CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CỦA MỘT ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC 1. Một số khái niệm cơ bản về giáo dục đào tạo đại học, cao đẳng và giảng viên. Giáo dục đại học và cao đẳng * Cơ sở giáo dục đại học Theo quy định của luật giáo dục 2005, cơ sở giáo dục đại học gồm: + Trường cao đẳng đào tạo trình độ cao đẳng; + Trường đại học đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học; đào tạo trình độ thạc sĩ, trình độ tiến sĩ khi được Thủ tướng Chính phủ giao. + Viện nghiên cứu khoa học đào tạo trình độ tiến sĩ, phối hợp với trường đại học đào tạo trình độ thạc sĩ khi được Thủ tướng Chính phủ giao.
* Đặc điểm hoạt động đào tạo bậc đại học. Để xác định rõ bản chất, đặc điểm hoạt động đào tạo bậc đại học, cần căn cứ vào mối quan hệ giữa hoạt động nhận thức của loài người với hoạt động học tập của sinh viên và mối quan hệ giữa hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập trong quá trình giáo dục- đào tạo ở trường cao đẳng, đại học. Hoạt động đào tạo bậc đại học có một số đặc điểm nổi bật sau: Thứ nhất, đối tượng sinh viên là những người đã trưởng thành. Sinh viên ở các trường cao đẳng, đại học là những người đã tốt nghiệp PTTH, phát triển tương đối đầy đủ về sinh lý, tâm lý.
Thứ hai, sinh viên là những người có năng lực nhận thức tốt, đã được chọn lọc.Trong quá trình học tập ở trường cao đẳng, đại học, mỗi sinh viên phải tự mình chiếm lĩnh, hệ thống tri thức, kỹ năng, phải nắm vững những cơ sở nghề nghiệp tương lai ở trình độ đại học, cao đẳng và có tiềm năng vươn lên thích ứng với những Học viên: Mai Thị Hồ Điệp 11 Khoa Kinh tế và Quản lý Luận văn tốt nghiệp cao học Đại học Bách khoa Hà Nội yêu cầu trước mắt và lâu dài do thực tiễn xã hội và cách mạng khoa học, công nghệ đặt ra. Thứ ba, mục tiêu đào tạo đại học, cao đẳng là đào tạo các nhà chuyên môn trình độ đại học, cao đẳng; có trình độ chuyên môn cao, có năng lực tự nghiên cứu. Thứ tư, nội dung đào tạo đại học, cao đẳng là đào tạo chuyên ngành, mang tính chuyên sâu và hiện đại. Sinh viên trong quá trình học tập phải hoàn thành nhiệm vụ chủ yếu là tiếp thu một cách sáng tạo, có phê phán ở trình độ cao những hiểu biết và những kỹ năng cơ bản về nghề nghiệp tương lai.
Nói cách khác, họ phải nắm được cơ sở của nghề nghiệp mà họ cần đảm nhiệm sau khi tốt nghiệp đại học với tư cách là người cán bộ khoa học, kĩ thuật, người cán bộ quản lý, nghiệp vụ có trình độ cao. Do đó, những tri thức mà sinh viên lĩnh hội không phải là những tri thức phổ thông cơ bản mà là hệ thống những tri thức cơ bản, cơ sở của chuyên ngành, tri thức chuyên ngành và hệ thống những kỹ năng, kĩ xảo tương ứng về một ngành khoa học, kĩ thuật, văn hoá nhất định. Thứ năm, phương pháp dạy học ở đại học, cao đẳng định hướng nghiên cứu và tự điều khiển. Trong Luật Giáo dục 2005, Điều 40, Mục IV, Chương II có ghi “Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng”.
* Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của trường cao đẳng Điều lệ trường cao đẳng (ban hành kèm theo Thông tư số 14/ 2009/ TT BGDĐT ngày 28 tháng 05 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã quy định nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của trường cao đẳng như sau: “ Điều 6. Nhiệm vụ của trường cao đẳng 1. Đào tạo nhân lực trình độ cao đẳng có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp phù hợp, đáp ứng nhu cầu của xã hội, có khả năng hợp tác trong hoạt động nghề nghiệp, tự tạo được việc làm cho mình và cho xã hội. Học viên: Mai Thị Hồ Điệp 12 Khoa Kinh tế và Quản lý Luận văn tốt nghiệp cao học Đại học Bách khoa Hà Nội 2.
Thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ do các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giao; kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học, triển khai nghiên cứu khoa học; phát triển và chuyển giao công nghệ, thực hiện các loại hình dịch vụ khoa học, công nghệ và sản xuất; sử dụng có hiệu quả kinh phí đầu tư phát triển khoa học và công nghệ. Thực hiện dân chủ, bình đẳng, công khai trong việc bố trí và thực hiện các nhiệm vụ đào tạo, khoa học, công nghệ và hoạt động tài chính; quản lý giảng viên, cán bộ, công nhân viên; xây dựng đội ngũ giảng viên của trường đủ về số lượng, đảm bảo yêu cầu về chất lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đăng ký, tổ chức triển khai kiểm định chất lượng giáo dục và chịu sự quản lý chất lượng của cơ quan kiểm định chất lượng giáo dục. Tuyển sinh, tổ chức quá trình đào tạo, công nhận tốt nghiệp, cấp văn bằng, chứng chỉ theo đúng quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trong những người học và trong đội ngũ cán bộ giảng viên của trường. Quản lý, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài sản theo quy định của pháp luật. Phối hợp với các tổ chức, cá nhân và gia đình của người học trong hoạt động giáo dục. Tổ chức cho giảng viên, cán bộ, nhân viên và người học tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với ngành nghề đào tạo.
Chăm lo đời sống và bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của cán bộ, giảng viên nhà trường. Giữ gìn và phát triển những di sản văn hoá dân tộc. Thực hiện chế độ báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan quản lý các cấp về các hoạt động của trường theo quy định hiện hành. Công khai những cam kết của trường về chất lượng đào tạo, chất lượng đào tạo thực tế của trường, các điều kiện đảm bảo chất lượng và thu chi tài chính hàng năm của trường.
Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. Điều 7: Quyền hạn và trách nhiệm của trường cao đẳng Học viên: Mai Thị Hồ Điệp 13 Khoa Kinh tế và Quản lý Luận văn tốt nghiệp cao học Đại học Bách khoa Hà Nội Trường cao đẳng được quyền tự chủ và chịu trách nhiệm về quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trường, tổ chức các hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ, tài chính, quan hệ quốc tế, tổ chức và nhân sự của trường, cụ thể là: 1. Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường phù hợp với chiến lược phát triển giáo dục và quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng của Nhà nước. Phát triển chương trình đào tạo, biên soạn giáo trình, lập kế hoạch giảng dạy và học tập phù hợp với trình độ và hình thức đào tạo cho từng ngành đào tạo trên cơ sở chương trình khung do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Đăng ký, tham gia tuyển chọn, ký kết và thực hiện hợp đồng khoa học và công nghệ; Đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài về khoa học và công nghệ góp phần xây dựng, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ của đất nước và hội nhập quốc tế. Huy động, quản lý và sử dụng tốt các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục; hợp tác, liên kết với các tổ chức kinh tế, giáo dục, văn hoá, thể dục, thể thao, y tế, nghiên cứu khoa học trong nước và ngoài nước theo quy định của pháp luật nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, sản xuất và việc làm, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội. Được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; chuyển giao, chuyển nhượng và công bố kết quả hoạt động khoa học và công nghệ; bảo vệ lợi ích của Nhà nước và xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân trong hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ của trường. Nhận tài trợ của các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; góp vốn bằng tiền, tài sản, giá trị quyền sở hữu trí tuệ; sử dụng nguồn thu từ hoạt động kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất của trường; tài trợ cho các hoạt động thực hiện chính sách ưu đãi đối với con, em gia đình thuộc diện chính sách, các hoạt động xã hội nhân đạo và từ thiện.
Được Nhà nước giao quyền sử dụng đất; được thuê đất, vay vốn và được miễn, giảm thuế theo quy định của pháp luật. Học viên: Mai Thị Hồ Điệp 14 Khoa Kinh tế và Quản lý Luận văn tốt nghiệp cao học Đại học Bách khoa Hà Nội 8. Tổ chức bộ máy nhà trường, tuyển dụng đội ngũ giảng viên, cán bộ, nhân viên; thành lập và giải thể các tổ chức khoa học và công nghệ, các đơn vị dịch vụ và các doanh nghiệp của trường theo quy định Nhà nước. Tổ chức các hoạt động của trường tại các cơ sở đã đăng ký và được Bộ Giáo dục và Đào tạo chấp thuận.” [ 9; tr 2 - 4] Điều lệ trường Cao đẳng đã quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của trường cao đẳng.
Với 13 nhiệm vụ và 9 quyền hạn, trách nhiệm được đưa ra có thể thấy nhiệm vụ cơ bản của trường cao đẳng trước hết là đào tạo được đội ngũ nhân lực có phẩm chất, có đạo đức, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp để đáp ứng được yêu cầu làm việc của các cơ sở tiếp nhận và sử dụng lao động hoặc tự tạo việc làm cho mình và cho xã hội. Để thực hiện được nhiệm vụ cơ bản này các trường cao đẳng phải xây dựng thiết kế chương trình đào tạo với mục tiêu và nội dung đào tạo cũng như các điều kiện để thực hiện mục tiêu và nội dung đào tạo đã được xây dựng. Giảng viên các trường Đại học, Cao đẳng. * Khái niệm Giảng viên các trường Đại học, cao đẳng.
Theo Luật giáo dục 2005 “ Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác.