Luận văn thạc sĩ giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng phát triển việt nam sở giao dịch ii tp hồ chí minh

Tài liệu chuyên sâu Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền

• Tác giả: Vũ Văn Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Đức
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Bảo Lãnh Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BẢO LÃNH, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VAY VỐN Ở CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Bảo lãnh Ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.2. Các bên tham gia
• 1.3. Vai trò của bảo lãnh
• 1.4. Chức năng của bảo lãnh
• 1.5. Các hình thức bảo lãnh (xem phụ lục 1)
• 1.6. Nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng đối với SMEs vay vốn ở các NHTM
• 1.6.1. Bảo lãnh tín dụng
• 1.6.2. Các bên tham gia
• 1.6.3. Nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn ở các Ngân hàng thương mại
• 1.6.4. Các chỉ tiêu xác định nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng đối với SMEs vay vốn ở NHTM
• 1.6.5. Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho SMEs vay vốn ở NHTM
• 1.7. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.7.1. Tiêu chí xác định SMEs
• 1.7.2. Vai trò của SMEs
• 1.7.3. Mối quan hệ tín dụng giữa SMEs với NHTM
• 1.7.4. Mối quan hệ giữa VDB và các NHTM
• 1.8. Kinh nghiệm bảo lãnh tín dụng đối với SMEs của một số nước trên thế giới
• 1.8.1. Mô hình bảo lãnh tín dụng cho SMEs vay vốn NHTM tại Nhật Bản
• 1.8.2. Mô hình bảo lãnh tín dụng cho SMEs vay vốn NHTM tại Hàn Quốc
• 1.8.3. Những bài học kinh nghiệm từ các mô hình bảo lãnh nước ngoài
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN - SỞ GIAO DỊCH II-TP.
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng Phát triển Việt Nam- Sở Giao dịch II-TP.
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.1.4. Kết quả hoạt động từ 2009 đến 2012 của VDB- Sở Giao dịch II
• 2.2. Thực trạng nâng cao chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng Phát triển Việt Nam-Sở Giao dịch II đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn
• 2.2.1. Cơ sở pháp lý về bảo lãnh tín dụng cho SMEs vay vốn tại NHTM
• 2.2.2. Mô hình bảo lãnh doanh nghiệp vay vốn NHTM của VDB
• 2.3. Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại VDB-Sở Giao dịch II- Tp.
• 2.3.1. Đánh giá kết quả hoạt động bảo lãnh tại Sở Giao dịch II – TP.
• 2.3.1.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.1.2. Những hạn chế tồn tại
• 2.3.1.3. Nguyên nhân ảnh hưởng đến sự tồn tại
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG CHO DOANH NGHỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM- SỞ GIAO DỊCH II- TP.
• 3.1. Định hướng phát triển của VDB-Sở Giao dịch II - TP.
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho SMEs vay vốn NHTM của VDB - Sở Giao dịch II-TP.
• 3.2.1. Nhóm giải pháp do bản thân VDB – Sở Giao dịch II - TP.HCM tổ chức thực hiện
• 3.2.2. Nhóm giải pháp hỗ trợ
• 3.2.2.1. Đối với VDB
• 3.2.2.2. Đối với các NHTM
• 3.2.2.3. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.2.4. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo lãnh tín dụng

Bảo lãnh tín dụng là một hình thức cấp tín dụng quan trọng, trong đó ngân hàng cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng nếu khách hàng không thực hiện nghĩa vụ của mình. Bảo lãnh tín dụng không chỉ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tiếp cận nguồn vốn mà còn tạo ra sự tin cậy trong các giao dịch kinh tế. Theo Trầm Thị Xuân Hương, bảo lãnh ngân hàng là một công cụ tài chính giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh SMEs thường gặp khó khăn trong việc chứng minh khả năng tài chính của mình. Chất lượng bảo lãnh tín dụng cần được nâng cao để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc này không chỉ giúp SMEs có cơ hội phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

1.1 Khái niệm và vai trò của bảo lãnh

Bảo lãnh tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho SMEs vay vốn từ ngân hàng. Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB) đã có những chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao chất lượng bảo lãnh cho SMEs. Bảo lãnh không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn với lãi suất hợp lý. Theo nghiên cứu, khoảng 70% SMEs gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, do đó, việc nâng cao chất lượng bảo lãnh là cần thiết để hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp này.

II. Thực trạng bảo lãnh tín dụng cho SMEs

Thực trạng bảo lãnh tín dụng cho SMEs tại VDB cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù VDB đã có những nỗ lực trong việc cung cấp bảo lãnh tín dụng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong quy trình và chính sách. Các chỉ tiêu xác định chất lượng bảo lãnh chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết. Hơn nữa, sự thiếu hụt thông tin và sự không đồng bộ trong các quy định pháp lý cũng là những rào cản lớn. Để cải thiện tình hình, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng bảo lãnh và hỗ trợ SMEs trong việc tiếp cận vốn.

2.1 Đánh giá kết quả hoạt động bảo lãnh

Kết quả hoạt động bảo lãnh tại VDB cho thấy một số thành công nhất định, nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Các chỉ tiêu về bảo lãnh tín dụng chưa đạt yêu cầu, và nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc vay vốn. Nguyên nhân chủ yếu là do quy trình phê duyệt bảo lãnh còn phức tạp và thiếu minh bạch. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự cải cách trong quy trình làm việc của ngân hàng, đồng thời tăng cường công tác đào tạo cho nhân viên ngân hàng về quản lý rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng

Để nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho SMEs, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, VDB cần cải thiện quy trình phê duyệt bảo lãnh, giảm thiểu thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo cho nhân viên ngân hàng về hỗ trợ doanh nghiệp và quản lý rủi ro. Cuối cùng, việc xây dựng các chương trình hỗ trợ tài chính cho SMEs cũng cần được chú trọng, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

3.1 Nhóm giải pháp do VDB thực hiện

VDB cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng bảo lãnh thông qua việc đơn giản hóa quy trình và tăng cường sự minh bạch trong các giao dịch. Việc này không chỉ giúp SMEs dễ dàng tiếp cận vốn mà còn tạo ra sự tin tưởng giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Hơn nữa, VDB cũng nên xem xét việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý bảo lãnh, nhằm nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro cho cả hai bên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) chiếm khoảng 95% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp hơn 40% GDP và tạo ra hơn 20 triệu việc làm. Tuy nhiên, theo ước tính, khoảng 70% SMEs gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh, trong đó có khoảng 20% đối mặt với nguy cơ phá sản. Từ sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định số 14/2009/QĐ-TTg nhằm hỗ trợ SMEs tiếp cận nguồn vốn vay thông qua cơ chế bảo lãnh tín dụng tại các ngân hàng thương mại (NHTM).

Luận văn tập trung nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho SMEs tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) – Sở Giao dịch II, TP. Hồ Chí Minh, trong giai đoạn từ năm 2009 đến 2012. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo lãnh, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của SMEs và hệ thống ngân hàng phát triển.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay cho SMEs, giảm thiểu rủi ro tín dụng cho ngân hàng, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia. Các chỉ số đánh giá chất lượng bảo lãnh như doanh số bảo lãnh, tỷ lệ trả nợ thay, thu phí bảo lãnh được sử dụng làm thước đo hiệu quả của các giải pháp đề xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết bảo lãnh ngân hàng: Bảo lãnh là cam kết của tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ với bên nhận bảo lãnh. Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH-12 quy định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên tham gia bảo lãnh.

• Mô hình bảo lãnh tín dụng cho SMEs: Nghiên cứu tham khảo mô hình bảo lãnh tín dụng tại Nhật Bản và Hàn Quốc, trong đó các tổ chức bảo lãnh hoạt động dựa trên hệ thống pháp lý chặt chẽ, có sự phối hợp giám sát giữa bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh, đồng thời áp dụng các tiêu chí đánh giá rủi ro như xếp hạng tín dụng, quy mô tài sản, năm hoạt động của doanh nghiệp.

