Chương 1: Những lý luận cơ bản về mở rộng hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng mở rộng hoạt động cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh Thái Thụy. Chương 3: Giải pháp mở rộng hoạt động cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh Thái Thụy. NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm cho vay Theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, có khái niệm về cho vay như sau: - Cấp tín dụng: Là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.
- Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.2 Đặc trưng của hoạt động cho vay - Chủ thể cho vay là các NHTM. Khác với giao dịch dân sự thông thường, bên cho vay phải là các NHTM được thành lập và hoạt động hợp pháp, có đầy đủ điều kiện để tiến hành hoạt động cho vay. - Đối tượng trong cấp tín dụng trong hoạt động cho vay là vốn (tiền tệ). Khác với cho thuê tài chính đối tượng là tài sản; chiết khấu, tái chiết khấu là các giấy tờ có giá,… trong hoạt động cho vay đối tượng luôn luôn là vốn (tiền tệ).
Vốn có thể là đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ. - Thời hạn trong hoạt động cho vay rất đa dạng, có thể là ngắn hạn, trung hạn hoặc dài hạn. Tùy thuộc vào nhu cầu của bên đi vay, công tác thẩm định, đánh giá của ngân hàng về tính hiệu quả của sử dụng tiền vay, đảm bảo tiền vay mà các NHTM có thể có những quy định về thời hạn cho vay khác nhau. - Quan hệ cho vay được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật ngân hàng.
Với bản chất là hoạt động ngân hàng nên hoạt động cho vay trước hết chịu sự chi phối, điều chỉnh bởi các quy định của pháp luật ngân hàng (luật chuyên ngành) như Luật Các tổ chức tín dụng, các văn bản Thông tư, Nghị định liên quan đến hoạt động cho vay của các NHTM,… tiếp sau đó mới chịu sự điều chỉnh của luật chung như Luật Dân sự, Luật đất đai,… 5 1.3 Hình thức cho vay Tùy theo từng tiêu thức khác nhau thì cho vay được phân loại khác nhau như: căn cứ vào thời hạn cho vay, theo mục đích sử dụng, theo phương thức cho vay, theo mức độ tín nhiệm của khách hàng,… 1.1 Căn cứ vào thời hạn cho vay - Cho vay ngắn hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay tối đa 01 năm. - Cho vay trung hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ 01 năm đến 05 năm. - Cho vay dài hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 05 năm.2 Căn cứ vào mục đích cho vay - Cho vay phục vụ nhu cầu đời sống là việc cho vay đối với khách hàng là cá nhân để thanh toán các chi phí cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân đó, gia đình của cá nhân đó. - Cho vay phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh là việc cho vay đối với khách hàng là pháp nhân, cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu vốn mà không phải phục vụ cho nhu cầu đời sống, bao gồm nhu cầu vốn của pháp nhân, cá nhân đó và nhu cầu vốn của hộ kinh doanh, doanh nghiệp tư nhân mà cá nhân đó là chủ hộ kinh doanh, chủ doanh nghiệp tư nhân.3 Căn cứ vào phương thức cho vay - Cho vay từng lần: Mỗi lần cho vay, ngân hàng và khách hàng thực hiện thủ tục cho vay và ký kết thỏa thuận cho vay.
- Cho vay hợp vốn: Là việc một nhóm các NHTM cùng thực hiện cho vay đối với khách hàng để thực hiện một phương án, dự án vay vốn. - Cho vay theo hạn mức: Ngân hàng xác định và thỏa thuận với khách hàng một mức dư nợ cho vay tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Trong hạn mức cho vay, ngân hàng thực hiện cho vay từng lần. Một năm ít nhất một lần, ngân hàng xem xét xác định lại mức dư nợ cho vay tối đa và thời gian duy trì mức dư nợ này.
- Cho vay lưu vụ: Là việc ngân hàng thực hiện cho vay đối với khách hàng để nuôi trồng, chăm sóc các cây trồng, vật nuôi có tính chất mùa vụ theo chu kỳ sản xuất liền kề trong năm hoặc các cây lưu gốc, cây công nghiệp có thu hoạch hàng năm. Theo đó, ngân hàng và khách hàng thỏa thuận dư nợ gốc của chu kỳ trước tiếp tục được sử 6 dụng cho chu kỳ sản xuất tiếp theo nhưng không vượt quá thời gian của 02 chu kỳ sản xuất liên tiếp. - Cho vay theo hạn mức cho vay dự phòng: Ngân hàng cam kết đảm bảo sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi mức cho vay dự phòng đã thỏa thuận. Ngân hàng và khách hàng thỏa thuận thời hạn hiệu lực của hạn mức cho vay dự phòng nhưng không vượt quá 01 năm.
- Cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán: Ngân hàng chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng một mức thấu chi tối đa để thực hiện dịch vụ thanh toán trên tài khoản thanh toán. Mức thấu chi tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian tối đa 01 năm. - Cho vay quay vòng: Ngân hàng và khách hàng thỏa thuận áp dụng cho vay đối với nhu cầu vốn có chu kỳ hoạt động kinh doanh không quá 01 tháng, khách hàng được sử dụng dư nợ gốc của chu kỳ hoạt động kinh doanh trước cho chu kỳ kinh doanh tiếp theo nhưng thời hạn cho vay không vượt quá 03 tháng. - Các phương thức cho vay khác: Các phương thức cho vay khác mà pháp luật không cấm, phù hợp với điều kiện hoạt động kinh doanh của ngân hàng và đặc điểm của khoản vay.4 Căn cứ vào mức độ tín nhiệm của khách hàng - Cho vay không có bảo đảm là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố, chiết khấu hoặc bảo lãnh của bên thứ ba khác mà chỉ dựa trên uy tín của bản thân khách hàng vay vốn để quyết định cho vay (dựa vào tín chấp).
Đây là loại hình thường chỉ áp dụng với khách hàng truyền thống, có quan hệ lâu năm và sòng phẳng trong việc trả nợ ngân hàng. Đối tượng cho vay này phải có tình hình tài chính lành mạnh, có uy tín, có phương án dự án kinh doanh khả thi, hiệu quả, đáp ứng được các yêu cầu mà ngân hàng đưa ra,. - Cho vay có bảo đảm là loại cho vay dựa trên các tài sản đảm bảo về tiền vay như thế chấp, cầm cố, chiết khấu hoặc bảo lãnh của một bên thứ ba nào khác.4 Vai trò của cho vay đối với sự phát triển của ngân hàng và kinh tế - xã hội ❖ Đối với khách hàng: Hoạt động cho vay của NHTM giúp cung ứng nguồn vốn kịp thời cho các nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và kinh doanh của các chủ thể trong xã hội. Vốn được luân chuyển từ nơi dư thừa sang nơi thiếu hụt, vì vậy mà các chủ thể thiếu hụt vốn có thể nhanh chóng có được lượng vốn cần thiết phục vụ cho nhu cầu của mình.
7 Mặt khác việc vay vốn từ ngân hàng giúp khách hàng tập chung được vốn một cách đồng bộ, giảm chi phí huy động vốn và chủ động trong việc hoàn trả gốc và lãi theo hợp đồng cho vay. ❖ Đối với ngân hàng: Hoạt động kinh doanh chủ yếu của ngân hàng là đi vay để cho vay. Hoạt động tín dụng nói chung và cho vay nói riêng giữ vai trò quan trọng, quyết định sự tồn tại và phát triển của ngân hàng. Là hoạt động tuy tiềm ẩn nhiều rủi ro cho ngân hàng nhưng cũng là hoạt động mang lợi lợi nhuận chính cho ngân hàng, là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản của ngân hàng.
Hoạt động cho vay cũng góp phần nâng cao hình ảnh, uy tín cho ngân hàng, giúp ngân hàng tạo và mở quan hệ với khách hàng, có lợi cho hoạt động của ngân hàng. ❖ Đối với nền kinh tế. - Cho vay góp phần thu hút vốn đầu tư cho nền kinh tế. Do đặc điểm cho vay là quy mô rộng, khách hàng đa dạng mặt khác là hình thức kinh doanh chủ yếu của ngân hàng.
Với vai trò là trung gian tài chính, NHTM đóng vai trò là cầu nối vốn cho nền kinh tế, giữa người thừa vốn và người cần vốn. Các nguồn vốn nhàn rỗi sẽ đươc tập hợp và được sử dụng, đầu tư cho các phương án, dự án kinh doanh khác nhau. - Hoạt động cho vay góp phần mở rộng sản xuất, thúc đẩy đổi mới công nghệ, khoa học, kỹ thuật, góp phần tăng trưởng phát triển kinh tế. Việc vay vốn không những giải quyết được nhu cầu vốn kinh doanh mà còn làm thay đổi cách nghĩ, cách làm thế nào để sử dụng vốn có hiệu quả kinh tế, thúc đẩy đổi mới công nghệ, thiết bị, cải tiến khoa học kỹ thuật mở rộng sản xuất.
Nhờ nguồn vốn vay ngân hàng mà nhiều lĩnh vực kinh tế, nhiều ngành kinh tế đã phục hồi và phát triển, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. - Góp phần nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Nhờ có hoạt động cho vay mà chất lượng cuộc sống của dân cư được nâng cao, nhờ có nguồn vốn từ ngân hàng mà các doanh nghiệp mở rộng phát triển sản xuất tạo công ăn việc làm cho người lao động, ổn định an ninh trật tự, đời sống dân cư. - Cho vay tạo điều kiện mở rộng và phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế.
Trong bối cảnh hội nhập như hiện nay, các nước đều thực hiện nền kinh tế mở cửa nên nhu cầu giao lưu giữa các nước là cần thiết. Tín dụng hay cho vay chính là 8 phương tiện nối liền kinh tế trong nước với kinh tế nước ngoài thông qua các hoạt động đầu tư xuyên quốc gia.2 Mở rộng hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại 1.