MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Nông nghiệp là một ngành sản xuất chiếm vai trò quan trọng trong nền kinh tế của nước ta. Nông nghiệp không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm thiết yếu cho con người mà còn là nguồn nguyên liệu dồi dào cho các ngành công nghiệp chế biến. Là một nước với trên 70% dân cư sống ở nông thôn, chủ yếu làm nông nghiệp.
Hệ thống khuyến nông Việt Nam được hình thành và đi vào hoạt động từ năm 1993 với nội dung hoạt động khuyến nông bao gồm nhiều mặt như trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản…Có thể thấy rằng khuyến nông là “người bạn đồng hành của nhà nôngˮ. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, hoạt động khuyến nông với nhiều nội dung, hình thức khác nhau, đã góp phần rất lớn vào sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp xóa đói giảm nghèo tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, hiện nay nông dân Việt Nam đang thiếu kiến thức trên chính thửa ruộng của mình. Do vậy họ cần được đào tạo, rèn luyện tay nghề nâng cao trình độ kiến thức, được tiếp cận với những kỹ thuật mới nhằm giúp họ sản xuất kinh doanh có hiệu quả, góp phần vào cải thiện đời sống.
Muốn đạt được điều này, cần có sự hỗ trợ của khuyến nông để giúp họ giải quyết những khó khăn, thường gặp trong sản xuất. Huyện Ứng hòa là vùng đồng bằng, chiêm trũng, được quy hoạch thành vành đai xanh của thủ đô Hà Nội. Trong những năm qua, công tác khuyến nông của huyện đã đạt được một số kết quả như: xây dựng được hệ thống tổ chức và mạng lưới khuyến nông tương đối hoàn chỉnh từ Huyện tới xã. Xây dựng nhiều mô hình trình diễn có giá trị kinh tế cao nhằm thay đổi phương thức sản xuất của người nông dân, giúp người dân tiếp cận được những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập cho người sản xuất.
Các văn bản pháp lý về khuyến nông thường xuyên được rà soát, xây dựng, điều chỉnh kịp thời để phù hợp với sản xuất, nhu cầu thực tiễn của người dân. Hệ thống kiểm tra, giám sát, đánh giá ngày càng được hoàn thiện. Bên cạnh những thành quả đạt được công tác khuyến nông của huyện còn nhiều hạn chế như: công tác khuyến nông mới chỉ “phủ sóng” đến những người có điều kiện, còn người nghèo vẫn khó tiếp cận. Cán bộ khuyến nông được đào tạo cơ bản chưa được chuyên sâu.
Cán bộ khuyến nông được đào tạo nghiệp vụ pháp lý về 1 khuyến nông trong nhiều năm qua chưa được chú trọng. Ngoài ra, còn thiếu cơ chế cụ thể về cung cấp dịch vụ khuyến nông, liên kết giữa khuyến nông Nhà nước và các tổ chức khuyến nông ngoài nhà nước chưa mạnh; hệ thống giám sát và đánh giá công tác khuyến nông còn thiếu và yếu. Xuất phát từ thực tế trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động khuyến nông trên địa bàn huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Mục tiêu chung Đánh giá hiện trạng công tác khuyến nông trên địa bàn huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động khuyến nông tại địa phương. Mục tiêu cụ thể +Phân tích được hiện trạng công tác khuyến nông tại trạm khuyến nông huyện Ứng Hòa. +Đánh giá được chất lượng các hoạt động khuyến nông trên địa bàn huyện Ứng Hòa +Phân tích được những thuận lợi, khó khăn và các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động khuyến nông tại điểm nghiên cứu. +Đề xuất được một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt độngkhuyến nông trên địa bàn huyện Ứng Hòa.
PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 1. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về không gian: nghiên cứu thực hiện tại huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. - Phạm vi về thời gian: nghiên cứu được thực hiện từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020. Các số liệu về hoạt động khuyến nông của huyện được thu thập trong năm 2019.
Đối tượng nghiên cứu Các hoạt động khuyến nông trên địa bàn huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. 2 PHẦN 2: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Một số khái niệm 2. Khái niệm Khuyến nông Trên thế giới, từ “Extension ˮ được sử dụng đầu tiên ở nước Anh năm 1866, có nghĩa là “mở rộng – triển khaiˮ.
Nếu ghép với “Agriculturalˮ thành “Agricultural Extensionˮ có nghĩa là “Mở rộng nông nghiệp – Triển khai nông nghiệp” và dịch gọn là “ Khuyến nông”. Do vậy, “Khuyến nông” là một thuật ngữ có ý nghĩa rất rộng được tổ chức và thực hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau để phục vụ cho nhiều mục đích quy mô khác nhau. - “Khuyến nông là làm việc với nông dân, lắng nghe những khó khăn, các nhu cầu và giúp họ đi đến việc trợ giúp cho chính họ (dẫn theo Malla, A Manual for Training Fied Workers, 1989)”. - “Khuyến nông là một loạt hoạt động do các cơ quan Nhà nước hoặc các bên liên quan khác thực hiện nhằm cung cấp cho khách hàng kiến thức và kỹ năng để họ có thể cải tiến hệ thống sản xuất của họ (dẫn theo Pascal Bergret)”.