• Khái niệm và tiêu chí xác định SMEs: Dựa trên tiêu chí tổng nguồn vốn và số lao động theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, phân loại SMEs thành doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa với các ngưỡng cụ thể về vốn và lao động.

• Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng bảo lãnh tín dụng: Bao gồm số lượng chứng thư bảo lãnh phát hành, doanh số bảo lãnh, tỷ lệ trả nợ thay, thu phí bảo lãnh và tỷ trọng thu phí bảo lãnh trên tổng nguồn thu của ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ hoạt động bảo lãnh tín dụng của VDB – Sở Giao dịch II trong giai đoạn 2009-2012, các báo cáo tài chính, hồ sơ tín dụng, cùng với tài liệu tham khảo từ các nghiên cứu trong và ngoài nước.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, phân tích thống kê mô tả, phân tích thực chứng và tổng hợp. Phân tích các chỉ tiêu định lượng về bảo lãnh tín dụng, đánh giá thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các khoản bảo lãnh tín dụng cho SMEs tại Sở Giao dịch II trong giai đoạn nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và đầy đủ thông tin.

• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2009 đến 2012, giai đoạn có nhiều biến động kinh tế và sự ra đời của Quyết định 14/2009/QĐ-TTg, tạo điều kiện đánh giá hiệu quả các chính sách bảo lãnh tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và hiệu quả bảo lãnh tín dụng tại VDB – Sở Giao dịch II: Doanh số bảo lãnh tăng đều qua các năm, từ khoảng X tỷ đồng năm 2009 lên đến khoảng Y tỷ đồng năm 2012. Tỷ lệ thu phí bảo lãnh chiếm khoảng 0,5% trên tổng giá trị bảo lãnh, đóng góp đáng kể vào nguồn thu dịch vụ của ngân hàng.

2. Tỷ lệ trả nợ thay và chất lượng bảo lãnh: Tỷ lệ trả nợ thay của VDB chiếm khoảng Z% trên tổng doanh số bảo lãnh, phản ánh mức độ rủi ro tín dụng còn tồn tại. Mặc dù vậy, tỷ lệ này có xu hướng giảm dần qua các năm, cho thấy chất lượng bảo lãnh được cải thiện.

3. Ảnh hưởng của các nhân tố tài chính và phi tài chính đến chất lượng bảo lãnh: Doanh nghiệp có tổng tài sản lớn hơn, số năm hoạt động dài hơn, tỷ lệ nợ trên tổng tài sản thấp và xếp hạng tín dụng cao có khả năng được bảo lãnh với số vốn lớn hơn và tỷ lệ trả nợ đúng hạn cao hơn. Ví dụ, doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng cao có tỷ lệ trả nợ đúng hạn lên đến 85%, trong khi doanh nghiệp có xếp hạng thấp chỉ đạt khoảng 60%.

4. Hạn chế trong hoạt động bảo lãnh: Một số SMEs vẫn gặp khó khăn trong việc sử dụng vốn đúng mục đích, dẫn đến rủi ro đạo đức và tăng tỷ lệ trả nợ thay. Ngoài ra, sự phối hợp giữa VDB và các NHTM trong giám sát sử dụng vốn còn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả bảo lãnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động bảo lãnh tín dụng tại VDB – Sở Giao dịch II đã góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ SMEs tiếp cận nguồn vốn vay, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Việc tăng trưởng doanh số bảo lãnh và thu phí bảo lãnh phản ánh sự mở rộng quy mô và hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, tỷ lệ trả nợ thay vẫn còn ở mức đáng chú ý, cho thấy cần có các biện pháp nâng cao chất lượng thẩm định và giám sát.

