Chương I Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Nguyên tắc cho vay Hoạt động cho vay còn dựa trên các nguyên tắc: Khách hàng thực hiện đúng cam kết hoàn trả vốn (gốc) và lãi với thời gian xác định. Khách hàng phải cam kết sử dụng khoản vay theo đúng mục đích đã thỏa thuận với ngân hàng, không trái với các quy định của pháp luật và các quy định khác của NHTW. Ngân hàng cho vay dựa trên phương án (hoặc dự án) có hiệu quả.
Đây là nguyên tắc để thực hiện nguyên tắc thứ nhất. Trong trường hợp xét thấy tính thiếu an toàn, NHTM cần yêu cầu người vay phải có TSĐB cho khoản vay đó. Vai trò của hoạt động cho vay Hoạt động cho vay của NHTM không chỉ đáp ứng nhu cầu về vốn cho các tổ chức, cá nhân mà nó còn làm gia tăng hiệu quả và tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế đất nước. TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 9 1.
Đối với Ngân hàng Một trong những hoạt động quan trọng nhất và một trong những nguồn thu của các NHTM chính là tín dụng. Khi cho vay, NH sẽ thu được tiền lãi cùng với các khoản thu phí khác như: dịch vụ thanh toán, bảo lãnh, bao thanh toán, tư vấn…làm tăng doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng. Hơn thế nữa, khi các NHTM mở rộng cho vay và đảm bảo được khả năng thu hồi vốn hiệu quả, chất lượng của các khoản vay sẽ được nâng cao, góp phần tích cực đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Đối với khách hàng Thứ nhất, chất lượng tín dụng sẽ tạo nên sự tín nhiệm đối với khách hàng.
Với vai trò là nguồn cung ứng vốn trong nền kinh tế, các NHTM luôn hỗ trợ hết mình cho các cá nhân và tổ chức kinh tế tiếp cận nguồn vốn để kinh doanh, làm ăn. Dưới áp lực hoàn trả nợ vay, các KHCN và doanh nghiệp sẽ cố gắng hơn nữa để sử dụng vốn và kinh doanh một cách có hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường và ngày càng phát triển. Thứ hai, chất lượng cho vay góp phần phát triển SXKD và lành mạnh năng lực tài chính của KH. Chất lượng tín dụng đảm bảo cũng giúp cho khách hàng dễ dàng tiếp cận với các nguồn vốn an toàn, chính thống, nói không với tín dụng đen.
Đối với nền kinh tế Thứ nhất, chất lượng cho vay có vai trò trong việc kiềm chế lạm phát, duy trì sự ổn định giá trị đồng tiền và tỷ giá, ổn định môi trường đầu tư và sản xuất kinh doanh, xa hơn là cải thiện kinh tế vĩ mô, tác động tích cực đến tỷ lệ tăng trưởng kinh tế trong các giai đoạn tiếp theo. Thứ hai, việc cải thiện chính sách và cơ cấu nợ vay đóng góp không nhỏ trong việc đẩy mạnh hoạt động đầu tư, SXKD và xuất nhập khẩu. Thứ ba, qua hoạt động cho vay, ngân hàng đang gián tiếp tài trợ vốn cho các hoạt động SXKD diễn ra bình thường, vì vậy, người lao động sẽ có nhiều cơ hội việc làm hơn, đặc biệt tại các vùng chưa và đang phát triển, giúp một bộ phận không nhỏ người dân trên cả nước cải thiện thu nhập và giảm nghèo bền vững. Thứ tư, hoạt động cho vay có định hướng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa và đẩy mạnh các lĩnh vực chính hiện nay.
Các hình thức cho vay TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 10 Bảng 1. Các hình thức cho vay Hình thức cho vay Đặc điểm a. Căn cứ vào mục đích vay vốn Cho vay bất động sản Gồm các khoản cho vay xây dựng ngắn hạn và giải phóng mặt bằng, các khoản vay dài hạn liên quan đến việc mua nhà, đất canh tác, trung tâm thương mại và các tài sản nước ngoài. Cho vay đối với các tổ chức Gồm các khoản tín dụng dành cho ngân hàng, công tài chính ty bảo hiểm, công ty tài chính và các TCTC khác.
Cho vay nông nghiệp Mục đích hỗ trợ nông dân trong các hoạt động nông nghiệp như: gieo trồng, sản xuất, thu hoạch và bảo quản sản phẩm. Cho vay công nghiệp và Hỗ trợ DN trang trải các chi phí liên quan đến hoạt thương mại động SXKD, từ mua hàng, nhập kho, trả thuế, trả lương cho người lao động. Cho vay đối với các cá nhân Tài trợ các khoản vay phục vụ đời sống. Cho vay khác Các khoản vay không ở các nhóm trên và khoản cho vay kinh doanh chứng khoán.
Tài trợ thuê mua Ngân hàng mua thiết bị máy móc và cho khách hàng thuê lại. Căn cứ vào kì hạn vay Cho vay ngắn hạn Là các khoản vay có kỳ hạn dưới 12 tháng. Cho vay trung hạn Là các khoản vay có kỳ hạn từ 1-3 năm (hoặc từ 1-5 năm tùy theo mỗi quốc gia quy định). Cho vay dài hạn Là các khoản vay có kỳ hạn từ 3-5 năm trở lên.