- “Khuyến nông là một tiến trình giáo dục. Các hệ thống khuyến nông thông báo, thuyết phục và kết nối con người, thúc đẩy các dòng thông tin giữa nông dân với các đối tượng sử dụng tài nguyên khác, các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý và các nhà lãnh đạo (Falconer, J.Forestry, A Review of Key Issues, Social Forestry Network Paper 4e, 1987, O. Có rất nhiều định nghĩa về khuyến nông được đưa ra dựa theo nhiều cách thức tổ chức khuyến nông khác nhau theo điều 2 của Nghị định 83/2018/NĐ-CP ngày 24/05/2018 của Chính Phủ về Khuyến nông như sau:“Khuyến nông là hoạt động chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, thông tin, truyền bá kiến thức và đào tạo tay nghề cho nông dân nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, bảo vệ môi trường và nông thôn mới”. Hoạt động khuyến nông Hoạt động khuyến nông bao gồm đào tạo, tập huấn; thông tin tuyên truyền; trình diễn và nhân rộng mô hình; tư vấn và dịch vụ khuyến nông; hợp tác quốc tế khuyến nông.
Bằng các hình thức khác nhau đó, người làm công tác khuyến nông áp 3 dụng các phương pháp khuyến nông khác nhau để chuyển giao được những tiến bộ kỹ thuật cho người dân (dẫn theo Nguyễn Văn Long, 2006). Hoạt động khuyến nông thể hiện quá trình phổ biến, triển khai những chủ trương, chính sách, các văn bản về khuyến nông; các hoạt động khuyến nông như tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn, tham quan, hội thảo, tư vấn và dịch vụ khuyến nông trên địa bàn huyện ở những năm này so với năm trước đó, thường được đẩy mạnh hơn, hoàn thiện hơn cả về cơ cấu lẫn nội dung (dẫn theo Nguyễn Văn Long, 2006). Mục tiêu, nguyên tắc của hoạt động khuyến nông 2. Mục tiêu của khuyến nông Theo điều 3 của Nghị định 83/2018/NĐ-CP ngày 24/05/2018 của Chính Phủ về Khuyến nông quy định mục tiêu của khuyến nông như sau: 1.
Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp để tăng thu nhập, giảm nghèo, làm giàu, thích ứng với các điều kiện sinh thái, khí hậu và thị trường, thông qua các nội dung, hình thức, phương thức hoạt động khuyến nông. Góp phần chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng phát triển hàng hóa, nâng cao sản xuất chất lượng, an toàn thực phẩm đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu; thúc đẩy tiến trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới; tăng cường khả năng chống chịu thiên tai; bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường. Huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp. Nguyên tắc hoạt động của khuyến nông Theo điều 4 của Nghị định 83/2018/NĐ-CP ngày 24/05/2018 của Chính Phủ về Khuyến nông quy định nguyên tắc hoạt động của khuyến nông như sau: 1.
Xuất phát từ nhu cầu sản xuất, thị trường và định hướng phát triển nông nghiệp của Nhà nước. Phát huy vai trò chủ động, tích cực, tự nguyện và có trách nhiệm giải trình của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động khuyến nông. Dân chủ, công khai, có sự giám sát của cộng đồng và sự quản lý của Nhà nước. Nội dung, hình thức, phương thức hoạt động khuyến nông phù hợp từng địa bàn và từng nhóm đối tượng người sản xuất, cộng đồng dân tộc khác nhau.
Tiến bộ kỹ thuật công nghệ chuyển giao phải được cấp có thẩm quyền công nhận hoặc chấp thuận. Liên kết chặt chẽ với cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu khoa học, các doanh nghiệp với nông dân và giữa nông dân với nông dân. Xã hội hóa hoạt động khuyến nông, đa dạng hóa dịch vụ khuyến nông để huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động khuyến nông. Ưu tiên hoạt động khuyến nông ở địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Ưu tiên phụ nữ, người dân tộc thiểu số; tổ chức có tỷ lệ cao về nữ hoặc người dân tộc thiểu số tham gia các hoạt động khuyến nông. Nội dung, hình thức hoạt động của khuyến nông 2. Nội dung của khuyến nông Theo Chương II của Nghị Định 83/2018/NĐ-CP ngày 24/05/2018 của Chính Phủ về Khuyến nông quy định nội dung, phương thức hoạt động khuyến nông bao gồm các nội dung sau: a) Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo + Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp, kỹ năng khuyến nông, bồi dưỡng kiến thức về chính sách, pháp luận cho các đối tượng chuyển giao công nghệ quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định này; + Tập huấn về kỹ thuật sản xuất, tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh nông nghiệp, bồi dưỡng kiến thức về chính sách, pháp luật, thị trường, phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai, dịch hại cho các đối tượng nhận chuyển giao công nghệ quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định này.