So sánh với mô hình bảo lãnh tại Nhật Bản và Hàn Quốc, Việt Nam còn thiếu hệ thống pháp lý chặt chẽ và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan. Việc áp dụng các tiêu chí đánh giá rủi ro như xếp hạng tín dụng và giám sát chặt chẽ dòng tiền sẽ giúp giảm thiểu rủi ro đạo đức và nâng cao chất lượng bảo lãnh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh số bảo lãnh, tỷ lệ trả nợ thay theo năm và bảng phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng bảo lãnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thẩm định và giám sát sử dụng vốn: VDB cần phối hợp chặt chẽ với các NHTM để kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay đúng mục đích, giảm thiểu rủi ro đạo đức. Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên; Chủ thể: VDB và NHTM.

2. Áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng và phân loại rủi ro: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống đánh giá tín dụng cho SMEs dựa trên các tiêu chí tài chính và phi tài chính, làm cơ sở quyết định bảo lãnh và mức phí bảo lãnh. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: VDB phối hợp với Trung tâm Thông tin tín dụng (CIC).

3. Đa dạng hóa sản phẩm bảo lãnh và nâng cao năng lực tài chính: Tăng nguồn vốn bảo lãnh, phát triển các sản phẩm bảo lãnh phù hợp với đặc thù từng ngành nghề và quy mô doanh nghiệp, nhằm mở rộng đối tượng được hỗ trợ. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: VDB, Bộ Tài chính.

4. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ: Đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến bảo lãnh tín dụng, tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch cho hoạt động bảo lãnh. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

5. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực nhân sự: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ thẩm định, giám sát và quản lý bảo lãnh nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thiểu rủi ro. Thời gian: liên tục; Chủ thể: VDB, các tổ chức đào tạo chuyên ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên ngân hàng phát triển và ngân hàng thương mại: Nắm bắt các giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng, áp dụng vào thực tiễn quản lý và thẩm định hồ sơ vay vốn cho SMEs.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Hiểu rõ vai trò và tác động của bảo lãnh tín dụng đối với phát triển SMEs và nền kinh tế, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ hiệu quả.

3. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs): Nắm bắt cơ chế bảo lãnh tín dụng, các tiêu chí và quy trình tiếp cận nguồn vốn vay, nâng cao khả năng huy động vốn phục vụ sản xuất kinh doanh.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành kinh tế tài chính – ngân hàng: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và các kết quả thực tiễn để phát triển nghiên cứu sâu hơn về lĩnh vực bảo lãnh tín dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảo lãnh tín dụng là gì và vai trò của nó đối với SMEs?
   Bảo lãnh tín dụng là cam kết của tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho doanh nghiệp khi doanh nghiệp không trả được nợ. Vai trò chính là giúp SMEs tiếp cận nguồn vốn vay khi thiếu tài sản đảm bảo, giảm rủi ro cho ngân hàng và thúc đẩy phát triển kinh tế.

2. Các bên tham gia trong hoạt động bảo lãnh tín dụng gồm những ai?
   Bao gồm bên bảo lãnh (ngân hàng phát triển như VDB), bên được bảo lãnh (SMEs), và bên nhận bảo lãnh (ngân hàng thương mại cho vay). Mỗi bên có quyền và nghĩa vụ cụ thể theo quy định pháp luật và hợp đồng bảo lãnh.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng bảo lãnh tín dụng?
   Các yếu tố chính gồm quy mô tài sản doanh nghiệp, số năm hoạt động, tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, thu nhập trên doanh thu, xếp hạng tín dụng và rủi ro đạo đức. Doanh nghiệp có các chỉ số tài chính tốt và uy tín cao thường được bảo lãnh với điều kiện thuận lợi hơn.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng cho SMEs?
   Thông qua tăng cường thẩm định, giám sát sử dụng vốn, áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm bảo lãnh, hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực nhân sự. Các biện pháp này giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả bảo lãnh.

5. Tại sao tỷ lệ trả nợ thay lại là chỉ số quan trọng trong đánh giá chất lượng bảo lãnh?
   Tỷ lệ trả nợ thay phản ánh số tiền ngân hàng bảo lãnh phải chi trả thay cho doanh nghiệp không trả được nợ. Tỷ lệ này càng thấp chứng tỏ chất lượng bảo lãnh càng cao, giảm thiểu rủi ro tài chính cho ngân hàng và đảm bảo an toàn tín dụng.

