Đặt vấn đề Phần hai: Nội dung Phần ba: Kết luận 3 skkn PHẦN II: NỘI DUNG 1. Cơ sở khoa học 1.1 Cở sở lí luận Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đề ra phương hướng: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu. Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học, công nghệ; phấn đấu trong những năm tới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo; phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực.” (Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr.) Ngày 10/8/2018, Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo đã ký ban hành Chỉ thị số 2919/CT-BGDDT về nhiệm vụ chủ yếu của năm học 2018-2019 của ngành giáo dục. Trong đó có chỉ ra phương hướng chung là: “Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đườngvà thực hiện tốt vệ sinh trường học; tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống, kĩ năng sống, ứng xử văn hóa cho học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục”. Ngày 31/8/2018, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã có công văn số 1687/SGD-ĐT.GDTrH về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2018-2019 có nội dung: “Thiết kế các hoạt động phù hợp với đặc điểm nhà trường và đáp ứng nhu cầu của học sinh, hướng tới việc hình thành phẩm chất, phát triển năng lực học sinh, chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống và giá trị sống, rèn luyện kĩ năng sống, hiểu biết xã hội, thực hành pháp luật, tăng cường các hoạt động nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thực tiễn”. Từ những cơ sở trên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Nghệ An và các cơ sở Đoàn trên địa bàn tỉnh đã căn cứ vào điều kiện thực tế của đơn vị để tiến hành một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công tác Đoàn và phong trào thanh niên góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục toàn diện đối với học sinh.
Cơ sở thực tiễn Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Nghệ An được thành lập từ năm 1984, trải qua quá trình xây dựng, phát triển và trưởng thành đến nay đã tròn 38 năm. Ghi nhận những nỗ lực không ngừng trong sự nghiệp “trồng người”, xứng đáng là cánh chim đầu đàn trong hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú của tỉnh và nằm trong tốp đầu về chất lượng đào tạo của hệ thống các trường PT DTNT cả nước của nhiều thế hệ tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh nhà trường trong những năm 4 skkn qua nhà trường đã tự hào đón nhận Huân chương lao động hạng nhất, nhì, ba của nhà nước trao tặng và cũng nhiều năm trong công tác thi đua của ngành giáo dục tỉnh nhà đạt được danh hiệu đơn vị tiên tiến xuất sắc. Đặc biệt quan trọng là trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Nghệ An có truyền thống dạy tốt, học tốt, nuôi dưỡng tốt nên luôn là địa chỉ tin cậy của phụ huynh và các thế hệ học sinh. Từ ngôi trường này hàng năm có đến hơn 85% số học sinh thi đậu vào các trường đại học và dự bị đại học với nhiều em đạt kết quả xuất sắc.
Mỗi kỳ tham gia Hội thi văn hoá thể thao các trường PT DTNT toàn quốc, Trường đều đạt thứ hạng cao, dành nhiều huy chương, nhiều học sinh nay đã trở thành những cán bộ cốt cán của các huyện miền núi, của các ban ngành cấp tỉnh và rất nhiều cựu học sinh là những kỹ sư, bác sỹ, nhà giáo đã tình nguyện trở về quê công tác, nhằm góp sức xây dựng bản làng giàu đẹp hơn… Có được những thành tích trên, tập thể ban lãnh đạo nhà trường luôn ghi nhận sự đóng góp tích cực, hiệu quả của công tác đoàn và phong trào thanh niên trong nhà trường vì thấy rõ vai trò của tổ chức đoàn. Thực sự ở trường DTNT Nghệ an với cơ chế phối hợp giữa Đoàn thanh niên với các tổ chức chính trị trong nhà trường tạo thành một hiện tượng sư phạm và xã hội dựa trên tinh thần Xây dựng - Hỗ trợ - Hợp tác. Đoàn với tính chất hoạt động phong trào, thường tổ chức các chương trình hành động gắn với nội dung giáo dục ngoài giờ lên lớp và các sinh hoạt chủ điểm trong nhà trường là bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục. Phương hướng công tác chủ yếu là giáo dục chính trị, tư tưởng đạo đức tổ chức những hoạt động công ích, tập thể và những hành vi xã hội như giáo dục ý thức chủ động, phương pháp học tập tích cực, phát huy tư duy sáng tạo, tìm hiểu, nghiên cứu khoa học, thực hành sáng tạo qua các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ năng khiếu thông qua đó mở rộng phạm vi thực tế chính trị - xã hội của học sinh, tích cực xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp, an toàn và không có tệ nạn học đường, rèn luyện tư tưởng chính trị, đạo đức cho học sinh hình thành nhân cách người thanh niên trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa nước nhà.Với những nội dung hoạt động này, Đoàn góp phần tích cực vào việc chuẩn bị cho thanh niên một thứ hành trang vô cùng quý giá để bước vào cuộc sống, bảo vệ xây dựng Tổ quốc, đất nước ngày càng văn minh, giàu đẹp, xây dựng thành công Chủ nghĩa xã hội.
Đánh giá về thực trạng và những mâu thuẫn 2.1 Những thuận lợi Với đặc thù về chỉ tiêu tuyển sinh nên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An luôn duy trì ổn định số lượng khoảng 600 đoàn viên thanh niên trong năm học, sinh hoạt tại 19 chi đoàn, trong đó có 18 Chi đoàn học sinh bao gồm các dân tộc Thái, Thổ, H’Mông, Khơ Mú, Đan Lai, Ơ Đu, Chăm, Tày.đến từ 6 huyện thuộc miền Tây Nam Nghệ An là Kì Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, Tân Kì, Thanh Chương; và Chi đoàn Cán bộ Giáo viên với 20 Đoàn viên trong đó có 12 đồng chí là Đảng viên. Từ năm học 2021-2022 có thêm đoàn viên, thanh niên của các huyện Quỳ Hợp, Quỳ 5 skkn Châu, Quế Phong. Nhờ đặc thù riêng biệt này mà ĐVTN trường Nội trú Nghệ An luôn có được sự đa dạng về bản sắc văn hóa và phát huy được những thế mạnh mang màu sắc riêng. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THPT DTNT tỉnh Nghệ An cũng luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, BGH nhà trường, BTV Thành đoàn Vinh, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường đặc biệt là đội ngũ Giáo viên chủ nhiệm lớp, thành viên tổ Quản sinh, tổ Quản trị đời sống và đội ngũ giáo viên tham gia công tác trực đêm luôn phối hợp chặt chẽ, đồng hành và có tinh thần tương tác cùng hoạt động công tác Đoàn và phong trào Thanh niên của BCH Đoàn trường.
Đoàn viên, thanh niên trường THPT DTNT tỉnh Nghệ An có thế mạnh về năng khiếu nghệ thuật truyền thống, đam mê các loại hình nghệ thuật lại tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, có tinh thần đoàn kết, nhất trí cao trong tổ chức cũng như hoạt động vì thế BCH đoàn trường cũng thuận lợi hơn trong việc tổ chức, đẩy mạnh các hoạt động phong trào trong trường học. Gần như toàn bộ đoàn viên, thanh niên sống tập trung trong môi trường nội trú nên việc triển khai các hoạt động Đoàn luôn thuận lợi, nhanh chóng và sâu sát đến tận từng Đoàn viên, thanh niên do đó BTV, BCH cũng đễ dàng trong việc kiểm tra, đốc thúc, điều chỉnh các hoạt động. Vận dụng linh hoạt những yếu tố thuận lợi trong điều kiện dặc thù của trường Nội trú, trong thời gian qua BTV, BCH đoàn trường đã nắm bắt cơ hội để nâng cao chất lượng hoạt động công tác đoàn và phong trào thanh niên nhờ đó có được những thành công nhất định và tạo được một không khí năng động, trẻ trung, đầy hứng khởi trong toàn thể ĐVTN trong nhà trường.2 Những khó khăn Nhiều năm qua, việc tổ chức thực hiện công tác Đoàn và phong trào Thanh niên ở trường THPT DTNT tỉnh Nghệ An bên cạnh những thuận lợi cơ bản vẫn còn gặp một số mặt tồn tại, khó khăn: Do đặc thù của trường THPT đội ngũ cán bộ, giáo viên được đào tạo bài bản về công tác quản lý, tổ chức thực hiện công tác Đoàn và phong trào Thanh niên không có mà chủ yếu là thực hiện nhiệm vụ công tác kiêm nhiệm theo phân công của tổ chức, ít được tập huấn lại luân chuyển liên tục, có nhiều biến động do áp lực biên chế nên việc tuyển thêm giáo viên trẻ của nhà trường là gần như không thể, ảnh hưởng tới số lượng, tỉ lệ giới tính và độ tuổi của đoàn viên trong chi đoàn CBGV và BCH Đoàn trường trong khi yêu cầu đối với cán bộ Đoàn đòi hỏi cần trẻ trung, năng động, sáng tạo, nhiệt huyết có năng khiếu, hiểu biết xã hội.nên sự hạn chế về năng lực, nghiệp vụ công tác Đoàn của nhiều cán bộ đoàn là một thực tế. 6 skkn Thực hiện công tác Đoàn và phong trào Thanh niên ở trường Dân tộc Nội trú thường là trong khung giờ cao điểm sau các buổi học, vào các ngày nghỉ, ngày lễ và chịu tác động của lịch học ngày hai buổi đã chiếm phần lớn thời gian hoạt động của cán bộ, giáo viên và học sinh, mặt khác nhận thức của một số cán bộ Đoàn chưa đầy đủ về vai trò của tổ chức Đoàn trong nhà trường nên còn coi nhẹ công tác thu hút, tập hợp thanh niên hoạt động trong tổ chức Đoàn trong khi đoàn viên, thanh niên phải tập trung học văn hóa, tiếp thu lượng kiến thức khá lớn từ nhiều bộ môn trong học chính khóa, học ôn luyện thi, chịu sức ép trong kiểm tra đánh giá, thi cử còn khá nặng nề ; chất lượng các buổi sinh hoạt Đoàn ở một số chi đoàn còn chưa cao điều này dẫn đến việc một bộ phận đoàn viên, thanh niên chưa hứng thú với các hoạt động tập thể.