Chương 1: Tổng quan về hd chứa và các giải pháp năng cao dung ích hữu ích của hỗ chứa “Chương 2: Nghiên cứu giải pháp nâng cao dung tích hữu ích hd chứa “Chương 3: Lựa chọn giải pháp hợp lý năng cao dung tích hữu ích cho hỗ chứa nước Phan Dũng. CHUONG1 — TONG QUAN VE HO CHUA VÀ CÁC GIẢI PHAP NANG CAO DUNG TÍCH HỮU ÍCH CUA HO CHUA 11 — Tổng quan chung về hồ chứn: LLL Khái niệm hề chứa. Hồ chứa nước là kho tích nước để điều tiết và là những vật thé hoàn chỉnh gồm có. nước hỗ, bờ hỗ và đáy bồ.
Trên lục địa có những nơi nước không chảy mà ty lại ở một nơi (thing thắp hơn so với xung quanh) thi gọi là hồ, [] Hồ được bình thành và phát triển một cách tự nhiên sau một quả trình vận động lâu đãi của võ tn đắt gọi là hỗ tự nhiên. Hỗ do con người tạo ra để làm biển đổi và nguồn nước phủ hợp với yêu cầu cuộc sống của chính con người gọi là hồ nhân tạo. © Các bộ phận của một hi chứn nước: ~ Lan vực: là phần di tích hứng nước cho hỗ chia ké cả nước ngằm. Nước rên lưu ‘vue chảy theo hệ thông sông suối tập trung vào một lòng chính rồi đổ vào hồ chứa.
~ Ling hé: i một phần diện tích lưu vực, dũng để chứa nước bao gdm cả nước mặt nước ngằm, nước mưa. Lòng hi là notch trữ nước và cung cắp nước theo nhiệm vụ của hỗ.1 Lưu vực và lòng hỗ ap chắn: là bộ phân công trình xây đựng với mục đích tích nước vào hỗ, đập chắn cảng cao lượng nước chứa viohỗ cing lớn. Ngày nay, đặp chắn được nghiên cứu và xây dựng khá đa dạng như: Đập đất hỗn hợp nhiều khối, đập đá đỏ bê tông bản mặt, đập bê tông thường, đập bê tông đầm lăn.3 Các dang mặt cắt của đập chin bing dit = Cổng lấy nước: là bộ phân công trinh xây dựng với mục dich lấy nước từ hỗ vio kênh, dẫn đến các vùng sử dụng nước: các khu tưới, các vùng dân cư, nha máy thủy. Cổng lay nước thường xây dựng ngay trong thân đập.
= Công trình thio lũ: cỗ nhiệm vụ xã thừa lượng nước trong mùa lä đảm bảo an toin cho công trình hoặc điều tết phòng lũ cho vùng hạ du công trình. Đối với hồ chứa không có nhiệm vụ phỏng lũ cho hạ du, công trình tháo lồ có nhiệm vụ bảo đảm an oàn cho bản thin công trình không bị sự cố 1618 lớn. Nếu hỗ có nhiệm vụ phòng lũ cho hạ du, công trình tháo lũ sẽ điều tiết quá trình lưu lượng xả xuống hạ lưu đập để hạn chế cho hạ du không bị ngập khi xảy ra lũ lớn. Các dạng công trinh thio 1a gồm: đập trin, đường tran đọc, đường trin ngang, xiphông tháo lũ, giếng tháo li các công, trình tháo đưới sâu.
Mặt cắt ngang đập tản thực dụng không cỏ chân không Hình 1.5 Công trình tháo lũ dạng đường trần dọc [3] Hình 1.6 Công trình tháo lũ dạng đường ngang [3] :® Phân loại hồ chứa nước: [4] ~ Phân loại theo nguồn gốc: gồm hỗ chứa tự nhiên và hỗ chứa nhân tạo.7 Biểu đỗ phân loại hồ chứa theo nguồn gốc ~ Phân loại theo nhiệm vụ chính: gồm hồ chứa xây dựng để tưới là chính (kết hợp mudi cá, cải tạo môi trường); hỗ chứa xây dựng để tưới, phát điện là chính (có phòng l8); hồ chứa xây dựng để du lịch là chính. ‘id phn og chân te nh vụ dính Hình 1.8 Biểu đồ phân loại hồ chứa theo nhiệm vụ chính ‘Theo số liệu thống ké hỗ chứa ở nước ta của Cục Thuỷ lợi v số lượng và phân loại cäc hỗ chứa ở nước ta gồm: — Phân loại theo cắp công trình: i ad phán loại bồ chờ heo cp ông rah) Hình 1.9 Biểu đồ phân loại hỗ chứa theo cấp công trình Phân loại theo diện tích lưu vực: Mà chứa the diện lu ve (Fo) Hình 1,10 Biểu đồ phân loại hỒ chữa theo diện tích lưu vực — Phân loại theo diện tích tưới: Điêu đồ phần loại hễ hứa theo điện ích tưới (wha) Hình 1.11 Biểu đồ phân loại hỗ chứa theo diện tích tưới — Phân loại theo dung tích hỗ Điềuđộ phân lại hồ chữa the dang ch bồ eed) Hình 1.12 Biểu đồ phân loi hỗ chứa theo nguồn gốc và nhiệm vụ chính 1. Tình hình xây đựng hỗ chứa nước trên thể Xây dựng và sử dụng hồ chứa nước trên thể giới có một lịch sử phát triển lâu đời “Cách đây hơn 6 nghìn năm người Trung Quốc và Ai Cập đã bi sử dụng vật liệu tại chỗ dé đắp đập ngăn sông suối tạo thành hồ chứa. Thời kỳ cỗ đại có hồ Vicinity tại ‘Menphis thuộc thung lũng sông Nin (Ai Cập) là đập đá đổ cao 15 m, dai 45 m.
Hỗ chứa nước trên thé giời được xây dựng và phát trién rất đa dạng, phong phú về hình thức đập, hình thức trần xả lũ và dung tích hỗ chứa. Trên thé giới đã xây dựng hơn 1400 hồ có dung tích trên 100 triệu m’ nước, Hình1.13 Hồ Kariba, Zimbabwe(180 km’) và hỗ Williston, Canada (74 km’) Theo tiêu chí phân loại của uỷ ban Quốc tế về dip lớn (ICOLD), hỗ có dung tích từ triệu m3 nước trở lên hoặc chié cao đập dâng nướ trên 10 mét có hơn 45.340 hồ (chiếm 70%), Bắc và Trung Mỹ có 8.010 hồ, Tây Âu có 4.227hồ,Đông Âu có 1.203 hồ, Châu Phi 1.260 hồ, Châu Đại Dương 577 hỗ. Đứng đầu danh sách các nước có nhiều hỗ là Trung Quốc (22.575 ha), An DG (4.291 hỏ), Nhật Bản (2.675 hồ), Tây Ban Nha 1. Nước Nga có hơn 150 hd lớn với tổng dung tích trên 200 tỷ m nước, Cúc hồ lớn nhất thể giới số hồ Boulder trên sông Colorado (Mỹ) dung tích 38 tỷ m" nước, hồ Grandeoule trên sông Columbia (Mỹ) dung tích 24 tỷ mÌ nước, Hỗ Borat trên sông Angera (Nga) có dung tích gin 20 tỷ m` nước.
13 Tình hình xây đựng hồ chica nước ở nước ta Hiện nay với những thành tựu nghiên cứu trong các lĩnh vực vật liệu xây dựng, bê tổng thường, bê tông dim lăn, bé tông tư én, chất déo làm vật liệu chống thắm, các nghiên cứu về trạng thái ứng suất, thim và ổn định công tỉnh, các phin mm ứng dụng phục vụ cho tinh toán đáp ứng được công tic khảo sắt, thiết kế cho ra kết quả gần đúng với thực tế 2 thời công nghệ thi công được áp dụng ngày cảng tiên ti công trinh đảm bảo yêu cầu chit lượng, hệ thống giám sit, quan trắc công trình ngày cảng có hiệu quả. Những diều kiện này đã tạo tiền để cho việc xây dựng và phát tiển hồ chứa ở nước ta, Vi Nam có điều kiện địa hin, địa chất, sông ngôi thuận lợi nền các hồ chứa được xây dựng và phát triển nhanh. Nhiễu năm qua Nha nước và nhân din đã đầu tư nhiều tiền của, công sức để xây dựng nl hồ chứa và hệ thống thủy lợi.648 hồ chứa các loại, đã mang lại hiệu ích to lớn, thúc diy phát triển kinh ahi, đặc biệt gốp phần vào sự phát tiễn nông nghiệp, công nghiệp, én định đồi sống nhân dân, bảo đảm an ninh lương thực quốc Sau nhiễu thập ký xây dựng và phát tiễn thuỷ loi nước ta đã xây dụng hing ngàn hỗ chứa các loại. Theo số liệu đã công bé thi đến nay nước ta đã xây dụng 6648 hồ chia các loại với tổng dung tích trữ nước khoảng 49,88 tỷ m” nước.
Nhiều hồ chứa nước lớn như hỗ Héa Bình (Hoa Bình), Thác Bà (Yên Bai), Sơn La (Sơn La), Na Hang (Tuyên Quang), Núi Cốc (Thái Nguyên), Cắm Sơn (Bắc Giang), Cửa Dat, Sông Mực (Thanh Hóa), Kẻ Gỗ (Ha Tinh), Pha Ninh (Quảng Nam), Dầu Tiếng (Tây Ninh). mang lại 10 hiệu ích to lớn, cấp nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt, cải tạo môi trường sinh thái, còn có nhiệm vụ cắt lũ bảo đảm an toàn cho hạ du. Hỗ Sông Quao, Hồ Long Sông, Bình Thuận THình!.14 Các hồ chia đã xây dựng ở Việt Nam Hồ chứa mang đến nhiều lợi ích khác nhau, nhưng cũng cổ nhiều han chế — Mặt ích cục của hồ chứa nước là những công tinh sử dung nguồn nước tổng hợp và mang tính da chức năng. Hỗ cấp nước cho các ngình sản xuất công nghiệp, nông "nghiệp, sinh hoạt, phòng chống lũ lụt, hạn hắn, hồ phát dign.Khi một hd chứa nước được xây dựng sẽ tạo sự dn định và phát triển kinh tế cho cả một khu vực.
Tạo công an việc làm, gi quyết thất nghiệp, phân bổ lao động. Mặt khác, trong một s trường hop ‘con dam bảo an ninh quốc phòng. = Mặt hạn chế khi xây đựng hi là: nếu có sơ xuất trong thiết kế, xây đựng, vận hành Khai thác hoặc trình độ kỹ thuật quản lý chưa cao không dip ứng được đội hỏi của thực tế, thì có thé gây ra sự cổ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Nếu thất thoát nước nhỉ gây thiểu nước ảnh hưởng đến năng suất cây trồng vật nuôi, giảm điện năng và gây khó khăn cho các hoạt động kinh tế, xã hội khác, Nước trong hỗ dâng cao in 6 thé gây ra trượt lỡ đt ở thượng lưu, xôi lở đất ở hạ lưu, gia ting các hoạt động dia chất wong ving, sinh lầy vùng ven, lim ô nhiễm một số vùng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống còn người, thảm thực vật và sự phát triển các loài thủy sản.
Ngập lụt Tổng hồ lâm mắt di một điện tích đáng ké đt nông nghiệp, dit lâm nghiệp, khoáng sin, di tích lịch sử, văn hóa. Nếu con người sử dụng nước hồ không đúng đắn có thé dẫn tới mit an toàn vệ sinh và lao động. Vi vậy có quan điểm ở một số nước không xây hỗ chứa nữa vì nó gây ra nhiều bit cập, bắt lợi Mat dù có nhiều hạn chế nhưng việc xây dựng hỗ chứa nước mới và ning cấp các hỗ chứa cũ mang lại những lợi ích to lớn, góp phần rit quan trọng vào việc phát triển kinh tế phát điện, cấp nước phục vụ sinh hoạt, chăn nuôi và phát triển du lịch của đất nước trong giai đoạn hiện nay. 1-1-4 Các đặc điểm của hồ chứa nước đã xây dựng ở Việt Nam Hỗ chứa nước ở Việt Nam là biện pháp công trình chủ yếu để chống lũ cho các vùng.
ha đụ cấp nước tới ruộng, công nghiệp, sinh hoại phát điện, phát tiễn du lịch, cải tạo môi trường nuôi trồng thuỷ sản, phát triển giao thông, thé thao, văn hoá. a phần là hồ chứa vừa và nhỏ (cấp V chiếm 629%: hd cỏ lưu vực E < 10 km? chiếm 65.