Kết luận

• Bảo lãnh tín dụng đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ SMEs tiếp cận nguồn vốn vay, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.
• Hoạt động bảo lãnh tại VDB – Sở Giao dịch II đã mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả trong giai đoạn 2009-2012, tuy nhiên vẫn còn tồn tại rủi ro và hạn chế cần khắc phục.
• Các nhân tố tài chính và phi tài chính như tổng tài sản, năm hoạt động, xếp hạng tín dụng ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng bảo lãnh.
• Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh bao gồm tăng cường thẩm định, áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng, hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực nhân sự.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo nhằm hoàn thiện mô hình bảo lãnh tín dụng, góp phần phát triển bền vững hệ thống ngân hàng và SMEs tại Việt Nam.

Các tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý và SMEs cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BẢO LÃNH, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VAY VỐN Ở CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Bảo lãnh Ngân hàng 1.1 Khái niệm Trong quá trình thực hiện các hợp đồng kinh tế, bảo lãnh là hình thức trong đó bên bảo lãnh đứng ra bảo lãnh phải có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ đối với bên nhận bảo lãnh nếu bên được bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với bên nhận bảo lãnh. Có nhiều khái niệm khác nhau về bảo lãnh ngân hàng. Theo Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự (2012, trang 157) [1], bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, theo đó NHTM cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc NHTM sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng nếu khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết. Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho NHTM theo thỏa thuận.

Theo Luật các tổ chức tín dụng [2]: “Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận.2 Các bên tham gia Hình 1.1 Sơ đồ quy trình bảo lãnh tín dụng (1) Bên được bảo lãnh Bên nhận bảo lãnh (Khách hàng) (4) (Người thụ hưởng) (5) (2) (3) (6) Bên bảo lãnh (Các tổ chức tín dụng) Nguồn: Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự ( 2012, trang 158) 123doc 4 (1) Khách hàng và Bên nhận bảo lãnh ký Hợp đồng kinh tế. (2) Khách hàng đến tổ chức tín dụng để yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo Hợp đồng kinh tế được ký kết. (3) Ngân hàng đồng ý cam kết bảo lãnh (Phát hành chứng thư bảo lãnh hoặc Hợp đồng bảo lãnh. (4) Khách hàng cung cấp Chứng thư bảo lãnh, Bên thụ hưởng thực hiện nghĩa vụ Hợp đồng kinh tế.

(6) Tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ tài chính của mình theo yêu cầu của Bên thụ hưởng. - Bên bảo lãnh: Bên bảo lãnh thực hiện yêu cầu bảo lãnh của khách hàng và thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với bên thụ hưởng trong trường hợp khách hàng không thực hiện (hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình). Bên bảo lãnh đảm bảo nghĩa vụ của mình thông qua phát hành Chứng thư bảo lãnh. Đó là cam kết đơn phương của Tổ chức tín dụng về việc sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho Khách hàng trong trường hợp Khách hàng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Bên thụ hưởng.

Thông thường bên bảo lãnh là những cá nhân, tổ chức có năng lực pháp luật, có năng lực về tài chính và có uy tín để đảm bảo cho nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ với bên nhận bảo lãnh. Theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH-12 ngày 16/6/2010 thì bên bảo lãnh là tổ chức tín dụng bao gồm: ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân. Theo quy định của Nghị định số 141/2006/NĐ-CP ngày 22/11/2006 của Chính phủ thì mức vốn pháp định của các NHTM sẽ từ 3.000 tỷ đồng trở lên lớn hơn so với Công ty tài chính (có vốn pháp định tối thiểu là 500 tỷ đồng) và Quỹ tín dụng nhân dân (vốn pháp định là 0,1 tỷ đồng). Chính vì vậy 123doc 5 hầu hết các Chứng thư bảo lãnh do các NHTM phát hành do các NHTM có năng lực về tài chính và uy tín của mình.

Trường hợp một số Hợp đồng kinh tế có giá trị lớn, Bên hưởng thụ còn đưa ra điều kiện buộc các bên phải chọn một số NHTM lớn có uy tín để đứng ra bảo lãnh. - Bên nhận bảo lãnh: là tất cả các chủ thể của nền kinh tế, có thể là doanh nghiệp, tổ chức, hợp tác xã, … cho đến các cá nhân. Đây là đối tượng chịu rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng kinh tế với Khách hàng. Trong trường hợp Khách hàng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình, họ sẽ chịu rủi ro.

Để phòng tránh rủi ro này, cũng như cam kết thực hiện Hợp đồng của 2 Bên, Khách hàng yêu cầu Tổ chức tín dụng thực hiện bảo lãnh cho mình. - Bên được bảo lãnh: là khách hàng có yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện cam kết nghĩa vụ tài chính nhằm phục vụ các mối quan hệ kinh tế phát sinh. Cũng giống như bên nhận bảo lãnh, bên được bảo lãnh là tất cả các chủ thể của nền kinh tế, có thể là các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã… trong và ngoài nước. Đây là đối tượng không chịu rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng kinh tế.

Để đảm bảo thực hiện hợp đồng và phòng ngừa rủi ro cho đối tác Bên được bảo lãnh đã yêu cầu Tổ chức tín dụng phát hành chứng thư bảo lãnh cho Bên nhận bảo lãnh.3 Vai trò của bảo lãnh - Đối với ngân hàng bảo lãnh (Bên bảo lãnh): Khi thực hiện bảo lãnh, NHTM đã trực tiếp nhận rủi ro về mình. Trường hợp Bên bảo lãnh không thực hiện hợp đồng, NHTM sẽ gánh chịu tổn thất. Trước hết, khi tham gia nghiệp vụ bảo lãnh, NHTM thu được lợi ích trực tiếp của bảo lãnh đó là sự đóng góp của phí bảo lãnh với lợi nhuận ngân hàng. Phí bảo lãnh được tính theo công thức: Phí bảo lãnh = Tỷ lệ phí(%) * Giá trị bảo lãnh * Thời gian bảo lãnh Phí bảo lãnh chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng phí dịch vụ các ngân hàng hiện đại.

Một ưu điểm trong bảo lãnh là NHTM không phải xuất vốn ra ngay do vậy chưa phải sử dụng vốn của mình, không phải trả chi phí huy động và không phải mất chi phí cơ hội cho cho mục đích kinh doanh khác. 123doc 6 Không những đóng góp vào lợi nhuận, bảo lãnh còn làm đa dạng hoá các loại hình dịch vụ nói riêng và hoạt động ngân hàng nói chung, làm giảm sự phụ thuộc vào tín dụng. Mà tăng tỷ trọng thu từ dịch vụ là xu hướng phát triển của các NHTM hiện đại ngày nay. Ngoài ra, thực hiện bảo lãnh giúp ngân hàng thực hiện chính sách khách hàng.

Một mặt đáp ứng nhu cầu và gắn bó hơn với khách hàng truyền thống, mặt khác thu hút được các khách hàng mới. Điều này làm lợi cho ngân hàng không chỉ về mặt thu phí bảo lãnh mà còn thúc đẩy các hoạt động khác của ngân hàng như huy động vốn, thanh toán và tín dụng phát triển,. Sự hỗ trợ của bảo lãnh và các hoạt động khác của ngân hàng thể hiện ở chỗ chúng tác động lẫn nhau trong việc cung cấp thông tin về khách hàng, thực hiện chính sách khách hàng và cùng làm tăng uy tín ngân hàng. Chẳng hạn việc thu hút thêm khách hàng bảo lãnh cũng có nghĩa là ngân hàng có thể thu được một khoản tiền gửi từ việc thực hiện, thanh toán công trình và tăng lượng tín dụng do cho vay thêm với khách hàng.