Căn cứ vào xuất xứ của tín dụng TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 11 Cho vay trực tiếp Ngân hàng cấp vốn trực tiếp cho những người có nhu cầu vốn và họ trực tiếp hoàn trả khoản nợ vay đó cho ngân hàng. Cho vay gián tiếp Là khoản cho vay được thực hiện thông qua việc mua lại các khế ước hoặc chứng từ nợ được phát sinh và còn trong thời hạn thanh toán. Căn cứ vào mức độ tín nhiệm đối với khách hàng Cho vay không bảo đảm Là loại tín dụng không có tài sản thế chấp, cầm cố bằng tài sản hay bảo lãnh của người thứ ba. Cho vay có bảo đảm bằng Là hình thức cho vay mà nghĩa vụ hoàn trả tiền vay tài sản được bảo đảm bằng tài sản của bên vay hoặc người thứ ba.
Căn cứ vào phương thức cho vay Cho vay từng lần Mỗi lần cho vay, ngân hàng và khách hàng thực hiện thủ tục cho vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng. Cho vay theo hợp đồng tín Ngân hàng và khách hàng xác định, thỏa thuận một dụng hạn mức tín dụng duy trì trong một thời hạn nhất định hoặc theo chu kỳ sản xuất kinh doanh. Cho vay theo hạn mức thấu Cho vay mà tổ chức tín dụng thỏa thuận bằng văn chi bản chấp nhận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng phù hợp với quy định về hoạt động thanh toán. Cho vay theo dự án đầu tư Là phương thức cho KH vay vốn để tiến hành các dự án đầu tư mới, dự án mở rộng SXKD, dịch vụ hoặc các dự án phục vụ đời sống.
Cho vay trả góp Là hình thức vay tiền, trong đó người đi vay sẽ trả dần tiền gốc và lãi hàng tháng hoặc định kì thay vì phải trả hết một lần. TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 12 Nguồn: Tác giả tự tổng hợp từ Giáo trình Lý thuyết tài chính tiền tệ (2018); Đồng chủ biên: PGS. Cao Thị Ý Nhi TS. Đặng Anh Tuấn 1.
Hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm và cơ sở hoạt động cho vay tiêu dùng Hoạt động cho vay tiêu dùng ngày càng phát triển dựa trên các cơ sở: - Nhu cầu vay tiêu dùng ngày càng phát triển mạnh mẽ với mạng lưới khách hàng ngày càng được mở rộng trên khắp cả nước. - Nhiều hãng lớn tự tài trợ bằng cách phát hành cổ phiếu, thêm vào đó là sự cạnh tranh khốc liệt với các công ty tài chính làm cho thị phần cho vay DN của NHTM giảm sút, vì vậy, các NH đẩy mạnh lĩnh vực cho vay tiêu dùng để tăng thu nhập. - Người tiêu dùng có thu nhập đều đặn để đảm bảo được khoản nợ.
Cho vay tiêu dùng giúp họ nâng cao mức sống, tăng khả năng được đào tạo và phát triển bản thân. Theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, “cho vay phục vụ nhu cầu đời sống là việc tổ chức tín dụng cho vay đối với khách hàng là cá nhân để thanh toán các chi phí cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân đó, gia đình của cá nhân đó.” Tóm lại, các khoản vay này được cấp cho các cá nhân, hộ gia đình bởi các tổ chức tín dụng nhằm phục vụ các mục đích tiêu dùng trong đời sống hàng ngày như: mua nhà cửa, xe cộ, chi cho y tế, giáo dục, du lịch hoặc các dịch vụ khác. Tùy vào từng đối tượng và các tiêu chí cho vay, CVTD có thể có TSĐB hoặc không. Chính vì vậy, hình thức cho vay này khá linh hoạt và dễ tiếp cận với người tiêu dùng.
Đặc điểm của hoạt động cho vay tiêu dùng Quy mô của mỗi hợp đồng khá nhỏ khiến chi phí cho vay cao Các món tiêu dùng thường có giá trị không quá lớn. Tuy nhiên, dù lớn hay nhỏ thì ngân hàng vẫn phải thực hiện quy trình tín dụng đầy đủ, vì vậy, chi phí để quản lý khoản vay này cũng ngang với chi phí cho vay các khoản vay có giá trị lớn. Cho vay tiêu dùng nhạy cảm theo chu kì TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 13 Tín dụng tiêu dùng sẽ có xu hướng tăng lên khi nền kinh tế phát triển và ngược lại nếu nền kinh tế đang trong giai đoạn suy thoái. Nhu cầu vay phục vụ đời sống ít co dãn với lãi suất Thông thường, khi khách hàng có nhu cầu tín dụng tiêu dùng, thay vì quan tâm quá nhiều đến lãi suất, họ sẽ quan tâm đến khoản tiền cụ thể họ phải trả hàng tháng.
Nguồn trả nợ có thể biến động lớn Hầu hết thu nhập, lương, thưởng… được xem là nguồn chính để trả gốc và lãi cho ngân hàng. Tuy nhiên những nguồn này lại thường xuyên bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố chủ quan và khách quan từ môi trường xung quanh hay thậm chí từ chính bản thân khách hàng. Khó xác định được tư cách khách hàng Đối tượng cho vay chủ yếu là các cá nhân, tuy nhiên, ngân hàng rất khó trong việc thu thập thông tin chính xác về nhóm KH này. Vì vậy, NH dễ đưa ra các quyết định sai lầm.