái niệm: “Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế biểu hiện sự tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực và trình độ chi phí các nguồn lực trong đó quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh. Nó là thước đo ngày càng trở lên quan trọng của tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp từng thời kỳ” 1.2 Bản chất hiệu quả hoạt động kinh doanh Bản chất của hiệu quả kinh doanh là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội.
Đây là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả kinh tế. Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính cạnh tranh nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội, đặt ra yêu cầu cần phải khai khác, tận dụng triệt để các nguồn lực. Để đạt được mục tiêu kinh doanh , các doanh nghiệp buộc phải chú trọng đến các điều kiện nội tại, phát huy năng lực, hiệu năng của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm mọi chi phí. Vì vậy, yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa hóa với chi phí tối thiểu, hay chính xác hơn là kết quả tối đa với chi phí thấp nhất.
Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh là rất phức tạp và khó tính toán. Việc xác định một cách chính xác kết quả và hao phí nguồn lực gắn với một thời kỳ cụ thể là rất khó khăn. Bởi vì nó vừa là thước đo trình độ quản lý của các cán bộ lãnh đạo, vừa là chỉ tiêu đánh giá trình độ sử dụng các yếu tố đầu vào, vừa phải đồng thời thỏa mãn lợi ích của doanh nghiệp. Vì vậy cần phải hiểu rõ bản chất của phạm trù hiệu quả sản xuất kinh daonh, từ đó phân tích và tìm ra phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và phát triển doanh nghiệp theo các mục tiêu đã định trước.3 Sự cần thiết phải nâng cao hiêu quả kinh doanh củ a doanh nghiêp Hiêu quả kinh doanh là môt trong cá c công cu ̣ hữ u để các nhà quản tri hiêu thưc hiên các chứ c năng của mình.
xem xét và tính toán hiêu quả kinh Viêc Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP doanh không những chỉ cho biết viêc sản xuất đat ở trình đô ̣ nà o mà cò n cho Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP phép các nhà quản tri ̣phân tích, tìm ra các nhân tố để đưa ra các biên pháp thích hơp trên cả hai phương diên tăng kết quả và giảm chi phí kinh doanh nhằm nâng cao hiêu quả. Vớ i tư cách là công cu ̣ đá nh giá và phân tích kinh tế, tru môt pham hiêu quả không chỉ đươc sử dun g ở giá c đô ̣ tổ ng , đá nh giá chung trình đô ̣ sư hơp duṇ g tổng đầu và o trong pham vi toàn doanh nghiêp mà còn sử dun g để hơp đá nh giá trình đô ̣ sử duṇ g từ ng yếu tố đầu và o ở vi toà n bô ̣ hoat đôn g sản pham xuất kinh doanh của doanh nghiêp cũng như ở từ ng bô ̣ cấu thành của doanh nghiêp̣. phân Ngoài ra, viêc nâng cao hiêu quả kinh doanh cò n là sư ̣ biểu của viêc hiên lưa chon phương án sản xuất kinh doanh. Doanh nghiêp phả i tư ̣ lưa chon phương á n sả n xuất kinh doanh củ a mình cho phù hơp vớ i triǹ h đô ̣ củ a doanh nghiêp̣.
Để đat đươc muc tiêu tối đa hóa lơi nhuâṇ , doanh nghiêp buôc phải sư duṇ g tối ưu nguồn lưc sẵn có. Nhưng viêc sử dun g nguồn lưc đó bằng cách nào để có quả nhất lai là môt bài toán mà nhà quản tri ̣phải lưa chon cách giải. hiêu Chính vì vâỵ , ta có thể nói rằng viêc nâng cao hiêu quả kinh doanh không chỉ la công cu ̣ hữ u hiên để các nhà quản tri ̣thưc hiên các chứ c năng quản tri ̣của mình mà cò n là thướ c đo trình đô ̣ củ a nhà quả n tri.̣ Ngoài những chứ c năng trên của hiêu quả kinh doanh của doanh nghiêp̣ , nó còn là vai trò quan trong cơ chế thi ṭ rườ ng. Thứ nhất, nâng cao hiêu quả kinh doanh là cơ sở cơ bả n để đả m bả o sư ̣ tồ n taị và phát triển doanh nghiêp̣.
Sự tồn của doanh nghiêp đươc xác điṇ h bởi sư tai có măt của doanh nghiêp trên thi ̣trường, mà hiêu quả kinh doanh lai là nhân tô trưc tiếp đả m bả o sư ̣ tồ n đó, đồng thờ i tiêu của doanh nghiêp là luôn tồn tai muc taị và phát triển môt cách vững chắc. Do vâỵ , viêc nâng cao hiêu quả kinh doanh là môt đòi hỏi tất yếu khách quan đối với tất cả các doanh nghiêp hoat đôṇ g trong cơ chế thi ̣trườ ng hiên nay. Do yêu cầu củ a sư ̣ tồn taị và phá t triên ̉ củ a mỗi doanh nghiêp đòi hỏi nguồn thu nhâp của doanh nghiêp phải không ngừ ng tăng lên. Nhưng trong điều kiên nguồn vốn và các yếu tố kỹ thuât cũng như các yếu Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP khác của quá trình sản xuất chỉ thay đổi trong khuôn khổ nhất điṇ h thì để tăng lơi nhuân đòi hỏi các doanh nghiêp phải nâng cao hiêu quả kinh doanh.
Như vâỵ , quả kinh doanh là hết sứ c quan troṇ g trong đả m bả o sư ̣ tồ n tai va hiêu viêc phát triển của doanh nghiêp̣. Môt cá ch nhìn khá c sư ̣ tồ n taị củ a doanh đươc xá c điṇ h bơi sư ̣ tao ra nghiêp hàng hóa, của cải vât chất và cá c dic̣ h vu ̣ vu ̣ cho như cầu củ a xã hôị , đồng phuc thờ i tao ra sư ̣ tích lũy cho xã hôị. Để hiên đươc như vây thì mỗi doanh thưc Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 8 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP nghiêp đều phải vươn lên và đứ ng vững để đảm bảo thu bù đắt chi phí bo nhâp ra và có trong quá trình hoaṭ đôṇ g kinh doanh. Có như vây mớ i đáp ứ ng đươc lai như cầu tái sản xuất trong nền kinh tế.
Như vây chúng ta buôc phải nâng cao hiêu quả sản xuất kinh doanh môt cách liên tuc trong moi khâu của quá trình hoat đôn g kinh doanh như là môt như cầu tất yếu. Tuy nhiêṇ , sư ̣ tồ n mớ i chỉ tai là yêu cầu mang tính chất đơn giả n, cò n sư ̣ phá t triển và mở rông củ a doanh nghiêp mớ i là yêu cầu quan troṇ g. Bở i vì sư ̣ tồ n của doanh nghiêp luôn luôn tai phả i đi kè m vớ i sư ̣ phá t triển mở rông củ a doanh nghiêp̣ , đò i hỏ i phả i có sư ̣ tích lũ y đả m bả o cho quá trình sả n xuấ mở rông theo đú ng quy luâṭ phá t triên ̉. Thứ hai, nâng cao hiêu quả kinh doanh là nhân tố thú c đây sư ̣ caṇ h tranh va tiến bô ̣ trong kinh doanh.
Chính viêc thú c đẩy canh tranh yêu cầu cá c doanh nghiêp phả i tư ̣ tìm tò i, đầu tư nên sư ̣ tiến bô ̣ trong kinh doanh.