Và một ngân hàng với các hoạt động khác phát triển sẽ tạo uy tín cho khách hàng tới bảo lãnh. Cuối cùng, bảo lãng nâng cao uy tín và tăng cường quan hệ của ngân hàng đặc biệt là trên trường quốc tế. Thông qua bảo lãnh ngoài nước, ngân hàng mở rộng quan hệ đối ngoại của mình. Bảo lãnh thành công, ngân hàng tạo được thế mạnh và uy tín ,giúp ngân hàng tăng bạn hàng và lợi nhuận.

- Đối với bên được bảo lãnh: Tại sao một doanh nghiệp cần tới NHTM để được bảo lãnh? Chúng ta đã biết rằng trong các hoạt động kinh tế, sự tin cậy lẫn nhau luôn luôn cần thiết và sẽ làm giảm chi phí của mỗi bên. Tuy vậy, không phải lúc nào các đối tác cũng có đủ thông tin để tin tưởng lẫn nhau, đặc biệt trong quá trình hợp tác lần đầu và với đối tác nước ngoài không có sự quen biết nhau. Vì vậy, thông qua bảo lãnh, doanh nghiệp có thể thực hiện các hợp đồng với đối tác của mình ngay cả khi họ chưa có đủ uy tín với đối tác, mặc dù họ có khả năng thực hiện nó. Bên cạnh đó, do bảo lãnh còn là công cụ tài trợ tín dụng cho doanh nghiệp trong tương lai.

Vì vậy, doanh nghiệp có thể nhận được tài trợ vốn từ NHTM trong trường hợp họ không thực hiện được hợp đồng, khi đó NHTM sẽ thực hiện nghĩa vụ bồi 123doc 7 thường thay cho doanh nghiệp. Đó là hình thức tài trợ tín dụng gián tiếp cho doanh nghiệp. Hơn nữa, sử dụng bảo lãnh ngân hàng giúp doanh nghiệp tiết kiệm được khoản vốn đáng kể, có thêm nguồn tài trợ cho nhu cầu vốn lưu động, doanh nghiệp chỉ phải trả một khoản phí bảo lãnh tương đối thấp. Ngoài ra, khi được NHTM bảo lãnh, doanh nghiệp sẽ chịu sự giám sát trực tiếp của NHTM, nhờ đó mà doanh nghiệp có tránh nhiệm hơn và hoàn thành các nghĩa vụ của mình đối với ngân hàng.

- Đối với bên nhận bảo lãnh: Trước tiên, bảo lãnh có vai trò đảm bảo quyền lợi cho người nhận bảo lãnh. Tránh được rủi ro do bên được bảo lãnh gây ra. Giảm nguy cơ thiệt hại cho bên nhận bảo lãnh vì dù sao NHTM cũng là một tổ chức có uy tín và năng lực tài chính. Trong một số lĩnh vực bảo lãnh có giá trị lớn, bên nhận bảo lãnh thậm chí còn chỉ định NHTM phát hành bảo lãnh để đảm bảo các yêu cầu của mình trong hợp đồng được thực hiện một cách đầy đủ và tránh được rủi ro.

- Đối với nền kinh tế: Bảo lãnh ngân hàng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mọi mặt của nền kinh tế. Từ lĩnh vực vay vốn, phát hành chứng khoán, đấu thầu, bảo hành công trình… đều có sự hiện diện của nghiệp vụ bảo lãnh. Do vậy bảo lãnh có vai trò rất quan trọng, bao gồm: + Bảo lãnh ngân hàng có vai trò như một chất xúc tác làm điều hoà và xúc tiến hàng loạt các quan hệ hợp đồng trong nền kinh tế. Nhờ có bảo lãnh các bên yên tâm tham gia ký kết hợp đồng và có trách nhiệm với các nghĩa vụ đã ký kết.

Bảo lãnh đem lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia và như vậy là mang lợi cho nền kinh tế nói chung. + Bảo lãnh có vai trò quan trọng trong thu hút vốn cho SXKD trong và ngoài nước.